Bung 24 — Genlawhna Dangte Tangtunna
GSAM 376.1“Tu in tuni apat mailam hun dingte ngaituo un; ha kuona ni 24, Mangpa biehinn bulphuhna ni apat ngaituo un. Tangsal ah buchi a um nalai amah? Ahi, tuni tan grepgui leh theipi kung, kawlbuthei kung leh oliv singten aga a suo nalaikei uhi; tuni apat ka hing guolzawl ding hi.”1
GSAM 376.2Vansawlsieng thumna thupuoh a kipattil apat kip tah leh tawntung a a khantou semsemna khu, Zerubbabel in biehinn bulphuhna suong a phuh ni apat a tung a hing um lawchinna toh tehkhin thei ahi.
GSAM 376Mai a Sil Hasata Um Ding Dan
GSAM 376.3Judate sumip leh buhinnte a awng lai un Mangpa biehinn sa ding a a sap ua um chieng un, mihing mit a etdan zousie in tam nasep khu bawl zoulou ding bang a lang hi. Ginna in sapna thu a mang ua, lungut tah a nasep a pan chieng un, Pasian in lawchinna piehna khut khu a tung uah a lang hi. Tam Thupuoh thumna a hing khantou dan a sil tuohte i sui chieng in, Ama lampi deitelte toh a um puihna khut khu i mu hi. Gimthohna a tuoh ding uh hinanleh, Pasian in a mite leh a nasep a kemdan khu Ama gingtate kung ah a chieng zing hi.
GSAM 376Mihing Gamtatdan Hilchieng Theipina
GSAM 376.41862 kum ha 11 ni 24 in, Greenville, Michigan a William Wilson inn ah, a kimvela Khawlni thutah sangsate ading hattuom ni siem ding in, hun kibang in kikhopna ni a um hi. Upa White leh a ji in pindan khat ah Greenville hattuom kikhopna a kai ua, Upa Byington leh keima in pindan dang khat ah West Plains hattuom kikhopna ka kai uhi. Pindan khat ah nasep bulpatna ka bawl lai un, pindan dang a Pi White in a Theipina a gen aw ka za thei uhi. Ka nasep uah hasatna pawlkhat ka tuoh lai un, a hun tah in Pi White in kot ahong a, “Unaupa Loughborough, tam pawl ka et chieng in, tana um mi pawlkhat ading Theipinate ka nei chi ka thei hi. Na kisa ua leh, ka hing lut dinga, ka gen ding hi,” a chi hi. Panpina ka ngaih hun tah uh ahi ziehin ahing lut hi. Upa Byington leh keima simlou in, pindan sunga mi thumte min bou a thei hi. A dangte khu, Mengmuna ah ama kung a etsah a hih uh simlou in, a mu ngeilou mi theiloute ahi uhi.
GSAM 377Pu Pratt Hinkhuo Genchietna
GSAM 377.1Thu gen ding a a ding chieng in, tam bangin a gen hi: “Na minte uh ka theilou ziehin, ka gen ding ka genna ah na tahsa mel uh zang a ka hing gen leh, hing ngaisiem un. Na maite uh ka et chieng in, na tanchin uh Mangpa in ahing etsahsa khu ka ma ah ahing lang kia hi. Pindan kiua mit khat bou nei pa khun [mi khat in, ‘A min Pratt ahi,’ a chi hi] sakho thu a lientah in akipuang a, a sakho mi hihna zong a kiliensah mama hi; hinanleh pientha a hi ngei nai sih hi. Khristian a hilou ziehin, tam a umdan a um nalai in hattuom ah sang sih un. Hun tampi khu dawrte leh van zuana munte ah a mawk vah kawikawi a, thutah thu pomdan a kinielpina in a zang hi; tuoh lai in inn a a ji in sing a phal a, huon a enkawl a, a dangte zong a bawl ngai hi. Kileina leh kizuana ah a chiem thute a tangtun sih hi. A innvengte in a sakho mi hihna a kipuangna khu a gingta sih uhi. Tam a umdan a um nalai in, sakho thu bangmah gen lou leh, sakho nasep ading a hoi zaw ding hi.”
