Bung 13 — Pasian Puihna Chiemtenate
GSAM 198.1“Na Mangpa Pasian in Aigupta gam ah na mitmuh ngei un na tung ua a bawl zousie bangin, Pasian in nam khat lah a kipat nam dang khat Ama a ding a la doh dingin, ze-etnate, chiemtenate, sil lamdangte, galbawlna, khut hattah, ban zan doh leh lau thawnna lienpite toh a han bawl ngei em? Mangpa khu Pasian ahi a, Ama loungal a dang koima a um lou chi na theina dingin tamte nangma kiangah etsah na hi.”1
GSAM 198.2Mangpa in Ama dan amau kiangah a gen theina ding leh, suongpeek tunga a kigiel a pieh theina ding mun a pui doh dingin, pasian dang be nam khat lah a kipat mite a lah doh lai in tuabangin a na sem hi. Tam sil lamdangte khu amau sil thei utna pichinsah ding a bawl ahi lou hi; “Aigupta ah sil thupite, Ham gam ah sil lamdangte leh Tuipi Saan kiangah lau huoi silte bawl”2 a, Sinai taang dawn mei kuong mei leh meikhu lah a kipat amau kianga thugenpa khu, sil zousie Siempa, a hing leh a tah Pasian ngei ahi chi a chientah a theina ding ua bawl ahi hi.
GSAM 198Meikuong Thingbul a Kipata Mosi Sapna
GSAM 198.3Mosi mama nangawn in Israelte kungah, “Gamdaia belam honte ka ching lai in, na saltaanna uh ka ngaihtuoh a nang uh ka hing lainata, Midian gam a ka taimang ma a Aigupta mi ka tha lai a bawl ka sawm bangin, Aigupta a kipat nang uh pui doh dingin tu in ka hing paisuhta hi,” chi thu gen bouin Aigupta nusia dingin amau a chielzou lou ding hi.
GSAM 199.1“Aigupta a kipat mite va pui doh” dingpa ama ahi chi Mosi mama nangawn a ging theina dingin, a kuong hinanleh a kangtum lou thingbul leh mei kuong lah a kipata zahthei aw a ngai hi. Tam sil lamdang danin ama nasep, a sang leh a siengthou sapna a tang hi; tua thu a phuondoh leh a unaute in thakhatin ngaikhoh ding ua, a hing zui ding silte a dingin a lungtang uh a kisa ding a, tuachi'n Pasian nuoi ah Mosi pen amau lamkaipa dingin a pom ding uh ahi hi.
GSAM 199.2Hundampa a thawhkia nua in a lungkham leh a lungkie a zuitute in Ama ompina leh lungthapia kammalte a kipat hehnepna a mamoh hun a um leh, tua hun pen 1844 kuma “Zankim kikouna” nua a lungkham leh bawlsiet thuoh gingtu kimkhatte in ginna kip tah a a len nalai lai uh ahi hi. Pasian in lainatnain lungkham mite kiangah a gen tah zet ngei ahi leh, tuabang hun leh tuabang mite kiangah a gen ding chi a ginhuoi mahmah hi.
GSAM 199Mangpa Ompina Khamna
GSAM 199.3Nasepna lampi leh hihdan a ciem chin a um lou Ama in, “tunglam sang a a pei tou lai in,”3 a hattuom sungah Hagau silpiehte a koih a, a zuitute'n khantanhoi a tangkouhna uh ah “leitung tawpna dong nangawn” amau toh a um dingin thu a kham hi.
GSAM 199.4Hun zousie ah Mangpa in Ama a lungtang zousie a zawngte kiangah a silbawltheina leh a silpiehte etsah dingin a kisa zing hi. Khantanhoi tangkou nasep a pieh lai in, “Tam chiemtenate in a gingte a zui ding hi: Ka minin dawite a hawldoh ding ua; pau thahte a pau ding ua; gul a la ding ua; shina ding sil bangmah a dawn zong un, amau a susie lou ding hi; damloute tungah a khut uh a nga ding ua, amau a dam ding uh hi,” a chi lou amah?4
GSAM 199Kisiemphatna Hun a Hagau Silpiehte
GSAM 199.5Kum za sawm leh guhnaa sahkhua kisiemphatna hun leh tua nua hunte ah Mangpa silbawltheina a kilatna lamdangte leh Thugentheina silpieh a kilatnate a um hi. D’Aubigné in John Huss genlawhnate thu a gen hi. Charles Buck in a Sahkhua Tangthu Tomte laibu ah, 1546 kuma George Wishart thugentheina thu a gen hi. John Wesley in a laibute ah Jonathan Pyrah genlawhnate leh a tangtunnate uh a gen hi. Upa J. B. Finley in ama hinkhuo tangthu a gielna ah, 1842 nipi lai a ama ngei a tung Mengmuna lamdang leh damsahna thu a gen hi. Khristiante Thulai Saptu (Methodist) in tua hattuom a Damsiempa Bond in a nasep lai a a tang Mengmuna lamdang leh tua gahte thu lunglut huoi tah a giel a namkhie hi. Tamte khu Mangpa a ki-ngaitawm tah a zawngte kianga, Ama a kikhel lou chi leh, thugentheina silpieh tungtawnin a mite kiangah a gen nalai ding chi etsahna chiemtenate ahi hi.
