Pene 24 — Te tahi atu mau Parau tohu tei Faatupuhia
GSAM 376.1“A feruri na mai teie nei mahana e i mua atu, mai te piti ahuru ma maha o te mahana o te iva o te avaʻe, mai te mahana i haamauhia ai te niu o te hiero o te Fatu, a feruri na i te reira. Te vai noa ra anei te huero i roto i te fare vairaa maa? Oia ïa, aita â te vine, te tumu suke, te tumu remuna, e te tumu olive i hotu: mai teie nei mahana e haamaitai atu ai au ia outou.”1
GSAM 376.2Te haereraa papu e te tamau i mua o te poroi a te toru o te melahi mai toʻna haamataraa mai â, e nehenehe ïa e faaau i te maitai tei apee ia Zerubabela mai te mahana i tuu ai oia i te ofai niu o te hiero.
GSAM 376E ohipa fifi ia hiʻohia i mua
GSAM 376.3I te piiraahia te nunaa ati Iuda ia patu i te hiero o te Fatu, aore ta ratou moni e aore atoa e maa i roto i ta ratou mau fare vairaa maa; ia hiʻohia e te taata, e ohipa faaitoito ore ïa i mua ia ratou. I to ratou haapaʻoraa i te piiraa ma te faaroo, e to ratou haamataraa i te ohipa ma te aau tae, ua ite ratou i te rima o te Atua o te faatupu i te maitai. Ia hiʻopoa tatou i te mau ohipa tei tupu i te haamataraa o teie toru o te poroi, e ite tatou i te rima aratai e apee ra i te feia e maiti i toʻna eʻa. Noa ʻtu â e tei roto ratou i te ati, e itehia noa â te aupururaa a te Atua i toʻna nunaa e i taʻana ohipa e te feia e tiaturi iaʻana.
GSAM 376Te iteraa papu o te faaite i te huru o te taata
GSAM 376.4I te 24 no Novema 1862, ua faatupuhia e piti putuputuraa i te hoê â hora i roto i te fare o William Wilson, no Greenville, Michigan, no te faanaho e piti ekalesia no te feia i farii i te parau mau no te Sabati i taua vahi ra. Ua aratai te Matahiapo White e taʻana vahine i te putuputuraa no te ekalesia no Greenville i roto i te hoê piha, e na te Matahiapo Byington e o vau i aratai i te putuputuraa no te ekalesia no West Plains i roto i te tahi atu piha. A rave ai maua i te mau ohipa faaineineraa i roto i te hoê piha, ua faaroo maua i te reo o Vahine White a faaite ai oia i taʻana iteraa papu i roto i te tahi atu piha. Te farerei ra matou i te tahi mau fifi i roto i ta matou ohipa, e i te taime tano mau ua iriti mai Vahine White i te opani e na ô maira: “Taeae Loughborough, i toʻu hiʻoraa i teie amuiraa, te ite nei au e e mau iteraa papu taʻu no te tahi mau taata i ô nei. Ia ineine outou, e tomo atu vau e paraparau.” No te mea o te taime mau ïa i hinaaro ai matou i te tauturu, ua tomo maira oia. Taa ê atu i te Matahiapo Byington e iaʻu, e toru noa taata i roto i taua piha ra taʻana i ite i te iʻoa. Aita oia i matau i te tahi atu mau taata, e aita roa oia i ite aenei ia ratou, maori râ i to ratou faaiteraahia iaʻana i roto i te orama.
GSAM 377Te faaitehia ra te oraraa o Pratt
GSAM 377.1I toʻana tiʻaraa i nia no te paraparau, na ô aʻera oia: “A faaore mai na i taʻu hapa mai te peu e e faataa vau i to outou huru tino i roto i taʻu mau parau, no te mea aita vau i ite i to outou mau iʻoa. Ia ite au i to outou mata, e hoʻi mai i mua iaʻu te mau mea ta te Fatu i hinaaro e faaite mai iaʻu no nia ia outou. Teie taata i te poro, e hoê noa mata [ua parau maira te hoê taata: ‘O Pratt toʻana iʻoa’], e rahi taʻana mau parau no nia i toʻana faaroo, e te faahua ra oia e e taata haapaʻo rahi oia i te haapaʻoraa, aita râ oia i fariu mai i te Atua. Eiaha e farii iaʻana i roto i te ekalesia i roto i toʻana huru i teie nei, no te mea e ere oia i te Kerisetiano. E haamâuʻa oia i te rahiraa o toʻana taime ma te faaea noa i te mau fare ohipa e te mau fare toa, e ma te mârô no nia i te haapiiraa o te parau mau, a tâpû ai taʻana vahine i te vahie i te fare e a haapaʻo ai i te faaapu e te tahi atu mau ohipa. E faaau oia i te mau parau i roto i taʻana mau hooraa, eita râ oia e faatupu i te reira. Aita toʻana mau taata tupu e tiaturi i taʻana mau parau no nia i toʻana haapaʻoraa. E maitai aʻe no te ohipa o te haapaʻoraa ia ore oia e parau i te hoê noa mea no nia i te reira i roto i toʻana huru i teie nei.”