GSAM 378Unaupa Barr Kipahsah a Um
GSAM 378.1A gen zom a, “Tam unaupa teek khu [ama a kawh chieng in, mi khat in, ‘Unaupa Barr,’ a chi hi] pa dang toh a kilamdanna ahing etsah hi. A hinkhuo khu etteh ding tah ahi a, a thuchiem zousie tangtun ding in pilvang tah in a um a, a innsung mite zong hoi tah in a vaihawm hi. Nasep asuhsiet kha ding leh sil hoilou a bawl kha ding a lau ziehin, a innvengte kung ah thutah gen ding zong a hansan zo kei hi. A khelnate ngaidam ding a Mangpa a zahngaithei thupidan a thei sih a, hattuom a tel ding nangawn a kilawm sih chia a kingai hi,” a chi hi. Tuazou in a kung ah, “Unaupa Barr, na theih khelna zousie na kiphuong ta a, Ama in na khelnate a hing ngaidam a sawt ta hi; tua khu gingta bou in, chia na kung a gen ding in Mangpa in ahing sawl hi,” a chi hi. Unaupa mai a lungngai mel khu a bei pai hi. Nui kawm in tunglam a en a, a lungtang mawltah in, “A hing ngaidam ta maw?” a chi hi. Pi White in, “A hing ngaidam ta hi; tualeh, ‘Hing pei in, hattuom toh kipawl in; hun lemchang na nei dungzui in, thutah lam a thu khat gen in; na innvengte in nang a hing gingta ziehin, tam in gah hoi a suo ding hi,’ chia na kung ah gen ding in ahing sawl hi,” chia a dawng hi. Ama in, “Ka bawl ding hi,” chia a dawng hi.
GSAM 378.2Tuazou in, “Pu Pratt in hun tawmkhat sung, Unaupa Barr umdan bang a a um thei leh, ama ading a phatuom ding hi,” a chi hi.
GSAM 378.3Tam bangin hattuom kipawlkhawmna a ka hasatna uh khat a bei hi. A Theipina a gen masang in, Pu Barr in hattuom toh kipawl ding a pom ka musah zou kei ua; a leh lam ah, Pu Pratt sang ding khu mi chintoh kibang in a dou chi ka mu uhi; hinanleh a dou uh zieh koiman a gen ngam kei uhi.
GSAM 378Innsung Thangsetna Kisuhtai
GSAM 378.4Tuazou in pindan langkhat a tou, vun enghawh nei pa khat kung ah thu a gen a; tuazou in a lang lehlam a mual a tou, mai siu nu khat a kawh a, amaute khu nupa ahi chia a hopi hi. Amaute ni un thutah a pom uh a kiphuonna masang, a hinkhuo lui ua sil um pawlkhat a genchien hi. Tam silte khu Setan in numeinu lungsim ah alian semsema etsah in, a tawp ah mi ngol a a suah tan a bawl hi, a chi hi. Pi White in, “Tam numeinu khu mi ngolte enkawlna inn ah kum khat a umsa chi ka mu hi; hinanleh a pilna ahing nei kia nung in zong, tam thangsetna lungsim ma in a lungsim a suhbuo a phal hi. Tam in a pasal a sulungngai mama hi; a pasal in a ji kung a a ginumdan etsah ding leh, tam bang a a ji in ama a nawlsanna zieh ding a um sihdan etsah ding in, a bawl theih zousie a bawl ta hi,” a chi hi.
GSAM 379.1Tuoh pet in a ji khu pindan lehlam ah a tai pai a, khupbohin ngaidam ding in a pasal a ngen hi. Tam gam biel ah amaute khu mi theilou deuh ahi ua, a tangthu lui uh theih a hi sih hi. Hinanleh amaute thei penpen ten a kala kikhenna a um chi a thei ua, a zieh pen a thei sih uhi.
GSAM 379Elisha leh Hazael Toh Kibang
GSAM 379.2Pi White in a Theipina a gen zou in, hattuom siemna nasep khu a zawh pai hi. Pu Barr in lungtang zousie in kipawlkhawmna a zawm a, Pu Pratt bel sang a hi sih hi. Kikhopna a zawh pai in, a nunung pa in lungthou tah in, “Ka hing hil hi, tam mite toh pei a, mi lepchie a gamta ding khu mawkna ahi; na bawl zou kei ding hi,” a chi hi.