GSAM 200A Umsun Nalaite Hattuom in Thugentheina Hagau A Nei Ding
GSAM 200.1Mangpa in Ama hing peina ding a ngah a um ding mite lahah a Hagau silpiehte leh, a diehin Thugentheina silpieh a etsah dieh ding chi thu Laisiengthou ah chien leh kichientah in a um hi. A masapen a i etsah ut Laisiengthou thu khu Korinth mite kianga laikhah ah a um a, hitobangin a gen hi: “Jesu Khrist tungtawn a nang uh kianga kipie Pasian hehpihna ziehin nang uh a dingin ka Pasian kiangah kipahthu ka gen zing hi; Jesu Khrist theipina nang uh sungah a kipsahsa bangin, Ama in sil zousie ah, pau zousie leh theina zousie ah nang uh a hauhsah hi; tuachi'n i Mangpa Jesu Khrist hing kilatna na ngah lai un silpieh khatmah ah na sam lou uhi; i Mangpa Jesu Khrist ni in mawhna neilou na hih theina ding un, Aman nang uh a tawp dongin a kipsah ding hi.”5
GSAM 200.2Kihilna ah “A umsun nalaite”—a nanungpen khantanhoi hattuom—thu i sim hi: “Gulpi in numeinu [hattuom] tungah a thangpai a, Pasian thupiehte zui a, Jesu Khrist theipina nei a chi a umsun nalaite dou dingin a pei hi.”6 A nanungpen hattuom in a nei ding, tua theipina kipsahna in Hagau silpieh zousie a kilatna ding lampi a bawl, “Jesu theipina” khu bang ahi, chi'n i dong hi. Tam dotna dawnna khu Patmos tuikulh tunga Johan kianga vansawlsieng theipina ah i mu hi: “Ama be dingin a kengbul ah ka pua hi. Aman ka kiangah, Tuabang bawl sin; kei pen nangma leh Jesu theipina nei na unaute toh suoh hipipi ka hi hi; Pasian bie in; aziehpen Jesu theipina khu Thugentheina Hagau ahi.”7
GSAM 201.1Vansawlsieng in a pieh tam hilchienna in, Khrist a ngah hattuom sung a kilang “Thugentheina Hagau” khu silpieh zousie a ding a lampi bawltu ahi chi leh, amau lah a tua silpieh a um zieh a “A umsun nalaite” hattuom gal a kibawlsah ahi chi a etsah hi.
GSAM 201Silpiehte Tungtanga Paul Theipina
GSAM 201.2Paul in Thessalonika mite kianga a laikhah in, Mangpa ni—thukhenna a kitangtun ni nanungpen—khu mipi tampi tungah “zan a guta bangin” a hing tung ding, hinanleh Mangpa tate ginumte khu “vah tate leh sun tate” a hih zieh un amau tungah tuabangin a hing tung lou ding chi a etsah hi. Tua a kiging zing mite a thuhilhnate lahah, aman, “Hagau sumit sin un. Thugentheinate simmoh sin un. Sil zousie ze-et un; a hoi khu dettah in len un.” a chi hi.8
GSAM 201.3Tam a thugentheinate chia kilek Grik kammal prophēteias thu Greenfield in a Grik Pau Kammal Bu ah, “Thugentheina silpieh zatna, tam khiatna toh, 1 Thessalonika 5:20,” a chi hi. Parkhurst, Robinson, leh Liddell leh Scott kammal bute zong tam toh a kituoh uhi. Tua ahi leh, tam pen Khrist hing pei niveina a ngah hattuom toh Thugentheina silpieh tah a um ding chi theipina chien ahi hi. Thuhilhna khu tua silpieh simmoh ding ahi lou a, a ze-et ding leh, a kilatna hoi a muh leh “dettah a len” ding ahi hi.9
GSAM 201Thukham Tangtunna Khat
GSAM 201.4Vansawlsieng khatna thupuoh leh Vansawlsieng nina thupuoh a kitangkou lai in, Mangpa in Thugentheina silpieh a etsah pat dan i gen zouta hi. Ni 2300 a tawp a kipat tam silpieh khu a kim zaw in a hing khangta hi. Tam a dingin Mangpa in Ama zat dingpa Ama'n a tel hi; Ama a ding a sil zousie piesa bou hilou a, a hinna nangawn shina leh hinna kikalah a um, “a hatloute laha hatloupen” khat a palai dingin a tel hi.10 Tua hun a paita nua ha ni sungin Portland, Maine a Nungah Ellen G. Harmon, tua lai a kum sawm leh sagi vel bou pha in, Mangpa kiang a kipat kilatnate a tang pan hi.
GSAM 202.1Mengmuna masapen a um lai a Portland a umte toh ka kihou thei a, Nungah Harmon in a Mengmuna masapen a muhna inn neitu Pi Haines zong ka theih ziehin, tua mite'n ka kianga a gen bang ngei un tua silte ka gen ding hi.
