Pennod 12 — Y Siom—Y Llyfr Chwerw

GSAM 185.1“CYMERTHUM y llyfr bach allan o law yr angel, a bwyteais ef; ac yn fy ngheg yr oedd yn felys fel mêl: a chyn gynted ag y bwyteais ef, yr oedd fy stumog yn chwerw. Ac efe a ddywedodd wrthyf, Rhaid i ti broffwydo eto i lawer o bobloedd, a gwladwriaethau, a thafodiaethau, a brenhinoedd. A rhoddwyd i mi gorsen, oedd fel gwialen: ac safodd yr angel, gan ddweud, Saf, a mesur teml Dduw, a'r allor, a'r rhai sy'n addoli ynddi.”¹

GSAM 185.2Ym iaith yr Ysgrythur, mae “bwyta” llyfr yn cynrychioli derbyn gwirionedd er mwyn ei gyfleu i eraill, fel y gwelir yn Eseciel, lle dangosir i'r proffwyd “sgrôl llyfr,” a dywedwyd wrtho, “Bwyta'r rholyn hwn, a dos i lefaru wrth dŷ Israel.” Ar ôl bwyta'r rholyn, meddai, “Yna bwyteais i ef; ac yn fy ngheg yr oedd fel mêl am felyster.”²

GSAM 185.3Mae'r proffwyd Jeremeia yn defnyddio'r un ddelwedd: “Darganfuwyd dy eiriau, a bwyteais hwy; a'th air oedd llawenydd a gorfoledd i'm calon.”³ O'r iaith hon, dysgwn fod “melyster” y llyfr wrth ei fwyta yn cynrychioli'r llawenydd a'r boddhad a brofir gan y rhai sy'n bwyta ar air yr Arglwydd felly.

GSAM 185Y Llyfr Melys, Yna Chwerw

GSAM 185.4Y llyfr y sonnir amdano yn Datguddiad 10, y dywedir amdano ei fod yn felys fel mêl i'r sawl a'i bwyta, ond cyn gynted ag y'i llyncwyd ei fod yn “chwerw” (neu, fel y mae rhai yn ei gyfieithu, “cyn gynted ag y bûm wedi ei dreulio, yn fy stumog yr oedd yn picra”⁴ ), oedd y llyfr hwnnw y cyhoeddodd yr angel, ar awdurdod yr hwn a wnaeth y nefoedd, y ddaear, a'r môr, “Na fydd amser mwy.” Rhaid, felly, fod bwyta'r llyfr hwn yn cynrychioli'r dderbyniad llawen o'r datganiad amser. Rhaid bod chwerwder sydyn y tamaid i'r rhai a'i bwytaodd yn cynrychioli'r cyferbyniad trist yn eu profiad ar ôl i amser y llyfr ddod i ben, a'u bod yn canfod eu hunain wedi'u siomi'n fawr yn eu disgwyliadau.

GSAM 186Cyhoeddiad yr Amser yn Ddarn Melys

GSAM 186.1Roedd cyhoeddiad yr amser ym 1844 yn newyddion llawen yn wir i'r rhai a gredai, ac a ddisgwyliodd, heb os, mor fuan ryddhad tragwyddol rhag holl ddrygau, gorthrymderau, a thristwch y byd pechadurus hwn. Roedd y meddwl y byddent mewn ychydig wythnosau byr yn cael eu gogoneddu, eu hanfarwolhau, a bod yn ninas aur Duw, gyda'u Brenin, yn wir yn ysbrydoli'r enaid. Fel y mynegodd un a gafodd y profiad hwnnw, “Gall y rhai sy'n caru Iesu yn ddiffuant werthfawrogi teimladau'r rhai a wyliodd gyda'r diddordeb mwyaf dwys am ddyfodiad eu Hiachawdwr.... Aethom i gyfarfod yr awr hon gyda difrifoldeb tawel. Gorffwysodd y gwir gredinwyr mewn cymundeb melys â Duw, yn arwydd sicr o'r heddwch a fyddai'n eiddo iddynt yn y bywyd i ddod llachar. Ni all y rhai a brofodd y gobaith a'r ymddiriedaeth hwn byth anghofio'r oriau gwerthfawr hynny o aros.”