GSAM 379.3A tunga sil um bang a mihing gamtatdan genchienna in, guolnei Elisha hun a kigiel, tam toh kibang sil khat ahing theisah mahmah hi:2 Syria leengpa Benhadad in a natna apat a dam kia ding maw chia dot ding in, a nasempa Hazael khu Elisha kung ah a sawl hi. Elisha in Hazael tanchin Mengmuna ah a mu sa hi; tam pa a ma ah ahing ding a, a mai a et chieng in, tam zousie khu a lungsim ah chieng tah in ahing lang kia hi.
GSAM 379Upa White Tahsa Kihei Theilouna Natna In A Man
GSAM 379.41865 kum ha 8 ni 16, Nilaini in, Upa White khu nasep hahluotna leh ihmu tawmna ziehin tahsa kihei theilouna natna in a man hi. Ka mite uh lah ah tahsadamna innmunte phuh a hi nailou ziehin, Dansville, New York a “Muol Pang a I Inn” kichi tahsadamna innmun ah puoh a um hi. A ji leh tam laibu gieltu khu ha 9 ni 14 apat ha 12 ni 7 tan ama toh tua mun ah ka um uhi. Tua innmun a bawldamna in a tahsa asuhnop tawm mama ziehin, Rochester, New York a Lake View a um, Bradley Lamson inn, mikhual kipah tah a zinna mun ah ka pei ua, tua mun ah nipikaal thum vel ka um uhi. Maine ah ha tampi a um nung a, tua khuo a hing kile kia pan Upa J. N. Andrews khu tua mun ah kimupi a, ka kipah mama uhi.
GSAM 380Upa White Ading Thumna
GSAM 380.1Upa Andrews leh Pu Orton innsung mite in sun nung chin Upa White toh, a ading thumna hun ah kou ahing zawm uhi. Tam khu ha 12 ni 25 tan a zom hi. Tua Khristmas ni in pualam leitung mite khu kipahna leh annkuong bawlna in a dim lai in, Rochester hattuom in Upa White ading ann ngawlna leh thumna ni in a zang uhi. New Main lampi a Upa Andrews inn ah zinglam leh sun nung ah kikhopna ka nei ua; nitah lam ah Upa White toh a thumkhawm ngeite khu Pu Lamson inn ah ama toh a kikhawm kia uhi.
GSAM 380Khristmas Zan A Kipie Mengmuna
GSAM 380.2Tua nitah a kikhopna khu silbawltheina a dim ahi. Upa White khu guolzawlna tampi a tang a, Pi White kung ah sil lamdang Mengmuna kipie in, tua sung ah sil tampi etsah a um hi. Tuate lah ah, a tahsadamna a nei kia theihna ding a, a ading sem ding in a khut hing zan a hihna chieng tah a lang Pasian a a ginna a zuihna ding in, Upa White in bangchi a bawl zom ding chi thuhilhnate zong a um hi.
GSAM 380Setan Douna Genlawh A Um
GSAM 380.3Upa White ading a thumte kung ah Pi White in tam bangin a gen hi:
GSAM 380.3“Setan tupna khu ka pasal sumang a, hankhuk a tunsah ding ahi. Tam lungtang taktak a thumnate tungtawn in a silbawltheina suhkeh a um ta hi. Tam Pasian nasempa ading nipikaal thum sung zom a lungtang taktak a thum, tam pawl tung ah Setan a lungthou a, tu in amaute nasatah a dou ding a aguot chi ahing etsah hi. Na kung ua, ‘Na tung ua hing tung thei dingte ading na kisa theihna ding un, Pasian toh nai mama in um un,’ chia gen ding in ahing sawl hi.”
GSAM 381J. T. Orton Lauhuoina Theihlawhna
GSAM 381.11866 kum ha 1 ni 1 in, Upa White leh a innsung mite khu meilam leng in Battle Creek, Michigan lam ah a pawt uhi. Khuasih hun a dang sung khu keima New York nitumna lam ah ka um hi. Mengmuna kipie tua nitah apat ngei in, Pu J. T. Orton in a hinna lauhuoi ahihna lungsim a nei a, hinanleh bang apat a hi ding a thei sih hi. Tam a theihna khu mi tampite kung ah a gen hi. Ha 3 ni 4, Nipikaal khat a ni masapen nitah in, ni ni kikhopna a zawmna Parma apat Rochester ah a hing kile kia hi. Pu E. B. Sanders (tu, 1905 kum in, San Jose, California a teng) toh a pei khawm uhi. Khuopi sung a a pei lai un, vah penpen lampi a pei ding in a ngen a, “Aziehpen mi khat in ahing that ding a hanciam ding bangin ka thei zing hi,” a chi hi. Hinanleh koiin a hinna la ding a ut chi ama in a theihna bangmah a lang sih hi.