GSAM 378Ua faaoaoahia te Taeae Barr
GSAM 378.1Ua tamau atura oia i te parau: “Ua faaitehia mai teie taeae ruhiruhia iaʻu [a faaite ai oia iaʻana ma te rima, ua parau maira te hoê taata: ‘Te Taeae Barr’], e mea taa ê roa toʻana huru i to tera taata. E hiʻoraa maitai roa toʻana oraraa, e haapaʻo maitai oia i te mau parau atoa taʻana i faaau, e e aupuru maitai oia i toʻana utuafare. Mea varavara oia i te parau i te parau mau i toʻana mau taata tupu, no te mǎtaʻu e e faaino oia i te ohipa e e faatupu i te ati. Aita oia e taa ra e nafea te Fatu e aroha mai ai e e faaore ai i taʻana mau hara, e te manaʻo ra oia e aita roa oia e tano noa aʻe ia riro ei melo no te ekalesia.” Na ô atura oia iaʻana: “Taeae Barr, ua faaue mai te Fatu iaʻu ia parau atu ia oe e ua faʻi oe i te mau hara atoa ta oe i ite, e ua faaore oia i ta oe mau hara i mutaa ihora, mai te peu noa e e faaroo oe i te reira.” Ua moe oioi ihora te hohoʻa oto i nia i te mata o taua taeae ra. Ua hiʻo aʻera oia i nia ma te mata ataata, e ui maira ma toʻana aau ohie: “Ua faaore anei oia?” “Oia ïa,” o ta Vahine White ïa i pahono atu, “e ua parauhia mai iaʻu ia parau atu ia oe: ‘A haere mai e amui atu i te ekalesia; e ia noaa ia oe te taime, a parau i te hoê parau no te turu i te parau mau; e faatupu te reira i te maitai, no te mea e tiaturi to oe mau taata tupu ia oe.’” Ua pahono maira oia: “E na reira vau.”
GSAM 378.2Ua na ô atura oia: “Ahiri o Pratt e rave, no te tahi taime, i te hoê huru tiaraa mai ta te Taeae Barr i mau na, e maitai ïa noʻana.”
GSAM 378.3Ua na reira te hoê tumu o to matou fifi i roto i te faanahonahoraa i te iritihia. Hou oia a faaite ai i taʻana iteraa papu, aita matou i nehenehe e faatiʻaturi ia Barr ia farii i te amui atu i te ekalesia; i te tahi aʻe pae râ, fatata pauroa te taata ta matou i ite e patoi ra i te fariiraa ia Pratt, aita râ hoê i manaʻo e nehenehe oia e faaite i te tumu o toʻana patoiraa.
GSAM 378Ua faaorehia te pohehae i roto i te hoê utuafare
GSAM 378.4I muri iho ua paraparau oia i te hoê taata tane, e mea uteute rii toʻana iri, e parahi ra i te hoê pae o te piha; e ua faaite atura i te hoê vahine, e mea rairai toʻana hohoʻa mata, i te tahi atu pae o te piha, e ua paraparau ia raua ei tane e ei vahine faaipoipo. Ua faataa oia i te tahi mau ohipa i tupu na i roto i to raua oraraa i mutaa iho, hou te hoê noa aʻe o raua a faaite ai e ua farii oia i te parau mau. Ua parau oia e ua faarahi Satani i teie mau ohipa i roto i te manaʻo o te vahine e tae roa i toʻana riroraa ei maʻi feruriraa. “Ua ite au,” o ta Vahine White ïa i parau, “e ua faaea teie vahine hoê matahiti i roto i te fare no te feia maʻi feruriraa; ia ora râ toʻana feruriraa, ua vaiiho oia i teie â mau manaʻo pohehae ia haapeʻapeʻa i toʻana manaʻo, e ua faatupu te reira i te oto rahi i taʻana tane. Ua rave taʻana tane i te mau mea atoa i nehenehe iaʻana ia rave no te faaite i taʻana vahine e e taata haapaʻo oia iaʻana, e aita e tumu ia faataa ê noa oia iaʻana mai taʻana e rave ra.”
GSAM 379.1I taua taime ra ua horo atura te vahine na roto i te piha, ua tuturi i raro e ua taparu i taʻana tane ia faaore mai i taʻana hapa. Mea iti roa te taata i taua tuhaa fenua ra i matau ia raua, e aita to raua oraraa i mutaa iho i itehia. Ua ite râ te feia i matau maitai aʻe ia raua e te vai ra te hoê taa-ê-raa i rotopu ia raua, aita râ ratou i ite i te tumu.
GSAM 379Mai to Elisaia e to Hazaela
GSAM 379.2I muri aʻe i to Vahine White faaiteraa i taʻana iteraa papu, ua oti oioi te faanahonahoraa i te ekalesia. Ua tomo atu Barr i roto i te faanahonahoraa ma te aau tae, area o Pratt ra, aita ïa i fariihia. I te otiraa iho â o te putuputuraa, ua parau puai aʻera teie taata hopeʻa: “Te parau atu nei au ia outou, aita e faufaa ia tamata i te haere e teie nunaa ma te haavare; eita roa e nehenehe.”
