Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
16 / 31

Bung 13 — Pathian Kaihhruainak Hminsinnak Pawl

John Norton Loughborough

GSAM 198.1“Nan Pathian Bawipa in Izipt ramah nan mit hmuh rori ah nan hrang a tuahmi hmuahhmuah vekin, hniksaknak pawl, hminsinnak pawl, mangbangza pawl, ral, huham nei kut, a phar suahmi ban le ṭihnungza ropi pawl hmangin, miphun pakhat sung ihsin miphun dang pakhat a ta dingah va la dingin Pathian in a rak hnik dah maw? Bawipa cu Pathian a si ih amah siar lo Pathian dang a um lo ti nan theih theinak dingah hi thil pawl hi nan hnenah hmuh a si.”1

GSAM 198.2Bawipa in pathian dang biatu miphun sung ihsin a minung pawl a hruai suah tikah, an hnenih a daan a sim theinak ding le lungpheng parih nganmi cu an hnenah a pek theinak ding hmun ah a hruai theinak dingin, hivek in hna a ṭuan a si. Hi mangbangza pawl hi an theih hiarnak lungawiter dingih tuahmi an si lo; “Izipt ramah thil ropi pawl, Ham ramah mangbangza pawl le Tipi Sen kiangah ṭihnungza pawl a tuahtu,”2 le Sinai tlang zim a kangnak meisa le meikhu lak ihsin an hnenah thu a simtu cu, thil ziangkim Sertu, a nung ih a dikmi Pathian rori a si ti fiangtein an theih theinak dingah tuahmi an si.

GSAM 198A Kangmi Hlingkung Ihsin Mosi Kawhnak

GSAM 198.3Mosi amah rori khal in Israel pawl cu, “Nelrawn ramah tuu pawl ka kil lai ah nan sal tannak ka ruat ih ka lo zaangfah zet. Midian ram ih ka tlansuah hlan ih Izipt mi ka thah tikah ka rak tum zo bangin, tu ah Izipt ram ihsin lo hruai suak dingah ka ra a si,” tiah sim men in Izipt ram suahsan dingah a thawnter thei lo ding.

GSAM 199.1Mosi amah rori khal, “Va feh awla minung pawl cu Izipt ram ihsin hruai suak aw,” ti ih fialmi cu amah a si ti a zum theinak dingah, kang cingih a cem lomi hlingkung le meialh lak ihsin a suakmi theih theih aw cu a ṭul a si. Hivek mangbangza lamzin in a hnaṭuan ding thupek, a saang ih a thianghlimmi kawhnak cu a dong a si. Cumi a theihter tikah a unau pawl cu zamrangtein an ngai ding ih, a ra dingmi thu pawl hrangah an thinlung a timlam sak ding; cutin Pathian hnuaiah an hruaitu dingah Mosi cu an pawm ding a si.

GSAM 199.2Rundamtu a thawhsal hnu ihsin, a ngui ih an ruahsannak a hlawhsammi a dungthluntu pawl in a umpinak le thazaang petu a thu hmangih hnemnak an ṭulnak caan a rak um a si ahcun, 1844 ih “Zanlai aunak” hnu ah, a ngui ih hremnak a tuarmi zumtu hrekkhat in zumnak hnget thawn an kaih ringring lai caan hi a si. Cule Pathian in zaangfahnak thawn a ngui mi pawl hnenah amah rori in thu a sim dah a si ahcun, hivek caan le hivek minung pawl hnenah a sim ding hi a fiang zet ding a bang.

GSAM 199Bawipa Ih Umpinak Thutiam

GSAM 199.3Hna a ṭuannak lamzin le hmanrua lamah ri khiah a nei lotu, “a saangnak lamah a kai tikah,”3 a kawhhran sungah Thlarau laksawng pawl a retu in, thuthangṭha an phuangnak ah a dungthluntu pawl cu “leilung cemnet tiang” a umpi ding thu a tiam.

GSAM 199.4Caan hmuahhmuah ah Bawipa cu thinlung zate ih amah a hawltu pawl hnenah a huham le a laksawng pawl langter dingin a tim cia ringring. Thuthangṭha phuang ding thupek a pek tikah, “Hi hminsinnak pawl hi a zumtu pawl hnenah a um ding: Ka hmin in khawsia pawl an dawisuak ding; tong thar pawl in thu an sim ding; rul pawl an kai ding; thihnak a thlentu ziang an in khalah anmah a hnai lo ding; minaa pawl parah an kut an suang ding ih an dam ding,” tiah a ti lo maw?4

GSAM 199Remthatnak Cangvaihnak Laiih Thlarau Laksawng Pawl

GSAM 199.5Kum zabi 16 ih Remthatnak Cangvaihnak lai le cuih hnu caan pawl ah Bawipa ih huham mangbangza langternak le Simcianak laksawng langnak hrekkhat a rak um. D’Aubigné in John Huss ih simcianak pawl thu a sim. Charles Buck in a cabu Sakhua Thuhla Tawi Pawl ah 1546 ih George Wishart ih simcianak thu a sim. John Wesley in a nganmi pawl ah Jonathan Pyrah ih simcianak pawl le an famkimnak thu a sim. Upa J. B. Finley in amai nunnak thu a nganmi ah, 1842 thal lai ih a danglam zetmi Langnak le amai damnak thu a sim. Khristian Pawl Ṭantu (Methodist) ca sungah, cuih kawhhran ih Siibawi Bond in rawng a bawl lai ih a donmi a danglam zetmi Langnak le a rah pawl ih thu ngaihnawm cu an suah. Hi pawl hi, Bawipa cu a thlengaw lo ih, Simcianak laksawng hmangin a minung hnenah thu a sim lai ding ti, tangdor zet ih Bawipa a hawltu pawl hnenih hminsinnak pawl an si.