GSAM 186.2Mae safle arbennig o anodd y rhai hynny a oedd, ar yr unfed dydd ar ddeg o'r seithfed mis, yn dal i fod yn y byd tywyll hwn o brawf a themptasiwn, lle'r oedd yn rhaid iddynt wynebu dirmyg, gwawd a gwên watwarus y rhai yr oeddent, ychydig oriau ynghynt, wedi eu hannog i baratoi i gwrdd â'u Harglwydd, yn cael ei ddarlunio'n briodol yn achos Mair wrth iddi “sefyll y tu allan wrth y bedd yn wylo;” ac pan ddaeth yr angylion ati â'r cwestiwn, “Wraig, paham yr wyli di?” meddai wrthynt, “Am eu bod wedi cymryd fy Arglwydd ymaith, ac nid wyf yn gwybod lle y maent wedi ei osod ef.”⁵

GSAM 187Siomedig, Ond Ddim wedi'u Digalonni

GSAM 187.1Dywedodd y rhai a aeth drwy'r olygfa brofedigol hon amdani:

GSAM 187.1“Cawsom ein drysu a'n siomi, ond ni wnaethom wrthod ein ffydd. Teimlem ein bod wedi gwneud ein dyletswydd; ein bod wedi byw yn unol â'n ffydd werthfawr; cawsom ein siomi, ond nid ein digalonni. Roedd angen amynedd diderfyn arnom, oherwydd lawer oedd y gwatwarwyr. Yn aml cawsom ein cyfarch â chyfeiriadau dirmygus at ein siom flaenorol. ‘Nid ydych wedi mynd i fyny eto; pryd ydych yn disgwyl mynd i fyny?’ a sarcasmau tebyg a gafwyd yn aml arnom gan ein cydnabod bydol, a hyd yn oed gan rai Cristnogion proffesedig, a dderbyniodd y Beibl, ond a fethodd â dysgu ei wirioneddau mawr a phwysig. Roedd marwoldeb yn dal i lynu wrthym; roedd effeithiau'r melltith o'n cwmpas i gyd. Roedd yn anodd ysgwyddo gofidiau blinderus bywyd a gredem a oedd wedi'u rhoi o'r neilltu am byth.”

GSAM 187O'i Gymharu â'r Disgyblion Siomedig

GSAM 187.2Rhaid bod teimladau'r fath bobl, o'u cymharu â'u llawenydd a'u gorfoledd ychydig oriau ynghynt, wedi bod iddynt fel chwerwder llymog picra. Roedd y byd o'u cwmpas yn tybio, fel y mae'n ddiau y gwnaeth y torfeydd ar ôl croeshoelio Crist, y byddai'r credinwyr bellach yn gwadu eu ffydd, ac yn ymuno â gwatwar eu ffôlrwydd tybiedig eu hunain. Dysgon nhw'n fuan iawn, er mawr syndod iddyn nhw, nad oedd modd dileu'n hawdd cariad at ymddangosiad yr Arglwydd o deimladau'r rhai a oedd wedi ymgysegru'n wirioneddol i Dduw.

GSAM 187“Nid Eisteddais gyda'r Gwatwarwyr”

GSAM 187.3Mae'r cwrs a ddilynodd y diffuant hyn, a'u teimladau, yn cael eu diffinio'n dda gan eiriau'r proffwyd Jeremeia, lle mae'n dweud,

GSAM 187.3“Darganfuwyd dy eiriau, a bwyteais hwy; a'th air oedd llawenydd a gorfoledd i'm calon; oherwydd gelwir fi wrth dy enw di, O Arglwydd Dduw'r lluoedd. Ni eisteddais yng nghynulleidfa'r gwatwarwyr, ac ni lawenheais: eisteddais yn unig oherwydd dy law; canys llenwaist fi â digofaint. Pam y mae fy mhrifo yn dragwyddol, a'm clwyf yn aniachadwy, sy'n gwrthod cael ei iacháu? A wnei di ymddwyn tuag ataf yn gwbl fel celwyddgi, ac fel dyfroedd sy'n pallu?”⁶

GSAM 188James White ar y Siom

GSAM 188.1Bydd ychydig o ddyfyniadau byr gan rai o'r rhai siomedig, ond gobeithiol hyn, yn rhoi syniad da o'r sefyllfa. Daw'r cyntaf gan y Gweinidog James White, a lafuriodd yn llwyddiannus iawn yn 1843 ac 1844. Dywed ef:—