GSAM 381.2Ha 3 ni 7 in Parma apat Rochester ah ka hing kile kia a, Pu Orton tanu pasal Pu Lamson inn ah ka tung hi. Ni 8 in Pu Orton leh Pi Orton in kou ahing zin ua, Pu Orton tapa neisun inneihna ka bawl pieh dingna, Erie gam biel a Lancaster ah a zing chieng meilam leng a pei ding in ka guong uhi. Tua ni khu nuom tah in ka zang uhi; hinanleh zahum leh lungsim ngaituo a dim ni ahi.
GSAM 381J. T. Orton Kithatna
GSAM 381.3Amaute khu nitah nai 5 in Pu Lamson inn apat a pawt ua, nitah nai 7:30 in mi sawl khat ahing tung a, Pu Orton in ama sakol inn ah a sakolte a enkawl lai in, mi theihlou khat in gilou tah a a bawlsietna thu kou ahing hil hi. Tua mun ah ka kin ua, sik a kituom leng singkhuom khat in a lu gilou tah a vuoh a um a, a pilna nei lou a a um ka mu uhi. Tua zan nai 12:35 in a shi hi. Tuni tan dong, tam sil gilou bawltu theih a hi sih hi. A sumip a $45 leh a puon ip sunga a nai-enna nangawn lakhiet lou a um ziehin, sum ading a bawl a hi sih chi a chieng hi. Tam in Pi Orton a sulungkham nasatah a, tua natna apat a dam kia ngei nawn sih hi. A tahsadamna a kie niam pai a, a pasal shi nung in ama zong a hing sawt nawn sih hi.
GSAM 382Tua Khristmas A Genlawhna Tangtung
GSAM 382.1Tua theihzing ding Khristmas nitah apat ha tawmkhat sung in, tua nipikaal thum thumna a zawm mi kuote lah a mi guh khu a hankhuk uah a umta uhi. Tam bangin genlawhna dang khat khu chieng mama in a tangtung hi.
GSAM 382Lametna Bei Ading Lungmuonna
GSAM 382.21866 kum ha 12 ni 12, zingkaal in, North Liberty, Indiana a Elias Stiles khu ka inn ah ahing pei a, James Harvey khu lungkie a, ama ading lametna bangmah umlou a a kingaih ziehin, hithei leh panpi ding in, ama toh tua mun a pei ding in ahing ngen hi. A nunungpen a kipie Mengmuna ah Pi White in sil tampi a mu a, mi tampi tanchin ama kung ah genlawhna in etsah a um chi ka theih ziehin, a kung ah, “Unaunu White in a tanchin sil khat a mu ahi kha ding hi; tua bang ahi a, a giel leh, keima in a kung a ka gen theih bangmah sang in, tua a thahat zaw ding hi,” ka chi hi.
GSAM 382.3A kung ah ka pei pai ua, Pu Harvey umdan thu bangmah a kung a gen lou in, “Unaunu White, na kung a kipie Mengmunate khatpeuh ah Unaupa James Harvey tanchin vah bangmah na mu sa amah?” chia ka dong hi. Ama in, “Ka mu sa hi; tualeh a giel a, a kung a thot ding ka hi chi, ni tawmkhat sung ka thei hi,” a chi hi. Tuazou in a sil mu a gen pan hi. “A zing chieng ama mu ding in ka pei ding a, na kung a etsahsa thu na giel leh, a kung ah ka puo ding hi,” ka chi hi. Tam bang a kithutuohna in ka kile ua, nitah in a kung ah ka pei kia uhi. A giel a zawh ta a, aw suoh a kou ading a simna in ahing hehpih hi.
GSAM 383James Harvey Lungkiehna a Theipina
GSAM 383.1Theipina in, Mr. Harvey tahsa damtheina hatlo ding a, Satan in lungkiehna sungah a pua ding leh, amah adingin hehpihna omlo a, a dinmunah lam-etna omlo ci in a ngaihsun sak ding ci hi. Amah in amah nuntakna masate a khialhna teng siemphat dingin a hih theih teng hih khin a, Pasian in amah mawhmain sak khin ci in a muh hi. Tua banah, amah in amah ki that dingin ze-etna a thuak ciangin, Pasian vanmite in amah kimah a om uh a, Pasian leh vantung lametna ah a zuitu uh ci in a kipia hi. Theipina sungah lungnemna leh thahatna thu tampi om hi.
