Bung 20 — Hnaṭuan Hramthok Laiih Raithawinak Pawl
GSAM 311.1“Ka hnenah ka mi thianghlim pawl hmuahhmuah khaikhawm uh; raithawinak in thutiamnak ka tuahpitu pawl kha. Vancung in a dingfelnak a phuang ding; ziangahtile Pathian cu thuṭhen tu a si.”1
GSAM 311.21902 kum, June 3 ni, Zohsalnak le Thuthang Phuangtu sungah hitin kan siar:
GSAM 311.2“Tu caan ah hnaṭuan sungih lut pawl cun, a hramthok caanah Bawipa in a hnaṭuan ih baannak a pekmi pawl ih mah le mah hnonnak le mah le mah raithawinak thuhla an theih mal zet. Hlanlai caan ih tonmi cu an hnenah voikhat le voikhat sim sal a tul; ziangahtile hlanlai hnaṭuantu dik pawl ih nunnak a langtermi niamnak le mah le mah raithawinak thawn hnaṭuan an hruai ding a si.”
GSAM 311.3Cutiin, Kawhhran Hrangih Theihpinak Pawl, Vol. 7 ah himi tongkam pawl kan hmu:
GSAM 311.3“Hi leilung ih thuanthu cemnak kan naih deuhdeuh; Pathian ih hnaṭuan lamzin dangdang cu tu tiangih langter mi hnakih raithawinak nasa sawn thawn hruai a si ding.”2
GSAM 311.41846 kumah Upa Bates in Sabat thusual thuhla ih a cabu pakhatnak ngan le suah dingih a umnak dinhmun cu a hlanah kan rel zo. Cutiin 1849 kumah Upa James White in Tui Caan Thutak tiih kawhmi catlap suah a thok tikih a harsatnak khal kan rel zo.
GSAM 311Vancung Ongnak Thuhla Catlap
GSAM 311.51846 kum, kumkhaw lai, Topsham, Maine ah Pi White hnenih pekmi langnak hnuah, cuih langnak ah arka pawl hrekkhat a langter tikah, Upa Bates in Vancung Ongnak thuhla catlap suah dingih ca a timlam. Asinan suahnak dingih paisa le hmanrua a herh zet. Cuih herhmi phuhruhnak dingah Massachusetts ah ummi unau nunau pakhat in puan hlun in a tuah zo ih a phah thar mi puanphah kha a lak ih a zuar, cule a man hmuahhmuah Upa Bates hnenah a pe. Cuti cun a cabu pahnihnak a suah thei.
GSAM 312Hminsinnak Hnaṭuan Thuhla Catlap
GSAM 312.11848 kum, November 18 ni, Dorchester, Massachusetts ah hminsinnak hnaṭuan thuhla langnak pek hnuah, Upa Bates in catlap pathumnak, Nunmi Pathian ih Tacik, tiih a ngantu a suah. Hitawk khalah ca suahnak dingih paisa pakhat hman a um lo tiih harsatnak a tong. Nuhmei tleirawl pakhat in cuih dinhmun a theih tikah, ramkhat ah a neihmi inn te pakhat a zuar ih, a hmu mi man lakih chanve cu Upa Bates hnenah a pe. Cutiin catlap suahnak man a pe thei sal.
GSAM 312Cabu Suah Hnaṭuan ih Herhmi Pawl
GSAM 312.21851-52 kumah Khrih Ratsalnak Zohsalnak le Sabat Thuthang Phuangtu cu Saratoga Springs, N.Y. ah suah a si. Hitawk ah Mr. Thompson in Upa White le a nupi hrangah inn umnak cu man lo in a pe; an pukmi thilri hmangin an inn kilkhawmnak an tuah thei sal.
GSAM 312.3Cuih caan ah Tui caan thutak zumtu pawl an tam vivo ih, cuih pungnak thawn Upa White le Pi White ih anmah rori hnaṭuan a herh. Himi le ca siartu hnaṭuan cun cabu suahnak inn ah hnaṭuantu a herhter. Cuih caan rori ah midang pawl khal ca ngan hnaṭuan ah bawm dingin thinlung an nei. Bawipa in a mi pawl ih zumnak le a herh caan ah hnaṭuantu a suahdan zohtertu ah, West Wilton, N.H. ih ummi unau nunau rinum, Pi Rebecca Smith, ih tonmi kan sim:—
GSAM 312.4Caan a liam hnuah, a fapa Uriah le a fanu Annie R. cun zirh thuam aw dingah sikul feh an duh zet. Nu cun a fa pawl cu leitlun lamah an feh hlo ding a tih; a taktak ah a tihnak cu a ruang um lo a si dih lo. Nu ih nu-sinlung duhdawtnak cu fa pawl in an let ve.