GSAM 188.2“Roedd y siom wrth basio'r amser yn un chwerw. Roedd gwir gredinwyr wedi rhoi popeth i fyny dros Grist, ac wedi rhannu ei bresenoldeb fel na fu erioed o'r blaen. Roeddent, fel y tybient, wedi rhoi eu rhybudd olaf i'r byd, ac wedi ymwahanu, fwy neu lai, oddi wrth y llu anghredin, gwawdlyd. A chyda'r bendith dwyfol arnynt, roeddent yn teimlo'n fwy awyddus i gymdeithasu â'u Harglwydd a ddisgwylid yn fuan a'i angylion sanctaidd, nag â'r rhai yr oeddent wedi ymwahanu oddi wrthynt. Llenwodd cariad Iesu'r enaid, ac roedd yn tywynnu o bob wyneb, a chyda dyheadau annhraethol gweddïon nhw, ‘Tyrd, Arglwydd Iesu, a thyrd yn fuan,’ ond ni ddaeth.

GSAM 188.3“Ond ni adawodd Duw ei bobl.... A chyda nerth a chysur arbennig, daeth adnodau fel y canlynol at yr Hebreaid yn agos at feddyliau a chalonnau'r rhai profedig, arosol hyn: ‘Na fwriwch felly ymaith eich hyder, yr hwn sydd â gwobr fawr. Oherwydd mae angen amynedd arnoch, fel y, wedi i chi wneud ewyllys Duw, fe allech dderbyn y addewid. Oherwydd ychydig yn hwy, a daw yr hwn a ddaw, ac ni hwyrdda. Yn awr, y cyfiawn a fyw trwy ffydd; ond os bydd unrhyw ddyn yn cilio, ni chaiff fy enaid bleser ynddo. Ond nid ydym ni o'r rhai sy'n cilio i'r colledigaeth; ond o'r rhai sy'n credu er iachawdwriaeth yr enaid.’⁷ Y pwyntiau o ddiddordeb yn y darn hwn o'r Ysgrythur yw'r rhain:—

GSAM 188.4“1. Mae'r rhai y sonnir wrthynt mewn perygl o daflu ymaith eu hyder yn yr hyn y maent wedi gwneud yn gywir.

GSAM 189.1“2. Roeddent wedi gwneud ewyllys Duw, ac wedi'u dwyn i'r cyflwr prawf hwnnw lle'r oedd angen amynedd.

GSAM 189.2“3. Yr oedd y cyfiawn ar y pryd hwn i fyw ar ffydd, nid drwy amau a oeddent wedi gwneud ewyllys Duw, ond drwy ffydd, yn yr hyn yr oeddent wedi gwneud ewyllys Duw.

GSAM 189.3“4. Y rhai na ddygent brawf ffydd, ond a daflent eu hyder yn y gwaith lle gwnaethant ewyllys Duw, ac a gilient yn ôl, a fyddai'n cymryd y ffordd uniongyrchol i ddinistr.”⁸

GSAM 189Gan N. Southard, Golygydd y Midnight Cry

GSAM 189.4Yn y Midnight Cry o 31 Hydref, 1844, tua deg diwrnod ar ôl diwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau, cyhoeddwyd y canlynol o law y golygydd:—

GSAM 189.5“O ystyried yr holl amgylchiadau sy'n gysylltiedig â'r mudiad hwn, yr effeithiau bendithiol y mae wedi'u cynhyrchu ar feddyliau plant Duw, a'r casineb a'r drwgdeimlad y mae ei elynion wedi'u harddangos, rhaid i ni ei ystyried fel y ‘llef hanner nos’ wirioneddol. Ac os oes gennym ni ychydig ddyddiau i brofi ein ffydd, mae hynny'n dal i fod yn unol â dameg y deg forwyn; oherwydd pan oeddent i gyd wedi codi a thrwsio eu lampau, roedd amser i ddod o hyd pan fyddai lampau'r morwynion ffôl yn diffodd. Ni allai hyn ddigwydd tan ar ôl i'r ddegfed ddydd fynd heibio; oherwydd tan yr amser hwnnw byddai eu lampau'n llosgi. Rhaid, felly, i'r dydd hwnnw fynd heibio, er mwyn i'r ffôl roi'r gorau i'w ffydd, fel y bu'n rhaid yn 1843, ar gyfer yr amser oedi. Nid yw ychydig o oedi, felly, yn achos siom, ond yn dangos pa mor fanwl gywir yw Duw wrth gyflawni ei air. Dalwn, felly, yn gadarn at gyffesiad ein ffydd heb amrantu; oherwydd ffyddlon yw'r hwn a addawodd.”