GSAM 379.3Te faataaraa i te huru o te taata, mai tei itehia i nia nei, e haamanaʻo puai mai ïa ia tatou i te hoê â huru ohipa tei papaihia no te anotau o te peropheta Elisaia:2 Ua tono Bene-hada, te arii o Suria, i taʻana tavini ia Hazaela ia Elisaia ra no te ui e e ora anei toʻana maʻi. Ua ite na Elisaia i te hoê orama no nia ia Hazaela, e i to taua taata ra haereraa mai i mua iaʻana, e i toʻana hiʻoraa i toʻana mata, ua hoʻi mai te mau mea atoa i roto i toʻana manaʻo ma te maramarama maitai.
GSAM 379Ua roohia te Matahiapo White i te maʻi e ore ai te tino e oni
GSAM 379.4I te mahana toru, 16 no Atete 1865, no te rahi roa o taʻana ohipa e te iti o toʻana taime taotoraa, ua roohia taue te Matahiapo White i te hoê maʻi i ore ai toʻana tino e nehenehe e oni. No te mea aita â i haamauhia te mau fare no te ea i rotopu i to matou nunaa, ua afaihia oia i Dansville, New York, i te hoê fare no te ea tei piihia “To Tatou Fare i te Hiti Mouʻa.” Ua faaea taʻana vahine e te taata papai i pihai iho iaʻana i reira mai te 14 no Tetepa e tae atu i te 7 no Titema. No te mea e mea iti roa te tamǎrûraa i noaa iaʻana na roto i te mau rapaauraa i horoahia i taua fare ra, ua haere matou i te fare farii maitai o Bradley Lamson, i Lake View, Rochester, New York, e ua faaea matou i reira fatata e toru hepetoma. I reira ua oaoa matou i te farereiraa i te Matahiapo J. N. Andrews, tei hoʻi mai i taua oire ra i muri iho i toʻana faaearaa e rave rahi avaʻe i Maine.
GSAM 380Te pure no te Matahiapo White
GSAM 380.1Ua amui mai te mau utuafare o te Matahiapo Andrews e o Orton ia matou i te mau avatea atoa no te pure e te Matahiapo White e no te pure atoa noʻana. Ua tamau te reira e tae roa i te 25 no Titema. A î ai te feia o te ao nei i te arearearaa e te mau oroa tamaaraa i taua mahana Noera ra, ua faariro te ekalesia no Rochester i te reira ei mahana haapaeraa maa e te pure no te Matahiapo White. Ua faatupu matou i te mau putuputuraa i te poipoi e i te avatea i te fare o te Matahiapo Andrews, i te purumu New Main, e i te ahiahi ua putuputu faahou mai te feia i pure na e te Matahiapo White, e o oia atoa, i te fare o Lamson.
GSAM 380Te orama i horoahia i te pô Noera
GSAM 380.2E putuputuraa mana rahi to taua ahiahi ra. Ua haamaitai-rahi-hia te Matahiapo White, e ua horoahia ia Vahine White te hoê orama faahiahia, i reira e rave rahi mau mea i faaitehia iaʻana. I rotopu i taua mau mea ra te mau arataʻiraa i te Matahiapo White no nia i taʻana e rave ia faaohipa oia i toʻana faaroo i te Atua, tei toro maramarama maitai mai i toʻana rima no te ohipa noʻana ia ora faahou toʻana tino.
GSAM 380Ua tohuhia te aroraa a Satani
GSAM 380.3Ua parau Vahine White i te feia i pure na no te Matahiapo White:
GSAM 380.3“Te opuaraa a Satani, o te haapoheraa ïa i taʻu tane e te tuuraa iaʻana i roto i te menema. Na roto i teie mau pure uʻana ua motu to Satani mana. Ua faaitehia mai iaʻu e ua riri Satani i teie amuiraa tei tamau i te pure uʻana e toru hepetoma no teie tavini a te Atua, e i teie nei ua faaoti oia e rave i te hoê aroraa puai i nia ia ratou. Ua parauhia mai iaʻu ia parau atu ia outou: ‘A ora piri roa i te Atua, ia ineine outou i te mau mea e tupu mai i nia ia outou.’”
GSAM 381Te mau manaʻo faaara o J. T. Orton
GSAM 381.1I te mahana matamua no Tenuare 1866, ua reva te Matahiapo White e toʻana utuafare na nia i te pereoo auahi no Battle Creek, Michigan. Ua faaea vau i te pae tooa o te râ no New York i te toea o te tau toetoe. Mai taua ahiahi iho â i horoahia ai te orama, ua tupu te manaʻo i roto ia J. T. Orton e tei roto toʻana ora i te ati, aita râ oia i ite e nohea mai. Ua faaite oia i teie manaʻo i te taata e rave rahi. I te ahiahi o te mahana matamua o te hepetoma, 4 no Mati, ua hoʻi mai oia i Rochester mai Parma mai, i reira oia i te haereraa i te hoê putuputuraa e piti mahana te maoro. Tei pihai iho iaʻana o E. B. Sanders (e noho nei i San Jose, California, i teie nei, i 1905), e ua ani oia ia haere noa raua na te purumu maramarama roa aʻe a haere ai raua na roto i te oire, “no te mea,” o taʻana ïa i parau, “te manaʻo noa nei au e e tamata te hoê taata i te haapohe iaʻu.” Aita râ oia i manaʻo noa aʻe e o vai te taata e hinaaro ra e haapohe iaʻana.
