Bung 10 — Zanlai Aunak
GSAM 160.1Zanlai ah aw a suak, Ngai uh, mo neitu cu a ra! Amah ton dingah suak uh. Cule nula pawl hmuahhmuah an tho ih an meivak pawl an tim.1
GSAM 160.2“Nula sawm” ih tahthimnak sungih langmi Hngahnak tikcu thuhla kan rak rel zo, tu ahcun a tlunih nganmi sungih telmi, Adventist pawl in “Zanlai aunak” an ti mi cu thupi zetin kan rel ding. Hi thuhla ah nganmi mi pakhat in, Zanlai Aunak timi ca suahnak sungah, October 3, 1844 ah, hitiin a ngan:—
GSAM 160.3“Asinain, hi hngahnak zan sungah ziangtin so kan lut? Ni 2300 ih langnak kan thok tikah, 457 B.C. ah thlatang thokpek caan ni loin, ṭhal caan ah kan thok ruangah a si. Kan hmun ding khua thleng dingah thla ruk le ni reilote kan tlaksam. Curuangah thla ruk sung Hngahnak zan sungah kan lut.”
GSAM 160.4Ca ngan tu dang S. S. Snow cun August 22, 1844 ih Aunak sungah Ni 2300 thuhla rel in hitiin a ti:—
GSAM 160.5“An thoknak cu Jerusalem khawpi thar sak le remthat dingih thupek suahnak ihsin a si. Himi thupek cu hmaisabik Cyrus in a tuah, Darius in a tharsal, cule Artaxerxes Longimanus in a ukkum kum sarihnak ah a kimter. 457 B.C. kum thlatang thokpek caan ah thupek cu phuangsuah ih hna a thok, Ezra cu Bawipa ih kut tha in Jerusalem ah a thleng, Judah mi pawl ih ram ukawknak a remthat, thuṭhen tu pawl le uk tu pawl a ruat, cule kulh saknak a thok.”2
GSAM 160.6Langnak ih tikcu cu kum 2300 kimmi a si ruangah, kum 2300 kimter dingah 457 kum hmuahhmuah le 1843 kum hmuahhmuah a herh. 457 B.C. ih thla sarihnak tiang thupek a suak lo ahcun, cui tikcu cu 1844 ih thla sarihnak tiang a cem ding tiih zirh a si. Thla sarihnak ih ni sawmnak serh cu tikcu hramthoknak hminsinnak a si vekin, Judah caan ruatnak ah thla sarihnak ni sawm, October 22, 1844 ah Ni 2300 a cem ding ih Hmun thianghlim thianfainak caan a ra thleng ding ti cu a langter thluh. 1843 ih tikcu cemnak hrangih hmanmi theihpinak hmuahhmuah cu 1844 hrang khalah thazet in a tawk, cule an ruahsannak hlawhsamnak ih san cu a dik zetin an hawl ngah zo tiih rinsannak a pe. Adventist pawl in “Zanlai aunak dik” tiih an kohmi an phuangdan cu cui caan ih hna a tuan tu pawl ih nganmi ihsin relnak in a fiang bik ding.
GSAM 161“Amah Ton dingah Suak uh”
GSAM 161.1October 3, 1844 ih Aunak sungah George Storrs in “Amah Ton dingah Suak uh” timi thulu hnuai ah ca a ngan ih hitiin a ti:—
GSAM 161.2“Ka hlan ih ka ton dah lomi thinlung putnak thawn ka ca ka ngan. Ka thinlung ah rinhlelnak pakhat hman um lo: thla sarihnak ih ni sawm cu van mero sungih kan Bawipa Jesuh Khrih langnak a hmutu ding. Cui thil thleng ding hnenah ni reilote lawng kan um—timhtuah lo pawl hrangah a tihnungza caan, asinain timtuahcia pawl hrangah sunlawinak caan a si.”