GSAM 383.2Hih lai ka khutah ka nei khit ciangin, zingciang North Liberty ah ka pai uh hi. Lampi tungah Mr. Stiles in Mr. Harvey in kei mu ding a deih hi, ahih hangin ama adingin lam-etna thu khat zong ka nei lo ding hi; amah ka mu ciangin, ama dinmun lam-etna omlo hi, amah a mangthang mi hi ci in amah tawh ka kipawlh ding hi, a tanglai Eli bangin, Pasian thukhunna kuang puak khin uh ci a zak ciangin, nunglamah a puk ding a, si ding hi ci hi.
GSAM 383.3Mr. Harvey innah nai 3 P.M. ciangin ka tung uh hi. Amah ka mu ciangin, “Unaupa Harvey, bangcih na hi?” ka ci hi. A lungkham mahmahna aw tawh, “Ka mangthang! Ka mangthang!! KA MANGTHANG!!!” ci in hong dawng hi. “Na mangthang kei hi. Na dinmunah lam-etna om hi!” ka ci hi. Tua bangin ka dawng ciangin, a aw a nem sak in, “Kal thum sung ka adingin lam-etna omlo a, ka mangthang hi ci in ka ngaihsun hi. Tuni in, lo pan khuopi sungah ka hong pai in, phulpi tui a lei ka kan ciangin, kuamah in ‘Na mangthang! Na adingin lam-etna omlo! Phulpi tui sungah kipa in, ki thuk!’ ci bangin hong gen hi. Tua bangin ka hih leh Khrist nasep tungah mawhpuak hong tun ding hi ci in ka ngaihsun a, tua ahih manin kei ki that lo dingin ka khak hi,” ci hi.
GSAM 384Kipumphatna A Hun Tomtak In Hong Tung
GSAM 384.1“Unaupa Harvey, na mangthang kei hi!” ka ci hi. “Na mangthang kei hi ci in vantung panin hong pai Theipina ka nei hi!” Ama in, “Tua ahih leh ka za ding,” ci hi. Tua ciangin, kuamah in thu khat zong kei hong pia ngei lo cih ka hilh khit ciangin, Theipina ama tungah ka sim sak hi. Ka sim zawh ciangin, a maitang nuam in, “Tua ahih leh ka dinmunah lam-etna om hi. Topa gin ka neih hi,” ci hi.
GSAM 384.2Sim zawh ciangin, thungetna hun khat ka nei uh hi; tua panin amah hong thawh in, mi khat kikhel a, nuam takin hong om hi. Amah in hih lai in kal thum sung ama lungsim sungah a kisawl teng, amah in a gen theih ding sangin a dikzaw in a pulak hi ci hi. Tua bangin, Pasian itna in hih unaupa, hih lampi tawh, lungkiehna sung panin a pua khia hi.
GSAM 384Nasepna Mun A Pianzaw
GSAM 384.3Kum 1868 dongin, Ni sagina Khawlni tan a, Khrist hing pei kia ding ngahtute nasepna mun in United States sung bek ah, Missouri gam simlam gamgi mallam leh Missouri River nisuahna lamah a om gam sung bek hi. Battle Creek, Mich., May 28 ni a kipat Hattuom Khawmpi Lienpi hunah, nasepna munte leh nasepna semte kikhen ding thu ngaihtuahna khawmpi khat a om ciangin, nasep mi nih leh puon inn ft 60 khat California ah thawn dingin thu kikum hi. Upa D. T. Bourdeau leh gelhpa in kum tua sung July 18 ni San Francisco ah ka tung uh hi.