GSAM 200A Tangmi Pawl Ih Kawhhran In Simcianak Thlarau A Nei Ding

GSAM 200.1Bawipa in a ratnak a hngaktu minung pawl lakah a Thlarau laksawng pawl, a hleice in Simcianak laksawng cu a hleice ih a langter ding thu Cathianghlim ah fiangzet le theihfiang olte ih simmi a um. Kan zohter hmaisabik duhmi ca cu Korin mi pawl hnenih cakuat sungah hmuh a si ih, hitin a ti: “Jesuh Khrih zarah nan hnenih pekmi Pathian ih zangfahnak ruangah nan hrang ka Pathian hnenah lungawi thu ka sim ringring; thu simnak hmuahhmuah le theihnak hmuahhmuah ah, thil ziangkim ah amah in lo lianter a si; nan sungah Khrih ih theihpinak nemhnget a si bangin, kan Bawipa Jesuh Khrih a ratnak nan hngah lai ah ziang laksawng khal nan tlaksam lo; kan Bawipa Jesuh Khrih ih ni ah mawhsualnak nei lo nan si theinak dingah anih in cemnet tiang a lo hngetter khal ding a si.”5

GSAM 200.2Thuphuan sungah “A tangmi pawl”—thuthangṭha kawhhran netabik—thu kan siar: “Rulpinu cu nunau [kawhhran] parah a thinheng ih, Pathian ih thukham pawl a thluntu le Jesuh Khrih ih theihpinak a neitu, a cithlah lakih a tangmi pawl cu do dingah a feh.”6 Kawhhran netabik in a neih dingmi le a nemhngetnak in Thlarau laksawng hmuahhmuah langnak hrang lamzin a timlamtu, “Jesuh ih theihpinak” cu ziang a si, tiah kan sut. Hi thusuhnak ih sawnnak cu Patmos tikulh parih Johan hnenah vancungmi ih theihpinak sungah kan hmu: “Amah biak dingah a kehramah ka bok. Cule anih in ka hnenah, ‘Hivek tuah hlah: kei cu nangmah le Jesuh ih theihpinak a neitu na unau pawl thawn siahhlawh tlangmi ka si; Pathian bia aw; ziangahtile Jesuh ih theihpinak cu Simcianak Thlarau a si.’ tiah a ti.”7

GSAM 201.1Vancungmi ih a pekmi hi hrilhfiahmi thu in, Khrih a hngaktu kawhhran sungih a langmi “Simcianak Thlarau” cu laksawng hmuahhmuah hrangah lamzin a timlamtu a si ih, an lakah cuih laksawng an neih ruangah “A tangmi pawl” ih kawhhran cu do a si ti a langter.

GSAM 201Laksawng Pawl Thu Ah Paul Ih Theihpinak

GSAM 201.2Paul in Thesalon mi pawl hnenah a kuatmi ca in Bawipa ih ni—thuṭhennak a kimter dingmi ni netabik—cu mipi parah “zan ih fifir bangin” a thleng ding ti a langter; asinain Bawipa ih rinum fa pawl cu “tleunak fale le sun fale” an si ruangah hivek in a man lo ding. Cuti ih a fimkhurtu minung pawl hnenih a forhnak pawl lakah, “Thlarau hmit hlah uh. Simcianak pawl nautat hlah uh. Thil hmuahhmuah hniksak uh; a ṭhami cu kaihhnget uh.” tiah a ti.8

GSAM 201.3Hitawk ih simcianak pawl tiah lehmi Grik tongfang propheteias thu ah Greenfield in a Grik Tongfang Hrilhfiahbu sungah, “Hi sullam thawn Simcianak laksawng hmannak, 1 Thesalon 5:20,” tiah a ti. Parkhurst, Robinson, le Liddell le Scott pawl ih tongfang hrilhfiahbu pawl khal hi thu thawn an lungkim. Curuangah hi thu hi, Khrih ratsalnak a hngaktu kawhhran hnenah Simcianak laksawng dik a um ding ti theihpinak fiang a si. Forhnak cu laksawng nautat ding a si lo, hniksak ding a si; a ṭhami langnak an hmuh tikah cumi cu “kaihhnget” ding a si.9

GSAM 201Thutiam A Famkimnak

GSAM 201.4Vancungmi pakhatnak ih thucah le Vancungmi pahnihnak ih thucah phuang a si lai ah, Bawipa in Simcianak laksawng langter a thok dan cu a hlanah kan rak hminsin zo. Ni 2300 cem ihsin hi laksawng hi a kim deuhdeuh in a lang. Hi tumtahnak hrangah Bawipa in a hmanrua ding cu amah in a hril; amai hrang thil hmuahhmuah a hlantu lawng si loin, a nunnak hman a thih le a nun karlakih a ummi, “a derdai pawl lakih a derdai bik” cu a palai dingah a hril.10 Caan khiahmi a liam hnu thla hnih sungah, Portland, Maine ih Nunu Ellen G. Harmon, cuih lai ah kum 17 hrawng lawng a simi cu, Bawipa hnen ihsin thu phuansuahmi pawl a dong thok.