GSAM 189Gan Joseph Marsh, Golygydd Voice of Truth

GSAM 189.6Yn Voice of Truth o 7 Tachwedd, 1844, darllenwn:—

GSAM 189.7“Rydym yn cyfaddef yn siriol ein bod wedi camgymryd ynghylch natur y digwyddiad yr oeddem yn disgwyl y byddai'n digwydd ar y degfed dydd o'r seithfed mis; ond ni allwn eto gyfaddef na wnaeth ein Harchoffeiriad mawr ar y diwrnod hwnnw gyflawni popeth y byddai'r teip yn ein cyfiawnhau i'w ddisgwyl. Credwn bellach iddo wneud.”

GSAM 190.1Disgwyliwyd gan yr Adfentyddion y byddai'r ddwy fil a thri chant o ddyddiau yn dod i ben ar y ddegfed ddiwrnod o'r seithfed mis, 1844, ac y byddai Crist ar y diwrnod hwnnw yn cwblhau ei waith offeiriadol ac yn dod i'r ddaear i fendithio ei bobl. Mae ymchwiliad diweddarach wedi dangos mai dechrau ei waith o lanhau'r cysegr nefol a ddigwyddodd ar y diwrnod hwnnw, ac nid cwblhau ei waith fel offeiriad.⁹ Yn lle ystyried gwaith glanhau'r cysegr yn rhan o waith Crist fel offeiriad, honnwyd mai glanhau'r cysegr oedd puro'r ddaear â thân pan ddaw Crist. Os na'r cyfan ohono, byddai o leiaf tir Canaan yn cael ei lanhau ar y pryd hwnnw.

GSAM 190Y Gred mai’r Ddaear Oedd y Cysegr

GSAM 190.2Caiff y syniad hwn ei amlygu mewn erthygl gan Geo. Storrs, yn y Midnight Cry o 25 Ebrill, 1844. Mae'n gofyn, “Beth yw'r cysegr sydd i'w lanhau? Fy marn flaenorol oedd mai'r ddaear gyfan ydoedd. Credaf o hyd mai rhan o'r ddaear ydyw. Ond pa ran? Dyna'r ymholiad y byddaf yn ymdrechu i'w ateb.”

GSAM 190.3Mae'n dyfynnu'r addewid i Abraham, ei sefydlu i Isaac, a'i hadnewyddu i Jacob, ac yna'n dyfynnu cân Moses, a gyfansoddwyd gan Miriam ar ôl croesi'r Môr Coch, lle'r oeddent yn canu: “Dygi hwy i mewn, a'u plannu yn mynydd dy etifeddiaeth, yn y lle, O Arglwydd, a wnaethost i ti breswylio ynddo, yn y cysegr, O Arglwydd, a sefydlodd dy ddwylo.”¹⁰

GSAM 190.4Os bydd y darllenydd yn cymharu'r testun uchod yn ofalus â chofnod ei gyflawniad a wnaed gan y salmydd, bydd yn gweld nad yw'n datgan mai hyd yn oed tir Palestina yw'r cysegr. Meddai Dafydd, wrth sôn am yr Arglwydd yn arwain plant Israel: “Daeth â hwy i ffin ei gysegrfan, hyd at y mynydd hwn a brynodd ei law dde.”¹¹ Yn y gân wrth y Môr Coch dywedir am dir Canaan, mai dyma'r lle yr oedd wedi ei wneud i “fyw ynddo, yn y cysegr.” Felly yn yr dyfyniad hwn o'r salmau, dim ond “ffin ei gysegr” a elwir ar Fynydd Moriah, lle adeiladwyd y cysegr. Ond yn yr un salm hon dywedir, “Dewisodd lwyth Jwda, Mynydd Seion a garai. Ac adeiladodd ei gysegr fel palasau uchel, fel y ddaear a sefydlodd yn dragwyddol.”¹²