GSAM 384California Khantanhoi Nasep Patna
GSAM 384.4California khantanhoi nasep patna tawh kisai in, thugentheina silpieh a nasepna manpha takin a lahna thu khat ka gen nuam hi. Paul in Kha silpiehte, thugentheina silpieh zong a tel, gen in, “mi siangthoute a kimphat sakna dingin, thugenna nasep a dingin, Khrist pumpi a khantoh sakna dingin” ahi uh hi.3 Mi siangthoute kimphatna dingin a hoih pen lampi in amau khialhna uh lah khia sakna hi; tua ahih leh amau khialhna uh nusia in, i Topa Jesu Khrist sisan manpha tawh amau mawhna uh panin kisilkhia ding uh hi. Hih khawng a dingin, thugenna nasep sungah thugentheina silpieh tawh huhna in Tulai thutah nasep tawh kisai in lampi khempeuh ah hong kilah hi. Tua in Topa nasemte tungah amau nasep dan a khialhna uh lah khia sak a, mi kha a kikhelna dingin dan dangin a nasep uh leh a tha zawzaw ding uh bangcih hih ding cih zong lah khia sak hi.
GSAM 385California Ah Bangcih Nasep Ding Cih A Theipina
GSAM 385.1California ah ka tung uh ciangin, hun tomtak khit ciangin, Pi White panin lai khat ka ngah uh hi. Tua lai sungah, June 12, Friday nitak Battle Creek ah amah tungah kipia mengmuna khat gen hi. Tua ni in, California pai masiah Lancaster, N. Y. ah ka om ni ahi hi. Amah California ah pai ngei lo a, tua gam mite ngeina zong amah in thei lo hi. A taktak in, tua hun ciangin Missouri River nitumna lamah a pai ngei lo hi. Tua munte kisai thu a theih teng, Topa in amah tungah lah khia dingin a deih thu pan bek ahi hi.
GSAM 385.2A lai sungah thuhilhna pia in, California mite a piaknopna uh, leh, “sen khat khat” ngaihsutna tawh nasepna in amau lakah bangzah a suak ding cih a pulak hi. California mite tungah thugenna ah, amau nasepna uh a piaknopna lungsim bangin piaknopna lungsim tawh naih ding uh hi; ahih hangin sumphial khawngin pai ding uh hilo hi.
GSAM 385Gen Khin Bangin A Kalsuonna Tung
GSAM 385.3Tuni in California ah nasep patkhit panin kum 37 liampi ka zong in, tua hun a dinmun leh mite dinmun, leh Theipina ngah lo leng i nasep dan bangcih ding cih ka ngaihsun in, thuhilhna hong kipia zuihna rah ka mu ciangin, “thugenna nasep sungah” thugentheina silpieh tawh huhna ngah lo leng kum khat sungah i cih ding sangin, i nasepna in kha thum sungah a khangzaw hi ci in ka gen thei hi. 1871 kum tulaizal dongin, Sonoma County ah nasepna rahin, Khawlni tantute pawl nga hong piang khin hi.
GSAM 386San Francisco Ah Puon Inn A Kikhopna Masapen
GSAM 386.1Kum tua sung June kha ah, San Francisco ah puon inn i lam masapen hi. Upa Bourdeau in nisuahna lamah a ciah khit ciangin, Michigan panin nasep mi dang khat ama munah hong thawn hi. June 17 ni a tung a, khuopi sungah kei tawh nasepna kipanpih hi. Puon inn sungah kal tawmvei nasep khit ciangin, Dec. 1, 1871 dong a luohsa kikhopna innte sungah i kikhop uh hi. Hih nasepna rahin San Francisco ah mi 50 sangin tamzawte in thupuoh a sang uh hi.
GSAM 386California Sungah Hattuom Sung Ze-etnate
GSAM 386.2Hih ni dongin California ah i ze-etnate in ki-imkhatte a nialhna panin hong piang zaw hi. Ahih hangin tuhun ah, i mite adingin umlo takin ginna ze-etna khat dang bangin hong piang hi. Nasepna a kihtelpa khat in, amah leh nasepna tungah mawhpuak hong tun ding ka theih kipteh na khat zui suak hi. Khuopi sungah i hmuhgawh tampi om a, i cihna teng uh a zong uh a, i lungdamlohna dingin ngaihsutna hoihlo khat zong zang dingin kigingsa uh hi. Tua ahih manin, sawltak thuhilhna, “gilo a lim zong khempeuh pelh un” cih zuihna in thupi mahmah hi.
GSAM 386Mimal Deih Bang Hihna A Lauhuaina
GSAM 386.3Unaupa in a cihna dan tawh mawhna taktak hih khin hi ci in ka gen kei hi; ahih hangin amah in mawhna omlo a cih thu pen i hmuhgawhte in amau phatuamna dingin zang ding uh hi ci in ka ngaihsun hi. Tua thu tawh kisai in “ka deih bangin ka hih theih hi” ci in a kipaam hi, amah in a hih bangah mawhna omlo hi cih a kipia khin leh zong. Tua bangin thute a pai ciangin Jan. 23, 1872 ni tung hi. Tua ni in Sonoma County panin San Francisco ah ka pai in, tua munah thute khaktan dingin bangcih theih ding cih ka zong hi.