GSAM 202.1Langnak hmaisabik a um lai ih Portland ah a ummi pawl thawn thu relnak caan ka rak nei ih, Nunu Harmon in Langnak hmaisabik a hmuhnak inn neitu Pi Haines khal ka rak theih ruangah, cuih minung pawl in ka hnenih an simmi thilcang pawl cu ka sim ding.

GSAM 202.2Cuih caan ah Nunu Harmon cu a taksa harhdamnak lamah a ṭihnung zetmi dinhmun ah a um. Zarh tamzet sung aw nemte ih thusimnak hnakih ring deuh in thu a sim thei fangfang lo. Siibawi pakhat in a nat cu tihling nat thawn a pawlmi cuap ṭawtnat a si tiah a ruatcat. A vorh lam cuap cu a siat zo ih a keh lam khal a na tuk zo, a thinlung khal a nat a tong, tiah a ti. Caan tawi te sung lawng a nung thei ding tiah a ruat ih, ziangtik caan khalah a thi thei, tiah a sim. A ih tikah thaw a thawt a har zet. Zanah cun ihkhun parah lukham pawl thawn dom in, a ṭhu dengdengnak dinhmun ih a um tikah lawng a cawl thei. Khuh a khuh rero ih cuap ihsin thisen a suak leuhleuh ruangah a taksa thazaang cu a mal tuk zo.

GSAM 202Nunu Harmon Ih Langnak Hmaisabik

GSAM 202.3Langnak hmaisabik a hmuh lai ah Pi Haines ih inn ah a um. Zing caan a si ih innsang khawmnak an nei lai a si. Mi panga an um ih an zate in zumnak ah Unau nunau pawl an si. Midang pawl in thla an cam zo ih, Nunu Harmon in aw nemte in thla a cam lai ah Pathian ih huham cu mangbangza zet in a run thleng. Cuih hmunih ummi hmuahhmuah a tham ti a lang fiang ih, zamrangtein amai kiangkapih a cangmi thil zianghman a thei nawn lo—Langnak ah a um a si.

GSAM 202.4A dung khawmnak ah amah hmuhmi cu Portland ih zumtu pawl hnenah a sim. Cumi cu Bawipa hnen ihsin a si ti an rinsan pumhlum. Cuih caan ah Portland ah mi 60 hrawng in cumi cu Bawipa ih hnaṭuan a si tiah an pawm. Langnak le cumi a simnak khalah Pathian hnen ihsin lawng a suak theimi huham a um. Kumkhaw thil pawl ih thupitnak cu a thinlung parah a um ringring ih, amah vek a nau ih a derdaimi cu Bawipa in a minung hnenah eng peknak hmanrua dingih hril a si ruangah, tong ih sim theih lomi ṭihzahnak in a khat bang a si. Langnak ah a um lai ah, ziangkim lungawinak le daihnak a sinak, sunlawinak ih a khatmi vancung tual pawl ah a tleumi vancungmi pawl in an kulh a bang, tiah a sim. Cuih hmun ihsin harh in, hi a thi theimi nunnak ih lungkimnak a pe lomi thil ngaingai pawl hnenih a kir cu a riahsiaza thlengawknak a si, tiah a sim.

GSAM 203Langnak Hmaisabik Thu Tawi

GSAM 203.1Portland ih zumtu pawl hnenah a simmi a Langnak hmaisabik ih a tawizawng thu a hnuaiih ummi in, a Langnak hmuahhmuah ih a sinak thu hrekkhat a langter ding:—

GSAM 203.2“Thla ka cam lai ah, a hlanih ka ton dah lomi vekin Pathian ih huham cu ka parah a thleng. Eng in ka kimvel a kulh ih, leilung ihsin saang deuhdeuh ah ka kai. Leilung parah Khrih ratsalnak a hngaktu minung pawl hawl dingin ka her aw, asinain anmah ka hmu thei lo. Cutikah aw pakhat in ka hnenah, ‘Zoh sal awla malte a saang deuh ah zoh aw,’ tiah a ti. Cumi ruangah ka mit ka khai ih, leilung tlunah saang zet ih tuahmi a ding ih a zimmi lamzin pakhat ka hmu. Hi lamzin parah Khrih ratsalnak a hngaktu minung pawl cu lamzin a khatlam net ih ummi khawpi lamah an feh lai. Lamzin a thoknak ah, an dunglamah a tleu zetmi eng an nei ih, vancungmi pakhat in cumi cu ‘Zanlai aunak’ a si tiah ka hnenah a sim. Hi eng cu lamzin hmuahhmuah ah a tleu ih, an tlu lo dingin an ke hrangah eng a pe. Cule an hmai ih a um ih khawpi lamah a hruaitu Jesuh parah an mit an peh ringring ahcun an him. Asinain rei lo te ah hrekkhat an baang; khawpi cu a hlat tuk ih, cumi sungah an lut zo ding tiah an rak ruahsan thu an sim. Cutikah Jesuh in a sunlawimi a vorh lam ban a khai in thazaang a pe hai ih, a ban ihsin a tleu zetmi eng a suak in Khrih ratsalnak a hngaktu minung pawl parah a tleu rero; cule ‘Haleluia!’ tiah an au. Midang pawl in an dunglamih eng cu ruat lo te in an hnong ih, cu zatih hlat ah anmah a hruai suahtu cu Pathian a si lo tiah an ti. Hi mi pawl ih dunglam eng cu a mit ih, an ke cu thimnak pumhlum sungah a um; an bahpal ih an mit cu an zohnak hmun ihsin a pial. Jesuh cu an hmu nawn lo ih, lamzin ihsin a hnuaiih a thim ih a sualmi leilung parah an tla. Rei lo te ah tisuar tampi aw vek Pathian ih aw kan thei ih, cuih aw in Jesuh a ratnak ding ni le nazi cu kan hnenah a sim. A nungmi mithianghlim pawl in cuih aw cu an thei ih an theithiam, asinain misual pawl in khawri le ling a si tiah an ruat. Pathian in a caan a sim tikah, kan parah Thlarau Thianghlim a thlet ih, Mosi in Sinai tlang ihsin a rungtum lai ih a hmel a tleu bangin kan hmel khal Pathian ih sunlawinak thawn a tleu thok.”11