GSAM 381.2Ua hoʻi mai au i Rochester mai Parma mai i te 7 no Mati, e ua faaea vau i te fare o Lamson, te hunoa tane o Orton. I te 8 no Mati ua haere mai oia e taʻana vahine e farerei ia matou, e ua faaau matou ia haere na nia i te pereoo auahi i te poipoi a muri aʻe i Lancaster, i te tuhaa fenua no Erie, i reira vau e faatupu ai i te oroa faaipoiporaa o taʻana tamaiti otahi. Ua haere maitai taua mahana ra no matou, e mahana teimaha râ i te aau.
GSAM 381Te taparahiraa ia J. T. Orton
GSAM 381.3Ua faarue raua i te fare o Lamson i te hora 5 i te ahiahi, e i te hora 7:30 i te ahiahi ua tae mai te hoê vea e faaite mai e ua aro ino roa te hoê taata ite-ore-hia ia Orton i roto i taʻana iho fare puaahorofenua, a aupuru ai oia i taʻana mau puaahorofenua. Ua ru matou i te haere i taua vahi ra, e ua ite matou e ua tairihia toʻana upoo ma te aroha ore i te hoê pou o te pereoo tei haaatihia i te auri, e aita oia i ite faahou i te tahi mea. Ua pohe oia i te hora 12:35 i taua pô ra. E tae noa mai i teie nei, aita i itehia e na vai i rave i taua ohipa taehae ra. Papu maitai e ere no te moni i ravehia ai te reira, no te mea aita i ravehia taʻana uati pute e vai ra i roto i toʻana pute, e aita atoa taʻana pute moni, e $45 to roto, i ravehia. Ua riro teie ei oto rahi no te vahine a Orton, e aita roa oia i maitai faahou mai i te reira. Ua ino oioi toʻana ea, e aita oia i ora maoro i muri iho i taʻana tane.
GSAM 382Ua tupu te parau tohu i faaitehia i taua Noera ra
GSAM 382.1Tau avaʻe noa i muri aʻe i taua ahiahi Noera e ore roa e moehia ra, e ono o na taata e iva tei amui i roto i taua na hepetoma pureraa e toru ra, tei roto ïa i to ratou mau menema. Ua na reira te tahi atu parau tohu i te tupuraa ma te maere rahi.
GSAM 382Te tamǎrûraa i te feia aita e tiaturiraa
GSAM 382.2I te poipoi roa o te 12 no Titema 1866, ua haere mai Elias Stiles, no North Liberty, Indiana, i toʻu fare, e ani mai iaʻu ia haere na muri iaʻana i taua vahi ra no te tamǎrû, mai te peu e e nehenehe, ia James Harvey, tei hepohepo e tei manaʻo e aita e tiaturiraa e toe ra noʻana. No te mea ua ite au e ua faaitehia ia Vahine White e rave rahi roa mau mea i roto i te orama hopeʻa i horoahia iaʻana, e e rave rahi huru oraraa taata i faaitehia iaʻana na roto i te tohu, ua parau atu vau iaʻana: “Ua ite paha te Tuahine White i te tahi mea no nia i toʻana huru; mai te peu e e parau mau te reira e e papai oia i taʻana i ite, e puai aʻe ïa te reira i te mau mea atoa taʻu e nehenehe e parau atu iaʻana.”
GSAM 382.3Ua haere oioi atura maua e farerei iaʻana. Ma te ore e parau atu iaʻana i te hoê noa parau no nia i te huru o Harvey, ua ui atura vau: “Tuahine White, ua horoahia anei ia oe te tahi maramarama i roto i te tahi o te mau orama i horoahia ia oe no nia i te huru o te Taeae James Harvey?” “Oia ïa,” o taʻana ïa i pahono, “ua horoahia mai, e tau mahana i teie nei toʻu manaʻoraa e mea tia iaʻu ia papai i te reira e ia hapono atu iaʻana.” Ua haamata atura oia i te faaite mai ia maua i te mau mea taʻana i ite. Ua parau atura vau: “E haere au e farerei iaʻana i te poipoi, e mai te peu e e papai oe i te mau mea i faaitehia ia oe, e afai atu vau i te reira iaʻana ra.” Ua faarue maua iaʻana ma taua faaauraa ra, e i te ahiahi ua haere faahou maua e farerei iaʻana. Ua oti taʻana papairaa, e ua faaite oia i te hamani maitai ia maua ma te taio mai i te reira ma te reo puai.
GSAM 383Iteraa papu no James Harvey i roto i te hepohepo
GSAM 383.1Ua parau maitai te iteraa papu e e paruparu te ea o Harvey, e e imi Satani i te turai iaʻna i roto i te hepohepo, e i te faaferuri iaʻna e aita e aroha toe noʻna, e aita e tiaturiraa noʻna; ua ite râ o Vahine White e ua rave oia i te mau mea atoa e maraa iaʻna no te faatitiaifaro i te mau hape o toʻna oraraa i mutaa iho, e ua faaore te Atua i taʻna mau hara. Hau atu â, i te taime e faahemahiaʻi oia ia haapohe iaʻna iho, ua faaitehia ia Vahine White te mau melahi a te Atua e haaati ra ia Harvey, e e aratai ra iaʻna ia tiaturi i te Atua e i te raʻi. E rave rahi atu â parau tamahanahana e te faaitoito mai teie i roto i taua iteraa papu ra.
