Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
17 / 31

Bung 14 — Khar Mi Sangka

John Norton Loughborough

GSAM 214.1“An lei dingah an feh lai ah mo-neitu a ra; a timlam ciami pawl cu amah thawn inneihnak ah an lut, cu tikah sangka cu khar mi a si.”1

GSAM 214.2Himi tahchunhnak ih mo-neitu ratnak cu Khrih leitlun ih a ratnak a si lo, inneihnak ih a ratnak a si. Inneihnak cu Bawipa a rat hlanih a thleng dingmi thil a si. Luka ih nganmi Thuthangtha sungah hi thusim cu hitin a um: “Timlam ciain um uh, nan meifar pawl cu eng ter ringring uh; nan Bawipa, inneihnak ihsin a kir leh dingmi, a hngakmi minung pawl vekin nan um uh. A ra ih a khawknak ahcun, rang zetin amah hnenah nan hawng thei ding.”2

GSAM 214Inneihnak tiah Kawhmi Ram Cohlan

GSAM 214.3Inneihnak ih mo-neitu ratnak cu Daniel 7:13, 14 ah hmuh a si; cutawk ah Khrih cu Pa hnenah a ram cohlan dingah a ra. Caan hlun lai ah siangpahrang pakhat a siangpahrang khawpi ih a rat ih, a lalṭhutphah le a ram a cohlan cu inneihnak tiah an ko. Himi thil—siangpahrang khawpi cu mo vekin cohlan—cu inneihnak taktak vekih ropizet le thiltiam thawn hman a si. Curuangah Khrih cun vancung ih Pa hnen ihsin a ram a cohlan tikah, a mo, Jerusalem Thar (Thuphuan 21:9), thawn an innei tiah an ti; tahchunhnak ah hi cu “inneihnak” tiah an ko.

GSAM 214.4Ni 2300 a cem hnu, October 22, 1844 ah, Adventist pawl cun an nunphung ih thilthleng pawl cu nisuahlam ram ih inneihnak thawn an zawnkhawm ih, “Khrih cu inneihnak ah a lut zo” tiah an ti. Ni 2300 cemnak ih thleng dingmi thil sining an theih fiang deuhdeuh tikah, an zumnak cun Khrih a thokmi hnaṭuan hmuahhmuah ah a thlun; cuti cun zumnak thawngin, “amah thawn inneihnak ah an lut.”

GSAM 215“Ka kir leh ding”

GSAM 215.11845 kumah Miss Harmon hnenih pekmi langnak ah, Khrih cu vancung Hmun thianghlim ih pakhatnak innṭhen ihsin pahnihnak innṭhen ah a kal lai thuah, hi thu kan hmu: “‘Hika ah hngak uh; ram cohlan dingah ka Pa hnenah ka kal. Nan puan pawl cu thiangfai zetin kilkhawi uh, tikcu rei lo ah inneihnak ihsin ka kir leh ding ih, ka hnenah nanmah ka cohlan ding.’ Cule meisa alh vekih a langmi lengke pawl nei, vancungmi pawl in an kulhmi meiro leng pakhat cu Jesuh umnak hmunah a ra. Leng sungah a kai ih, Pa a tohnak hmun, hmun thianghlim bik ah an thlawn.”3

GSAM 215Sangka khar hnuah zangfahnak

GSAM 215.2Himi tahchunhnak ih sangka khar mi cu vancung khua pawl sungah Minung Fapa a taktakih a rat hlanih thleng dingmi thil pakhat a rel vekin a lang; ziangahtile sangka khar hnuah, fala dang pawl an ra ih an khawk, cu tikah an Bawipa ratnak ni le caan an thei lo ruangah an hnenah “fingring” dingin thu pek a si. Cun, fim mi fala pawl mo-neitu thawn inneihnak ah an luh hnuah sangka cu khar a si.

GSAM 215.3Fala pawl tahchunhnak ih tongkam hmanmi ihsin kan hmu thei mi cu, inneihnak ah an luh hnuah hman, “aa” fala pawl cun mo-neitu an ton dingih cohlan tlakih timlamnak tuah ding caan an nei lai. An hnenah “fingring” dingin thu pek a si. Fingring le hngahnak cu Bawipa ton dingih timlamnak dik thawn pehtlaihmi an si. Curuangah, himi tahchunhnak ih sangka khar hnuah zangfahnak cu lak sak mi a si lo tiah a lang.

GSAM 215Luka 13:25-28 ih sangka a si lo

GSAM 215.4A liamcia can ah, himi tahchunhnak ih sangka relmi cu Luka 13:25-28 ih sangka relmi thawn an buai ih, khawruahnak diklo an tuah. Cutawk ah hitin a ngan: “Inn-ukpa cu a tho ih sangka a khar hnuah, nan lengah nan ding ih sangka nan khawk thok ding, ‘Bawipa, Bawipa, kan hnenah hawng aw,’ nan ti ding; cutikah amah cun, ‘Khuitawk ihsin nan rat ka thei lo’ tiah a lo ti ding. ‘Misual tuahmi pawl hmuahhmuah, ka hnen ihsin feh uh.’ Abraham le Isaac le Jakob le profet pawl hmuahhmuah cu Pathian ram sungah nan hmu ding, nanmah cu lengah nan pai ding; cutikah tapnak le haikhawhmi an um ding.” Himi tongkam ihsin, sangka hi a khar tikah lengih khar mi pawl ih an tawpnak cu khiah a si zo tiah a fiang. Cumi caan ah Pathian ram a ra zo; ziangahtile ram sungah rundam mi pawl an hmu ding. Cumi kalh in, fala pawl tahchunhnak ah Bawipa cu a ram sungah a lut rih lo, a ram cohlan dingah Pa hnenah a kal zo.

GSAM 216Tahchunhnak hmanmi rawngbawlhnak ih sangka khar mi

GSAM 216.1Ni 2300 caan a cem hnu—October 22, 1844—zumnak thawngin Khrih hnaṭuan ah a thluntu pawl cun hitin an hmu: tahchunhnak rawngbawlhnak ih Remnak Ni a thlen tikah, puithiam sang cun innṭhen leng sangka a khar ih, hmun thianghlim bik ih lutnak sangka a hawng; cutawk ah Hmun thianghlim sungih phuangsuahmi sual pawl a phiat dingih a hnaṭuan. Cuti vekin, kan puithiam sang Khrih cun vancung tempel ih innṭhen leng sangka a khar ih, “a thukam ih thinglung” hmuhmi innṭhen cu a hawng.4

GSAM 216Khawruahnak diklo nei pawl cu zo an si?

GSAM 216.2Himi caan ah Adventist zumtu pawl lakah Khrih ih Hmun thianghlim rawngbawlhnak thuah eng fiang an cohlan rih lo pawl an um; vancungmi pathumnak ih thucah thuah an thinlung a hruai rih lo. Himi pawl cun Hmun thianghlim ih leng sangka cu Luka 13:25-28 ih Khar mi sangka thawn an buai. Asinan hi pawl cu Ni sarihnak Adventist pawl an si lo. Cu pawl cu zo an si, cui zumnak cu ziangtin a thok, le ziangvek dinhmun in hivek khawruahnak ah a hruai, cu kan langter ding.

