Pennod 14 — Y Drws ar Gau

GSAM 214.1“TRA aethant i brynu, daeth y priodfab; a'r rhai a oedd yn barod a aethant i mewn gydag ef i'r briodas: a chafodd y drws ei gau.”¹

GSAM 214.2Nid dyfodiad Crist i'r ddaear yw dyfodiad y Priodfab a gyflwynir yn y ddameg hon, ond i'r briodas. Mae'r briodas yn ddigwyddiad sy'n digwydd cyn dyfodiad yr Arglwydd. Mynegir hyn yn yr Efengyl a gofnodwyd gan Luc fel a ganlyn: “Bydded eich lwynau wedi eu gwregysu, a'ch goleuadau yn llosgi; a chwi fel dynion sy'n aros am eu Harglwydd, pryd y dychwela o'r briodas; fel y daw, a'i fod yn curo, y gallant agor iddo ar unwaith.”²

GSAM 214Derbyn Teyrnas a Elwir yn Briodas

GSAM 214.3Caiff dyfodiad y Priodfab i'r briodas ei gynrychioli yn Daniel 7:13, 14, lle daw Crist at y Tad i dderbyn ei deyrnas. Yn yr henfyd, gelwid dyfodiad brenin i'w brifddinas i dderbyn ei orsedd a'i deyrnas yn briodas. Dathlwyd y digwyddiad hwn—derbyn y brifddinas fel y briodferch—gyda rhwysg a rhodres priodas go iawn. Felly pan dderbynia Crist ei deyrnas oddi wrth y Tad yn y nefoedd, dywedir ei fod wedi priodi â'i briodferch—y Jerwsalem Newydd (Datguddiad 21:9); a gelwir hyn yn y ddameg yn “y briodas.”

GSAM 214.4Ar ôl diwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau, Hydref 22, 1844, dywedodd pobl yr Adfent, a oedd yn cymharu digwyddiadau yn eu profiad â'r ffeithiau sy'n gysylltiedig â phriodas Ddwyreiniol, “Mae Crist wedi mynd i mewn i'r briodas.” Wrth iddynt dderbyn goleuni cliriach ar natur y digwyddiad a oedd i ddigwydd ar ddiwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau, dilynodd eu ffydd Grist yn y gwaith yr oedd wedi mynd i mewn iddo; felly trwy ffydd, aethant “i mewn gydag ef i'r briodas.”

GSAM 215“Dychwelaf”

GSAM 215.1Mewn gweledigaeth a roddwyd i Miss Harmon, ym 1845, o Grist yn mynd o'r ystafell gyntaf i'r ail ystafell o'r cysegr nefol, ceir y geiriau hyn: “‘Arhoswch yma; yr wyf yn mynd at fy Nhad i dderbyn y deyrnas; cadwch eich gwisgoedd yn ddi-fai, ac ymhen ychydig yr wyf yn dychwelyd o'r briodas i'ch derbyn ataf fy hun.’ Yna daeth cerbyd cymylog, â olwynion fel tân fflamllyd, wedi'i amgylchynu gan angylion, lle'r oedd Iesu. Camodd i'r cerbyd, ac fe'i cludwyd i'r lle sancteiddiaf, lle'r oedd y Tad yn eistedd.”³

GSAM 215Trugaredd ar ôl i'r Drws Gael ei Gau

GSAM 215.2Ymddengys bod drws caeedig y ddameg hon yn cyfeirio at ddigwyddiad sy'n digwydd cyn dyfodiad gwirioneddol Fab y Dyn yng nghymylau'r nefoedd; oherwydd ar ôl i'r drws gael ei gau, daw'r morwynion eraill, ac maent yn curo, a dywedir wrthynt i “wylio” oherwydd nad ydynt yn adnabod na'r dydd na'r awr o'i ddyfodiad. Eto, caewyd y drws hwn ar ôl i'r morwynion doeth fynd i mewn gyda'r Priodfab i'r briodas.