GSAM 313Phillips Zirnak Sikul ah Uriah Smith
GSAM 313.11848 ihsin 1851 tiang fapa cu Exeter, N.H. ih Phillips Zirnak Sikul ah a zir. Hitawk ah zirlaimi pawl cu zirnak sang zirnak ih kum pakhat an zir, cuticun zirnak sang ah an lut tikah kum khat an hmai an si. Cuih zirnak cu a zo. 1851 kumah zirnak sang feh theinak ding paisa ngah dingin hna a tuan; asinan a hnatuanhtu cu zuarnak ah a tluk ruangah a paisa a hlo. Curuangah zirnak sang zirnak dingih a rei zo mi khawkhannak cu a tanta.
GSAM 313Nunau Sikul ah Miss Smith
GSAM 313.2Uriah cu zirnak sikul ah a um lai ah a unau fanu cu Charlestown, Mass. ih nunau tleirawl zirnak sikul ah a zir. Cuih sikul zirnak cu a cem deuhdeuh; sikul a suah ding caan a nai tikah, amah le a unau fapa cu Mt. Vernon, N.H. zirnak sikul ah kum thum zirhtu si dingin tinak an pek. Kum tin $1,000 le rawl le umnak thawn a si.
GSAM 313.3Cuih caan hrawngah nu cun “Tui caan thutak” a cohlang. A fa pawl hrangih a thlacamnak cu a hlan hnakih tha le sat deuhdeuh a si. Upa Bates in West Wilton a tlawng ih, Pi Smith cun a fa pawl thu amah hnenah a ret; an piantharnak cu thlacamnak ih thu a si. Upa Bates cun ni malte hnuah Somerville, Mass. ah Paul Folsom inn ah khawmpi tuah dingin a ruat. Pi Smith cun a fanu hnenah ca ngan ih khawmpi ah feh dingin a sawm ding. Cuih caan karlak ah Upa Bates le nu cun Pathian in a thinlung a thlen dingin, khawmpi ah feh dingin, an thlacam ding.
GSAM 313Mang Pahnih Famkimnak
GSAM 313.4Upa Bates cun khawmpi tuah dingmi inn sungah a um dah lo, cu ruangah cuih inn dinhmun thu zianghman a thei lo. Khawmpi hlan zanah, inn sungah a ummi mang a mang; sangka kiangih hmun pakhat lawng si loin, thutphah hmuahhmuah a khat ti a hmu. A thusim dingmi thupawl thleng ih hmun thianghlim thu a sim ti khal a mang; hla pakhatnak an sak, thlacam, hla pahnihnak an sak hnuah a Bible a ong ih, “Ni 2300 cem hnuah hmun thianghlim cu thianfai a si ding,” ti a siar. Simcianak zuk parih hmun thianghlim zuk a zohter lai ah sangka a ong ih, nunau tleirawl pakhat a lut, hmun ruak thutphah ah a thu. Cuih mi cu Annie R. Smith a si ti a mang, cule cuih thu ah a thinlung a hip colh ih thutak a cohlang ti khal a mang.
GSAM 314.1Upa Bates ih khawmpi cu Sabat ni ah a si; cuih ni ah sikul a um lo ruangah Annie cun, “Ka nu lungawinak ding lawngah ka feh ding,” tiah a ti. Cuih Sabat hlan zanah, a fehmi mang a mang; tlai zetin a thleng, sangka a thlen tikah hla pakhatnak an sak zo, thlacam zo, hla pahnihnak an sak zawh deuhdeuh ti a hmu. A lut tikah thutphah hmuahhmuah an khat, sangka kiangih pakhat lawng a ruak. Thusimtu sang, upat tlak le nuam zet pakhat in a hlanih a hmuh dah lomi Simcianak zuk a zohter ih, “Ni 2300 cem hnuah hmun thianghlim cu thianfai a si ding,” ti a rel rero. A tongmi cun a thinlung a hip zet ih thudik a si ti a mang.