GSAM 217.1Khrih ratsalnak thucah phuangsuahnak ruangih Kawhhran hmin nei pawl lak ihsin an thenawmi minung pawl le anmah ihsin an thenmi pawl hnenah, Thuphuan ih kawhhran pasarih lakih panganak le paruknak kawhhran hnen ih theihpinak cu pek a si. Panganak, Sardis, kawhhran hnenih zirmi thu cu hitin a si: “Curuangah ziangtin na cohlan ih na theih timi ruat aw, cu cuat zetin kaih aw, sual sir aw. Curuangah na fingring lo ahcun, rukru vekin ka lo ra ding; ziang tikah ka lo ra ding timi na thei lo ding.”5 Himi tongkam ihsin, an hnenih thusim mi pawl cun Bawipa ratnak phuangsuahmi an theih zo tiah a fiang. An cohlan tiah an rel, asinan tu ahcun cu thucah cu an hnong dingin an nai zo.

GSAM 217Philadelphia Kawhhran

GSAM 217.2Philadelphia kawhhran, thuthangtha kawhhran ih dinhmun paruknak, cu a ra lang. Himi kawhhran cun Thuphuan 14 ih vancungmi pakhatnak le pahnihnak ih thucah phuangsuahnak hnuaiah hruai suahmi minung pawl a zohter. Himi kawhhran hnenah Bawipa cun hitin a ti: “En aw, rang zetin ka ra ding; na neihmi cu kaih aw, mi pakhat cun na lallukhuh lo lak sak hlah seh.”6 Cule an hnenah hi tongkam pawl cu relsal a si: “Himi thu cu Thianghlim, Thudik a ti miin a ti. David ih tawh nei tu, hawngtu, mi pakhatin a khar thei lo, khartu, mi pakhatin a hawng thei lo, cu a ti. Na hnaṭuan pawl ka thei; en aw, na hmai ah sangka hawng mi ka ret, mi pakhatin a khar thei lo. Na thazaang cu malte a si, asinan ka thu na kilkhawi ih ka hmin na phat lo.”7

GSAM 217Himi tahchunhnak ih Khar mi sangka cu ziang a si?

GSAM 217.3Tu ah kan rel zo mi cangcang sungih sangka hawng mi le khar mi cu ziangtin kan theih ding? Himi thusuhnak cu a lungawi thlakin letnak pakhat hmu thei ding kan ruat: Adventist pawl lakah eng thar an cohlanmi pawl an um ih, Rundamtu cun vancung Hmun thianghlim ih innṭhen pakhatnak ihsin pahnihnak ah a rawngbawlhnak a thleng ti an zirh; cun theih duhmi pawl hnenah sangka hawng le khar thu an dik zetin an phuang. Asinan mi pawl dang cun himi thutak an dokalh ih, sangka hawng cu khar mi a si, khar mi cu hawng mi a si tiah zumnak an din. Cuti tuahnak ah, leitlun ih Bawipa siahhlawh pawl hnaṭuan cu an rak dal ih, lam an kham. Vancung Hmun thianghlim ih sangka pawl cu Khrih thiltiam in a hawng ih a khar—“hawngtu, mi pakhatin a khar thei lo.” Philadelphia kawhhran hnenih thu relnak ah, thu cu kaih, thu cu kilkhawi ih, a hmin cu phat lomi minung pawl cun mi pakhatin a khar thei lomi sangka hawngnak ih neh cu an co. Himi cu mi pawl hnenih thlen theihnak sangka thu a rel, cu sangka cu (kan hmuh ding vekin) minung pawl cun an khar taktak zo vekin a lang; an rinum zet ruangah Bawipa cun a rinum pawl hmai ah mi pakhatin a khar thei lomi “sangka hawng mi” a ret.

GSAM 218Thu phuangnak ih sangka

GSAM 218.1Cangcang pawl ah sangka hi himi sullam ih hmanmi a tam. Paul cun Korinth pawl hnenah nganin hitin a ti: “Hnaṭuan theihnak nei sangka ropi pakhat ka hnenah a hawng, asinan dodaltu pawl an tam.”8 Cule Korinth pawl hnenih a ca pahnihnak ah hitin a ti: “Khrih ih thuthangtha phuang dingah Troas ka thlen tikah, Bawipa in ka hnenah sangka a hawng, asinan ka unau Titus ka hmu lo ruangah ka thlarau ah cawlhnak ka nei lo.”9 Kolose pawl hnenah khal hitin a dil: “Thangfaknak thawn thlacamnak ah peh vivo uh, cuti ah fingring uh; Pathian in Khrih ih thuthup kan rel theinak dingah thu phuangnak sangka kan hnenah a hawng nak dingah kan hrangah khal thla cam uh, cu thu ruangah thongka mi ka si.”10

GSAM 218.2Himi cangcang pawl ihsin, thutak phuangnak dingih hawngmi lam pawl cu “sangka hawng mi” tiah an ko tiah a lang. Philadelphia kawhhran hnenih relmi tongkam ihsin, himi minung pawl hruai suah an si caan ah, minung pawl cun an hnenih thu phuangnak sangka khar dingin thazaang an hmang zet tiah a lang. Philadelphia kawhhran cun harsatnak a hmang ih, Bawipa ih “thu” le “hmin” cu kaih zetin a um; cutikah Bawipa in an hmai ah mi pakhatin a khar thei lomi sangka a ret ding tiah a rel.

GSAM 219October 22, 1844 hnu ih dinhmun

GSAM 219.1Simcianak ih tongkam in thil a umdan kan hmuh zo ruangah, thilthleng pawl an hung lang dan zohsal uh. A rel cia vekin, April 1844 tiang Kawhhran pawl cu Khrih ratsalnak thucah phuangnak hnenah an hawng; hnaṭuan dingmi pawl kawhnak cu hnaṭuanmi thuhriltu pawl in an pe thei lomi tiang a tam. 1844 ṭhal caan ih Ruahsannak hlawhsamnak hnuah, thutak cu ngaingai ih cohlan lomi pawl cun an dokalh thok. 1844 vulpi caan ah, Thuphuan 14 ih Vancungmi pahnihnak ih thucah le “Zanlai aunak” (Mathai 25) an phuang tikah, Bawipa a ra ding a nai tiah zumnak rel ngam rihmi pawl cu doralnak khauh bik an tong. Himi doral pawl cun thu cu an phuang lo dingin lamzin dangdang in an rak dal, cun “a thuṭhen caan cu a thleng zo” tiah phuang rihmi pawl hnaṭuan cu an theihtawp in an kham. William Miller cun himi doralnak thuah, “Himi cu a dan le a sullam ih dik lo zet le theihthiam har zet a si” tiah a ti. Ni 2300 cemnak a nai deuh tikah doralnak cu a khauh tuk ruangah, Geo. Storrs cun, “Kawhhran hmin nei pawl le misual pawl hmuahhmuah thawn kan zo, himi aunak in anmah a khawih nak lawng siar lo” tiah a ti.