GSAM 202.2Nungah Harmon khu tua hun lai in a tahsa damna a lauhuoi mahmah hi. Nipikaal bangzah sung hiam, aw demtah a pau sang a ngaitah in a pau thei zou dehlou hi. Damsiem khat in amanu natna khu tui khawl toh zuap se natna ahi chia a khensat hi. Aman amanu vohlam zuap a siat zou a, veilam zuap zong a damlou nasa a, a lung zong natna in a khawih hi, a chi hi. Aman amanu khu a sawtpen zong hun tomchik bou a hing nalai ding a, bang hun peuh ah a shi pah thei hi chia a gin thu a gen hi. A lum lai in a husanna ding a haksat mahmah hi. Zan in lupna tunga a tou bang dek a panga, lukhamte a kipan a kisang hi lou leh a tawlnga thei lou hi. A khuh zing leh a zuap a kipat sisan a luong zing ziehin a tahsa tha a kiam nasa mahmah hi.
GSAM 202Nungah Harmon Mengmuna Masapen
GSAM 202.3A Mengmuna masapen a muh lai in amanu khu Pi Haines inn ah a um hi. Zingkal ahi a, innkuon Pasian biakna a bawl uh hi. Mi nga a um ua, amau zousie ginna a unaunute ahi uhi. A dangte'n a thum zouta ua, Nungah Harmon in aw demtah a a thum lai in, Pasian silbawltheina khu lamdang mahmah tahin a hing tu a, tua a um zousie a khawih chien hi; thakhatin a kiim a um sil zousie a theita lou a—Mengmuna ah a umta hi.
GSAM 202.4A ban kikhopna ah amanun a kianga a kietsahte khu Portland a gingtute kiangah a gen hi. Amau in tua khu Mangpa kiang a kipat ahi chi a ging dettah uhi. Tua lai in Portland ah tua sil pen Mangpa nasep ahi chia pom mi sawmguh vel a um hi. Tua Mengmuna leh a genkhietna toh a umkhawm silbawltheina khu Pasian kiang a kipat bou a hing pawtthei ahi hi. Kumtawn silte tungtanga ngaihtuohna liantah amanu tungah a um zing a, amanu banga naupang leh tha hatlou khat khu Mangpa in a mite kianga vah piehna ding vanzat a a tel ziehin, genkhiet senlou zatatna leh launa in a dim bang hi. Amanun Mengmuna a a um lai in, kipahna leh lungmuonna ngen a umna van inntual thupitah ah a vah vansawlsiengte'n a kiimkot bang a theih thu a gen hi; tam shithei hinna a lungkimhuoi lou sil tahte kianga a hing khang kia khu lungkham huoi kikhelna ahi hi.
GSAM 203Mengmuna Masapen Thutom
GSAM 203.1Amanun Portland gingtute kianga a gen a Mengmuna masapen thutom anuoi a um in, a Mengmuna zousie a bangchidan ahi chi tawmkhat a theisah ding hi:—
GSAM 203.2“Ka thum lai in, a masa a ka theih ngei louh bangin Pasian silbawltheina ka tungah a hing tung hi. Vah in ka kiimkot a, leitung a kipat a sang sangin ka tou hi. Leitung a Khrist hing pei kia ding ngahtute zawng dingin ka kihei a, himahleh amau ka mu zou lou hi; tua lai in aw khat in ka kiangah, ‘En kia in, tawmkhat tunglam en in,’ a chi hi. Tua ziehin ka mit ka dak tou a, leitung tung sangtah a kibawl lampi dihtah leh guhtah khat ka mu hi. Tua lampi tawpna a um khopi lamah Khrist hing pei kia ding ngahtute tua lampi ah a pai uhi. Lampi kipatna lam, a nunglam uah vah taang khat a ki koih a, vansawlsieng khat in ka kiangah tua khu ‘Zankim kikouna’ ahi a chi hi. Tua vah in lampi zousie a vaah a, amau a tlu louhna dingun a khete uh a vaahsah hi. Amau masang ngei a um a khopi lam a puitu Jesu tunga a mit uh a nga det leh amau a him uhi. Hinanleh sawtlouin kimkhatte a tawltua uhi; khopi a gamlalua a, a masang pek a tua sung a lut ding ka lam-en ua, a chi uhi. Tua hun chiangin Jesu'n a thupi vohlam ban a zan touin amau a hansuon hi; a ban a kipat vah taang khat a hing pawt a, Khrist hing pei kia ding ngahtute tungah a vaah kawikawi a, amaute'n, Halleluijah! chi'n a kikou uhi. A dangte'n ngaihtuoh louin a nunglam ua vah khu a nial ua, tam tan dong a amau puitu Pasian ahi lou, a chi uhi. Tua mite nunglam a vah a mit a, a khete uh mielpi ah a um a, amau a tlu ua, a etna ding ua kipat a mit uh a hei ua, Jesu a muta lou ua, lampi a kipat nuoilam a leitung miel leh gilou sungah a kia uhi. Sawtlouin tui tampi ging bang Pasian aw ka za ua, tua aw in Jesu hing pei ni leh nai ka kiang uah a gen hi. A hing nalai misiengthoute in tua aw a thei ua a theisiem ua, hinanleh mi giloute'n vanpi ging leh zilngai a ling ahi chia a ngai uh hi. Pasian in tua hun a gen lai in, Ama'n Hagau Siengthou ka tung uah a sun a, Mosi Sinai taang a kipat a hing tuah lai a a melmai bangin, ka melmai uh Pasian thupinain a hing vaah a a hing taang pan hi.”11
GSAM 204Mengmuna a A Um Lai a Pi White Umdan Genna
GSAM 204.1Pasian Hagau a kilatna lamdang, lungthothuoi tam tangthu i zui semsem ma in, Mengmunate toh kisai sil tah kimkhat ka gen ding hi. Pi E. G. White (a masa a Nungah Harmon) ka muh masapen khu 1852 kum, ha sawmna ah ahi hi. Tua ni in nai khat sang a sawtzaw Mengmuna sungah amanu ka mu hi. Tua a kipat Mengmuna a a um lai amanu veina sawmnga vel muh theihna hamphatna ka nei hi. Tuabang a a um lai in damsiemte'n amanu a etchiet lai un ka um khawm a, ka muh leh ka theihte theipina pieh ding nuom ka sa hi. Amanu tuabang a a um lai a mu ngei lou mite'n a uhuh a a gin dan uh ziehin, tam sil tungtanga sil tahte genna pen ngaihsah lou a kipaikhiet lou ding ka lam-en hi.