GSAM 191Glanhau'r Cysegr a Gredid ei fod yn Glanhau'r Ddaear

GSAM 191.1Yn yr erthygl y cyfeiriwyd ati uchod, ar ôl dyfynnu'r prawf tybiedig mai'r ddaear, neu o leiaf tir Palestina, oedd y cysegr, mae'r gweinidog wedyn yn mynd ymlaen i holi, “Sut y caiff y cysegr ei lanhau?” Yng ngeiriau'r proffwyd Micha, mae'n ateb, “Oherwydd, wele, mae'r Arglwydd yn dod allan o'i le, ac yn disgyn, ac yn sathru ar uchelderau'r ddaear. A bydd y mynyddoedd yn toddi odano, a'r dyffrynnoedd yn hollti, fel cwyr ger tân, ac fel dyfroedd a dywalltir i lawr lle serth.”¹³

GSAM 191.2Gyda'r syniad, a dderbyniwyd yn gyffredin ar y pryd, mai'r ddaear oedd y cysegr, bydd y darllenydd yn gweld yn rhwydd pam y tybient, heb unrhyw amheuaeth, y daw'r Arglwydd ar ddiwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau i buro'r ddaear yn y modd a ddisgrifir gan Micha. Yn yr holl wrthwynebiad a godwyd yn erbyn yr Adfentyddion, ni awgrymodd un gwrthwynebydd hyd yn oed nad y glanhau'r ddaear â thân oedd y digwyddiad a fyddai'n digwydd fel glanhau'r cysegr, ar ddiwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau.

GSAM 191Yr Apostolion wedi eu Siomi, Ac Eto Cyflawnwyd yr Ysgrythur

GSAM 191.3Nid dyma'r unig enghraifft lle mae pobl wedi gwneud ewyllys yr Arglwydd, wedi cyflawni'r ysgrythur, ac eto wedi cael eu siomi yn eu disgwyliadau dim ond oherwydd na ddeallent natur y digwyddiad a oedd i ddigwydd. Felly y bu gydag apostolion Crist. Pan oedd yn eistedd ar yr ebol, yn marchogaeth i Jerwsalem, gweiddi a wnaethant wrth iddynt gofio geiriau'r proffwyd:¹⁴ “Gweiddia, O ferch Jerwsalem: wele, dy Frenin sy'n dod atat; cyfiawn yw ef, a chanddo iachawdwriaeth; gostyngedig, ac yn marchogaeth ar asyn, a ar ebol asyn.”¹⁵ Roedd mor angenrheidiol y dylai yna weiddi ar yr achlysur hwnnw, fel pe baent wedi cadw'n dawel, byddai'r cerrig eu hunain wedi gweiddi.¹⁶ Roedd y disgyblion yn tybio bod Crist, yno ac ar y pryd, yn mynd i ddringo gorsedd Dafydd fel brenin daearol (“roeddem yn ymddiried mai ef oedd i brynu Israel”¹⁷ ), ac felly gwaeddaent, “Bendigedig fyddo teyrnas ein tad Dafydd, sy'n dod yn enw'r Arglwydd.”¹⁸ Faint o weiddi fyddai wedi bod ar yr achlysur hwnnw pe baent wedi deall y byddai Crist, o fewn wythnos, yn farw ym medd Joseff, wedi'i amgylchynu gan y gwarchodlu Rhufeinig? Faint o “ogoniant” i Dduw a chysegriad fyddai wedi bod gan yr Adfentyddion ym 1844 pe baent wedi deall y byddai glanhau'r cysegr ar ddiwedd yr holl amser proffwydol yn para am gyfres o flynyddoedd cyn i'r Arglwydd ddod?