GSAM 219.2Caan cem hnuah, misual pawl ih doralnak le hmuhsuamnak cu voi hnih le voi thum a khauh deuh tikah, William Miller cun dinhmun thuah hitin a ti: “Misual pawl hnenah ralrinpek hnaṭuan le kawhhran hmin lawng nei pawl harhter dingin kan tuah dingmi cu kan zo. Pathian cun a remruatnak ih sangka a khar.”11

GSAM 219Misual pawl ih thinlung khauh zetnak

GSAM 219.3Hmuhsuamtu leitlun ih hi ziaza cun misual pawl cu Khrih ratsalnak thu dokalh ih a khauhter men lo, Kawhhran hmin nei pawl ih theihpinak cu hitin a si: “Ngaingai ih thleng danglamnak cu ‘malte le hlat zet’ a si timi kan theih tikah, misual pawl ih mi upat lonak le thinlung khauhnak cu a tlukpi a um lo deuh timi kan ruah tikah, tumtah lo deuh in kan au: ‘Pathian cun zangfahnak tuah hi a hngilh maw? asilole zangfahnak sangka cu a khar zo maw?’”12

GSAM 220.1Simcianak caan a cem hnu ih dinhmun cu hnaṭuan tu dang pakhat ihsin kan siar: “Cuti caan ah zumlotu pawl hnenah thlen theih ding cu a har tuk; 1844 ih Ruahsannak hlawhsamnak cun mi tampi ih ruahnak a buai zet ih, cui thil thu theihter dingmi zianghman an ngai duh lo.”13

GSAM 220Zumlotu pawl hnenih thlen theihnak sangka hmuahhmuah khar mi

GSAM 220.2Himi dinhmun cu caan reipi lo ah, Khrih rang zetih a rat ding thuah zumnak le ruahsannak kaih rihmi pawl lawng siar lo pawl hnenah thlen theihnak sangka a khar vekin a lang. Thu phuangnak ih sangka cu a khar zet vekin a lang ih, Adventist pawl cun tahchunhnak sungih an nunphung thawn pehtlaihmi Khar mi sangka a um tiah an hmuh; cuti cun misual pawl hrangah zangfahnak a um nawn lo tiah an ruat thei. Mi hrekkhat cun, “zangfahnak sangka cu a khar” tiah an ti; himi tahchunhnak ih sangka le Luka 13 ih sangka cu an bang tiah an ruat tikah cu cu a nasa deuh. Mi pawl in an ngai duh lo zet ih an thinlung an khauhter ahcun, ziangtin an thleng danglam thei ding?

GSAM 220Zo in Khar mi sangka diklo thu a zirh hmasa?

GSAM 220.3Tu ah thusuhnak cu a hung um: “Misual pawl hrangih zangfahnak um nawn lo” timi zumnak cu zo in a thok? Zo in a zum? Zo in a hnong? Thusuhnak pakhatnak letnak dingah, 1845 ṭhal caan ah J. V. Himes in Maine peng a tlawh thu relnak cu kan ruat ter ding. Amah cun hitin a ti:—

GSAM 220.4“Unau mipa Joseph Turner le midang pawl cun Sabat ropi sungah kan um tiah an ruat—kum 6000 cu a cem zo—curuangah Adventist pakhat hman cu kut hnaṭuan le leitlun hnaṭuan tuah ding a si nawn lo. Cu tuahnak cu an ruahdan ah an cemnetnak siatsuahnak a si ngaingai ding.

GSAM 220.5“Leitlun kut hnaṭuan tuah lo ih hngahnak dinhmun ah an um lai, Unau mipa Turner ruahnak ah eng thar pakhat a ra—cu cu Mo-neitu CU A RA ZO timi a si. Amah cu Judah kum ih thla sarihnak ni 10 ah a ra zo—cu caan ah inneihnak a thleng zo—fala hmuahhmuah cu cu caan ah lam pakhat in amah thawn inneihnak ah an lut zo—sangka cu a khar zo!—Sung ih ummi pawl hmuahhmuah an hloh thei lo, lengih ummi pawl hmuahhmuah rundam an si thei lo. Cuti cun leitlun ropi ih thlarau lam thil hmuahhmuah cu a cem zo.”14

GSAM 221Khar mi zumnak diklo cu zo in a dokalh zet?

GSAM 221.1Upa Turner cun Paris, Maine ah a “zangfahnak um nawn lo” zumnak a zirh thok ih, caan rei lo sung cui ramṭhen ah thluntu tampi a nei. Adventist pawl lengah zumtu asilole zumtu si lomi pawl hnenah thlen theihnak sangka a khar zet ruangah, mi tampi cun Turner ruahdan cu an cohlan thok cu a mak lo.

GSAM 221.2Adventist timi tongkam cu diklo ih theih ding a um lo dingah, cui minung pawl cu hnu ihsin Zarh ih ni khatnak Adventist pawl tiah kan ko ding; cui pawl lakah mi tampi cun Upa Turner ruahdan an cohlan. Hiti caan ah an Sabat thutak an hmu rih lo, Vancungmi pathumnak ih thucah thu khal an thei rih lo. Himi pawl thuah Pi White cun a cabu pakhat ah hitin a ngan:—

GSAM 221.3“1844 ih ruahsannak caan a liam hnuah Adventist pawl cun Rundamtu a ratnak cu a nai tuk rih tiah an zum; thil thleng ropi pakhat an thleng zo tiah an ruat ih, Pathian hmaiah minung ai-awh tu Khrih hnaṭuan cu a cem zo tiah an ruat. Thuṭhennak a nai thu ralrinpek hnaṭuan an tuah zo; leitlun hrangih an hnaṭuan cu a cem zo tiah an ruat ih, misual pawl rundamnak dingah an thinlung ih baunak an hloh, cumi lai ah Pathian zangfahnak hnon tu misual pawl ih hmuhsuamnak, Pathian Thlarau cu an hnen ihsin lak a si zo timi theihternak dang pakhat vekin an hmuh. Himi hmuahhmuah cun zangfahnak caan a cem zo, asilole an tongkam ih, ‘zangfahnak sangka cu a khar zo’ tiah an relmi cu an zum. A rel cia vekin, caan reipi lo ah Adventist pawl cun zangfahnak sangka khar mi a si tiah an zum tlang.”15

GSAM 222.1Himi relmi ah Pi White cun Zarh ih ni khatnak Adventist pawl ih dinhmun a rel. Amah cun cui zumnak a zum ti cu a langter hmanh lo. A tlan deuh ih kan hmuh vekin, himi zumnak cu Joseph Turner in Paris, Maine ah a zirh thok. Pi White (caan cui ah Miss Harmon) cun 1845 ṭhal caan hramthok ah Paris hmunah Joseph Turner a tong ih, amah cun “Adventist pawl in leitlun kut hnaṭuan tuah nawn lo ding, misual pawl hrangah zangfahnak um nawn lo ding” timi zumnak a sim. Miss Harmon cun amah hnenah, “zumnak diklo na zirh; misual pawl le thutak theihthiam zetin an hnon lomi pawl hrangah zangfahnak a um rih” tiah a rel fiang.