GSAM 204.2Mengmuna sung a a lut lai in, amanu in lungthothuoi tahin “Thupina!” chi'n thumvei a kikou a, a aw a ging kawikawi hi; a niveina leh a diehin a thumveina khu a masapen sang a demzaw hinanleh, lungthothuoi zaw hi; tua aw khu nang toh a gamla tah a um mi khat aw bang leh, zahthei lel ding bang ahi hi. Sekan li ahi a, nga ahi a, a theihna bei a pua mi bang, ahihlouleh a tha bei mi bangin amanu a kia bang hi; tuazouin thakhatin mihing tha sang a sangzaw tha in a dim bang a, a changin thakhatin a ding doh a inn sungah a vak kawikawi hi. A lutang a heina dungzuiin vohlam ahihlouleh veilam a kawhin a khut leh a ban a suong zing hi. Tam a suongna zousie khu a hoi mahmah tahin a bawl hi. A khut leh a ban khu bang dinmun a a koih zongin, mi koima'n a suong thei lou hi. A mit a hah zing a, himahleh a mit a phit lou hi; a lutang a dak tou a, tunglam a en hi; a mit-ensun a bangmah umlou bang ahi lou a, kipah mel a nei hi; a umdan pangngai toh a kibat louhna khu gamlapi a um sil khat a chimtah a en bang a hihna ahi hi. Amanu hu a sang lou hi, hinanleh a khutguh thoning a pangngai bangin a tuma hi. A melmai a nuom a, a melmai a saanna zong a pangngai bangin a um hi.
GSAM 205Daniel Tunga Sil Tung Toh Ehkahna
GSAM 205.1A hu lahna, a tha bei leh Pasian vansawlsieng in a khoi chienga tha a nei kiana lamah, ama umdan khu jawlnei Daniel in Mengmuna a mu laia ama tunga sil tung agen toh a bukim in a kituoh hi. Aman hichin agen hi: “Tuaziehin kei khattang nuasie in ka um a, tam Mengmuna thupi ka mu hi; ka sungah tha bangma a um nawn sih a, ka mel hoina khu siehuoi in a kikhel a, tha bangma ka neita sih hi.” “Tam ka mangpa nasempa in bangchin tam ka mangpa ahoupi thei ding ahiei? Kei lah, thakhat in ka sungah tha bangma a um nawn sih a, hu zong ka sungah a um nawn sih hi. Tuachi'n mihing mel bang puo khat hing peikia in ahing khoi a, tha ahing piehta hi. Tualeh aman, Aw, it mama a umpa, zau sin; hamuonna na kungah um heh; hat in, ahi, hat in, achi hi. Ka kunga thu agen chiengin tha ka nei kia a, Ka Mangpa'n thu gen heh; nangman tha na hing piehtah ziehin, ka chi hi.”12
GSAM 205AMIT UH A MUTUTE THEIPINATE
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D
GSAM 205.2Pi White in Mengmuna a mu laia a umdan thuah, amit uh a mutute thugente tawmkhat lahkhiet a kilawm hi. A masapen khu M. G. Kellogg, M.D., thugen ahi a, aman Michigan a Mengmuna pieh a um masapen, 1853 kum ha 5 ni 29 a Livingston gamke, Tyrone a kikhopna a pieh a um thu agen hi. Aman hichin agen hi:—
GSAM 206.1“Unaunu White in minit sawmni vel ahisihleh minit sawmthum sung Mengmuna a mu hi. Mengmuna a mu pat chiengin tua muna um mi chinin Pasian silbawltheina leh a umna a thei bang uhi; tualeh koute lah a tawmkhat in Pasian Hagau koute tunga hat mama a hing tung i thei tahtah uhi. Khawlni zingsang dar kuo velin thumna leh unau kihoukhawmna i nei lai uh ahi. Unaupa White, ka pa leh Unaunu White in a thum zouta ua, kei ka thum lai ahi. Lungsim suphutna bangma leh kilatsahna bangma a um sih hi. Ahinanleh ama umna in kikhopna hing guoljawl ding leh Michigan a nasep hing guoljawl dingin Pasian kungah nasatahin i ngen uhi. Unaunu White in Mengmuna a mu pat chienga a kikou zel, ‘Loupina! l-o-u-p-i-n-a-! l-o-u-p-i-n-a-!’ chi zawhna aw, na za zel uh tua aw a suoh chiengin, Unaupa White a dingdoh a, a zi in Mengmuna a mu ahi chi mipite a hil hi. Ama Mengmunate umdan leh Mengmuna a mu laiin hu a la sih chi agen zouin, a ennuom mi chin hing pei masawn a en dingin a chiel hi. Daktaw Drummond, Nipikaal khat a ni masapen tan a, Khrist hing pei kia ding ngahtu thugenpa zong ahi, tua muna a um hi. Aman, Mengmuna a mu lai ama amu masangin, a Mengmunate khu mi lungsim zawh a umsah ahi a, aman zong Mengmuna mu a sah thei ahi chi agen khin hi. Ama a hing pei masawn a, chientahin a en zouin, a mai a muol mama a, ‘Hu a la sih hi!’ achi hi.”