GSAM 383.2Ma teie papai i roto i toʻu rima, ua haere matou i North Liberty i te poʻipoʻi i muri iho. I nia i te purumu, ua parau mai Stiles iaʻu e te hinaaro ra Harvey e farerei iaʻu, ua parau râ oia e aita taʻu e parau tiaturiraa noʻna; e ia farerei au iaʻna, e farii au i taʻna parau e aita roa e tiaturiraa noʻna, e e taata moʻe oia; e i reira, mai ia Eli i tahito ra, i toʻna faarooraa e ua haruhia te afata a te Atua, e topa oia i muri e e pohe.
GSAM 383.3Ua tae matou i te fare o Harvey i te hora 3 i muri aʻe i te avatea. I toʻu farereiraa iaʻna, ua parau atu vau: “Taeae Harvey, eaha to oe huru?” Ua pahono mai oia ma te oto rahi: “Ua moʻe au! Ua moʻe au!! UA MOʻE AU!!!” Ua parau atu vau: “Aita! Aita oe i moʻe. Te vai ra te tiaturiraa no oe!” I toʻna iteraa e teie taʻu pahonoraa iaʻna, ua parau mai oia ma te reo hau aʻe: “E toru hepetoma toʻu manaʻoraa e aita e tiaturiraa noʻu, e ua moʻe au; e i teie mahana, a haere mai ai au i te oire mai te faaapu mai, e a haere ai na nia i te eʻa turu i te roto pape o te taviriraa, e au ra e te parau mai ra te tahi mea iaʻu: ‘Ua moʻe oe! Aita e tiaturiraa no oe! A ouʻa i roto i te roto pape o te taviriraa e a haapohe ia oe iho i roto i te pape!’ Ua manaʻo vau e e hopoi mai taua ohipa ra i te parau faahapa i nia i te ohipa a te Mesia, e no reira vau i tapeahiaʻi ia ore e haapohe iaʻu iho.”
GSAM 384Ua tae oioi mai te faaoraraa
GSAM 384.1Ua parau atu vau: “E Taeae Harvey, aita oe i moʻe! Te vai nei iaʻu te hoê iteraa papu no te raʻi mai, e parau ra e aita oe i moʻe!” Ua pahono mai oia: “E faaroo ïa vau i te reira.” Ua taio atu vau i te iteraa papu iaʻna, i muri aʻe i toʻu parauraa na mua e aita hoê aʻe parau i tuuhia mai i roto i toʻu na rima. I te otiraa te taioraa, ua anaana toʻna hohoʻa mata i te mata ata, e ua parau mai oia: “Te vai ra ïa te tiaturiraa noʻu. Te tiaturi nei au i te Fatu.”
GSAM 384.2I muri aʻe i te taioraa, ua pure matou, e i toʻna tiaraa mai i muri aʻe i taua pureraa ra, e taata tauihia oia e te oaoa. Ua parau mai oia ia matou e ua faataa maitai aʻe taua papai ra i te mau manaʻo i ohipa i roto iaʻna i na hepetoma e toru i mairi aʻe nei i taʻna iho e nehenehe e faataa. Ua faaitehia ïa te here o te Atua na roto i teie ravea, i te iritiraa mai i teie taeae i roto i te hepohepo.
GSAM 384Ua rahi atu te tuhaa o te ohipa
GSAM 384.3E tae roa mai i te matahiti 1868, ua taotiahia te tuhaa o te ohipa a te mau Petania Mahana Hitu i te mau Hau Amui no Marite, e i taua tuhaa anaʻe i te pae apatoerau o te otia apatoa o Missouri e i te pae hitia o te râ o te anavai Missouri. I te hoê putuputuraa no te hiʻopoʻa i te mau tuhaa o te ohipa e te opereraa i te feia rave ohipa, i roto i te hoê rururaa o te Amuiraa Rahi i faatupuhia i Battle Creek, Michigan, i te 28 no Me, ua faaotihia ia tono e piti taata rave ohipa e te hoê tiahapa e 60 avae te roa i California. Ua tae te Matahiapo D. T. Bourdeau e te taata papai i teie buka i San Francisco i te 18 no Tiurai o taua matahiti ra.