GSAM 215.3Ymddengys o'r iaith a ddefnyddir yn y ddameg hon am y forwynion, ar ôl mynd i mewn i'r briodas, fod cyfle o hyd i hyd yn oed y forwynion “gwirion” wneud paratoad derbyniol i gwrdd â'r Priodfab. Gorchmynnir iddynt “wyliadwraethu.” Mae gwylio ac aros yn nodweddion sy'n gysylltiedig â'r paratoad gwirioneddol i gwrdd â'r Arglwydd. Ymddengys, felly, nad yw trugaredd yn cael ei thynnu'n ôl pan gaeir y drws yn y ddameg hon.

GSAM 215Nid Drws Luc 13:25-28

GSAM 215.4Yn y gorffennol, mae camgymeriadau wedi'u gwneud wrth gymysgu'r drws y sonnir amdano yn y ddameg hon â'r drws y crybwyllir ef yn Luc 13:25-28, sy'n darllen, “Pan fydd pennaeth y tŷ wedi codi, ac wedi cau'r drws, a chwi'n dechrau sefyll y tu allan, a churo ar y drws, gan ddweud, Arglwydd, Arglwydd, agor i ni; ac efe a ateba ac a ddywedo wrthych, Nid adwaen i chwi o ba le y daethoch.... Ewch oddi wrthyf, yr holl weithwyr anwiredd. Bydd wylo a rhincian dannedd, pan welwch Abraham, ac Isaac, a Jacob, a'r holl broffwydi, yn nheyrnas Dduw, a chwithau wedi'ch bwrw allan.” Mae'n amlwg iawn o'r iaith uchod, pan gaeir y drws hwn, y penderfynir tynged y rhai a gaewyd allan. Yna mae teyrnas Dduw wedi dod; oherwydd gwelant y rhai a achubwyd yn y deyrnas. I'r gwrthwyneb, yn nameg y morwynion nid yw'r Arglwydd wedi dod eto i'w deyrnas, ond mae wedi mynd at ei Dad i dderbyn ei deyrnas.

GSAM 216Drws ar Gau yn y Gwasanaeth Arwyddluniol

GSAM 216.1Gwelodd y rhai a ddilynodd Grist yn ei waith trwy ffydd, ar ôl diwedd cyfnod y ddwy fil a thri chant o ddyddiau—22 Hydref, 1844—pan ddaeth dydd y cymod yn y gwasanaeth arwyddluniol, fod yr archoffeiriad yn cau drws yr ystafell allanol ac yn agor y drws i'r cysegr sancteiddiaf, i berfformio ei waith o ddileu pechodau a gyffeswyd yn y cysegr; a bod Crist, ein harchoffeiriad, felly hefyd wedi cau drws ystafell allanol y deml nefol, ac wedi agor yr ystafell lle gwelwyd “arc ei gyfamod.”⁴

GSAM 216Pwy Oedd mewn Camgymeriad?

GSAM 216.2Ar y pryd hwnnw, roedd rhai ymhlith credinwyr yr Adfent nad oeddent eto wedi derbyn goleuni clir ar wasanaeth cysegr Crist, gan nad oedd sylw wedi'i dynnu at neges y trydydd angel. Camgymerodd y rhain drwy gymysgu'r drws allanol hwn o'r cysegr â'r drws caeedig yn Luc 13:25-28. Fodd bynnag, nid oedd y rhain yn Adfentyddion y Seithfed Dydd. Ond ceisiwn ddangos pwy oeddent, a sut y tarddodd y ddysgeidiaeth honno, a pha amgylchiadau a arweiniodd at gasgliadau o'r fath.