GSAM 192Dim Camgymeriad wrth Gyfrif y 2300 Dydd

GSAM 192.1Wrth i'r bobl hyn archwilio'n ofalus eu cyfrif o'r cyfnod, ni ddaethant o hyd i ddiffyg; ond ni ddaeth yr Arglwydd, ac ni chafodd y ddaear ei glanhau â thân. Beth oedd hyn yn ei olygu? Yn sicr, gwyddent fod yr Arglwydd wedi bod gyda hwy yn y mudiad mawr; ond nawr roeddent mewn ansicrwydd. Roedd eu hyder yn yr Arglwydd yn ddi-sigl. Gwyddent na fyddai'n eu gadael. Byddai'r goleuni'n dod o ryw ffynhonnell. Mae'r cwestiwn profi o'u blaenau wedi'i nodi yng ngeiriau Jeremeia y cyfeiriwyd ato eisoes, “A fyddi di i mi yn gyfan gwbl fel celwyddgi, ac fel dyfroedd sy'n pallu?” Nid oedd ffydd yn meithrin yr amheuaeth hon, oherwydd daeth geiriau'r Arglwydd trwy'r proffwyd Habacuc ynglŷn â'r weledigaeth i'w meddyliau, “Ymhen amser y llefar, ac ni ddywed gelwydd.”¹⁹ Mae'r ymadrodd a ddyfynnwyd eisoes gan olygydd y Voice of Truth yn nodi eu safbwynt yn dda: “Ni allwn eto gyfaddef na wnaeth ein Harchoffeiriad mawr ar y diwrnod hwnnw gyflawni popeth y byddai'r teip yn ein cyfiawnhau i'w ddisgwyl.”

GSAM 193Golau ar y Cysegr wedi'i Ddarganfod

GSAM 193.1Dywedodd Hiram Edson, o Port Gibson, N.Y., wrthyf, y diwrnod ar ôl i'r amser fynd heibio ym 1844, wrth iddo weddïo y tu ôl i ysgubau ŷd yn y maes, daeth Ysbryd Duw arno mor nerthol nes iddo bron â'i daflu i'r llawr, a daeth argraff gydag ef, “Y mae'r cysegr i'w lanhau yn y nefoedd.” Trafododd y meddwl hwn gydag O. R. L. Crosier, a chyfunodd y ddau i ymchwilio'n ofalus i'r pwnc. Yn gynnar yn 1846, argraffwyd traethawd manwl ar gwestiwn y cysegr o safbwynt y Beibl, a ysgrifennwyd gan Mr. Crosier, yn y Day Star, papur a gyhoeddwyd bryd hynny yn Cincinnati, Ohio. Yn yr traethawd hir hwnnw, awgrymwyd mai gwaith glanhau'r cysegr oedd gwaith olaf Crist fel ein Harchoffeiriad, gan ddechrau ym 1844 a gorffen ychydig cyn iddo ddod eto yn y gwirionedd yng nghymylau'r nef fel Brenin y brenhinoedd ac Arglwydd yr arglwyddi.

GSAM 193Eglwysi'n Chwilio am Aelodau a Gollwyd

GSAM 193.2Roedd degfed dydd y seithfed mis wedi mynd heibio, ac roedd yr eglwysi'n meddwl eu bod yn mynd i gael amser hawdd i adennill aelodau coll, a oedd wedi'u gwahanu oddi wrthynt dan y “llef hanner nos” a neges yr ail angel; ond yn hyn o beth cawsant eu siomi'n fawr, fel y dangosir yn yr ateb canlynol i'r erfynion i ddychwelyd i'w sefydliadau blaenorol, fel y'i rhoddwyd yn y Midnight Cry o Ragfyr 26, 1844:—

GSAM 193.3“Ond beth yw'r ffeithiau? Maent yn gwybod yn dda mai prif themâu'r mwyafrif helaeth o'r eglwysi hyn yw, ‘Tröedigaeth y byd,’ ‘mileniwm mil o flynyddoedd,’ a ‘dychweliad yr Iddewon i Balestina,’ cyn dyfodiad personol yr Iachawdwr. Mae'r rhai sy'n mynd yn ôl i eistedd o dan hwiangerddi athrawiaethau mor anysgrythurol ac afresymol, yn gwneud hynny â llygaid agored; ac yn wir, byddai'r fath gam ar eu rhan yn ‘mynd yn ôl.’

GSAM 194.1“Wedi dod yn ‘rhydd’ mewn ystyr ysgrythurol, mae'n llawer mwy diogel ‘bwyso ymlaen’ na naill ai ‘mynd yn ôl’ neu ‘gilio’, yn enwedig ar yr adeg hon, pan fydd coron gogoniant yn cael ei rhoi mor fuan i'r ffyddlon yn Crist Iesu.”