GSAM 222“Zangfahnak Um Nawn Lo” Zumnak Dokalh

GSAM 222.2J. N. Andrews cu 1844 le 1845 kumah Paris, Maine ah a um ih, cutawk minung pawl ih ziaza le zangfahnak um nawn lo tiah a zirhtu Joseph Turner thu hmuahhmuah a thei fiang. Cui caan ah Miss Harmon ih dinhmun thuah hitin a ti: “Langnak pawl cun anmah cu himi ruahdan cohlan dingah an hruai lo; cu ruahdan kaih rihmi pawl cu a diklo tiah a remthat.”16

GSAM 222.31845 vulpi caan ah Miss Harmon cu Paris, Maine ah vei pahnihnak a tlawh. Himi tlawh thuah cutawk caanih Paris ah ummi Pi Truesdail ih relmi hi ka la ding. Amah cun hitin a ti:—

GSAM 222.4“1845 vulpi caan ah Miss Harmon cun Paris, Maine a tlawh lai, ka rualpi duhdawt zet pakhat thu ka sim; a pa cun kan khawmnak pawl ah a feh thei lo dingah a kham, cu ruangah eng cu a hnon lo. Amah cun nuam zetin, ‘Hitivek minung pawl hrangah rundamnak a um lo tiah Pathian in ka hnenah a langter dah lo. Thutak ih eng pekmi an theih ih, an theihthiam zetih an hnonmi pawl lawng an si’ tiah a ti.”17

GSAM 222.51846 ah Miss Harmon cu Paris ah vei pathumnak a tlawh thu khal hi tiah a rel:—

GSAM 222Zumnak Diklo Thuah Remthatnak Dang

GSAM 222.6“1846 kumah Paris, Maine ah pekmi langnak pakhat cu rel dingih tlak a si. Miss Harmon hnenah, Satan cun thinlung thiang nei pawl cu an tuan dingmi hmuahhmuah tuah lo dingin a kham thei lo ahcun, an tuan dingmi thawn lenglam ah an fehter dingin a fimnak a hmang tiah a langter. Unau nunau pakhat cun kawhhran pawl hnenah, Pathian in vancung ihsin an rundam dingih thucah a thawnmi an hnon ruangah anmah a hnon tiah a sim rero. Unau nunau Harmon hnenah, a thucah ah thutak a um lo tiah a langter, ziangahtile kawhhran pawl sungah thutak cohlan dingmi mi tampi an um lai; cui kawhhran pawl sungah thlarau pawl hrangih hnaṭuan dingah vancungmi tha pawl an feh rih ding, an feh tikah cui Unau nunau cu a thucah thawn [“zangfahnak um lo” thucah tinak a si] sangka lengah an tanta ding.”18

GSAM 223Dokalhnak a um lo

GSAM 223.1Pi White cun a liamcia ah “misual pawl hrangah zangfahnak um nawn lo” timi zumnak a zirh ih, tu ah a kalhmi a zirh tiah mi hrekkhat cun an theihter dingin an zuam zet. Curuangah 1845 kum ihsin misual pawl thleng danglamnak dingah a hnaṭuan thu thei pawl ih theihpinak ka run pek ding. Himi cu New York State, Madison County, Brookfield ih Ira Abbey ih relmi a si:—

GSAM 223.2“1846 le 1850 kummi karlak ah, Unau mipa le Unau nunau White cu kan innah an ra, cule nauhak pawl le thutak hnon rih lomi pawl hrangah an hnaṭuan zet. An thleng danglam lomi thlarau pawl hrangah an hnaṭuan, cule Unau nunau White in zumnak ihsin a tlakmi pawl le thutak hnon rih lomi pawl hrangah ruahsannak a um lo tiah a sim ti ka theih dah lo.”19

GSAM 223Zarh ih ni khatnak Adventist pawl ih Theihpinak

GSAM 223.3New England ih Zarh ih ni khatnak Adventist pawl in Khar mi sangka thuzirh a luarkai zetmi thuhla ziang an thei timi hi a hnuai ih ca in a theihpi hai seh:—

GSAM 223.4“1891 kum thla 8 ni 5 ihsin ni 9 tiang, mipi 30,000 hrawng umnak Brookston khawpi ah Upa Miles Grant thawn thu kan elaw. Thu elawknak cu puanthlam tumpi sungah a si ih, khawpi uktu pawlkom ih hruaitu rak si dahmi Pu John Barbour in a kaihruai. Himi khawpi cu Boston ihsin mel kul hrawng ah a um. Thu elawknak cu Sabat thuhla a si, asinan Pu Grant cun himi hnaṭuan sungih Unau nunau White ih tontehnak thuhla cu thu elawknak sungah telh a tum. Anih cun, ‘1844 kum laiah, sual sirnak ding caan a cem zo ih, misual pawl hrang zangfahnak a um nawn lo ti a hnenah hmuhter a si,’ tiah sual a puh.”

GSAM 224.1“Ka letnak ah, anmah thawn kan ṭhenaw hlan, caan pakhat ah Zarh ih ni khatnak Adventist pawl zate deuh thaw in cui ruahdan cu an rak kaih ti ka sim. Pi White cun cui ruahdan cu a rak pom hrimhrim lo ih, a hnenih hmuhter hmaisabikmi pawl lakah cui ruahdan cu ‘a dik lo’ ih, misual pawl hrang zangfahnak a um lai timi a tel ti ka sim. ‘Himi hi a si dan a si, Upa Grant khal in hivek a si ti a thei,’ tiah ka ti. Cuvek ka ti tikah, ka hmai ih Zarh ih ni khatnak Adventist mi tampi [puanthlam tumpi a khatmi mipi lakah anmah pawl hi an tam zet] cun cui thu cu a dik rori ti ih lungkimnak thawn an lu an kun. Upa Grant cun thu elawknak sungah cui thu cu a rel sal nawn lo ti hi sim a tawk. Hmin nganmi: ‘Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 1895 kum thla 12 ni 6.’”

GSAM 224Pi White in Misual Pawl Rundamnak A Hawl Ringring

GSAM 224.31844 kum ihsin tuini tiang Pi White in misual pawl thinlung thlengnak hrang hna a rak ṭuan timi cu a hnuai ih thudik pawl in an nemhnget bet. Anih le Upa White cun Rocky Hill, Conn., ih Albert Belden ih inn ah, 1848 kum thla 4 ni 20 ihsin khawmnak an nei. Himi khawmnak ah leitlun ihsin ra mi hrekkhat hrang hnaṭuannak a um. Upa White le a nupi cun cuvek nunnak pawl hrang ngaihsaknak hleice an nei. Himi thuhla ah cuvek mi pawl lakih Upa White ih kut ihsin tipilnak co pakhat ih theihpinak kan pe ding. John Y. Wilcox cun Kensington, Conn., ihsin 1891 kum thla 2 ni 22 ih a nganmi ca ah hitin a ti:—

GSAM 224.4“Rocky Hill, Conn., ih Unau mipa A. Belden ih inn khan sak a cem hrih lomi ah khawmnak an neih lai ah thutak sungah hruai ka si. Tui caan thutak ih eng ka co cu Unau mipa White le Unau nunau White ih hnaṭuannak ruangah a si. Cumi hnu reilote ah Unau mipa White in tipilnak in pe. An hnen ihsin ka co mi thazang peknak le cahnak um lo sehla, Bawipa in i cohlang ti ruat ngam le thei ngam ka si ding maw ka thei lo. Annih cun i ngaihsak zet ih, i bawm dingah hna an ṭuan.”