GSAM 217.1Mae'r bobl a oedd wedi ymneilltuo oddi wrth yr eglwysi enwol dan gyhoeddiad y neges adfent, yn ogystal â'r rhai yr oeddent wedi ymneilltuo oddi wrthynt felly, yn cael eu hysgrifennu atynt yn y dystiolaeth i'r pumed a'r chweched o saith eglwys y Datguddiad. Mae'r anogaeth i'r bumed eglwys, Sardis, yn darllen, “Cofia felly fel y derbyniaist ac y clywaist, a dali'n dynn, ac edifeiria. Os felly ni wyli, fe ddeuaf arnat fel lleidr, ac ni wyddî i ba awr y deuaf arnat.”⁵ O'r iaith hon, mae'n amlwg bod y rhai y cyfeirir atynt fel hyn wedi clywed cyhoeddiad dyfodiad yr Arglwydd. Roeddent wedi ei dderbyn yn ôl eu proffesiwn, ond roeddent bellach ar fin ei wadu.

GSAM 217Eglwys Philadelphia

GSAM 217.2Yna caiff Eglwys Philadelphia, y chweched cyflwr o eglwys yr efengyl, ei henwi. Mae'r eglwys hon yn cynrychioli'r bobl a ddygwyd allan drwy gyhoeddi negeseuon cyntaf ac ail Datguddiad 14. I'r eglwys hon dywed yr Arglwydd, “Wele, deuaf yn fuan: dali'n dynn yr hyn sydd gennyt, fel na chymer neb dy goron.”⁶ Mae'r gair yn mynd ymlaen iddynt ymhellach yn y geiriau canlynol: “Y pethau hyn a ddywed yr hwn sy sanctaidd, yr hwn sy wir, yr hwn sydd â allwedd Dafydd, yr hwn sy'n agor, ac nid oes neb yn cau; ac yn cau, ac nid oes neb yn agor: Gwn am dy weithredoedd: wele, rhoddais o'th flaen ddrws agored, ac ni all neb ei gau; oherwydd bod ynot ychydig o nerth, a chedwaist fy ngair, ac ni wadaist fy enw.”⁷

GSAM 217Beth yw Drws Caeedig y Ddameg hon?

GSAM 217.3Beth sydd i'w ddeall wrth y drws agored a'r drws caeedig yn yr ysgrythur newydd ei dyfynnu? Credwn y gellir dod o hyd i ateb boddhaol i'r cwestiwn yn yr esboniad sy'n cyd-fynd ag ef: Er bod rhai ymhlith yr Adfentyddion a oedd wedi derbyn goleuni uwch, ac a oedd yn dysgu bod yr Iachawdwr wedi symud ei wasanaeth o'r ystafell gyntaf i'r ail ystafell yn y cysegr nefol, ac a oedd yn cyflwyno'n gywir gwestiwn y drws agored a chauedig i'r rhai a fyddai'n gwrando, roedd dosbarth arall yn gwrthwynebu'r gwirionedd hwn, ac yn ceisio sefydlu ffydd yn yr athrawiaeth y cafodd y drws agored ei gau, a'r drws caeedig ei agor. Wrth wneud hyn, roeddent yn rhwystro'r ffordd, neu'n llesteirio gwaith, gweision yr Arglwydd yma ar y ddaear. Mae drysau'r cysegr nefol yn cael eu hagor a'u cau gan nerth Crist—“Yr hwn a agor, ac nid oes neb yn cau.” Yn yr anerchiad i eglwys Philadelphia, mae'r bobl sy'n dal yn gadarn, yn cadw'r gair, ac nid yn gwadu ei enw ef, yn ennill buddugoliaeth sy'n agor drws na all neb ei gau. Mae hyn, heb os, yn cyfeirio at ddrws mynediad at y bobl, drws yr oedd dynion, yn ôl pob tebyg (fel y gwelwn), wedi ei gau'n effeithiol; ond fel cydnabyddiaeth o'u dyfalbarhad, mae'r Arglwydd yn gosod gerbron y ffyddlon “drws agored” na all neb ei gau.