GSAM 384Te haamataraa o te misioni i California
GSAM 384.4Te hinaaro nei au e faahiti i te hoê mea no nia i te haamataraa o te misioni i California, o te faaite maitai i te faufaa o te horoʻaraa o te tohu i roto i te ohipa. I te parauraa o Paulo no nia i te mau horoʻaraa a te Varua, e tae noaʻtu i te horoʻaraa o te tohu, ua parau oia e no “te haamaitai-roa-raa i te feia moʻa, no te ohipa taviniraa, no te paturaa i te tino o te Mesia” te reira.3 Oia mau, te ravea maitai roa e maitai roa ai te feia moʻa, o te faaiteraa ïa ia ratou i ta ratou mau hape, ia faarue ratou i te reira, e ia horoihia ta ratou mau hara i te toto faufaa rahi o to tatou Fatu ra o Iesu Mesia. No teie tumu, ua itehia mai te omuaraa mai â te tauturu na roto i te horoʻaraa o te tohu “i roto i te ohipa taviniraa”, i roto i te ohipa o te parau mau o teie nei tau, ma te faaite i te mau tavini a te Fatu i te mau hapa o ta ratou huru raveraa i te ohipa, e nahea ratou e nehenehe ai e aratai maitai aʻe i te mau varua ia fariu mai, na roto i te tahi atu huru raveraa.
GSAM 385Iteraa papu no nia i te huru raveraa i te ohipa i California
GSAM 385.1Aita i maoro i muri aʻe i to maua taeraa i California, ua tae mai te hoê rata na Vahine White, i reira toʻna faatiaraa i te hoê orama i horoʻahia iaʻna i Battle Creek i te ahiahi Mahana Pae, te 12 no Tiunu,—te hoê mahana ta maua i faaea i Lancaster, N. Y., hou a revaʻi i California. Aita roa oia i haere aenei i California, e aita oia i ite mata i te mau peu a te taata i reira. Oia mau, i taua tau ra, aita roa oia i haere aenei i te pae tooa o te râ o te anavai Missouri. Te mau mea atoa taʻna i ite no nia i reira, no roto mai ïa i te mau mea ta te Fatu i hinaaro e faaite iaʻna.
GSAM 385.2I roto i te mau aʻo i roto i taʻna rata, ua faataa oia i te aau horoa rahi o te mau taata no California, e eaha te tupu mai ia ravehia te ohipa i rotopu ia ratou ma te nounou e te tapea rahi i te moni rii atoa. Ia porohia te mau taata no California, e tia ia haafatataʻtu ia ratou ma te tahi tuhaa o taua aau horoa rahi ra e itehia ra i roto i ta ratou ohipa, ma te ore râ e haamâuʻa faufaa ore.
GSAM 385Ua tupu te manuïaraa i tohuhia
GSAM 385.3Ia hiʻo faahou au i teie nei i na matahiti e 37 i mairi mai te haamataraa o te ohipa i California, e ia feruri au i te huru o te mau mea i taua tau ra, te huru o te mau taata, e te huru e rave ai matou i ta matou ohipa ahiri aita matou i farii i taua iteraa papu ra, e ia ite au i te mau hotu no te peeraa i te aʻo i horoʻahia mai, e nehenehe au e parau e ua hau atu te haereraa i mua o ta matou ohipa i roto i na avaʻe e toru i taʻna e rave i roto i te hoê matahiti ahiri aita matou i tauturuhia “i roto i te ohipa taviniraa” e te aʻo i tae mai na roto i te horoʻaraa o te tohu. E tae roa mai i te tau tupu o te matahiti 1871, ua faatiahia e pae ekalesia o te mau taata haapaʻo i te Sabati, ei hotu no te mau tutavaraa i te mataeinaa no Sonoma.
GSAM 386Te putuputuraa matamua i roto i te tiahapa i San Francisco
GSAM 386.1I te avaʻe Tiunu o taua iho matahiti ra, ua faatia matou i ta matou tiahapa no te taime matamua i San Francisco. I te mea e ua hoʻi te Matahiapo Bourdeau i te pae hitia o te râ, ua tonohia mai te tahi atu taata rave ohipa no Michigan mai ei mono iaʻna. Ua tae mai oia i te 17 no Tiunu, e ua apiti oioi mai iaʻu i roto i te ohipa i te oire. I muri aʻe i te tutavaraa i roto i te tiahapa e tau hepetoma, ua tamau matou i ta matou mau putuputuraa i roto i te mau piha i tarahuhia e tae noaʻtu i te 1 no Titema 1871. Ei hotu no teie ohipa, hau atu i te 50 taata i farii i te poroi i San Francisco.
GSAM 386Te mau tamataraa i roto i te ekalesia i California
GSAM 386.2E tae roa mai i taua taime ra, no roto mai te rahiraa o to matou mau tamataraa i California i te patoiraa a te feia no rapae, i teie nei râ ua tupu mai te hoê tamataraa faaroo manaʻo-ore-hia e mea taa ê toʻna huru no to matou mau taata. Ua onoono te hoê hoa rave ohipa i te pee i te hoê haerea taʻu i tiaturi e e hopoi mai i te parau faahapa i nia iaʻna iho e i nia i te ohipa. E mau enemi riri rahi to matou i roto i te oire, o te mataitai ra i ta matou mau ohipa atoa, e ua ineine ratou i te faaohipa i te hoê noa aʻe ohipa paari ore no te hamani ino ia matou. No reira, ua riro ei mea titau-roa-hia ia haapao i te aʻo a te aposetolo e ia “haapae i te mau huru ino atoa.”