GSAM 225.1Upa White cun Topsham, Maine, ih Stockbridge Howland hnenih a nganmi ca ah cui khawmnak thuhla hitin a ti: ‘Unau mipa Bates cun thukham pawl cu fiang zetin a sim ih, theihpinak cah zet pawl hmangin cui thukham pawl ih thupitnak cu thinlung sungah a thlen. Thu cun thutak sungih um zo pawl cu a hngetter ih, thinlung khawng zetih thutluknak tuah hrih lo pawl cu a harhter.’

GSAM 225Oswego, N.Y., ih Misual Pawl Hrang Hnaṭuannak

GSAM 225.21849 kum ah Upa James White le a nupi cun Oswego, N.Y., ah hna an ṭuan. Cui khawmnak pawl ah neiaw dingih tiamkamaw zo mi Hiram Patch le nunau no Benson cu Pathian le Tui caan thutak lamah an thinlung a thleng.

GSAM 225.31850 kum thla 3 ah Oswego ah khawmnak an nei sal. Thla 4 ih Tui Caan Thutak ah, Upa White cun cui khawmnak pawl thuhla a rel tikah hitin a ti:

GSAM 225.3“Tui ah himi khawpi sungih A tangmi pawl ih fate lakah lunglutza zet hnaṭuannak a um. A liammi Sabat ni pahnih sung kan khawmnak pawl ih thuhram bik cu an rundamnak a si ih, Pathian in mangbangza in thlawsuah in pe. Thutak cun kan parah le kan fate parah ṭhatnak a thlen. A liammi Zarh ih ni khatnak hnu zanlam ah an ṭhatnak hleice hrang khawmnak kan nei ih, kan lakah Bawipa ih Thlarau cu a thleng. Fate zate cun Bawipa hmaiah an kun ih, thukham pawl, a hleice in panga nak thukham thlunnak le Jesuh Khrih fehtlang ih rundamnak hawlnak ih thupitnak cu an thei vek a si. Himi cu ka rak hmuh dahmi khawmnak pawl lakah lunglutza bik pakhat a si.”

GSAM 225.41849 kum thla 11 ih Tui Caan Thutak ah Upa White cun thinlung thleng ih tipilnak co mi hrekkhat ih thuhla a suah; 1850 kum ih himi ca ih a netabik suahmi khalah Waitsfield, Vt., ih khawmnak neih thuhla le leitlun ihsin a thinlung a thleng pekmi Heman Churchill a tel thuhla a um. Cui cazuan ah anih cu ‘Unau mipa’ tiah a ti. Misual pawl hrang zangfahnak a um nawn lo ahcun cuvek ziangtin a si thei ding?

GSAM 226Theihpitu Mi Kul-le-Pakhat ih Theihpinak

GSAM 226.1Himi thawn pehparin 1888 kum ah mi kul-le-pakhat in an hmin an nganmi theihpinak kan pe. An zate cu 1844 kum ih Khrih ratsalnak cangvaihnak sungih telmi an si ih, Vancungmi pathumnak ih thucah a suahthoknak an thei. An zate cu 1851 kum hlan ihsin Thucah sungih telmi an si ih, a tam sawn cu Thucah a suahthok deuh ihsin Ni sarihnak Adventist pawl thawn pehparmi an si:—

GSAM 226.2“A hnuai ah kan hmin a nganmi kannih cu 1844 kum ih tiammi caan a liam tikih Khrih ratsalnak cangvaihnak thuhla kan thei fiang zet ih, 1850 kum laiah Vancungmi pathumnak ih thucah ih thutak khal kan rak cohlang zo. Curuangah Vancungmi pathumnak ih thucah a suahthok ihsin a tlun ih relmi caan le cumi hnu tiang cui thucah zumtu pawl ih an kaihmi Khar mi sangka thuzirh thuhla a hnuai ih thurelmi ah lungawi zetin kan hmin kan ngan.

GSAM 226.3“Thuphuan 3:7, 8 le Cathianghlim dang pawl thawn a milin, Daniel 8:14 ih Ni 2300 a cem tikah Khrih cun van ih Hmun thianghlim ih khan pakhatnak sungih a hnaṭuan cu a cemter ih, Hmun thianghlim bik lamah a rawngbawlnak a thleng ti an zum. Cu tawkah thuthennak hna a thok ih, himi lamah rundamnak khawkhannak thawn a pehparawknak cu a thleng. Hitawk ah sangka pakhat cu on a si ih, sangka pakhat cu khar a si.

GSAM 226.4“Vancungmi pakhatnak ih thucah thuhla eng fiang zet co ih, cui thucah an dungsan ih, nasa zetih an dodal tu pawl cu Pathian ih hnongmi an si tiah an zum. Asinan eng a co hrih lo pawl, asilole 1844 kum hlan ah an tuahmi hrang mawhphurhnak la thei ding kum a tling hrih lo pawl cun thinlung dik thawn Pathian an hawl ahcun hnong an si ding tiah an zum lo.

GSAM 226.5“Tiammi caan a liam hnu vete ah William Miller le Adventist mi tampi thawn an leitlun hrang hnaṭuan a cem zo ih, Bawipa cu rei hlanah a ra ding ti an rak zum. Asinan Hmun thianghlim le thucah pathumnak thuhla eng in an Ruahsannak hlawhsamnak a simfiang hnuah, eng a hnongtu pawl siar lo, zangfahnak caan a cem zo tiah an zum lo.”

GSAM 227.1Hmin a ngantu pawl: ‘J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Pi R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Pi Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Pi L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Pi Mary S. Chase, Battle Creek, Michigan; S. M. Howland, Battle Creek, Michigan; Pi F. H. Lunt, Battle Creek, Michigan; Pi Melora A. Ashley, Battle Creek, Michigan; Pi Caroline A. Dodge, Battle Creek, Michigan; Pi Sarah B. Whipple, Battle Creek, Michigan; Pi Uriah Smith, Battle Creek, Michigan; Pi Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Pi R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Pi Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.’

GSAM 227A Sullam Dik Loih Lakmi Langnak

GSAM 227.21849 kum thla 3 ni 24 ah Topsham, Maine, ih Pi White hnenih pekmi langnak cu, misual pawl hrang zangfahnak a um nawn lo timi thuzirh dik lo a zirh vekih simfiang an tum. Himi langnak cu ‘Rochester ih kik thawm pawl’ (mithi thlarau thawn biakawknak) a suahthok lai ah pekmi a si. Pi White cun thuthup hminsinnak le mangbangza pawl le remthatnak der pawl cu an pung ih, an karh zai ding ti a hmu. Himi remthatnak pawl cu thudik lo ihsin thutak lamih remthatnak an si lo (anih cun cuvek remthatnak cu ziangtik hmanah a um lo ding ti a sim lo, asinan a hnenih hmuhtermi, milai ih huham an hmangnak cu cuvek an si ti a sim); a ṭha lo ihsin a ṭha lo sinsin lamih thlengnak sawn an si. Ziangahtile an thinlung a thleng ti ih a ti aw pawl cun an thinlung sualnak a khuh ding biaknak puan an sin men a si. Hrekkhat cu an thinlung a thleng ngaingai vekin an lang ih, cuvek cun Pathian ih minung pawl an bum thei; asinan an thinlung cu hmuh theih si sehla, hlan vekin a dum thotho ding a si.