GSAM 218Drws i Lefaraeth

GSAM 218.1Rhoddir llawer o enghreifftiau yn yr Ysgrythurau lle defnyddir drws yn yr ystyr hwn. Yn ei lythyr at y Corinthiaid, dywed Paul, “Agorwyd drws mawr a gweithredol i mi, ac mae llawer o wrthwynebwyr.”⁸ Eto, yn ei ail lythyr at y Corinthiaid, dywed, “Pan ddes i Troas i bregethu efengyl Crist, ac agorwyd drws i mi gan yr Arglwydd, nid oedd llonyddwch yn fy ysbryd, am na chefais hyd i Titus fy mrawd.”⁹ Gofynnodd hefyd i'r Colosiaid fel hyn: “Daliwch ati i weddïo, a byddwch wyliadwrus yn yr un peth gyda diolchgarwch; gan weddïo hefyd drosom ni, y byddai Duw yn agor i ni ddrws i lefaru, i lefaru dirgelwch Crist, yr hwn yr wyf fi hefyd mewn cadwynau drosto.”¹⁰

GSAM 218.2O'r ysgrythurau hyn, ymddengys fod agoriadau ar gyfer cyhoeddi'r gwirionedd yn cael eu galw'n ddrysau agored; ac o'r geiriau a lefarwyd wrth eglwys Philadelphia, ymddengys, adeg y galwyd y bobl hyn allan, bod dynion yn gwneud ymdrechion dygn i gau drws y llefaru yn eu herbyn. Wrth i eglwys Philadelphia fynd drwy'r prawf, gan ddal yn dynn i'w “air” a'i “enw,” gair yr Arglwydd iddynt oedd, y byddai'n gosod o'u blaenau ddrws agored na allai neb ei gau.

GSAM 219Y Sefyllfa ar ôl Hyd. 22, 1844

GSAM 219.1Gan fod yr achos o'n blaenau fel y nodir yng ngeiriau'r broffwydoliaeth, gadewch inni gymryd golwg yn ôl ar y sefyllfa wrth i'r digwyddiadau ddatblygu. Fel y cyflwynwyd eisoes, hyd at fis Ebrill, 1844, agorwyd eglwysi i gyhoeddi neges y dyfodiad, a'r galwadau am weision yn fwy niferus na'r hyn y gallai'r pregethwyr byw ei ddarparu. Ar ôl y siom, yn y gwanwyn 1844, trodd y rhai nad oeddent wedi cofleidio'r ddysgeidiaeth yn ddiffuant i'w gwrthwynebu. Pan, yn haf 1844, rhoddwyd neges yr ail angel o Datguddiad 14 a'r “llef hanner nos” (Mathew 25), cododd yr erledigaeth fwyaf chwerw yn erbyn y rhai a oedd yn dal i feiddio cadarnhau eu ffydd yn nyfodiad agos yr Arglwydd. Ceisiodd y gwrthwynebwyr hyn, drwy wahanol ddulliau, atal y pwnc, ac ym mhob ffordd bosibl i lesteirio gwaith y rhai a oedd yn dal i gyhoeddi “daeth awr ei farn.” Dywedodd William Miller am y gwrthwynebiad hwn, “Mae'n fwyaf annaturiol ac anesboniadwy.” Roedd y gwrthwynebiad mor benderfynol tua diwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau nes i Geo. Storrs ddweud amdano, “Rydym wedi gorffen gyda'r eglwysi enwol a'r holl annuwiol, ac eithrio i'r graddau y gall y llef hon effeithio arnynt.”

GSAM 219.2Ar ôl diwedd y cyfnod, wrth i'r gwrthwynebiad a'r gwawd gan y rhai annuwiol ddwysáu'n ddyblu a thriphlygu, dywedodd William Miller am y sefyllfa, “Rydym wedi gwneud ein gwaith o rybuddio pechaduriaid, ac o geisio deffro eglwys ffurfiol. Mae Duw yn ei ragluniaeth wedi cau'r drws.”¹¹