GSAM 204Langnak Ah A Um Laiih Pi White Ih Dinhmun Simfiangnak

GSAM 204.1Pathian ih Thlarau mangbangza langnak ih hi thinlung a thotho tertu thu hi kan peh hrih hlanah, Langnak pawl thawn a pehparmi thilcang hrekkhat ka sim ding. Pi E. G. White (a hlanah Nunu Harmon) ka hmuh hmaisabik cu 1852 kum Oktober thla ah a si. Cuih ni ah nazi khat leng a rei mi Langnak ah a um ka hmu. Cuih caan ihsin Langnak ah a um vawi 50 hrawng hmuh theinak covo ka nei. Hi dinhmun ih a um lai ah siibawi pawl in an hliakhlai tikah ka rak um ve ih, ka hmuhmi le ka theihmi thu theihpinak pek hi lungawinak ah ka ruat. Hi dinhmun ih amah a hmu dah lotu pawl ih ruahnak a dik le dik lo theih lomi ruangah, hi thu ih thilcang ngaingai simnak cu ngaihsak lo te ih hnong a si lo ding tiah ka beisei.

GSAM 204.2Langnak ah a lut tikah, “Sunlawinak!” tiah thinlung a la zetmi aunak vawi thum a nei. Aw cu a khawk leuhleuh ih, a pahnihnak le a hleice in a pathumnak cu a hmaisabik hnakih a nem deuh, asinain thinlung a la deuh; na hnen ihsin a hlat zetmi, a aw theih a cem zikmi pakhat ih aw a bang. Sekan pali le panga hrawng sung, lungmit mi, asilole thazaang a cemmi pakhat bangin a tluh a bang; cuih hnu ah zamrangtein minung thazaang hleihmi thazaang in a khat bang a si. Khuimaw caan ah zamrangtein a ding ih pindan sungah a feh kual. A lu a her lai ah a kut le a ban pawl in a vorh lam le a keh lam a kawhhmuh rero. Hi cangvaihnak hmuahhmuah cu a mawi zetmi lamzin in a tuah. A kut le a ban ziangvek dinhmun ih a ret khalah, zohman in an thawn thei lo. A mit cu a ong ringring, asinain a mit a cing lo; a lu a khai ih a tlun lam a zoh, zianghman hmuh lo ih a meng ngelngilmi vek a si lo, a hmel a lungawi. A pangngai dinhmun thawn a danglamnak cu a hlatnak hmun ih thil pakhat a ngunngaih ih a zoh bang hi a si. Thaw a thawt lo, asinain a kutih thisen tlungnak cu a pangngai. A hmel a lungawi ih, a hmai ih a senzia cu a pangngai lai vekin a sen.

GSAM 205Daniel ih Tonmi thawn Tahṭhimnak

GSAM 205.1A thawthawtnak, a cahnak a cemnak le Pathian ih vancungmi in a tham tikah cahnak a nei salnak pawl cu profet Daniel in langnak a hmuh lai ih a tonmi a simnak thawn an mil thluh. Anih cun hitin a ti: “Curuangah keimah lawng ka tang ih hi langnak ropi hi ka hmu; keimah ah cahnak zianghman a tang nawn lo; ziangahtile ka pianzia ṭha cu a siat thluh ih cahnak zianghman ka nei nawn lo.” “Ka bawi ih siahhlawh keimah hin ziangtin saw hi ka bawi hi ka biak thei ding? Keimah cu zamrang tein ka cahnak a cem thluh ih thaw khal ka sungah a tang nawn lo. Cule minung vekih a langmi pakhat a ra sal ih i tham, cahnak i pe, cule, Maw duhdawt zetmi mipa, ṭih hlah; daihnak na hnenah um seh; cah aw, a si, cah aw, a ti. Ka hnenih thu a rel tikah cahnak ka nei sal ih, Ka Bawi, thu rel aw; nangmah in cahnak na i pe zo, ka ti.”12

GSAM 205AN MIT IH HMUTU PAWL IH THEIHPINAK PAWL

GSAM 205M. G. Kellogg, M.D

GSAM 205.2Pi White in langnak a hmuh lai ih a dinhmun thuhla ah an mit ih hmutu pawl ih simmi malte tarlang hi a tlak ding. A hmaisabik cu M. G. Kellogg, M.D. ih simmi a si. Anih cun 1853 kum, thla 5 ni 29 ah Michigan peng, Livingston kaunti, Tyrone ih neihmi khawmnak ah pekmi langnak hmaisabik thuhla a sim. Hitin a ti:—