GSAM 386Te rave-noa-raa i to vetahi iho hinaaro e hopoi mai i te ati
GSAM 386.3Aita vau i parau e ua rave taua taeae ra i te hara mau i roto i toʻna haerea, ua haaferuri râ vau e e faaohipa to matou mau enemi i te mau mea taʻna i parau e aita e ino to roto. Ua parau oia e e tiaraa toʻna ia “rave mai taʻna e hinaaro” i taua ohipa ra, i te mea iho â râ e ua fariihia e aita e hara i roto i taʻna e rave ra. Ua na reira noa te mau mea e tae roaʻtu i te 23 no Tenuare 1872, i reira vau i haere ai mai te mataeinaa no Sonoma i San Francisco no te hiʻo eaha te nehenehe e rave no te tapea i te mau ohipa i reira.
GSAM 387.1I taua taime ra, te faaohipa ra to matou mau enemi i toʻna haerea mai taʻu i mataʻu, e te parau ra oia e “e ere tera i ta ratou ohipa”, e e faaite oia ia ratou e e manaʻo iho toʻna, e e nehenehe taʻna e haere na te mau purumu mai taʻna e hinaaro, e na muri i te taata taʻna e hinaaro, ma te ore e auraro i ta ratou mau parau faahapa. Ua tamata vau, na roto i te aparauraa o maua anaʻe, i te faaite iaʻna e eita taua huru haerea ra e manuïa, e e faahopearaa ino to taua varua rave noa i toʻna iho hinaaro ra. E mau hoa toʻna e turu puai ra iaʻna, e ua haamata vetahi o ratou i te rave i te hoê tiaraa o te hopoi mai i te faahaparaa rahi atu â i nia iaʻna. Ua ite te rahiraa o te ekalesia i te ino o toʻna haerea etaeta, e ua ineine ratou i te turu i taʻu mau tutavaraa no te faaora i te ohipa i te haama.
GSAM 387Ua faataahia te hoê putuputuraa no te hiʻopoʻa i te ohipa
GSAM 387.2Teie te huru o te mau mea i te Sabati, te 27 no Tenuare, i te faaotiraa e e tia ia hiʻopoʻahia taua ohipa ra, e ia rave te ekalesia i te tahi faaotiraa papu, no te paruru ia ratou i te roo ino e tupu mai paha i taua varua orure hau ra. Ua faataahia te hoê putuputuraa ia haamata i te mahana matamua o te hepetoma, te 28 no Tenuare, i te hora 9 i te poʻipoʻi, no te hiʻopoʻa i te huru o te mau mea, e i ta matou hopoia ei ekalesia no nia i te reira. Ia au i te mau mea atoa e itehia ra, e au ra e e amaha iho â taua ekalesia ra. Ua horoa vau i te hoê tuhaa rahi o taua po ra no te pure i te Atua, ia ohipa mai oia no matou.
GSAM 387Hoê faʻiraa hara i papaihia
GSAM 387.3I te poʻipoʻi o te mahana 28, a revaʻi au no te putuputuraa, ua farerei au i taua hoa rave ohipa ra i nia i te eʻa no te feia haere avae, i pihai iho i te fare taʻu i noho ra, e te taʻi ra oia. Ua parau mai oia: “Taeae Loughborough, eita vau e haere i te putuputuraa i teie mahana.”
GSAM 387.4Ua parau atu vau: “Eita oe e haere i te putuputuraa? No nia i to oe ohipa taua putuputuraa ra.”
GSAM 388.1Ua parau mai oia: “Ua ite au i te reira, ua hape roa râ vau. Ua tano oe i te tiaraa ta oe i rave no nia iaʻu. Teie te hoê rata faʻiraa hara taʻu i papai i te ekalesia; a rave e a taio atu ia ratou. E mea maitai aʻe no oe, e e mea maitai aʻe no te feia e hinaaro paha e turu iaʻu, ia ore au i reira.”
GSAM 388.2Ua ui atu vau: “Eaha tei faatupu i teie tauiraa rahi i roto ia oe mai inanahi mai?”
GSAM 388Ua fariihia te hoê orama faahiahia
GSAM 388.3Ua pahono mai oia: “Ua haere au i te fare rata i te po nei, i muri aʻe i te Sabati, e ua farii au i te hoê rata na Tuahine White no Battle Creek, Michigan. E iteraa papu te reira taʻna i papai noʻu.” Ua horoa mai oia i te reira iaʻu, a parau mai ai: “A taio i te reira, e e ite oe eaha te manaʻo o te Fatu no nia i toʻu huru.”
GSAM 388.4Ua ani mai oia iaʻu ia parau atu i te ekalesia e ua farii oia i te hoê iteraa papu na Tuahine White, o te aʻo ra iaʻna no toʻna haerea, e ua farii oia i te reira, no te mea o te parau mau ïa.
GSAM 388Te huru o te orama o te haapapu i toʻna parau mau
GSAM 388.5E tuhaa teie no te hoê orama i horoʻahia ia Vahine White i Bordoville, Vermont, i te 10 no Titema 1871. Ua haamata oia i te papai i te tuhaa no nia i te ohipa a teie taeae i te 27 no Titema 1871, no te tahi tumu râ ua faataerehia te faaotiraa i taua papai ra e tae roaʻtu i te 18 no Tenuare 1872, i reira te reira i faaotihiaʻi e i tonohiaʻi na te rata mai Battle Creek mai. I taua tau ra, e iva mahana paha te mau rata e haere ai na nia i te fenua mai Michigan i California.