GSAM 219Caledwch Calon Cyffredinol Pechaduriaid

GSAM 219.3Nid yn unig y caledodd y ffordd hon o ymddygiad y byd gwatwarus bechaduriaid yn erbyn athrawiaeth y dyfodiad, ond dyma oedd tystiolaeth y rhai yn yr eglwysi enwol: “Pan gofiwn am ba mor ‘brin ac anaml’ yw achosion o wir dröedigaeth, a di-barch a chaledwch bron heb eu hail bechaduriaid, rydym bron yn anwirfoddol yn gweiddi, ‘A yw Duw wedi anghofio bod yn raslon? neu a yw drws trugaredd wedi cau?’”¹²

GSAM 220.1Gan weithiwr arall, darllenwn ymhellach am y sefyllfa ar ôl diwedd y cyfnod proffwydol: “Yna, roedd hi bron yn amhosibl cael mynediad at anghredinwyr, roedd y siom ym 1844 wedi drysu meddyliau llawer cymaint, ac ni fyddent yn gwrando ar unrhyw esboniad o'r mater.”¹³

GSAM 220Pob Drws Mynediad at Anghredinwyr ar Gau

GSAM 220.2Roedd cyflwr o'r fath, am y tro, i'w weld yn cau drws mynediad i bawb ond y rhai a ddalient yn dynn eu ffydd a'u gobaith yn nyfodiad agos Crist. Gan fod drws y llefaru yn ymddangos mor gwbl gau, a phobl yr Adfent yn gweld bod drws caeedig yn y ddameg yn berthnasol i'w profiad, gellir gweld yn hawdd sut y daethant i'r casgliad nad oedd mwy o drugaredd i bechaduriaid: neu, fel y mynegodd rhai, bod “drws trugaredd wedi cau,” yn enwedig os oeddent yn meddwl mai'r un peth oedd y drws caeedig yn y ddameg hon a'r drws caeedig yn Luc 13. Os byddai'r bobl yn gwrthod clywed yn llwyr, a thrwy hynny'n caledu eu calonnau, sut y gallent gael eu tröedigaeth?

GSAM 220Pwy Fu'r Cyntaf i Addysgu'r Drws Caeedig Ffug?

GSAM 220.3Mae'r cwestiwn bellach yn codi, Pwy a ddechreuodd addysgu athrawiaeth “dim trugaredd i bechaduriaid”? pwy a gredodd ynddi? a phwy a'i gwrthododd? Fel ateb i'r cwestiwn cyntaf, byddwn yn tynnu sylw at adroddiad o ymweliad a wnaed gan J. V. Himes yng ngwanwyn 1845, i Dalaith Maine. Mae'n dweud:—

GSAM 220.4“Roedd Brawd Joseph Turner ac eraill yn honni ein bod yn y Saboth mawr—fod y chwe mil o flynyddoedd wedi dod i ben—o ganlyniad, ni ddylai unrhyw Adfentydd wneud mwy o waith llaw. Yn sicr, yn eu barn nhw, byddai gwneud hynny yn arwain at eu dinistr terfynol.

GSAM 220.5“Wrth aros yn y sefyllfa ddiog hon o ran llafur llaw bydol, tywynnodd golau newydd, fel y tybiai rhai, ar feddwl y Brawd Turner, sef, bod y Priodfab WEDI DOD—ei fod wedi dod ar y degfed dydd o'r seithfed mis o'r flwyddyn Iddewig ddiwethaf—i'r briodas ddigwydd bryd hynny—i'r holl forwynion bryd hynny, mewn rhyw ystyr, fynd i mewn gydag ef i'r briodas, a chafodd y drws ei gau!—na allai'r un o'r rhain gael eu colli, ac na allai'r un y tu allan gael eu hachub. Felly, gorffennwyd holl faterion ysbrydol y blaned nerthol hon.”¹⁴

GSAM 221Pwy a Wrthwynebodd y Theori Ffug yn Ddewr?

GSAM 221.1Dechreuodd y Gweinidog Turner addysgu ei ddysgeidiaeth “dim-mwy-o-drugaredd” yn Paris, Maine, ac am gyfnod byr cafodd gryn dipyn o ddilynwyr yn yr ardal honno. Gan fod y drws ar gau'n llwyr i bobl y tu allan i'r Adfentyddion, boed yn broffeswr neu'n an-proffeswr, aeth llawer yn gwbl naturiol i gyfeiriad safbwynt Turner ar y pwnc.