GSAM 161.3“‘Ngai uh, mo neitu cu a ra’ cu hi kum ah a si; ‘amah ton dingah suak uh.’ Mingcang Kawhhran pawl le mi sual pawl thawn kan thil tuah ding cu a cem zo, hi aunak in an thinlung a hneh theinak tiang lawng a tang. Tu ahcun ‘meivak keng in mo neitu ton dingah suak’ tu nula pawl thawhter ding hi kan hna a si. Tu ah khui hmunah so kan um? ‘Langnak cu a reisa ahcun a ra thleng hlan hngak aw.’ March le April thla ihsin cui cu kan letnak a si lo maw?—A si. Mo neitu hngah laiah ziang thil so a thleng?—Nula hmuahhmuah cu an ihthah le an mu ih um, a si lo maw? Khrih ih tongkam cu a hlo lo; ‘Ca Thianghlim cu khat hmanin siat theih a si lo.’ Kan meng ih um tiih kan rel aw thei lo; Khrih ratsalnak thuhla ah kan ihthah lo, caan thuhla ah kan ihthah sawn. Hngahnak tikcu sungah kan lut; ‘rei zat’ a hngah ding ti kan thei lo, cule cui thuhla ah kan ihthah. Kan lak ih mi hrekkhat in kan mu laiah, ‘Caan dang khiah hlah,’ kan ti; curuangah kan ihthah. Tu ahcun kan mengter ding hi harsatnak a si. Bawipa, in bawm aw, minung ih bawmnak cu a thalo. Bawipa, nangmah roriin tong aw. ‘Pa’ in tu ah ‘caan cu theihter’ sehla!”
GSAM 162Thucah ih Zanlai
GSAM 162.1“Hngahnak tikcu cu rei zat so?—Kum hrek. Ziangtin na thei?—Ziangahtile kan Bawipa in, ‘zanlai ah,’ mo neitu hngah laiah, a ti. Langnak cu ‘zan le zing 2300,’ asilole ni pawl hrangah a si. ‘Zan,’ asilole zan caan cu profet ih ni pakhat hrek a si, cule cu cu thla ruk a si. Cu hi Hngahnak tikcu ih reidan a si. Tu ih caan khiah thucah nasazet cu July thla laihlawh tiang a thok zo, cule zamrang zet le huham thawn a karhzai, Thlarau ih hna a tuan, ‘1843’ tiih aw a suah laiah ka hmuh dah lomi bangtuk in. Tu ahcun a taktak in, ‘Amah ton dingah suak uh,’ a si. Ka ruat dah lomi tiang mi pawl hmuahhmuah in an thilri an tanta. Hi aw cun thinlung a hneh tikah, lo neitu pawl in an lo le an thlai pawl an tanta. Mittui thawn aw ring zetin an au ih Pathian hnenah an thil hmuahhmuah an hlan; ka hmuh dah lomi bangtuk a si. Hi thutak ah zumnak cu hmaisabik ih aw ih an neih dah lomi bangin a um, cule a sung ih mittui suaktertu asilole thinlung nemtertu sunlawinak cu a ton tu pawl lawng in an thei thei.
GSAM 162.2“Tu ih thutak thuhla ah, zangfahnak ruangah ziangkim sung ding khal ka ngam, cule a thuhla ah rinhlel ding cu Pathian thin hengternak le ‘siatnak zamrang’ ka parah thlen ding a si ti ka thei. Hi aw a phuangsuah dih zo hmunah, ‘a ra lo ahcun’ tiih ruat awnak asilole hi thutak parah suak ngam lonak ruangah Zokhal amah ih nunnak hum a tumtu cu a nunnak a sung ding. tiah ka lung a kim. Abraham in Isaac hlan ding, Noah in lawngpi sak ding, Lot in Sodom tanta ding, Israel fa pawl in Egypt ihsin suahnak an hngak laiah zan hmuahhmuah ding, Daniel in keirawng kuang sung lut ding, Hebrew mi pathum in meisa alh sung lut dingih zumnak a herh vekin zumnak kha a herh. Cui bangtuk zumnak hniksaknak loih uknak sung kan lut ding tiah kan ruat. Asinain cuvek a si lo. Hi thutak netabik cun hniksaknak a run thlen, cule tuilet hlan mi Sodom mi pawl, kawhhran lumhlum, asilole ihthahmi nula pawl in mi aa, mi thinlung buai, asilole ziang hmin pohpoh ih an koh ngammi an si ding cu a ngamtu pawl lawng an suak ding. Vei khat hnu vei khat ka au ding: ‘Na nunnak hrangah tlan suak aw’; ‘Na hnu lam zoh hlah’; ‘Lot ih nupi kha hngilh hlah.’”