GSAM 227.3Cule anih cun hitin a ti: ‘Ka thawn ummi vancungmi cun hlan vekih misual pawl hrang thinlung natnak cu zoh dingin i fial. Ka zoh, asinan ka hmu thei lo; ziangahtile an rundamnak caan a liam zo a si.’20

GSAM 228.1Himi langnak in misual pawl hrang zangfahnak a um nawn lo ti a zirh tiah an ti. Asinan 1845 kum pangpar par caan ah Joseph Turner in cui thuzirh a zirh hmaisabik ihsin anih in a dodal ih, cumi hnu tivek sung misual pawl thinlung thlengnak le rundamnak hrang taima zetih hna a ṭuan ringring ahcun, cuvek ziangtin a si thei ding, ti kan sut.

GSAM 228.21854 kum ih suahmi Tontehnak le Langnak Pawl ih Betmi Ca ah Pi White cun hitin a ti: ‘Relmi “remthatnak der pawl” cu a famkim deuhih hmuh ding a um lai. Himi langnak cu Khrih ratsalnak thuzirh ih eng a thei ih a hnongtu pawl thawn a hleice in a pehpar. Annih cu bumawknak nasa zet hnenah ap an si. Cuvek mi pawl cun hlan vekin “misual pawl hrang thinlung natnak” an nei lo ding.’21

GSAM 228.3Dodal tu pawl cun himi langnak ah Pi White in a hmuhmi cu anih hnakih an thei sawn vekin an ti aw. Anmah ih an simdan thawn pehparin reilote kan zoh hnik uh si; anmah ih an simdan cu anih in harhtharnak hruaitu pawl a zoh si loin misual pawl ih dinhmun a zoh timi a si. Cuvek ahcun, anih cun misual pawl cu ‘misual pawl hrang thinlung natnak hawl dingah a zoh, asinan a hmu thei lo’ tinak a si. Misual pawl zoh men ihsin misual pawl hrang thinlung natnak cu zo in saw a hmu dah? Asinan a tlun ih theihpinak sungih relmi, mi thinlung thlengter dingih milai ih huham le mi ih thinlung uk thiamnak an hmang men ih, cumi cu Pathian ih Thlarau ih hnaṭuan tiah a ti tu pawl thuhla cu ziangtin saw a si, ti kan sut. Pi White in a luarkai zetmi ‘Khar mi sangka’ ruahdan a zirh ti langter a duh zetmi dodal tu pawl cun, cui harhtharnak hruaitu pawl cu mi thianghlim an si ih, thinlung a thleng ngaingaimi pawl an ngah ti cohlang dingah an ralring maw?

GSAM 228.4Himi thu ih relmi minung pawl cu eng le thutak an hnong zo nan, thinlung natnak cu an nei ti ih a ti aw ih, mi thinlung thlengter dingah mi ih thinlung uk thiamnak a hmangtu pawl an si timi cu thinlung dik nei mi kip hrangah a fiang. Anmah rori cu thiamlocoter ih hremnak tuar dingmi an si ruangah, misual pawl hrang thinlung natnak ngaingai an nei thei lo; ziangahtile ‘an [anmah rori ih] rundamnak caan cu a liam zo.’

GSAM 229.1Mi hrekkhat cun 1849 kum thla 3 ni 24 ih Pi White ih langnak ihsin, misual pawl hrang zangfahnak a um nawn lo ti a zirh tiah thutluknak tuah an tum. Asinan eng le thutak cu thei cing le fiang cingin a hnong hrih lotu zate hrang zangfahnak a um tiah 1845 kum ah Paris, Maine, ih a rak zirh timi kan langter zo. Cui hmun thotho ah 1846 kum ih pekmi langnak ah Bawipa cun ‘kawhhran pawl sungah thutak a hnong hrih lomi minung pawl’ a nei ti hmuhter a si. Ruahdan dang a nei mi pawl hnenah cun, Pathian ih vancungmi pawl in cuvek minung pawl hrang hna an ṭuan lai ding ih, hna an ṭuan tikah cuvek minung pawl a mawhpuh tu pawl cu lenglam ah tanta an si ding tiah kawknak pek a si.

GSAM 229.2Cule 1848 kum thla 4 ah Upa White le a nupi cun Rocky Hill, Conn., ah misual pawl thinlung thlengnak hrang hna an ṭuan. Himi pawl zate in 1849 kum thla 3 ni 24 ih langnak cu 1846 kum ah Paris, Maine, ih pekmi langnak thawn le 1848 kum thla 4 ih himi Pathian ih siahhlawh pawl ih an fehdan thawn an milaw timi an nemhnget.

GSAM 229Harhtharnak Hruaitu Der Pakhat A Sungnak

GSAM 229.3Himi langnak cu 1849 kum ah Connecticut ah suah hmaisabik a si. Cu tawkah rawngbawltu pakhat cun thinlung a thlengtu pawl ngah dingah taima zetin hna a ṭuan ih, ṭongdang rel theinak laksawng a nei ti tiangin a ti aw. Rocky Hill ih Sabat thluntu pawlkom fate parah huham nei dingin a zuam. Cui pawl lakih pakhat cu ‘Bawipa ih duhdawtmi mi thianghlim’ tiah a ko. Anih um lai ah Pi White cun langnak a hmu ih, cui rawngbawltu ih hnaṭuan ih bumnak le a ‘duhdawtmi mi thianghlim’ cun thukham pasarihnak thawn a milaw lomi lam a feh timi hmuh a si. Himi nunau ‘mi thianghlim’ cun cui mawhpuhnak cu a hnong ih, rawngbawltu cun a ko ṭheumi ‘Bawipa ih zaangfahza mi thianghlim’ hrang lainatnak ngah dingah nasa zetin a ngen. Cumi hnu zan ah cui nunau no cu luak le ekthawh natnak a nei ih, ka thi ding a si tiah a ruat. Pi White cu a ko ih, amah thuhla hmuhmi cu a dik ti le Pi White in a rel bang cekciin sual a nei ti a phuang. Cuvek in himi hnaṭuantu der cun cui pawlkom bum a tum cu a hlawhsam ih, a hnaṭuan sinak a langsuak ruangah cui hmunih a hnaṭuan cu rinlopiin a cem.