GSAM 206.1“Unau nunau White cu minit 20 asilole suimilam hrek vel langnak ah a um. Langnak a hmuh thok tikah cutawk ih ummi hmuahhmuah cun Pathian ih huham le a umpinak cu an thei vek a si, cule kan lakih mi hrekkhat cun Pathian ih Thlarau kan parih nasa zetin a thleng cu kan thei ngaingai. Sabat zing dar 9 velah thlacamnak le pawlkom khawmnak kan nei rero. Unau mipa White, ka pa le Unau nunau White cun thla an cam zo ih kei cu thla ka cam lai a si. Thinlung nasa zetih cangvainak le langter duhih tuahnak zianghman a um lo. Asinan kan khawmnak ah Pathian a um ih thlawsuah in pe ding le Michigan ih hnaṭuannak cu thlawsuah a pe dingin nasa zetin kan dil. Langnak a hmuh thok tikih a rak au ṭheu vekin Unau nunau White in nehnak au aw, ‘Sunlawinak! s-u-n-l-a-w-i-n-a-k-! s-u-n-l-a-w-i-n-a-k-!’ tiih a au tikah Unau mipa White a ding ih a nupi in langnak a hmu tiin khawmmi pawl a theihter. A langnak pawl ih umzia le langnak a hmuh lai ah thaw a thawt lo thu a sim hnuah, a duhmi pohpoh hmai ih ra ih amah zohfiah dingin a sawm. Siibawi Drummond cu siibawi a si ih zarh ih ni khatnak thluntu Adventist thuthangṭha simtu khal a si. Anih cun, langnak a hmuh lai a hmuh hlanah, a langnak pawl cu mi ih thinlung neh ih a duh duh tuahter theinak ruangih a cangmi an si ih amah khalin langnak a hmuhter thei tiin a rak sim. A hmai ah a ra ih fimkhur zetin a zohfiah hnuah a hmel a rang zet ih, ‘Thaw a thawt lo!’ a ti.

GSAM 206.2“Cutih lai langnak a hmuh sungah thaw a thawt lo ti ka fiang zet, cule ka um lai ih a hmuhmi langnak dang tampi ah khal thaw a thawt lo. Langnak ihsin a suahsalnak khal langnak a hmuh thoknak vekin a fiang zet. Langnak a cem zo tiih kan theihnak hmaisabik cu thaw a thawt sal thoknak a si. A hmaisabik ah thaw a hipmi cu a thuk, a sau ih a khat zet, a cuap sungah thli zianghman a rak um lo ti a langter. Thaw hmaisabik a hip hnuah minit ziangmaw zat a liam hnu lawngah thaw pahnihnak a hip; hmaisabik vekin a cuap a khatter. Cule minit 2 a cawl ih thaw a pathumnak a hip hnuah a thawthawtnak cu a pangai sal.” Hmin ngantu, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan, 1890 kum, thla 12 ni 28.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.11853 kum thal caan ah Stowe, Vermont ih Pi White in langnak a hmuh lai siibawi in a zohfiahnak hmutu pakhat ih simmi cu a hnuai ah kan tarlang. Anih cun hitin a ti:—

GSAM 207.2“Siibawi pakhat a um ih hi thil a cannak san hawl dingah a fimnak le a zirnak in a kawhhmuh vekin amah a zohfiah. A vangmi mit kiangah a alhmi phazawng a ret; a mit thahri pakhat hman a cang lo. Cule a thihri dawt le a thawthawtnak a zohfiah ih thaw a thawt lo. A netnak ah, hi thil hi leitlun dan pangai asilole thilri thuhla zirnak ih dan pawl hmangin simfiang theih a si lo ti a pom.” Hmin ngantu, “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3A hnuai ih theihpinak pawl cu 1854 kum, thla 6 ni 26 ah Rochester, New York ih Monroe lamzin parih Upa James White inn ih neihmi khawmnak ah Pi White in langnak a hmuh lai zohfiahnak thuhla an si:—

GSAM 207.4“Cutih lai ah ka kum 17 a si. A au aw thinlung hneh zet, ‘S-u-n-l-a-w-i-n-a-k!’ timi cu tu hmanah ka thei rero vek a si. Cule tlun ihsin tlu men loin zawi tein a nuai lamah a niam ih inn zial ah a thleng; a bawmtu pakhat in a ban in a dom. Siibawi pahnih an lut, pakhat cu putar ih pakhat cu mipa tleirawl deuh a si. Unau mipa White cun Unau nunau White cu fimkhur zetin an zohfiah ding a duh zet ih, cutin an zohfiah. Thlalang an la ih an lakih pakhat cun thu a rel lai ah a ka parah a ret; asinan rei lo teah an bansan ih, ‘Thaw a thawt lo,’ an ti. Cule thu a rel lai ah thaw thuk zetih a hipnak hminsinnak a um maw ti hawlin a sir pahnih an zohfiah, asinan an hmu lo. Hi zohfiahnak an cem tikah, langnak a hmuh lai rori ah a ding ih Cathianghlim cu sang zetah a kai; ca pakhat ihsin pakhat ah a pholh rero ih dik zetin a sim, asinan a mit cun cabu cu zoh loin tlun lam a zoh.

GSAM 208.1“A netabik hremnak 7 a hmu. Cule mi thianghlim pawl ih nehnak a hmu ih a nehnak au aw cu tu hmanah ka thei rero vek a si. Hi thil pawl hi ka lungkim zetin ka theihpi.” Hmin ngantu, “Upa D. H. Lamson, Hillsdale, Michigan, 1893 kum, thla 2 ni 8.”