GSAM 388.6I roto i te orama, e rave rahi mea e faaitehia iaʻna ei parau tohu. Ua na reira atoa i teie taime. I te taime i horoʻahiaʻi te orama, e ata rii noa to te mau mea i tupu mau i te taeraa mai te iteraa papu i San Francisco. Ia faaauhia te mau mahana, e itehia e ua ino roa te ohipa i San Francisco i muri aʻe i te revaraa o te iteraa papu i papaihia mai taua vahi matamua ra. Ua ite oioi to matou mau taeae i San Francisco e aita e taata e nehenehe e papai i Battle Creek e e faaite i taua parau ra ia Vahine White i te taime e nehenehe ai oia e papai i teie rata, no te mea aita taua huru o te mau mea ra i tupu atura.
GSAM 389.1Ua riro teie parau ei mea faufaa rahi i te mau taeae i reira, e ua haapapu te reira ia ratou e e mana no te Atua to taua orama ra. Aita vau i papai hoê noa aʻe reni i te Matahiapo White e aore râ i taʻna vahine no nia i te huru o te mau mea i San Francisco, e ua parau taua hoa rave ohipa ra e aita atoa oia i papai i te tahi mea. Ua parau te mau taeae: “Ahiri oia i papai, eita oia e faaite i te mau mea i faaarahia no nia iaʻna iho.”
GSAM 389Nahea te orama i papaihiaʻi
GSAM 389.2I to matou iteraa i muri iho, na roto i te parau mai tera atu pae mai, no nia i te papairaa e te tonoraa i te iteraa papu na te rata, ua papu roaʻtu â e ua haapao te Fatu, o tei horoa i te orama, i te taime e papaihiaʻi e e tonohiaʻi te reira i toʻna vahi, ia tae atu i te taime tano mau.
GSAM 389.3I te hoê hora poʻipoʻi roa o te 18 no Tenuare 1872, ua faaarahia Vahine White, e ua mau papu te iteraa papu i faahitihia i nia nei i roto i toʻna manaʻo. Ua maramarama maitai taua manaʻo ra iaʻna mai te huru ra e ua parauhia ma te reo e faaroohia: “A papai oioi i taua iteraa papu no California ra, e a tono atu i roto i te tonoraa rata i muri iho nei iho; te hinaarohia ra te reira.” I te faahitiraa-piti-raahia te reira, ua tia mai oia, ua oomo oioi i toʻna ahu, e ua faaoti i te papairaa. Hou rii a tamaa ai i te poʻipoʻi, ua horoa oia i te reira i taʻna tamaiti o Willie, a parau ai: “A hopoi i teie rata i te fare rata, eiaha râ e tuu i roto i te afata rata. A horoa roa i te taata faatere i te fare rata, e a ani iaʻna ia haapao maitai ia tuuhia te reira i roto i te pute rata e reva i teie poʻipoʻi.” Ua parau oia i muri iho e ua manaʻo oia e mea huru ê rii te mau faaueraa a toʻna metua vahine, aita râ oia i ui i te tahi mea, e ua rave oia mai tei faauehia iaʻna, e “ua ite oia i te rata i te tuuraahia i roto i te pute rata.”
GSAM 389Haapapuraa o te arataʻiraa a te Atua
GSAM 389.4Ia ite outou i to matou huru i San Francisco i taua taime ra, e ite oioi outou i te faufaa ia tuuhia taua rata ra i roto i taua tonoraa rata ra iho. I taua mau mahana ra, hoê noa tonoraa rata na nia i te fenua ta matou i te mahana hoê. Ahiri te rata i tae mai i te po o te mahana matamua o te hepetoma, te 28, eiaha i te po o te Mahana Maa, te 27, e tupu iho â te hoê amaharaa oto i roto i te ekalesia. Ahiri te reira i tae mai e rave rahi hepetoma na mua iho, i muri noa iho atoa i te horoʻaraahia te orama, eita te ekalesia e ite oioi mai i toʻna puai.
GSAM 390.1E iteraa papu teie o te faaite maitai ra i te mau tapao o te rima o te Fatu, no te mea ua tae mai te reira i te taime tano no te faatitiaifaro maitai i te mau hape e vai ra. Hau atu â, no te mea ua farii taua taeae ra i te reira ma te haehaa e ua rave mai tei parauhia, ua riro te reira ei mana rahi no te faatupu i te tahoêraa e te papuraa i roto i taua ekalesia apî ra.
GSAM 390Te huru papairaa i te mau orama
GSAM 390.2E faaite atoa teie ohipa i tupu ra i te parau taʻna iho i faahiti no nia i te huru papairaa i te mau mea taʻna i ite. Te parau nei oia no nia i te reira: “Ua faaarahia vau i taʻu taotoraa ma te ite papu i te mau tumu parau i faaitehia na i toʻu manaʻo; e ua papai au i te mau rata i te tuʻiraa pō, o tei haere na te tahi pae o te fenua rahi i te tahi atu pae, e i to ratou taeraa i te hoê taime fifi roa, ua paruru i te ohipa i te hoê ati rahi.”4