GSAM 194.2Roedd ymddygiad yr eglwysi o oedi dyfodiad yr Arglwydd drwy hyrwyddo'r athrawiaethau anysgrythurol uchod yn awgrymu i'r Adfentyddion eiriau'r proffwyd Eseciel: “Mab dyn, wele, y rhai o dŷ Israel a ddywedant, Y weledigaeth a wel efe yw ar gyfer dyddiau lawer i ddyfod, ac y mae yn proffwydo am amseroedd pell.” Yn yr un cyswllt ceir yr ateb a ddefnyddiodd yr Adfentyddion, “Am hynny dywed wrthynt, Fel hyn y dywed yr Arglwydd Dduw: Ni chaiff dim o'm geiriau i ei oedi mwyach, ond y gair a leferais a wneir, medd yr Arglwydd Dduw.”²⁰

GSAM 194“Rhaid i Ti Broffwydo Eto”

GSAM 194.3Y rhai a “wnaeth bwyta” y llyfr, ac a gyhoeddodd y cyhoeddiad “amser”, a dybiodd fod eu gwaith dros y byd wedi'i wneud; o ganlyniad, y datganiad y byddai'n rhaid iddynt ddysgu cenhedloedd, a thafodieithoedd, a brenhinoedd eto. Rhaid i ran arall o'r gwaith, na welwyd hyd yn hyn, gael ei chyflawni bellach,—sef cyflwyno i'r bobl gymeriad gwirioneddol deml Duw yn y nefoedd a'i gwasanaeth allor. Mae'r gorchymyn i fesur y deml²¹ yn angenrheidiol er mwyn ennill gwybodaeth am natur y digwyddiad a fydd yn digwydd ar ddiwedd yr amser proffwydol, ac felly rhoi esboniad ar y geiriau, “Yna y glanhauir y cysegr.”

GSAM 194.4Sylwch fod angel y cyhoeddiad amser hwn yn dod o'r nef, a chyn i'w waith gael ei gwblhau mae'n rhoi comisiwn i ddysgu'r bobl eto. Y neges, felly, sydd i egluro cwestiwn y cysegr, i roi hyder i'r rhai a siomwyd, ac ar yr un pryd i'w cyflenwi â “chorsen,” neu “wialen,” neu reol, y gall pobl Dduw drwy hi brofi eu sefyllfa foesol o'i flaen, yn rhaid iddi ddwyn nodau amlwg ei bod o'r nef, ac nid o darddiad dynol.

GSAM 195Rhagfarn yn Rhwystro Mynediad at y Bobl

GSAM 195.1Roedd y rhagfarn bresennol yn erbyn athrawiaeth y Dyfodiad yn rhwystr bron yn amhosibl ei groesi i'r bobl; a byddai ceisio eu haddysgu eto heb olau clir a chadarnhaol ynghylch achos y siom yn ddiwerth. Roedd angen i gredinwyr yr Adfent eu hunain gael eu hysbrydoli o'r newydd â chomisiwn nefol, cyn y gellid addysgu'r bobl yn gywir; a sut y gellid cyflawni hyn? A ellid ei wneud drwy ddoethineb dynol yn unig? Neu a fyddai'r rhai a brofodd waith dwfn Ysbryd Duw yn ystod y mudiad diweddar, yn fodlon ar resymu dynol yn unig? Dim ond gwaith tebyg i neges “y trydydd angel”²² allai eu codi o'u dryswch; a hyn, gam wrth gam, wrth iddynt allu ei dderbyn, a gafodd ei sefydlu'n briodol, gan gario'r profion mwyaf argyhoeddiadol ei fod o dras nefol.

GSAM 195Fel Defaid Heb Fugail

GSAM 195.2Dyma'r corff adfent mawr, mewn un ystyr, fel defaid heb bugail, a filoedd ohonynt, dim ond ychydig wythnosau ynghynt, wedi ymwahanu oddi wrth bob eglwys a chredo, a dim sefydliad dynol yn gyfrifol am eu lles ysbrydol. Nid oedd ganddynt gynghorwyr daearol y gallent ymddiried ynddynt; yn Nuw yn unig yr oedd eu hymddiriedaeth.