GSAM 208Pi Drusilla Lamson

GSAM 208.2Cui siibawi zohfiahnak thuhla theihpinak dang cu Pi Drusilla Lamson hnen ihsin kan ngah. Anih cu Upa Lamson ih unau farnak ih nupi nuhmei a si ih Clifton Springs, New York ih damnak inn ih nunau kilkhawitu hotu a si. 1854 kum, thla 6 ni 26 ih khawmnak thuhla a sim tikah hitin a ti:—

GSAM 208.3“Cui zohfiahnak an tuahnak khawmnak cu ka cing. Unau mipa White in Unau nunau White cu langnak a hmuh lai thaw a thawt lo tiih a sim ṭheumi cu dik a si maw ti an rak fiah a si; asinan cutawk ih ummi siibawi ih hmin cu ka cing thei lo.... Siibawi Fleming a si pei, ziangahtile an ruahnak dil dingih an kawh ṭheumi siibawi cu anih a si. Asinan tu ahcun a thi zo. Hi zat hi cu ka sim thei: zohfiahnak an tuah ngaingai ih, thlalang ah thaw hminsinnak zianghman a lang lo.” Hmin ngantu, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, New York, 1893 kum, thla 3 ni 9.”

GSAM 208.4A tlunih kan simmi caan ih cutawk ih rak umtu pakhat ih theihpinak dang cu:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“1854 kum, thla 6 ni 26 ah Pi E. G. White in langnak a hmuh lai amah a zohtu siibawi ih simmi thuhla, a tlunih David Lamson le Pi Drusilla Lamson ih theihpinak pawl cu ka siar zo ti hi ka nemhnget. Cui khawmnak ah ka um ih zohfiahnak cu ka hmu. Unau mipa le Unau nunau Lamson ih an simmi cu ka pom, cule a zohfiahtu pawl cu Siibawi Fleming le amah hnakin a tleirawl deuhmi siibawi pakhat an si ti ka bet duh. An sim vekin Pi White a ding ih Cathianghlim cang pawl a sim lai ah, Siibawi Fleming in a alhmi phazawng a dil. A kang lo theinak tiang a hmur kiangah phazawng cu a naihter theitawk in a ret ih, thaw a thawt a si ahcun a thaw thlengnak ding lam rori ah a ret. Phazawng alh cu fate hman a cang lo. Cule siibawi cun, ‘Hi thu hi kumkhua hrangih fiangter a si zo, a taksa sungah thaw a um lo,’ tiin nasa zetin a sim.” Hmin ngantu, “David Seeley, Fayette, Iowa, 1897 kum, thla 8 ni 20.”

GSAM 209Pu le Pi A. F. Fowler

GSAM 209.1A hnuai ih simmi pawl cu 1857 kum, thla 2 ah Hillsdale, Michigan ih Waldron khawmnak inn ah Pi White in langnak a hmuh lai ih zohfiahnak thuhla an si. Kum 50 sung siibawi hna a ṭuan zo mi, Hillsdale ih Siibawi Lord cun fimkhur zetin a zohfiah. Cui thuhla ah a hnuai ih theihpinak pawl hi ka tarlang:—

GSAM 209.2“1857 kum, thla 2 ah Hillsdale ih Waldron khawmnak inn ah Unau nunau E. G. White in langnak a hmuh lai kan um ve. Siibawi Lord cun a zohfiah ih, ‘A lung cu a dawt, asinan thaw a thawt lo. Nunnak a nei, asinan a cuap a cang lo; hi a dinhmun hi ka simfiang thei lo,’ a ti.” Hmin ngantu pawl, “A. F. Fowler, Pi A. F. Fowler, Hillsdale, Michigan, 1891 kum, thla 1 ni 1.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Cui langnak thuhla ih simmi dang cu hitawk ah tarlang a si:—

GSAM 209.4“Hillsdale ih Waldron khawmnak inn ah Unau nunau White in a tlunih simmi langnak a hmuh lai ka um ve. A tlunih simmi hlei ah, siibawi in Unau nunau White ih langnak a hmuh lai dinhmun cu ‘a theihnak lenglam ih a si’ tiih a sim khal ka thei. ‘Cui thil ah leitlun dan pangai lenglam ih thil a um,’ tiin khal a sim.” Hmin ngantu, “C. S. Glover, Battle Creek, Michigan, 1891 kum, thla 1 ni 19.”

GSAM 209Pu le Pi Carpenter

GSAM 209.5Cui thil thuhla ih simmi pathumnak cu hihi a si:—

GSAM 209.6“1857 kum, thla 2 ah Hillsdale, Michigan ih Waldron khawmnak inn ah Pi E. G. White in langnak a hmuh tikah kan um ve ih, cui dinhmun ih a um lai Siibawi Lord in a zohfiah ti kan nemhnget. Cui thil thuhla ah mi hmaiah a simmi cu, a tlunih Unau mipa le Unau nunau Fowler in an tarlang vekin, kan thei.” Hmin ngantu pawl, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Indiana, 1891 kum, thla 8 ni 30.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Tu ahcun St. Lawrence kaunti, New York ih Buck’s Bridge ah Pi White in langnak a hmuh lai ih an zohfiahnak hi nan ngaihven dingin ka tarlang:—