GSAM 387.1Hih hun ciangin, ka lau bangin i hmuhgawhte in amah nasepna uh zang uh a, amah in “amaute nasep hilo,” ci in a dinmun kiphum hi. Amah in amaute tungah, amah lungsim nei hi a, amah deih bangin, amah deih mite tawh, amaute thugenna thuak lo in lampi tungah pai ding hi ci in lah khia dingin a kipaam hi. Mimal nasepna tawh, hih bangin hihna in a hoihlo hi, a deih bang hih lungsim in gilo ah a tawp ding hi ci in amah ka lah khia hi. Amah in a lawmte nei a, amah a lainat mahmah uh hi; amau lak panin pawlkhat in amah tungah mawhpaihna a piakzaw ding dan khat zuih kipan uh hi. Hattuom mi tampi in amah in amah deih bang a hihna a hoihlo cih a mu uh a, nasepna minsiatna panin a suahtak dingin kei ka hihna uh huh dingin kigingsa uh hi.
GSAM 387Zonina Khawmpi Guotna
GSAM 387.2Tua bangin, January 27 Khawlni ni dongin thute a ding hi. Tua ni in hih dinmun zon ding a, hih gilo lungsim in a piak ding haksatna panin a suahtakna dingin hattuom in thukhun khat bawl ding thu kikum hi. January 28, Nipikaal khat a ni masapen, zinglam nai 9 A.M. ciangin, dinmun leh hattuom bangcih hih ding cih ngaihtuahna dingin khawmpi guot hi. A muh bangin, tua hattuom khenkhia ding pen khaktan theih lo bang hi. Tua zan zong Pasian kiangah, i huhna dingin nasem sak in ci in thungetna sungah ka hun tampi zang hi.
GSAM 387Gelhna Tawh Mawhpuak Kisam
GSAM 387.3January 28 zingciang, khawmpi ah ka pai dingin ka kipan ciangin, ka tengna inn nai, lampi gei ah, nasepna kihtelpa ka mu a, kap hi. Amah in, “Unaupa Loughborough, tuni khawmpi ah ka pai kei ding,” hong ci hi.
GSAM 387.4“Khawmpi ah na pai kei ding?” ka ci hi; “khawmpi in nang thu kisai hi.”
GSAM 388.1“Tua ka thei,” ci hi, “ahih hangin kei diklo mahmah ka hi. Kei thu na koih dan ah nang dik hi. Hih lai, hattuom adingin ka gelh mawhpuak samna hi; hattuomte tungah na sim sak. Kei tua munah ka om loh leh nang adingin hoihzaw a, kei a lainat dingte adingin zong hoihzaw hi.”
GSAM 388.2“Zani panin tu ni dong nangah hih bang kikhelna lianpi hong piangsak bang thu ahi?” ka dot hi.
GSAM 388Mengmuna Lamdang Khat A Ngah
GSAM 388.3Amah in, “Khawlni khit nitak, zanin lai thawnna inn ah ka pai a, Battle Creek, Mich. panin Unaunu White lai khat ka ngah hi. Kei adingin amah in a gelh Theipina khat hi,” ci hi. Tua lai kei tungah pia in, “Hih lai sim in; Topa in kei thu bangcih a muh cih na mu ding,” ci hi.
GSAM 388.4Hattuomte tungah, Unaunu White panin amah nasepna a khialhna a zep Theipina khat a ngah hi a, tua thu a dik ahih manin a sang hi cih gen dingin kei hong ngen hi.
GSAM 388Mengmuna in Mi A Gintat Sakzia
GSAM 388.5Hih thu in Dec. 10, 1871 ni Bordoville, Vt. ah Pi White tungah kipia muhna khat ahi hi. Amah in hih unaupa thu kisai lai pen Dec. 27, 1871 ni gelh kipan hi; ahih hangin thu khat hangin lai zawmna pen Jan. 18, 1872 dong a kikhawh hi. Tua ni ciangin lai zawm zawh in Battle Creek panin thawn hi. Michigan panin California dong lei tungah lai a tung dingin ni kua bang hun a la hi.