GSAM 314.2Khawmpi feh dingin caan tawkfang thawn a thok, asinan lamzin a hloh ruangah hla pahnihnak ih a netnak an sak lai tiang a thleng thei lo. A lut tikah a mang ih a hmuhmi vekin thil hmuahhmuah a um. A mangih mi ngaingai cu Daniel 8:14 thu cu a mang ih a hmuhmi dan rori in a rel rero. Cuih thil cun a thinlung ah thu a hngetter colh.
GSAM 314.3Annie in sangka a lut ih a thut tiang Upa Bates cun a mang thu a ruat dah lo. Thupakhat rel dingih a timlam, asinan a thinlung cun hmun thianghlim thu lawng a ruat. Thu a rel lai ah a mang cu a thinlung ah a lang sal ih, a thu ngaitu pawl thinlung hnenah tong theinak dingin a thinlung sungah bawmnak a dil ih a thlacam. Caan a liam thu, Annie in a theih cia mi, fiang zetin a sim thei. Cule Vancungmi pathumnak ih thucah le Sabat thutak cu a phuang.
GSAM 315Annie Smith in Thutak A Co
GSAM 315.1Khawmpi a khar tikah Annie hnenah a feh ih, “West Wilton ih Unau Nunau Smith fanu hi na si ko ding. Hlanah ka hmu dah lo, asinan na hmai cu ka thei vek. Nizan ah nangmah ka hmu ti ka mang,” tiah a ti. Annie cun a mang rel ve. Khawmpi a suah tikah a ruahnak le a duhmi hmuahhmuah an thleng; hitawk rori ah Sabat thutak a cohlang.
GSAM 315.2Sikul ah a kir, a thilri thunmi kuang a thun, cule inn ah a kir. Upa White ih cabu suah hnaṭuan ih a phurrit le thuthangtha phuangnak hnaṭuan a theih tikah, Pathian in cabu suahnak inn ih bawm dingin a ko ti a thei. 1851 kum, August ah, catlap cu Paris ihsin Saratoga Springs, N.Y. ah an sawh tikah, Miss Smith cu hnaṭuantu pakhat si dingin hitawkah a feh.
GSAM 315Raithawinak le Pathian Hnenih Pe Awknak
GSAM 315.3Zohsalnak, Vol. 2, No. 7 ah, a hlanih a khawkhannak pawl tanta ih, hnaṭuan niam le zawnruah lomi ah a pek aw caanih a thinlung pawl a nganmi catlang malte a um. Hitin a ti:
GSAM 315.3“Lamzin a hruai kherkhanah Tufa thlun dingin ziangkim ka tanta zo ti ka zum. Lei thil cun a hipnak hmuahhmuah a hlo. Ka ruahsannak, ka lungawinak le ka duhdawtnak hmuahhmuah cu cunglam thil le Pathian thil ah an pumkhat zo. Jesuh ke hramah thut ih amah hnen ihsin zir lo cun hmun dang ka duh lo; vanih Pa rawngbawl lo cun hnaṭuan dang ka duh lo; theihthiamnak hmuahhmuah a lanmi Pathian daihnak lo cun lungawinak dang ka duh lo.”
GSAM 315.4Unau Annie ih cabu suahnak inn ah ca fianṭu le hna dangdang a bawmnak cu a caan tawk ah a si. Kum thum sung rinum le ṭha zetin a hna a tuan, rawl le puan lawng a co. Cuih caan cem tikah lungsawp natnak in a tlak. Cuih natnak rei le thihpitu ih a hrem lai ah hlarem mawi pawl a ngan; a thlum bikmi cu “Hitawk Inn le Vancung Inn” a si. July 26, 1855 ni cu a thihni a si ih, cuih ni hlan ni ah a nganmi thuhmaihruai cun a zawnruahnak le a niamnak pawl a langter ruangah, hmuahhmuah kan pek lo thei lo:
GSAM 316Harsatnak Karah Inn Kilkhawmnak
GSAM 316.31852 kum, April ah Upa White cu Saratoga Springs ihsin Rochester, N.Y. ah a sawh. Cuih khua ah, 124 Mt. Hope Avenue ah, an pukmi thilri si loin an leimi thilri hmangin a voikhatnak in inn kilkhawmnak an tuah. Asinan cabu suah hnaṭuan cu a hlawhtling dingih catlap cu caan tin suah theih dingin, cuticun thutak cu khawzakip ah darh theih dingin, an ngaihsak zet ruangah nun ih nomnak tlangpi tampi an hnong.