GSAM 163Storrs ih Lungphum Tluang
GSAM 163.1October 10, 1844 ih Zanlai Aunak sungah George Storrs ih kut in “A Cemnak” thu nganmi a um, Adventist pawl in cu cu “Storrs ih Lungphum Tluang” an ti:—
GSAM 163.2“Cui ni hrangah ziangtin so kan timtuah ding?—Pathian ih thutak zum uh, cule Pathian sunlawinak pe tu zumnak thawn suak ngam uh. Cui ni ah thi ding kan si ti kan thei bangtuk thinlung putnak kan nei ding; Pathian hnenih hlan awknak kim le leilung thil pawl ih thi awknak kan nei ding.”
GSAM 163.3“Ka rel duhnak cu tifinriat laiih lungphum tluangpi ummi ruatnak in a fiang thei bik. Siangpahrang fapa ropi le huham nei pakhat in, caan ruatmi ah tifinriat lawngpi mawi zet pakhat thlah dingih, cui lungphum parah a ummi pawl hmuahhmuah, a thu an zum ngaingai tiih theihpinak nei pawl cu ram mawi zetah a phur ding tiih thutiam a tuah. Mi tampi lungphum ah an suak. Mi hrekkhat cu lungphum parah him an um tikah thirhlep an tan, cule an rawnmi lawng cu an hnen ihsin a feh hlo; anmah cun cui lawng cu an zoh nawn lo, tifinriat lawngpi a thleng ding an hngak sawn. Thutiam thutak ah rinhlel lonak an nei ih, an thil hmuahhmuah an thlak. Mi dang hrekkhat cu cui hmunah an thleng ih lungphum parih an um cu a tawk tiah an ruat. Asinain anmah cu ‘mifim’ an si duh ih, ṭihnungza dinhmun ah nasa tukin an um duh lo.”
GSAM 164.1“‘Na zumnak vekin lo si seh’ timi cu tifinriat lawngpi thlen ding a ruat hlanah aw suah zo. Ni cu a ra thleng. Mifim tiih an ruat awtu pawl in, tifinriat lawngpi a ra tiih an hmuh ahcun an lawng thirhlep tan ding le a feh hlo siang ding an tum thei. A hla ah an hmuh; asinain tu ahcun zohman ih hmuh loin an lawng an thlah theinak caan a liam zo. Cui hnuah khal, tifinriat lawngpi a ra mi cu an dik tiih an theih hlanah an lawng thlah ding lo, timi mifimnak cu a peh vivo. Tu ahcun tifinriat lawngpi a nai tuk zo, mi ih hmuh loin an lawng thirhlep an tan thei nawn lo.”
GSAM 164.2“Tifinriat lawngpi cu lungphum ah a thleng. ‘Tifinriat lawngpi thlen ding thutiam ah nan zumnak kimzia ziang so a si?’—‘Kan lawng pawl cu kan thirhlep tan ih an feh hlo zo, cule lei ah kan thleng thei cuang lo ding; tifinriat lawngpi a thleng lo ahcun kan thi ding, ziangahtile hi lungphum kiangah lawng dang a feh dah lo.’ ‘Cu cu a tawk,’ tifinriat lawngpi uk tu cun a au, ‘lawng sungah lut uh; zumnak cu ningzahter a si lo ding.’”