GSAM 206.2“Tua hun a Mengmuna a mu sungin hu a la sih chi ka theichien mama hi; kei ka um laia a Mengmuna mu dang tampite ah zong hu a la sih hi. Mengmuna a mu tawpna zong a mu patna bangin a kimu chien hi. Mengmuna a tawp chi i theina uh a masapen khu, hu a la kia patna ahi. A masapen hu a lah khu a thuh, a sau leh a dim ahi a, a chuop sungah hui bangma a um nawnlou bang a kilang hi. Hu masapen a lah zouin minit tawmkhat a bei masang hu niveina a la sih hi; tua hu niveina zong a masapen bangin a chuop a sudim hi. Tuachi'n minit ni a khawl kia a, hu thumveina a la a, tuazouin a hu lah khu a pangngai bangin a hita hi.” Min giel, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan, 1890 kum ha 12 ni 28.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.11853 kum nipilai a Stowe, Vermont ah Pi White in Mengmuna a mu laiin daktaw in a etna amu mi khat thugen a nuoiah i pie hi. Aman hichin agen hi:—
GSAM 207.2“Daktaw khat tua munah a um a, tam sil kilang zieh thei dingin a pilna leh a zilna bangin ama a en hi. A mitte a kaah lien a, tua mitte geiah meivah a kuong a kikoih hi; amit tha khat nangawn a kihing sih hi. Tuachi'n a khutza leh a hu lahna a en a, hu lahna a um sih hi. A et zouin, tam sil khu siemsa silte dan bang leh sil theina dan bangin a hilchien theih ahi sih chi a lung a kimta hi.” Min giel, “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3A nuoia Theipinate khu 1854 kum ha 6 ni 26 a Rochester, New York, Monroe kong a Upa James White inn a kikhopna ah Pi White in Mengmuna a mu lai a etna thu ahi:—
GSAM 207.4“Tua hunin kum sawm leh sagi ka hi lai hi. A kam a suoh lung hing suhattu, ‘L-o-u-p-i-n-a!’ chi a kikouna khu tu nangawnin ka za nalai bang hi. Tuachi'n innsung tuol ah a nuazang a niam a, a puk hilou in a nuomtahin a niam ahi a, a panpitu khat in a khut in a pom hi. Daktaw ni, putar khat leh tangval khat, a hing lut uhi. Unaupa White in Unaunu White a chientaha a et ding uh a deih mama a, tuabangin a en uhi. Limetna kikoih a, ama thu a gen laiin a kam tungah tua daktawte khat in a tawi hi; hinanleh sau louin tua etna a tawpsan ua, ‘Hu a la sih hi,’ achi uhi. Tuachi'n thu a gen laiin hu thuh a lahna chiemtena um a mu dingun a pangte chientahin a en ua, hinanleh bangma amu sih uhi. Tam etna a zawh chiengun, Mengmuna a mu nalaiin a dingdoh a, Laisiengthou sangtahin a tawi hi. A mitte khu tunglam leh laibu a kipat a gamla lamah a en hangin, tang khat a kipat tang dangah a zaah a, adih chietin a tangte a gen hi.”
GSAM 208.1“Hremna nunung sagi a mu hi. Tuachi'n misiengthoute zawhna a mu a, a zawhna kikoute tu nangawnin ka za nalai bang hi. Tam thute khu lungtah in ka theipi hi.” Min giel, “Upa D. H. Lamson, Hillsdale, Michigan, 1893 kum ha 2 ni 8.”