GSAM 316.4Cuih caanah an inn kilkhawmnak an thok dan cu Pi White ih S. Howland innsang hnenih 1852 kum, April 16 ni ca thuthup nganmi ah na siar thei:—
GSAM 316.5“Rochester ah kan umnak kan timlam rero. Kum khat ah $175 manih inn hlun pakhat kan lua. Inn sungah ca suahnak hmanrua khal kan nei. Himi a um lo bangta sehla, hnaṭuan inn umnak man kum khat ah $50 kan pek ding. Kan thilri na hmuh bangta sehla na nui ding: ihkhun khuar hlun pahnih kan lei, pakhat man cent 25. Ka pasal in thutphah hlun paruk a keng, pakhat hman pakhat thawn an bangaw lo, cuih pawl hrangah dollar pakhat a pek; cule thutphah hlun dang li, thutnak nei lo, a lei sal ih, an hmuahhmuah man cent 62 a si. An khuar cu a cak, cule drilling puan in thutnak ka tuah rero. Butter man a sang zet ruangah kan lei lo; potato khal kan lei thei lo. Butter ai ah thingrah sauce kan hmang, potato ai ah turnip kan hmang. Kan ei hramthokmi cu mei-thing phaw parah, changvut pung ruak pahnih parih retmi ah kan ei. Pathian hnaṭuan hmasawnnak ding ah harsatnak kan tuar ding cu kan duh. Bawipa kut in hi hmunah in hruai ti kan zum. Hnaṭuan ding ram a kau, hnaṭuantu cu an mal. A liammi Sabat ni ah kan khawmpi cu a tha zet. Bawipa cu a umnak in in thazang a pek.”
GSAM 317Zumtu Pawl Ih Kutzaunak
GSAM 317.1Rochester ah suahmi Zohsalnak ih hmaisabik no, 1852 kum May 6 ni, Saratoga Springs ihsin Rochester ah an sawh thu rel lai ah Upa White cun hitin a ti:
GSAM 317.2“Unau pawl in kan ruahsan hnakih nasa sawnin catlap hmuahhmuah kilkhawh ding paisa an pek. Saratoga Springs ihsin sawtnak le hi khua ah catlap suah hramthoknak ih kan hmanmi tamzet a si hmanah, leiba nei lo kan si.”
GSAM 317Hnaṭuantu Pawl Ih Raithawinak
GSAM 317.3No. 12, October 14 ih sumdawtnak ca sungah hitin kan siar:
GSAM 317.3“Himi ruangah hnaṭuan inn cu leiba ah a um lo: Unau Belden le Stowell cun thla ruk sung hnaṭuan inn ah an hnaṭuan, asinan an rawl man thawn a malte lawng an co. Cuih hnaṭuan vekih hnaṭuantu midang pawl khal anmah hnakin an co tam sawn lo. Tui caan thutak duhdawttu hmuahhmuah hrangah, kan sum lut ih a tlahmi khatkhawm ding cu lungawinak a si ding. Cuti cun a bik in kan um lo caan ah natnak karah Zohsalnak le Thuthang Phuangtu suahnak ih hnaṭuan har pawl in nuam zetin an nunnak kilkhawh thei ding.”
GSAM 317Rochester Ah Zumtu Pawl An Pung
GSAM 317.41852 kum, khawpual lai ah, cabu suah hnaṭuan cu Rochester ah a dinhmun a ngah tikah, Upa White le a nupi cun rang le rangleng thawn thla thum sung khual an tlan, Maine ram Bangor tiang an feh; lamzin ah khawmpi pawl tuah ih Sabat thluntu pawl khawthliar pawl an tlawng. An kir hlan, September 26 ni ihsin, Upa J. N. Andrews in 124 Mt. Hope Avenue ah thusimnak pawl a tuah. Cuih caan ah Zarh ih ni khatnak Adventist pawl lakih mi pariat in Tui caan thutak an cohlang; ca ngan tu khal an lakah pakhat ka si.