GSAM 164.3“Lungphum ah an lawng thirhlep khawnmi nei tu pawl cu tifinriat lawngpi sung lut dingin an kimvel ah an buai. Uk tu cun, ‘Khualah lungphum parah thirhlep khawnmi lawng pawl ka hmuh mi cu ziangsaw an si? Asilole ka rung lang hnu lawngah thirhlep tanmi pawl cu ziangah so an si?’ a ti. Anmah cun, ‘Mifim kan si dingah kan ruat; tifinriat lawngpi a thleng lo ahcun lei ah kir dingih thil kan nei thei ding,’ an ti. ‘Curuangah taksa hrangah timtuahnak nan tuah,’ uk tu cun a au, ‘a si lo maw, ka tongkam nan rinhlel? Na zumnak vekin lo si seh. Nanmah dokalh ah theihpinak a um. Kirnak dingah timtuahnak nan tuah, cule tu ah nan rinhlel man nan dong ding.’ ‘An zumnak lo ruangah lut thei lo an si.’ Aw, ziangtluk a tihnungza so cu!”
GSAM 164.4“Unau pawl, tu ah nan thirhlep tan uh; nan lawng pawl cu hmuh theih lonak hmunah fehter uh; ‘Milai Fapa hminsinnak a lang hlanah’ zamrang uh. Cui hnuah a tlai ding. Tu ah suak uh, thil hmuahhmuah thlak uh. Aw, nan hrangah ka thinlung a nat! Caan tawi khan um hlah uh; cui lawng cu nam hlo uh, asilole nan hlo ding. Ziangahtile Amah ih nunnak hum a tumtu cu a nunnak a sung ding. tiah kan Bawipa le Thuṭhentu Jesuh Khrih in a ti. Curuangah zamrang uh, vei khat hnu vei khat ka lo ngen: zamrang uh! ‘A ra lo ahcun’ tiih nan suahnak ding lawng hmuahhmuah thlah uh. Cui ‘ahcun’ cun nan siatter ding. Himi cu hniksaknak le thlemnak netabik a si. Bawipa in hniksaknak netabik ah Satan a neh bangin tuah uh—‘Satan, ka hnen ihsin feh aw,’ tiah a ti. Cule Satan cun a tanta ih, ‘Ngai, vancungmi pawl in an rung tuamhlawm.’ Cuvek thothoin nan hneh tikah nan parah a si ding.”
GSAM 165Zanlai Aunak ih Hnaṭuan Zamrang
GSAM 165.1“Zanlai aunak” thucah ih zamrangzia, huham le hna a tuandan thuhla ah kan hlanih kan rel zo mi Zanlai Aunak ca suahnak ih ca suahnak uk tu N. Southard ih tongkam in kan theih thei. October 31, 1844 ih ca suahmi sungah hitiin a ti:—
GSAM 165.2“Hramthok ah caan ruatmi cu mi tampi in an dokalh; asinain a phuangnak thawn huham dokalh theih lo a um, cule a hmaiah mi hmuahhmuah a tlu. Thli hnawh a zamrang bangin ram hmuahhmuah parah a feh, hla le hla hmun dangdang ih thinlung pawl khalah caan khat te ah a thleng, cule Pathian cu a sungah a um tiih ruat lawngin a si thei. Hmun kipah Van Sang Bik hmaiah thinlung hawlnak le thinlung niamnak nasa zet a suah. Hi cun leilung thil pawl ih duhdawtnak an thlahter, thu dokalhnak le thin hengnak an remter, sualnak an phuang, Pathian hmaiah an kun, cule ngaithiamnak le cohlannak hrangah a hnenah sirnak thinlung thawn an dil. Kan hlanih kan hmuh dah lomi bangtuk in mah le mah niamter le thinlung suhnak a suah. Pathian in Joel hmangin, Pathian ni ropi a nai tikah puan riatnak ni loin, thinlung riatnak a um ding tiah a fial bangin, thinlung riatnak le rawl loih umnak, mittui le riahsiatnak thawn Bawipa hnenah kirsalnak a suah. Pathian in Zechariah hmangin a sim bangin, a fa pawl parah zangfahnak le dilnak thlarau a leih; anmah in an suntlangmi hnenah an zoh, cule ram sungah riahsiatnak nasa zet a um, innsang tinte an then aw, an nupi pawl khal an then aw; Bawipa hngaktu pawl in a hmaiah an thinlung an tuar.”