GSAM 208Pi Drusilla Lamson
GSAM 208.2Tua daktaw etna thu maah Theipina dang khat Pi Drusilla Lamson in a pie hi. Ama khu Upa Lamson unau suonpa zi meithai leh Clifton Springs, New York, damna inn a numei enkaitu ahi. 1854 kum ha 6 ni 26 kikhopna thu genin hichin a chi hi:—
GSAM 208.3“Tua ze-etna bawl a umna kikhopna ka phawh hi. Unaunu White in Mengmuna a mu laiin hu a la sih chi Unaupa White in a gen zing khu a dih leh dihlou ze-etna ahi. Hinanleh tua muna um daktaw min ka phawh zou sih hi.... Daktaw Fleming ahi ngei ding hi, ama khu thuhingai ding a a kou chang uh daktaw ahi ziehin. Ahinanleh ama tu a shita hi. Ka gen thei khu, ze-etna a kibawl a, limetna tungah hu chiemtena bangma a kilang sih hi.” Min giel, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, New York, 1893 kum ha 3 ni 9.”
GSAM 208.4Atunga gen hun a tua muna um mi khat a kipat Theipina dang khat a um nalai hi:—
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“1854 kum ha 6 ni 26 a Pi E. G. White in Mengmuna a mu laiin a en daktaw thugen thu, David Lamson leh Pi Drusilla Lamson in atunga a Theipina gel uh ka sim khin ahi chi ka namdet hi. Kei tua kikhopna ah ka um a, etna ka mu hi. Unaupa leh Unaunu Lamson thugente ka pom a, tua etna bawl khu Daktaw Fleming leh a naupang zaw daktaw dang khat ahi chi ka gen beh nuom hi. Amau a gen bangun, Pi White a dingdoh a Laisiengthou tangte a gen zouin, Daktaw Fleming in meivah a kuong a ngen hi. Tua meivah khu a nephu kanglou ding zahin a nai theipen ah a tawi a, hu la taleh tua hu tungna ding a tawi ahi. Meikuong khu tawmcha nangawn a kihing sih hi. Tuachi'n daktaw in nasatahin, ‘Tam in a thu a tawn tung dingin a sukhielta hi; a tahsa sungah hu a um sih hi,’ achi hi.” Min giel, “David Seeley, Fayette, Iowa, 1897 kum ha 8 ni 20.”
GSAM 209Pu leh Pi A. F. Fowler
GSAM 209.1A nuoia thugente khu 1857 kum ha 2 sungin Hillsdale, Michigan a Waldron kikhopna inn ah Pi White in Mengmuna a mu laia etna bawl a um thu ahi. Kum sawmnga damlo enkawl nasep sem khin Hillsdale a Daktaw Lord in a chientah mama a en hi. Tua etna thuah a nuoia Theipinate ka pie hi:—
GSAM 209.2“1857 kum ha 2 a Hillsdale, Waldron kikhopna inn ah Unaunu E. G. White in Mengmuna a mu laiin koute tua munah ka um uhi. Daktaw Lord in a en a, ‘A lungtang a pet a, hinanleh hu a la sih hi. Hinna a um a, hinanleh a chuop a sem sih hi; tam umdan ka hilchien thei sih hi,’ achi hi.” Min giel, “A. F. Fowler, Pi A. F. Fowler, Hillsdale, Michigan, 1891 kum ha 1 ni 1.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Tua Mengmuna thu maah thugen dang khat tam munah pieh ahi:—
GSAM 209.4“Atunga gen Mengmuna khu Unaunu White in Hillsdale, Waldron kikhopna inn a a mu laiin kei tua munah ka um hi. Atunga gen thute banah, Mengmuna a mu laia Unaunu White umdan khu ‘a theina pualam a sil ahi’ chi daktaw in agen ka za hi. Tualeh aman, ‘Tam thuah mihing tha sang a tungzaw silbawltheina khat a um hi,’ achi hi.” Min giel, “C. S. Glover, Battle Creek, Michigan, 1891 kum ha 1 ni 19.”
GSAM 209Pu leh Pi Carpenter
GSAM 209.5Tua sil tung thu maah thugen thumna tam ahi:—
GSAM 209.6“1857 kum ha 2 a Hillsdale, Michigan, Waldron kikhopna inn ah Pi E. G. White in Mengmuna a mu laiin koute tua munah ka um uhi chi ka namdet uhi. Tua umdan a a um lai ma in Daktaw Lord in a en a, atunga Unaupa leh Unaunu Fowler in a gen bangun, tua thu a mipi mai a daktaw in a puonkhiet khu ka za uhi.” Min giel, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Indiana, 1891 kum ha 8 ni 30.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Tuabanah Buck’s Bridge, St. Lawrence gamke, New York ah Pi White in Mengmuna a mu laia ze-etna khat na ngaihtuoh dingun ka deih hi:—
GSAM 210.2“1857 kum ha 6 ni 28 in Unaunu Ellen G. White in Mengmuna a mu ka mu masapen hi. Tua Mengmunate ka ginglou ahi; hinanleh ka gen thei ding sil dangte lah a sil khat in a Mengmunate khu Pasian a kipat ahi chi ahing gingta sah hi. Hu a la maw la sih chi ka lung a kim theina dingin, a awm tungah ka khut ka nga masa hi. A chuop khu mishi chuop bang maia kihinglou ahi chi ka thei thei ding zahin ka nga hi. Tuachi'n a kam tungah ka khut ka nga a, ka khutpi leh ka khutme khatna in a nakua gel ka zepkhum hi. Tuabangin bawl a um ziehin, ama in deih nangawn taleh, hu hahdoh leh hu hip lut thei ding ahi sih hi. Ka khut in tuabangin minit sawm vel ka len hi; a pangngai hun hileh hu in a zawh lou zieha shi ding zah a sau ahi hi. Hinanleh tam ze-etna in ama tawmcha nangawn a sukha sih hi. Tam sil lamdang ka mu zou a kipat, a Mengmunate khu Pasian a kipat ahi chi ka ginlah nuomna khatvei nangawn a um nawn sih hi.” Min giel, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Michigan, 1891 kum ha 2 ni 4.”