GSAM 210.2“1857 kum, thla 6 ni 28 ah Unau nunau Ellen G. White in langnak a hmuh cu a hmaisabik ka hmuhnak a si. A langnak pawl ka zum lo mi ka rak si; asinan ka sim theimi thil dang pawl lakih thil pakhat cun a langnak pawl cu Pathian hnen ihsin a si ti i zumter. Thaw a thawt maw thawt lo ti ka thinlung a fiang theinak dingah, a cuap cu mithi cuap hnakin a cang deuh lo ti ka theih khawp rei a awm parah ka kut ka ret hmaisa. Cule ka kut cu a ka parah ka ret ih ka kutpi le ka kutdong in a hnarkua ka hreng; curuangah duh hman sehla thaw a suah le a hip thei lo. Cutin ka kut in minit 10 vel ka kai. Dinhmun pangai ahcun thaw ka hren ruangah a thi thei khawpih a rei a si; asinan hi zohfiahnak hin fate hman a tham lo. Hi mangbangza thil ka hmuh ihsin a langnak pawl cu Pathian hnen ihsin an si ti cu voikhat hman rinhlelnak ka nei nawn lo.” Hmin ngantu, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Michigan, 1891 kum, thla 2 ni 4.”

GSAM 210Thlarau Pawl thawn Biakawknak ih Palai Siibawi in Langnak A Zohfiahnak

GSAM 210.31861 kum, thla 1 ni 12 ah St. Joseph kaunti, Michigan ih Parkville ah ka hmuhmi siibawi zohfiahnak dang pakhat ka sim ding.

GSAM 210.4Adventist khawmnak inn ah a pungkhawmmi mi tampi hnenah Pi White in forhfialnak thu a sim cem tikah, Pathian ih thlawsuah cu a parah nasa zetin a thleng ih, a tohkham ih a to lai ah langnak a hmu. Cutawk ah Siibawi Brown a um; anih cu a taksa a harhdam ih a cakmi mipa, thlarau pawl thawn biakawknak ih palai a si. Anih cun a langnak pawl cu thlarau pawl thawn biakawknak thawn an bang ih, amah a umnak ah langnak hmu sehla minit 1 sungah cui dinhmun ihsin a suahter thei ding ti a rak sim. A duhmi pohpoh hmai ih ra ih langnak a hmuh lai ih a dinhmun cu zohfiah ih anmah ten fiangter aw dingin sawm an si. Siibawi cu hmaiah a ra, asinan a zohfiahnak a hrek hman a cem hlanah a hmel cu mithi vekin a rang ih a khur ṭheumi thing ih hnah vekin a khur. Upa White cun, “Siibawi in a dinhmun cu in sim ding maw?” a ti. Anih cun, “Thaw a thawt lo,” a ti ih sangka lamah zamrang tein a feh. A porhawknak thu a theitu, sangka kiangih ummi pawl cun, “Kir sal awla na sim vekin tuah aw; hi nunau hi langnak ihsin suahter aw,” an ti. A thinlung a buai zet ih sangka kaihnak a kai, asinan sangka kiangih ummi pawl in, “Siibawi, ziang a si?” tiih an sut hlan cu sangka ong an siang lo. Anih cun, “Pathian lawngin a thei; hi inn ihsin i suahter uh,” tiin a sawn ih a suak.

GSAM 211.1Thlarau pawl thawn biakawknak ih palai a si vekih amah a ukmi thlarau cu, langnak a hmuh lai Pi White a ukmi huham hmaiah daih ten a um thei lo ti a fiang. Rundamtu ih san lai ih khawsia polhmi pawl khal cutin an rak um ih, “Caan a thlen hlanah in hrem dingin hitawk ah na ra maw?” tiin an rak sut.13

GSAM 211.2Hi thil ah profet Daniel ih tonmi nganmi thawn bangawknak a lang. Bawipa ih Thlarau thawngin langnak a hmuh thok tikah, cutawk ih ummi Khaldea mi pawl—cui Thlarau a thei lomi pathian dang bia pawl—cu nasa zetin an ṭih ih, “relh dingin an tlan.”14

GSAM 211Harmon Fala cu A Langnak Pawl Sim Dingin Fial A Si

GSAM 211.3A langnak hmaisabik a hmuh hnu zarh 1 velah, a pa inn ih neihmi khawmnak ah Harmon fala cun langnak pahnihnak a hmu. Cui langnak ah amah hnenih phuangmi cu midang theihter dingin fial a si. Bawipa ih thupek cu ziangtin a tuah thei ding ti theih a duh ruangah a thinlung a buai zet. A harhdamnak a sia zet ih a taksa ah a tuar ngaingai, cule a langdan ahcun caan tawite sung lawng a nung ding vek a si. A kum cu 17 lawng a si, a taksa a fate ih a cah lo, mi lakih um a cin lo; a pianzia in a hmaisong ih mi lakah a lang duh lo ruangah, mikhual pawl ton cu a hrangah a harsa zet. Hi phurrit hi a parihsin lak a si ih a phur thei sawn ding mi dang pakhat parih ret a si theinak dingah ni tam zet thla a cam ih zan thuk tiang khal a cam. Asinan a tuanvo a kawhhmuhtu eng cu a thleng dah lo ih, vancungmi ih thu, “Na hnenih ka phuangmi cu midang theihter aw,” timi cu a hnenah a awn peh vivo.