GSAM 318Oswald Stowell A Damter
GSAM 318.1October thla Sabat hlan zan pakhat ah Upa White le a nupi cu ram nisuah lam khualtlawnnak ihsin inn ah an thleng. A nesawn ni (Sabat) ah Sabat khawmpi sungah an hmai kan hmu hmaisa. Cuih khawmpi caanah ca suahnak inn hnaṭuantu Oswald Stowell cu lungsawp natnak nasa zet in a tuar; damternak thiam in thi dingin a ruat zo. Damternak thiam cun amah hrangah “zianghman ka tuah thei lo” tiah a ti. Khawmpi lai ah Oswald cu inn sungih hmun pakhat ah a um ih, taksa natnak in a tuar nasa. Khawmpi a cem tikah amah hrangih thlacam dingin dilnak a thlah. Midang pawl thawn amah hnenah thlacam dingin in sawm ve. A lupnak kiangah kan kun; thlacam lai ah Upa White in “Bawipa hmin in” hriak a thih. Pathian Thlarau ih umnak kan thei, cule a rang zetin a dam. Thlacamnak kan cem tikah lupnak parah a thu ih a riah, a hlanih nat zetmi a pikal le a kawm pawl a thawi, “Ka dam kim zo. A thaizing kut ca suahnak hmanrua ka tuan thei ding,” tiah a ti. Ni pahnih hnuah cuh ca suahnak hmanrua cu a tuan taktak.
GSAM 318Rochester Pawl Hnenah Pi White Ih Langnak
GSAM 318.2Unau Stowell a damternak thlawsuahnak vek rori, asinan nasa sawnin, Pi White parah a tla. Upa White in a zoh ih, “Ellen cu langnak ah a um; cuih dinhmun ah a thaw lo. Himi thu na theih duh ahcun, na duh vekin amah cu fian na tuah thei,” tiah a ti. Cuih langnak ah suimilam pakhat le minit 20 vel a um. Cuih dinhmunah a tong; caan hrekkhat ah tongkam fiangzet a tong; asinain fian zetih zoh hmanah a taksa sungah thaw laknak hminsinnak a um lo.
GSAM 319Um Lo Mi Pakhat Ih Lamzin Thuhla Langnak
GSAM 319.1Pi White cu cuih langnak ihsin a suak hnuah, a hmuhmi thuhla theihpinak a pek. Upa White le a nupi nisuah lam ihsin an kir hlanah, kan lakih pakhat cu khua a suah ih Michigan pengah sumdawtnak ruangah a tlan. Curuangah cuih khawmpi ah a um lo, Upa White le a nupi khal a hmu dah lo. A langnak rel lai ah, inn ihsin hla ih a tlan lai mi mipa pakhat thu, Pathian daan le Sabat thu tamzet a sim rero, asinan thukham pakhat a buar ve, ti a hmu thu khal in rel. Cuih pa cu a hmu dah lo mi a si, asinan a hnuah a hmu ding ti a zum, ziangahtile a dinhmun cu a langnak ah a phuang zo. Kan lakih pakhat hmanin amah cu kan theihmi pakhat a si ding ti an ruat lo.
GSAM 319.2A langnak thuhla ihsin zarh ruk vel hnuah Michigan ihsin a hlanih relmi unau pa cu a kir. Pi White in a hmai a zoh hram hramah unau nunau pakhat hnenah, “Langnak ah ka hmu mi, nang hnenih ka sim mi pa cu hi hi a si,” tiah a ti. A nupi le mi dang hrekkhat hmai ah cuih unau pa hnenah langnak a rel tikah Pi White cun, “Nathan in David hnenah a sim vekin, ‘Nang cu pa na si,’” tiah a ti. Cuih pa cun Paul in simcianak laksawng hmangin an sual ruangih kawhnak an dong tikah midang pawl an tuah dingmi a rel vekin a tuah: “Asinan mi hmuahhmuah simcianak an tuah ahcun, zum lo mi asilole thei lo mi pakhat a lut tikah mi hmuahhmuah ih thusimmi in a sualnak a thei aw ih, mi hmuahhmuah in thu an then; cuih cun a thinlung ih thuthup pawl a langter. Cule a hmai parah a kun ih Pathian a bia ding, ‘Pathian cu nan lakah a taktak in a um,’ tiah a sim ding.”3 Pi White in a thil sual tuahmi pawl a sim zawh hnuah, cuih pa cu a nupi hmai ah a khuk a kun, mitthli thawn amah le mi malte hnenah, “Pathian cu nan lakah a taktak in a um,” tiah a ti; cule Michigan ah a um lai, a hla zet, mile 500 hnakih hla sawn, thukham sarihnak a buar thu, a tuah lai caan rori ah langnak in a phuangmi vekin, a phuang kim.