GSAM 210Hagau Kizawmtu Daktaw Khat in Mengmuna A Ze-etna
GSAM 210.31861 kum ha 1 ni 12 a Parkville, St. Joseph gamke, Michigan ah ka mit a ka mu daktaw etna dang khat ka gen ding hi.
GSAM 210.4Khrist hing pei kia ding ngahtu kikhopna inn a hing kikhawm mipite tampi kungah Pi White in a thuhilhna a zawh chiengin, Pasian guoljawlna ama tungah lamdang mama in a tung a, a tutna a a tu lai ma in Mengmuna mu dingin puidoh in a um hi. Tua munah Daktaw Brown a um a, ama khu tahsa lam a dam leh hat mama, hagau kizawmtu ahi. Aman Pi White Mengmunate khu hagau kizopna toh kibang ahi a, ama a umna munah Mengmuna mu lechin minit khat sungin tua a kipat a phong thei ding ahi chi agen khin hi. Mengmuna a mu laia a umdan en a, a lung uh kim nuom mi chin masawn dingin chiel ahi uhi. Tua daktaw a hing masawn a, hinanleh a etna kim nangawn a zoutei masangin a mai mishi mel bangin a muol a, aspen singnah bangin a ling hi. Upa White in, ‘Daktaw in a umdan hing hil ding ahiei?’ achi hi. Aman, ‘Hu a la sih hi,’ chiin a dawn a, kot lamah a manlangin a peita hi. Kot a um, a kiletsahna thu theite in, ‘Kile kia inlen, na gen bangin bawl in; tua numei Mengmuna a kipat phongdoh in,’ achi uhi. A lungsim a buoi mama in kot lanna a len a, hinanleh kot geia umte in, ‘Daktaw, bang sil ahiei?’ chia a dot uh masangsie kot hon a phal sih uhi. Aman, ‘Pasian maimai in a thei hi; tam inn a kipat hing peidoh sah un,’ chiin a dawn a, a peidohta hi.
GSAM 211.1Hagau kizawmtu a a um laiin ama a uhtu hagau khu, Mengmuna a Pi White a uhtu silbawltheina mai a a um chiengin, Hundampa hun a dawimat mite bangin a daithei lou ahi chi a kichien hi. Tua dawimat miten, “Ahun a tun masanga koute hing sugenthei ding a tam a na hing pei ahiei?” chiin a dong uhi.13
GSAM 211.2Tam sil tung khu jawlnei Daniel tunga sil tung kigiel toh a kibatna a kimu hi. Mangpa Hagau in Mengmuna mu ding a a puidoh laiin, a geia um Kaldai mite, tua Hagau theilou namdang pasien bietu mite, a zau mama ua, “a kibuh dingun a taizah uhi.”14
GSAM 211Nungah Harmon In A Mengmunate Gen Ding A Thupieh A Umna
GSAM 211.3A Mengmuna masapen a mu zou hapta khat velin, a pa inn a kikhopna khat ah Nungah Harmon in Mengmuna niveina a mu hi. Tuami ah a kunga kilahsah a umte midangte theisah dingin thupieh in a um hi. Mangpa thupieh bangchin a zui thei ding ahiei chi a theilou ziehin a lungsim a buoi mama hi. A tahsadamna a sie mama a, a tahsa a na tahtah a, a kilatdan zousie ah a hinna ding hun tomcha bou a neita bangin a um hi. Kum sawm leh sagi bou ahi a, a tahsa a neu a a hat sih hi. Mi toh kihoukhawm a chinglou ahi a, a pienpi mizie a zah leh a kiselnuom mama ziehin, meltheiloute toh kimuh ding ama adingin a hahsa mama hi. Tam puohgih ama a kipat lahkhiet a, a puo thei zaw ding mi dang tunga koih ahi theina dingin, ni tampi sung leh zan mangkai tan nasatahin a thum hi. Hinanleh a bawl ding nasep a kichienna khu a kikhel ngai sih a, vansawlsieng thugen, ‘Na kunga ka kilahsahte midangte theisah in,’ chi khu a za zing hi.