GSAM 230Oswego, N.Y., ih Harhtharnak Hruaitu Der Dang Pakhat

GSAM 230.1A tlun ih theihpinak sungih langtermi thuhram cu fiang deuhih langter ding le Upa White le a nupi in 1849-50 kum ah misual pawl thinlung thlengnak hrang hna an ṭuan ringring dan langter dingah, New York peng, Oswego ih kawhhran sungih hmaisa sungtel pawl an simi Elias Goodwin le midang pawl in ka hnenih an simmi a hnuai ih thudik pawl kan pe:—

GSAM 230.2Cui caan (1849) ah cui hmunah Hiram Patch ti hmin nei tlangval pakhat a um. Nunau no pakhat thawn neiaw dingin an tiamkamaw zo ih, cumi hnu reilote ah an nei aw. Annih cu an thinlung a thleng hrih lomi an si, asinan Upa White le a nupi ih neihmi khawmnak pawl ah an feh ṭheu ih, Khristian si dingah an thinlung a hneh zik a si. Himi caan ah Oswego ih kawhhran pakhat ah harhtharnak a thok. A thoktu cu rawngbawltu pawl an si lo ih, kawhhran sungih mi thupi pakhat, bial ih paisa kilkhawitu a si. Himi pa cu taima zet vekin a lang ih, misual pawl hrang thinlung phurrit nasa zet a nei tiah a ti aw. Thinlung a thleng hrih lo pawl hrang a thlacam tikah, an hloralnak ruangih thinlung na bikmi vekin lang in, a kut a mer rero ṭheu.

GSAM 230.3Pu Patch le a neih dingmi nunau cu himi harhtharnak khawmnak pawl ah an feh ih, ziangtin thutluknak an tuah ding ti ah an rinhlelh. Caan pakhat ah Pi White in langnak a hmuh tikah an um. Cui langnak ah Hosea 5:6, 7 cu a hnenah hmuhter a si. Cumi ah hitin a ti: ‘An tuu rual pawl le an caw rual pawl thawn Bawipa hawl dingah an feh ding; asinan an hmu lo ding; an hnen ihsin a hlat aw zo. Annih cun Bawipa parah rinum lo zetin an tuah; ziangahtile fate dang an hring zo; tu ah thla khat in anmah le an covo pawl cu a ei hlo ding.’ Himi harhtharnak a hruaitu pawl cu Pathian thawn an dik lo ih, misual pawl hrang thinlung phurrit ngaingai an nei lo ti a hnenah hmuhter a si.

GSAM 231Hlawhsamnak Ding Simcianak

GSAM 231.1Cule anih cun Pu Patch hnenah, ‘Himi thuhla ah Cathianghlim ih thu cu a ngan vek cekciin a thleng ding ti nangmah sim dingin fial ka si. Thla khat hngak aw; cutin himi harhtharnak sungih hna a ṭuan ih, misual pawl hrang thinlung phurrit nasa zet nei ti ih a ti aw mi pawl ih sinak cu nangmah in na thei ding,’ tiah a ti. Pu Patch cun, ‘Ka hngak ding,’ tiah a ti.

GSAM 231.2Himi langnak pek a si ihsin zarh hnih sungah, misual pawl hrang cuvek thinlung natnak a nei ti ih a ti aw mi paisa kilkhawitu cu, a nat awternak ah a pum sungih thisen zung pakhat a puak ih, thisen a hlo ruangah ihkhun parah ihter a tul. Paisa kilkhawitu ih zung hnaṭuan pawl cu bial palik hotu in a la a tul. Anih le palik pakhat cun paisa kilkhawitu ih cabu ah paisa tangzat ding an zoh hnuah, hnaṭuan an la hlan paisa cu an siar. Zoh hnik, paisa cu $1,000 cekci a kim lo!

GSAM 231.3Bial palik hotu le palik hrangah cun harhtharnak sungih cuvek taima zetmi pa in paisa a la ding cu zumhar a si. An ruah ah cun anih in paisa a pe zo ih, cabu sungah ngan ding a hngilh mi a si ding, asilole paisa retnak zung ah a ret ih, paisa retnak thir kuang sungih cazin ah a lang lo mi a si men thei. Ziang a si khalah a hnen ihsin fiang zet simfiangnak an hawl a tul, asinan fimkhur zetih tuah a tul; ziangahtile paisa a nei ahcun thup dingah a zuam rori ding a si. Curuangah an lakih pakhat cu a hmaisa in feh ih, inn dunglam ih thlam ah a thup aw ding, ziang maw cangvaihnak a um ahcun dunglam sangka zoh dingih tawlrel a si. Bial palik hotu cun hmailam sangka in a lut ding. Bial palik hotu cu inn a naih ih, hmailam sangka in a lut tikah, dunglam sangka ihsin suak rero mi nunau ih hnipuan a hmu. Thlam sungih pa cun cui nunau cu vur khawngnak ah zamrang zetin a feh ih, vur sungah kua a lai, ziang simaw a ret ih, vur thawn a khuh hnuah inn sungih a kirsal cu a hmu.

GSAM 232.1Bial palik hotu cu paisa kilkhawitu ih ihkhun kiangah a feh ih, a harhdamnak dinhmun a sut hnuah, zung ih an buainak cu a sim hlek ih, anih in cui buainak cu a simfiang thei men ding tiah a ti. Cui pa cu a thinlung a buai nasa ih, van lamah a kut a thlir, Pathian cu theihpitu ah ko in, paisa thuhla zianghman a thei lo tiah a ti. Cui caan ah a nupi a lut ih, ziang a cang ih, ziangah a pasal ih thinlung a buai nasa ti theih a duh. Cui pa cun, ‘An paisa kan nei tiah an ruat,’ tiah a sawn. Nunau khal cun cuvek thotho in a kut a thlir ih, paisa kan nei lo ih, cui thuhla zianghman kan thei lo tiah Pathian cu theihpitu ah a ko. Cui thu a sim theh vete ah, nunau inn sungih a lut lai ih amah thupawknak ihsin vur khawngnak lamah zamrang zetih fehmi palik cun hitin a rak ti: ‘Pi, himi hi ziang saw a si? Inn ihsin zamrang zetih na suah ih, himi cu vur sungih na ret ka lo hmu. Hitawk ah a um, paisa hlo mi ip a si, a parah $1,000 ti a ngan.’

GSAM 232.2Ruahsan theih a si vekin, cui harhtharnak cu rinlopiin a cem. Pu Patch le a neih dingmi nunau cun harhtharnak a hruaitu ih sinak an theih hnuah, thutak an kaih ih, Ni sarihnak Adventist pawl thawn an kom aw. Cui kawhhran ah an thih ni tiang sungtel ṭha an si ringring.

GSAM 232.3Fiang zetih hmuh theih a si vekin, himi langnak cu thinlung a thleng hrih lo pawl hrang ngaihsaknak le an ṭhatnak hleice hrangih pekmi a si ih, misual pawl thinlung thlengnak a thlen. Cui langnak in a khihhmuh hngalmi cu anmah rori misual an si ih, an ṭha awter dernak ruangah Bawipa ih hnongmi pawl an si. Annih cun ‘Bawipa parah rinum lo zetin an tuah;’ misual pawl hrang thinlung natnak nasa zet an nei ti ih an ti aw nan, ‘fate dang’ lawng an hring.