GSAM 212.1Cutin a thinlung a buai lai ah Harmon fala cu a pa inn ih neihmi khawmnak dang pakhat ah a tel. Cui khawmnak ah khawmmi hmuahhmuah cu a hrangah nasa zetin thla cam dingin an pumkhat, cule amah khal Bawipa hnenah a pe aw sal ih A sunlawinak hrangih hman a si ding a lung a kim. Thla a cam lai ah amah a tuamtu thim sah zet cu a darh. A hnuah a sim vekin, meisa hlum vekih a eng zetmi cu a lamah a ra ih a parih a thlen tikah a cahnak cu lak a si, cule Jesuh le vancungmi pawl hmaiah a um vekin a ruat. “Na hnenih ka phuangmi cu midang theihter aw,” timi cu sim sal a si. A simdan ahcun, Bawipa in a hnenih a hmuhtermi cu va sim ngaingai a ṭul ahcun porhawknak ihsin kilhim a si theinak dingah nasa zetin a dil. Cule vancungmi pakhat in a thlacamnak cu sawn a si zo ih, porhawknak tihnung a um ahcun natnak in hrem a si ding ti a sim. Vancungmi cun a hnenah, “Thucah cu rinum zetin na sim ih a net tiang na tuar ahcun, nunnak thing ih rah na ei ding ih nunnak tidai tiva ihsin na in ding,” a ti.

GSAM 212Harmon Fala in Poland, Maine A Lennak

GSAM 212.2Harmon fala cu Poland, Maine ah a feh ih a langnak a sim ding ti hmuh a rak si. Hi langnak pathumnak a hmuh ni thangah, zohman ih an ruah lo lai ah, a unau ih pasal cu a pa inn sangka hmaiah leng thawn a ra ih Poland ah a hruai ding a ti. Cutawk a um lai ah khawmnak a nei ih a langnak a sim. Hazen Foss,15 cu a beidong ruangah khawmnak a tel dingin an forhfial thei lo; asinan lenglam sangka kiangah a hna a naihter ih a langnak a sim cu a ngai, cule, “A simmi langnak cu mi pahnih in thil pakhat an sim tikih an bangaw theitawk vekin ka hnenih hmuhtermi thawn a bang,” a ti. A thang zingah rinlopiin Harmon fala a tong ih, “Phurrit phur le Bawipa in a pek dingmi theihpinak pawl simnak ah rinum aw, cule Pathian in a lo tan lo ding,” tiin a sim. Midang hnenah, “Hi phurrit Bawipa ih a retmi hmanrua cu himi a si,” a ti. A thei ngaingai ding a si, ziangahtile a parihsin phurrit cu “lak a si” tiih an simnak langnak ah cui nu cu a rak hmu zo a si.

GSAM 213.1Cui caan ihsin Harmon fala ih hnaṭuan cu New England peng pawl ah hmun khat ihsin hmun khat ah feh ih a hnenih hmuhtermi sim a si. Caan hrekkhat ah langnak sungah a fehnak ding le a ton dingmi harsatnak pawl khal sim a si. A thucah pawl cu a hleicein Khrih a ratnak cu thlarau lam lawngih a si tiih zirhnak lamih a pengmi pawl kawknak le, a liam cia caanih an tonmi cu kai hnget dingin mi hmuahhmuah thazang peknak an si.

GSAM 213.2A tonmi thuhla hitin a sim: “Mi hrekkhat cun hnaṭuan an bansan thluh ih hi thuhla ah an ruahdan a pawm duh lo pawl hmuahhmuah cu an pawlkomnak ihsin an hnong.... Pathian in hi palhnak pawl hi langnak ah i phuang ih, cui thil pawl sim dingin A fale lamzin pial pawl hnenah i thlah; asinan an lakih mi tampi cun thucah cu an hnong thluh ih, leitlun thawn a mil aw tiin mawh an i puh. Cui hlei ah, Adventist tiih hmin lawng nei pawl cun biaknak ah nasa lutukih a cangvai tiin mawh an i puh. Ka hnawtsuah dingih hna ka ṭuan rero mi biaknak ih nasa lutuknak cu a hruaitu ka si tiin dik lo zetin an i tarlang, mi hrekkhat cun sualnak thinlung pu in an i tarlang.”16 Hi thuhla hi a ra dingmi bung ah kim sawnin kan thei ding.

Notes

  1. Daanpeksalnak 4:34, 35. ↩
  2. Saam 106:21, 22, ↩
  3. Efesa 4:8-15, ↩
  4. Marka 16:17, 18. ↩
  5. 1 Korin 1:4-8. ↩
  6. Thuphuan 12:17. ↩
  7. Thuphuan 19:10. ↩
  8. 1 Thesalon 5:5, 19-21. ↩
  9. Thlarau laksawng pawl an um ringringnak thu ah Bible ih theihpinak famkim zet ih zohhlimi theih nan duh ahcun, kan Cabu suahnak inn ziangvek hnen ihsin khal ngah theihmi, cahmai 120 nei cabu fate, Thuthangṭha Kawhhran Sungih Simcianak Laksawng cu zoh uh. ↩
  10. Hazen Foss hnenih hmuh a si bangin. Bung 11 zoh aw. ↩
  11. Hmaisa Nganmi Pawl, cahmai 14, 15. ↩
  12. Daniel 10:8, 17-19. ↩
  13. Matthai 8:29. ↩
  14. Daniel 10:7. ↩
  15. Bung 11 zoh aw, ↩
  16. Hmaisa Nganmi Pawl, cahmai 22. ↩

Note

Back