GSAM 166Mi Pawl Minung Huham Khumtu Huham in Cangvaihter
GSAM 166.1Hi thinlung cangvaihter thucah thuhla ah a ti sal:—
GSAM 166.2“Hi cu minung ih tuahnak thawn a pehpar aw lo zet tiah kan ruat; curuangah Mo neitu hngahnak, nula pawl ih ihthah le mu ih um hnuah an tho dingih an meivak pawl an tim ding tiih ‘Zanlai aunak’ a kimter mi vekah kan ruat thei. Cule hna netabik cu a tuah zo vekin a lang; Bawipa ratsalnak hrangah advent pawl an timtuahnak cu hlanih a si dah lomi bangin a tha zet.”
GSAM 166Leilung Thilri Pawl Hlan Suah
GSAM 166.3Khrih ratsalnak zirhnak ih thinlung cangvaihter thucah ruangah mi tampi in leilung thilri an hlan suah; an sum le pai cu mipum hmaiah thucah simtu pawl ih hnaṭuan tuannak hrangah an hman, asilole ca le catlap pawl an theh dar, asilole farah pawl ih herhnak an pe; cuvek in an rinumzia le ṭhahnemngaihnak an langter. Asinain leilung thilri kaih hngettu le hnaṭuan hrangah raithawinak thupi tuah lotu pawl cu an relmi an zum ngaingai lo tiih leilung mi in an ruat. Hi thu langternak hrangah lam khat ah pakhat, lam dang ah pakhat, thil thleng mi pahnih ka rel ding.
GSAM 166Aalu Lo
GSAM 166.4Hmaisabik cu New Ipswich khua, N.H. ah um Adventist zumtu Hastings a si. A aalu lo cu a mawi zet ih, a khur lo. A venghnen pawl cu cui thil ruangah an thin a buai, an ra ih a lo khur sak le a thlai pawl lei hnuai khawlhnak inn sungah a khawl sak dingin man loih an tuah duh, “ziangahtile a hnuah nangmah hrangah na herh ding,” tiah an ti. “Aih,” Hastings phun, “cui aalu lo cun Bawipa a ra nai zo tiih ka zumnak a phuang ding.”
GSAM 167.1Cui kum thlatang thokpek caan ah, Claremont (N.H.) khua Cengvan, New York khua Ni Thudik le ca suahnak dangdang pawl ihsin kan thei thei, aalu cu “aalu rottnak” ruangah a cem fang tiang a si. Ni Thudik ca in, “Hi thil ei ding man nei zet ih thlai hmuahhmuah rottnak in a siat thluh tiih theih cu thin a nat tuk. Philadelphia ca suahnak ih ca ngan tu pakhat cun cui peng ih aalu cu a siat thluh tiah a ti. Maine ram hi relnak tlawmte lawng theih a sinak hmun umsun a si; asinain cutawk hmanah natnak cun a luat lo,” tiah a ti.
GSAM 167.2Thlatang thokpek caan ah khua a sik tuk lo ruangah, Hastings ih aalu pawl cu November thla tiang lei sungih an um; curuangah pakhat hmanin a rot lo. Curuangah amah le October thla ih a himnak hrangah an thin a buaimi venghnen pawl hrangah aalu tampi a nei. Cule ṭhal caan ah, anmah cun amah hnen ihsin ci ding aalu an lei a tul ih man tha zet an pe lungawi. Hastings hrangah harsatnak ropi dingih an ruatmi cu Pathian in leilung nun hrang thlawsuahnak ah a cangter, amah lawng hrangah si loin a venghnen pawl hrang khalah a cangter.