GSAM 212.1A lungsim tambanga a buoi lai in, Nungah Harmon a pa inn a kikhopna dang khat ah a pang hi. Tua kikhopna ah mi zousie ama adingin lungtah a thum dingin a kipumkhat ua, ama'n zong Mangpa kungah ama leh ama a kipie kia a, Mangpa loupina ading a zah dingin a lung a ut hi. A thum laiin ama a tuam khum mialna sahpi a taizah hi. A nua a agen bangin, meiboh bang a vah mama khat ama lamah a hing pei a, ama tunga a tun chiengin a tha lahkhiet in a um a, Jesu leh vansawlsiengte mai a um bangin a um hi. ‘Na kunga ka kilahsahte midangte theisah in,’ chi thu gen kia ahi hi. Mangpa in a kunga a musahte va gen ding a peitah ding ahileh, kiletsahna a kipat venbit a um theina dingin lungtah a ngen ahi chi agen hi. Tuachi'n vansawlsieng khat in a thumna dawng a umta ahi a, kiletsahna launa a um chiengin natna in sawh a um ding ahi chi a hil hi. Vansawlsieng in ama kungah, ‘Thupuoh khu gintah a na puonkhiet a, a tawp tan a na thuoh ahipahtah leh, hinna sing ga na ne dinga, hinna tui lui a kipat na dawn ding hi,’ achi hi.
GSAM 212Nungah Harmon In Poland, Maine A Va Vehna
GSAM 212.2Nungah Harmon khu Poland, Maine ah pei a, a Mengmuna gen ding ahi chi musah in a um khin hi. Tam Mengmuna thumveina a mu a zingniin, koiman a lamenlou laiun, a unau numei pasal in a pa inn kot tan a sakawr leng a hing nawn a, Poland ah a puonuom thu agen hi. Tua mun a a um sungin kikhopna khat a nei a, tuami ah a Mengmuna a gen hi. Hazen Foss,15 lametna bei a um ziehin, tua kikhopna a pang dingin a zol zou sih uhi. Hinanleh inn pua kot geiah a bil a daw a, ama'n a Mengmuna a gen a za a, ‘Aman a Mengmuna a gen khu ka kunga musah a um toh a kibatna, mi ni in sil khat a gen theih zahin a kibang hi,’ achi hi. A zingni zingsangin lamenloupiin Nungah Harmon a mu a, ‘Puohgih puohna leh Mangpa in a kunga a pieh ding Theipinate genna ah gintah a um ding, tuachin Pasian in ama a taisan sih ding,’ chi a hil hi. Midangte kungah, ‘Tam puohgih Mangpa in a tunga a koih khu tam numei ahi,’ achi hi. A thei ngei ding ahi, aziehpen tua puohgih ama a kipat ‘lahkhiet ahita’ chi a kunga gen a umna Mengmuna ah tua numei a mu khin hi.
GSAM 213.1Tua hun a kipat Nungah Harmon nasep khu, New England gamke sungte a mun khat a kipat mun dangah pei a, a kunga musah a umte genna ahi. A changin Mengmuna ah a peina ding mun leh a tuoh ding hasatnate zong hil in a um hi. A Thupuohte khu adiehin Khrist a hagau a hing pei ahi chi thuhilhna lamah a penglut mite phawhna leh, abeisa a a thuohkhahte uh a lenkip zing dingin mi zousie hanthawnna ahi.
GSAM 213.2Ama'n a thuohkhahte thu hichin agen hi: “Mi pawlkhat in nasep a nuse gawp ua, tam thu a a ngaihdan uh pomlou mi zousie toh unau kipawlna a botsie uhi.... Pasian in tam thukhelte khu Mengmuna ah ka kungah a kilahsah a, a tate lamkhialte kunga tua thute va gen dingin ahing sawl hi. Hinanleh amau lah a tampi in Thupuoh a nuol gawp ua, leitung dan ka zui ahi chia mawh ahing puh uhi. A lam dangah, min mai a Khrist hing pei kia ding ngahtute in pawlpi sung utthang a uhmangna a nei ahi chia mawh ahing puh ua, ka suhmang guot tahtah tua utthang uhmangna mapuitu ka hi ahi chiin zuou thu hing gen in ka um hi; mi pawlkhat in gitlouna lungsim toh tuabangin ahing gen uhi.”16 Tam thu khu a hing zui bungah a bukim zawin i thei ding uhi.
Notes
- Danpiehnina 4:34, 35. ↩
- Late 106:21, 22. ↩
- Ephesa 4:8-15. ↩
- Mak 16:17, 18. ↩
- 1 Korinth 1:4-8. ↩
- Kihilna 12:17. ↩
- Kihilna 19:10. ↩
- 1 Thessalonika 5:5, 19-21. ↩
- Hagau silpiehte a um paisuo ding chi Laisiengthou theipina kimtah a etchietna dingin, laimai 120 nei laibu neu Khantanhoi Hattuom a Thugentheina Silpieh khu en in; i Laibu namkhietna inn khatpeuh ah a muhthei hi. ↩
- Hazen Foss kianga a etsah bangin. Bung 11 en in. ↩
- Pattil Laigielte, laimai 14, 15. ↩
- Daniel 10:8, 17-19. ↩
- Matthai 8:29. ↩
- Daniel 10:7. ↩
- Bung 11 en in, ↩
- Laigiel Masate, laimai 22. ↩