GSAM 388.6Mengmuna sungah thute tampi ama tungah genlawh in kilah khia hi. Hih thu zong tua bang ahi hi. Mengmuna kipia hun ciangin, San Francisco ah thutak takin a piang ding teng panin lim tawmvei bek om hi. Ni te kikhenna panin, San Francisco ah thute a tawpna pen lai thuhilhna a mun masapen panin a paikhiat khit ciangin hong piang hi cih hong kilang hi. San Francisco ih unau te in, kuamah in Battle Creek ah lai gelh in Pi White tungah thute a gen manin hih lai gelh thei lo hi cih thei uh hi, bang hang hiam cih leh tua hun ciangin tua dinmun a om ngei lo hi.
GSAM 389.1Hih thu in tua munah unau te adingin thupi mahmah hi; tua mengmuna sungah Pasian vangliatna om hi cih a mu uh hi. San Francisco ah dinmun kisai in Upa White leh a zi tungah lai khat zong ka gelh ngei lo hi. Nasepna kihtelpa zong amah in bangmah a gelh lo hi ci in gen hi. Unau te in, “Amah in lai gelh leh, amah thu a piang teng amah thu kisai in hong kipulak teng a gen ngei lo ding hi,” ci uh hi.
GSAM 389Mengmuna Gelhna Dan
GSAM 389.2Tua khit ciangin lai thawnna mun dang panin Theipina gelhna leh thawnna thu ka theih uh ciangin, mengmuna pia Topa in tua lai a gelhna hun leh a tunna munah a tung dingin a kep hi cih hong kilangzaw hi; tua ahih manin, hun hoih takin tua munah a tung hi.
GSAM 389.3Jan. 18, 1872 zinglam zingsang mahmah in, Pi White a muha a omsa Theipina in ama lungsim sungah vang mahmah in hong om hi. Amah adingin tua thu pen a khawngin gen bangin kilang takin, “Hih California Theipina tuni in gelh vat in, lai thawn masapen sungah koih in; kisam hi,” ci bangin a za hi. Nihvei a za khit ciangin, amah manlang takin thawh in, puansil in, lai a gelh zawh hi. Zing an neih masiah, amah tapa Willie tungah pia in, “Hih lai lai thawnna innah puak in, thawnna kuang sungah koih kei in. Lai thawnpa tungah pia in, hih zing a pai ding lai thun puon sungah koih hi cih kipsak in,” ci hi. Tua khit ciangin, amah in a thuhilhna pen lamdang tawmvei hi ci in ngaihsun hi; ahih hangin dotna khat zong a dot lo a, thuhilh bangin hih in, “lai thun puon sungah lai a kuai cih a mu hi.”
GSAM 389Pasian Puihna A Hupzia
GSAM 389.4Tua hun ciangin San Francisco ah i dinmun na thei ahih leh, tua lai thawn masapen sungah a koihna thupi na thei ding hi. Tua hunlai in, nisim in lei tungah lai thawnna khat bek i nei hi. January 28, Nipikaal khat a ni masapen zanin, Khawlni zan a ni January 27 ciah lo in tua lai hong tung leh, hattuom sungah lungkhamhuai kikhentelna hong piang ding hi. Kal tawmvei masiah, mengmuna kipia khit pah in lai hong tung leh, hattuom in a vangliatna a theih ding sangin a thei lo ding hi.
GSAM 390.1Hih ah Theipina khat in Topa khut ahi cih lahna om hi. Tua lai pen hun hoih takin hong tung in, khialhna a om teng a siemphat zawhna bek hilo, unaupa in kiniamkhiatna tawh a sang in a zuih manin, hattuom thak sungah kipumkhatna leh kipumkhawmna a piak dingin vangliatna lianpi nei hi.
GSAM 390Mengmunate Gelhna Dan
GSAM 390.2Hih thu in, amah in a muh teng a gelhna dan amah genna zong a lah hi. Amah in hih bangin a gen hi: “Ka lungsimah masapenin kipia thute a kilang takin ka phawk kikna tawh ka ihmut panin ka thawh khia hi. Zanlai ciangin lai ka gelh a, tua lai in gampi khempeuh a khelh in, haksatna khat a tung ciangin, nasepna a dingin siatna lianpi khat a khaktan hi.”4