GSAM 167A Zumnak A Hnong
GSAM 167.3Pahnihnak thil thleng cu keimah ka umnak hmunah a si. Cui pa cu kawhhran sungtel a si ih, 1844 thlatang thokpek caan ah Bawipa a ra ding thuhla khawmnak ah a rel ringring. Thilri tamzet nei pa a si, cule a thilri lakah ṭhal caan ah zuar dingih a tawk mi vok tamzet a nei. Ka pu pakhat, biaknak thuhla ah mah le mah phuangawknak nei lo ih ran pawl zuar le lei tu a si, cui Adventist tiih phuangawtu hnenah vok cu lei dingin a feh. Asinain a vok pawl cu a ra dingmi ṭhal caan tiang “vok khawlnak” hrangah a khawl ding ruangah a zuar duh lo ti a thei. Ka pu ran zuar le lei tu cu Adventist zumtu ka pu hnenah a ra ih, “Cupa cun a phuangmi a zum lo,” tiah a ti. “Ziangah?” Adventist zumtu ka pu in a sut. “Ziangahtile,” a ti, “cupa cun Bawipa a ra ding ih leilung hi thlatang thokpek caan ah a cem ding tiah a ti, asinain a vok pawl cu a ra dingmi ṭhal caan tiang a khawl duh. Ka hnenah thu sim hlah seh; cui thu zate cu a zum lo,” tiah a ti.
GSAM 168Paisa Peknak A Caan A Liak
GSAM 168.1Hnaṭuan thansohnak hrangah an sum le pai hman ding tiih thinlung in an theih, cule a caan a liak hlan tiang an kaih hngetmi mi pawl an um. Thucah ngan le suah tu pawl hnenah an ra ih mittui thawn an paisa cohlan dingin an ngen. Asinain letnak cu, “Nan caan a liak zo! Cemnak hlanah kan dar theih ding ca suahmi hmuahhmuah man kan pe zo. Zan le sun hnatuan ding cabu suahnak mesin tampi kan kholh zo; paisa dang kan herh nawn lo,” tiah a si. A mit in ka hmuh tiah theihpinak petu pakhat in, Thutak ih Aw ca suah tu hmaiah dollar thawng tampi an ret ih, thinlung nazet thawn cu paisa cu cohlan ih hman dingin an dil ti ka thei. Letnak cu, “Nan caan a liak zo! Tu ah nan paisa kan duh lo! Kan hman thei lo!” tiah a si. Cule an sut, “Farah pawl hnenah pek theih a si lo maw?” Letnak cu cuvek thotho, “Kan thleng thei pawl hmuahhmuah ih herhnak man tawi hrangah kan timtuah zo,” tiah a si. Thinlung buainak thawn cui mi pawl cun an paisa an la kir, an zumnak tamsamnak le Pathian hnaṭuan herhnak caan ah lungawi zetin hman a si thei laimi an sum cu an duhamnak ruangah an khawlnak avangah Pathian thin hengnak an parah a um tiah an phuang.
GSAM 168Kilkhawitu Pawl Ruat
GSAM 168.2An thlai pawl khur loih an tanta, an daina pawl khar ih, ca an theh dar dingih asilole inn tinte ah mi pawl thawn thu an rel le thla an cam dingih feh tu pawl ih nunzia le thuhram cu relsiat theih a si lo. Cui mi pawl cun an simmi tongkam hmuahhmuah an zum tiih mi pawl in an ruat, cule an hnenah huham pakhat a um ruangah thinlung dik nei tu pawl cun an tongkam an dokalh thei lo ih an rak lo. Cui lam in thawng tampi in thutak an zum ih, Pathian zangfahnak an hawl ih an ngah.
GSAM 169.1Asinain relsiat hmang misual le leilung ih um kawhhran sungtel tiih phuangawtu pawl cun Adventist ca pawl theh dar hi kham dingih an tum. Township pakhat asilole peng hmuahhmuah la ih inn tinte ah Adventist zirhnak thawn feh, an hnaṭuan le innsang an thlah ruangah, cui mi pawl cu an thinlung a buai tiah an ti; curuangah kilkhawitu pawl an ruat ding. Zumtu pawl ih thinlung a dam lo tiih an phuangnak, an rualpi pawl runsuak dingih an hnaṭuan men si, innsang pawl cu an hnaṭuan tanta ruangah an tuar tiih theihpinak um lo, mi aa zia hrangah theihpinak tawk lo a si; curuangah mi tlawmte lawng kilkhawitu hnuai ah an um. Tu ih dokalhtu pawl in an tongtam zia zoh cun mi tampi cu an um tiah mi pakhat in a ruat ding; asinain Adventist rawngbawltu ka si ih kum 56 ai hnakih rei ka tuan lai sung hmuahhmuahah “Miller dungthluntu” kilkhawitu hnuai ih an um mi pahnih lawng ka tong. An thuhla tawite ka rel ding hi a ṭha ding.