GSAM 232Camden, N.Y., ih Ṭha Awter Der Hnaṭuantu Pakhat

GSAM 232.41849-50 kum thlasik caan ah Upa White le Pi White ih an tlawnmi hmun pawl lakah Camden, N.Y., khaw khal a tel. Cumi cu an um laimi Oswego ihsin mel 40 hrawng ah a um. Himi khawmnak thuhla Pi White cun hitin a ti:

GSAM 232.4“Ka feh hlanah, cu tawk ih thutak zumtu ti ih a ti aw mi pawlkom fate cu ka hnenah hmuhter a si ih, an lakah Pathian ṭihzahnak nasa zet a nei ti ih a ti aw nan, a ṭha awter der ih, Pathian ih minung pawl a bumtu nunau pakhat ka hmu.”22

GSAM 233.11884 kum thla 1 ah New York peng sungih hna ka ṭuan lai ah, a tlun ih relmi khawmpi caan ih Camden ah a rak ummi Pu Preston hnen ihsin a hnuai ih thuhla pawl ka thei. Cui khawmnak caan ah Upa White le a nupi cu a inn ah an thleng:—

GSAM 233.2“Himi nunau cun thianghlimternak thuhla ah a luarkai zetmi ruahdan pawl a zirh. Minung pakhat cu Pathian ih thukham hnakih a sang sawnnak, a famkimmi dinhmun a thleng thei tiah a ti ih, amah cu cui famkimnak dinhmun a thleng zo tiah a ti aw. Himi thianghlimnak thuzirh thawn Camden ih kan minung hrekkhat ih thinlung a buaiter. Unau nunau White hnenah hmuhmi cu, himi nunau in thianghlimnak a nei awter der hmuahhmuah nan, a thinlung cu sualnak in a dum ih, a nun khal a sia timi a si.

GSAM 233.3“Himi hmunih a um lai ah Unau nunau White cu langnak dang pakhat pek a si. Cui nunau cu a hmaiah a um ih, thinlung a thleng hrih lo pawl hrang thinlung phurrit nasa zet a nei vekin a lang. Asinan Unau nunau White cun amah ih nundan cu Pathian mit hmuhah a dik lo ruangah, misual pawl hrang thinlung natnak ngaingai a si lo tiah a sim. Pu Preston cun, ‘Curuangah Camden langnak tiih kawhmi cu cui nunau ih thuhla cekci le a hleice hrangah a si ih, misual zate ih dinhmun hrang a si lo; cui caan khalah cuvek in kan theithiam,’ tiah a ti.”

GSAM 233.4Pi White in a langnak a sim hnuah, cui nunau cu a tho ih, ‘Pathian in ka thinlung a thei; nan hmuh thei sehla, a thiang ih, a fai ti nan hmu ding,’ tiah a ti. Cuvek in khawmnak a cem. Asinan cumi hnu reilote ah cui nunau cu a na nasa zet ih, ka thi zik a si tiah a ruat. Anih cun, ‘Unau nunau White ka hmu a tul; a hnenah ka sual ka phuang ding a um. A hnenah mi ṭha ka si ih, ka thianghlim tiah ka ti. Cuvek a si lo. Nunau sual ka si. Ka umpi mi himi pa cu ka pasal a si lo. England ah pasal ṭha pakhat le fate no pakhat ka tanta ih, himi pa thawn kan tlan. Kan rak nei aw dah lo. Sibawi ka si tiah ka ti aw ih, si ka zuar. Zung ah thu ka kam tikah cui si cu thawl khat ah $1 in ka lei tiah ka ti, asinan thawl khat ah sent 12 lawngin ka lei. Mi rethei pakhat hnenih kan zuarmi caw cu $30 in kan lei tiah thu ka kam khal; asinan $20 lawngin kan lei,’ tiah a ti.23

GSAM 234.1Pi White ih ‘misual pawl hrang thinlung natnak’ thuhla thu pawl cu cuvek ṭha awter der tu pawl hrangah a si ih, misual zate hrang a si lo. A tlun ih thudik pawl cu kan ruat ahcun, misual pawl hrang ‘zangfahnak a um nawn lo’ timi thuzirh cu 1845 kum pangpar par caan ah sim hmaisabik a si ihsin a famkimin dodal a rak si ti a lang. Cui caan ihsin Pi White in misual pawl thinlung thlengnak hrang taima zetih hna a ṭuan ringring khal a lang. Cuvek ahcun, 1851 kum ah Tontehnak le Langnak Pawl ti hmin a nei mi a cabu suah a si tikah, ‘misual pawl hrang rundamnak a um nawn lo’ ti zirh a tum ti zo in saw a zum thei ding?

GSAM 234Zangfahnak A Um Nawn Lo Titu Pa Pakhat

GSAM 234.21848 kum tiang khalah, misual pawl hrang zangfahnak a um nawn lo ti ih a kaih tu mi pakhat te cu hmun dangdang ah an um lai. Asinan himi pawl cu Ni sarihnak Adventist pawl an si lo. Cui pawl lakih Sweet ti hmin nei pakhat cu Rochester, New York, khawpi ah a um. Mipi hmaiah ka zumnak ka phuang ih, Zarh ih ni khatnak Adventist pawl lakah tipilnak ka co hnu reilote ah, Upa J. C. Bywater le Upa Geo. W. Burnham ih kaihhruaimi Canandaigua, N.Y., ih Puanthlam sung khawmnak ah ka feh. Himi pa Sweet cu a um ih, ‘tu ah misual pawl thinlung a thleng thei nawn lo’ tiah a ruah ruangah ka biaknak lam tontehnak a ngaingai sinak cu nasa zetin a rinhlelh.

Notes

  1. Mathai 25:10. ↩
  2. Luka 12:35, 36. ↩
  3. Hramthoknak Cabu, p. 55. ↩
  4. Thuphuan 11:19. ↩
  5. Thuphuan 3:3. ↩
  6. Thuphuan 3:11. ↩
  7. Thuphuan 3:7, 8. ↩
  8. 1 Korinth 16:9. ↩
  9. 2 Korinth 2:12, 13. ↩
  10. Kolose 4:2, 3. ↩
  11. Khrih Ratsalnak Thuthang Phuangtu, December 11, 1844. ↩
  12. Circleville, Ohio, Religious Telescope, 1844. ↩
  13. Pi E. G. White, Khrih Ratsalnak Zohsalnak, November 20, 1883. ↩
  14. Upa Himes ih Maine hnaṭuan relnak, Morning Watch, New York City, June 6, 1845. ↩
  15. Simcianak Thlarau, vol. 4, pp. 268, 271. ↩
  16. J. N. Andrews ih ca, September, 1874. ↩
  17. Pi Truesdail ih ca, August 17, 1875. ↩
  18. Pi Truesdail ih ca, January 27, 1891. ↩
  19. Ira Abbey ih ca, March 1885, April 7, 1885 Zohsalnak le Thuthang Phuangtu sungih relsuahmi. ↩
  20. Hmaisa ih Canganmi Pawl, cahmai 45. ↩
  21. Hmaisa ih Canganmi Pawl, cahmai 45 ih simfiangnak zoh aw. ↩
  22. Ellen G. White ih Nun Thuanthu Tawi, cahmai 129. ↩
  23. Camden khawmnak thuhla Pu Preston ih simmi cun Ellen G. White ih Nun Thuanthu Tawi, cahmai 129-130 ih relmi thu cu a nemhnget ih, cu tawk ih rel lomi a tlun ih thuhla pawl khal a pe bet. ↩

Note

Back