GSAM 195.3Fodd bynnag, roeddent yn hyderus o un peth, ac roedd hyn fel angor iddynt,—roedd y cyhoeddiad am yr amser yn gywir.²³ Ond fel pobl roeddent mewn sefyllfa lle, oni bai bod Duw yn eu harwain a'u cadw, roeddent yn agored i dderbyn esboniadau ffug, neu golli “amynedd” a rhoi'r gorau i ffydd yn eu profiad blaenorol. Gwnaeth rhai hynny; tra bod eraill, gyda llygad ffydd wedi'i osod ar yr hwn roedd eu heneidiau'n ei garu, yn holi'n daer, “Gwyliwr, beth o'r nos? Gwyliwr, beth o'r nos? Dywedodd y gwyliwr, Daw y bore, a'r nos hefyd: os mynnwch holi, holwch: dychwelwch, deuwch.”²⁴

GSAM 196J. N. Andrews ar y Siom

GSAM 196.1Mae'r Gweinidog J. N. Andrews, un a aeth drwy'r profiad hwn ym 1844, yn dweud fel hyn am y siom:—

GSAM 196.2“Cafodd y rhai a ddisgwyliodd yr Arglwydd ym 1843 ac ym 1844 eu siomi. Mae'r ffaith hon i lawer yn rheswm digonol dros wrthod yr holl dystiolaeth yn yr achos hwn. Rydym yn cydnabod y siom, ond ni allwn gydnabod bod hyn yn rhoi rheswm cyfiawn dros wadu llaw Duw yn y gwaith hwn. Cafodd yr eglwys Iddewig ei siomi pan, ar ddiwedd gwaith Ioan Fedyddiwr, cyflwynodd Iesu ei hun fel y Meseia a addawyd. Ac fe siomwyd y disgyblion ffyddlon yn drist iawn pan gipiwyd a lladdwyd yr hwn yr oeddent yn ei ddisgwyl i ryddhau Israel gan ddwylo annuwiol. Ac ar ôl ei atgyfodiad, pan oedden nhw'n disgwyl iddo adfer y deyrnas i Israel eto, roedd yn anochel y byddent yn siomedig pan ddeallon nhw ei fod yn mynd i ffwrdd at ei Dad, ac y byddent yn cael eu gadael am gyfnod hir i drallod a phoenyd. Ond nid yw siom yn profi nad oes gan Dduw ran yn arwain ei bobl. Dylai eu harwain i gywiro eu camgymeriadau, ond ni ddylai eu harwain i daflu eu hyder yn Nuw. Oherwydd bod plant Israel wedi'u siomi yn y diffaethwch, amled y gwnaethant wadu arweiniad dwyfol. Fe'u gosodir fel rhybudd i ni, na ddylem syrthio ar ôl yr un enghraifft o anghredin.”²⁵

GSAM 196Mae gan y Gwirionedd Fedydd o Amhoblogrwydd

GSAM 196.3Ymddengys mai cynllun yr Arglwydd yw gosod gwirioneddau pwysig mewn sianel amhoblogaidd lle bydd croes²⁶ i'w derbyn ac ufuddhau iddynt. Mae hyn yn arbennig o wir yn y dyddiau diwethaf hyn. Pedr, wrth siarad am yr amser hwnnw pan fydd diwedd pob peth “gerlaw,” a phan fydd y “barn” yn “dechrau yn nhŷ Duw,” meddai, “Annwyliaid, peidiwch â rhyfeddu at y prawf tanllyd sy'n eich profi, fel petai rhywbeth estron yn digwydd i chi: ond llawenhewch, gan eich bod yn gyfranogwyr o ddioddefaint Crist; fel y gallwch hefyd lawenychu â llawenydd goruchel pan ddatguddir ei ogoniant ef. Os cewch chi enllib am enw Crist, gwyn eich byd; canys y mae ysbryd gogoniant, ac ysbryd Duw, yn gorffwys arnoch chwi. Ar eu rhan hwy fe ddywedir drwg amdano, ond ar eich rhan chwi fe gaiff ei ogoneddu.”²⁷

GSAM 197.1Pan fydd y gwirionedd wedi derbyn ei fedydd o amhoblogrwydd, mae ei dderbyn yn gofyn am fwy o ras na dilyn ffydd y lluoedd yn unig. Nid yw rhagrithiolwyr ffug yn gweld unrhyw gymhelliad mawr i dderbyn gwirionedd sy'n gofyn am weithredu, fel rhwyfo i fyny'r afon “yn erbyn gwynt a llanw.” Felly mae'r gwirionedd yn dod yn brawf i'r ffyddlon, y gonest-galon, y diffuant, a'r cydwybodol.

GSAM 197.2Rydym wedi dangos o'r blaen fod proffwydoliaeth mudiad y dyfodiad yn galw am siom. Daeth hi; ac felly, yn rhagluniaeth Duw, roedd ei groes i dderbyn y neges honno.