GSAM 169Amah Rori Kilkhawitu
GSAM 169.2Hmaisabik cu New York khua pengah, ka umnak hmun ihsin mile 30 ai hnakih hla lo ah a thleng. Mi pakhat in Adventist zirhnak a cohlan ih, dollar 100,000 vel a nei. Cui sum hrek cu zumnak ah amah thawn um lo a nupi le fa pawl hnenah a pe. A tangmi cu amah ih duh bangtukih hman dingih amah ta a si tiah a ruat; cule cui sum hrekkhat Adventist hnaṭuan ah a lut ruangah, a fa pawl in an dokalh ih thuṭhentu hnenah an ruah, an pa parah kilkhawitu ruat dingin an dil. Thuṭhentu in kilkhawitu hnatuan le huham thuhla a sim hnuah, zoso ruat duh so an si tiih an rel dingin a sut. Rualremnak tuah hnuah, cui thilri cu an rinsan ngam ding mi pakhat hman an thei lo tiih an rel ih, an pa rori cu amah rori ih kilkhawitu dingih an ruat zo tiah thuṭhentu hnenah an sim. Thuṭhentu cu cui pa lamah a her ih, “Pu _____, na fa pawl in na thilri na hrimhrim tawlrel dingih mi tawk bik na si tiah an ruat. Na thil pawl cu thuṭhennak hmun ah an lo hruai hlan ih a um bangin a um,” tiah a ti.3
GSAM 170Thil Nuamza Tawnnak
GSAM 170.1Thil thleng dang cu Maine ram, Topsham khua ih Stockbridge Howland a si. Cui ram hmun hmuahhmuah ih hnaṭuan mi tha bik lakih pakhat a si, thil rialnak khawl inn le tiva lilawn saknak ih hnaṭuan uk tu a si. Hi “Zanlai aunak” cangvaihnak sungah Howland pa cu sakawr parah khua peng tampi a feh, inn tinte ah Adventist ca le catlap a theh dar; cu cun dokalhtu le relsiat hmang pawl a thin a buaiter, ziangahtile catlap theh dar ruangah a hnaṭuan a thlah tiah an rel. Curuangah hmakhatteah kilkhawitu an ruat. Cui kilkhawitu cun a ruahmi hnakih hna tam a tong, ziangahtile Howland pa in sumpai khawn tu pawl hmuahhmuah le paisa pe dingih paisa ca kengtu pohpoh kilkhawitu hnenah a thlah, “ziangahtile hnaṭuan zianghman tuah thei lo tiah ka ruat,” tiah a ti. Cui hnu reilote ah peng cun Kennebec Tiva parah lilawn sak dingin tumtahnak a nei—cui lilawn cu ṭhal caan ih tilet tikah tidai nasa zetih luangmi le a parih phuanmi tikhal pawl tuar thei ding. Peng uk tu pawl le khua hruaitu pawl cun hna hrangah Stockbridge Howland cu a tawk bik tiah an ruat. Lilawn sak dingih ruahdan le thutiam ca an keng ih an hnenah an ra tikah, hnihsuak zetin, “Mipa pawl, ka kilkhawitu hnenah feh uh. Ka hrimhrim ih thil tawlrel dingah tawk lo tiah nan thei zo, cule lilawn sak dingah ka hnenah nan ra maw?” tiah a ti. Mi fim pawl hrangah cui tawnnak cu nuamza lutuk a si ruangah kilkhawitu hna cu hmakhatteah a cem. A cemnak ah cun a dokalhtu pawl in an tuahmi dik lo le san nei lo lamzin ruangah a hnuah an ningzak zetin an phuang.