GSAM 320.1Cutiin zarh malte sungah theihpinak pawl cu a dik zet ti kan theihfiang. An cu thilti theihnak danglam pakhat in tuahmi an si lawng tiah kan ti lo; mi pawl sualnak cu fiang zetin a kawhnak hmun ihsin an ra ti khal kan ti.
GSAM 320Uriah Smith in Zohsalnak Hnaṭuan Inn Ah A Pe Aw
GSAM 320.2Zohsalnak Vol. 3 suah lai ah Uriah Smith in Sabat thlunnak a thok ih, Zohsalnak hnaṭuan inn thawn a peh aw. Rei zet sung cuih hnaṭuan inn ah ca ngan tu le ca siartu a si. Catlap ah a suahmi hmaisabik hnaṭuan cu “Tikcu le Simcianak Ih Ralringnak Aw” timi hlarem a si; 1853 kum March 17 ni ah a lang.
GSAM 320.3Upa Smith cun Vancungmi pathumnak ih thucah cu Washington, N.H. ah, 1852 kum September 10 ihsin 12 tiang tuahmi khawmpi ah a theih hmaisa. West Wilton inn ah a kir hnuah, a theihmi cu fimzetin a zir ih, 1852 kum December Sabat hmaisabik ni ah ni sarihnak thlunnak a thok. 1853 kum May 3 ni ah Rochester, N.Y. ih Zohsalnak hnaṭuan inn thawn a peh aw; hitawk ah amah le a unau nunau Annie cun zirnak sikul ah zirhtu si ih kum tin $1,000 le rawl ngah ding ai ah an rawl le puan lawng hrangah an hna an tuan. Cutiin hnaṭuan ih a hramthok caanah Vancungmi pathumnak ih thucah dinhngetnak dingih raithawinak hrekkhat an tuah.
GSAM 320Rawngbawltu Si Dingih Kut Suang A Si
GSAM 320.41863 kum hrawngah Upa Smith in mipi hmai ah tongkam relnak laksawng a hman thok. 1866 kumah thuthangtha rawngbawltu si dingin kut suang ih ap a si. Cuih caan hnuah pengdang ah Riahhmun khawmpi le Peng sung kawhhran pawlkom ah hna a tuan, Atlantic ihsin Pacific tiang; a inn kawhhran, Battle Creek kawhhran ah pastor hna khal a tuan. Battle Creek Zirnak Sang ong hnuah, cuih zirnak hmun ih Cathianghlim zirnak ah hna a tuan malte. Zohsalnak le Thuthang Phuangtu hnaṭuan hrangah 1894 kumah Atlantic Tifinriat a lan, Europe ramdang pawl a tlawng. Syria ah a um lai ah khawsik natnak a kai ih, cuih natnak ruangah a dam kim thei lo.
GSAM 321Kum 50 Sung Hnaṭuan Cawl Lo
GSAM 321.11853 ihsin 1903 tiang, kum za chanve sung, Upa Smith cu Khrih Ratsalnak Zohsalnak le Sabat Thuthang Phuangtu thawn ca siartu hnaṭuan ah pehparawknak a nei ringring. Cuih caan tamzet ah catlap hmuahhmuah ca siar le hruai tu a si. A thihni rori, zunthlawn natnak in a tlu ni khalah, a nganmi ca suah ding kengin hnaṭuan inn ah a feh rero. Kawhhran ih ca zirnak hrangah cabu thupit zet pawl khal a ngan. An lakah, Daniel le Thuphuan Thuhla Ruahnak, Mi ih Pianzia le A Netnak, Hmun thianghlim le Ni 2300 thuhla cabu kau sawn, Miphun Pawl Ih Mangbangza, Tui Caan Mithi Thlarau Biaknak pawl an si. Cuih cabu hmaisabik cu ni tin hnaṭuan inn le ca siartu hna a zo hnu, zan suimilam 9 ihsin zanlai tiang a ngan a tam sawn.
GSAM 321Upa Smith Ih Thihnak
GSAM 321.2A nunnak cu hnaṭuan ṭha thawn a khat, santlai zetin a hmang. 1903 kum March 6 ni ah Jesuh sungah a it, a hnaṭuan ihsin a cawl. Asinan amah thuhla ah “A tuahmi pawl in a thlun,” tiah dik zetin rel theih a si; a thi zo hmanah a tong lai hrih.