GSAM 221.2Rhag ofn y deellid y term Adfentyddion yn anghywir, byddwn o hyn ymlaen yn siarad am y bobl hyn fel Adfentyddion y Dydd Cyntaf; ac o'r dosbarth hwn y daeth llawer a oedd yn derbyn safbwyntiau Mr. Turner. Nid oeddent eto wedi gweld na chlywed gwirionedd y Saboth, ac nid oeddent ychwaith wedi clywed am neges y trydydd angel. Ynglŷn â'r rhain y mae Mrs. White yn dweud fel hyn yn un o'i chyhoeddiadau:—

GSAM 221.3“Ar ôl i'r amser disgwyl yn 1844 fynd heibio, roedd yr Adfentyddion yn dal i gredu bod dyfodiad yr Iachawdwr yn agos iawn; roeddent yn dal eu bod wedi cyrraedd argyfwng pwysig, a bod gwaith Crist fel cyfryngwr dyn gerbron Duw wedi dod i ben. Wedi rhoi'r rhybudd am y farn agos, teimlent fod eu gwaith dros y byd wedi'i wneud, a chollasant eu baich o ofid dros iachawdwriaeth pechaduriaid, tra bod gwawd beiddgar, cableddus yr annuwiol yn ymddangos iddynt yn dystiolaeth arall bod Ysbryd Duw wedi'i dynnu yn ôl oddi wrth y rhai a wrthododd ei drugaredd. Cadarnhaodd hyn oll eu cred fod y cyfnod prawf wedi dod i ben, neu, fel y mynegasant, ‘cafodd drws trugaredd ei gau.’ Fel y nodwyd, roedd yr Adfentyddion am gyfnod byr yn unedig yn y gred bod drws trugaredd wedi'i gau.”¹⁵

GSAM 222.1Yn y dyfyniad hwn, mae Mrs. White yn nodi'r safbwynt a gymerwyd gan yr Adfentyddion y Dydd Cyntaf. Nid yw hyd yn oed yn awgrymu ei bod yn ei gredu. Fel y dangoswyd uchod, y ddysgeidiaeth hon a ddysgwyd gyntaf gan Joseph Turner, ym Mharis, Maine. Cyfarfu Mrs. White (Miss Harmon ar y pryd) â Joseph Turner yn y lle uchod yn gynnar yn y gwanwyn 1845, a chlywodd ef yn datgan ei ddysgeidiaeth o “ddim mwy o lafur llaw i Adfentyddion, a dim mwy o drugaredd i bechaduriaid,” a dywedodd yn glir wrtho ei fod yn “dysgu dysgeidiaeth ffug; bod trugaredd o hyd i bechaduriaid, ac i'r rhai nad oeddent wedi gwrthod y gwirionedd yn ddeallus.”

GSAM 222Yn Erbyn Theori “Dim Trugaredd”

GSAM 222.2J. N. Andrews, a oedd yn byw ym Mharis, Maine, yn 1844 ac 1845, ac a oedd yn gyfarwydd iawn â chwrs y bobl yno, yn ogystal ag â chwrs Joseph Turner, a addysgodd nad oedd mwy o drugaredd i bechaduriaid, yn dweud am safbwynt Miss Harmon ar y pwnc ar y pryd, “Yn lle i'r gweledigaethau eu harwain i fabwysiadu'r farn hon, fe wnaethant gywiro'r rhai a oedd yn dal ati.”¹⁶

GSAM 222.3Gwnaeth Miss Harmon ail ymweliad â Paris, Maine, yn haf 1845. Ynghylch yr ymweliad hwn, byddaf yn dyfynnu o Mrs. Truesdail, a oedd yn byw ym Mharis ar y pryd. Meddai hi:—

GSAM 222.4“Yn ystod ymweliad Miss Harmon â Pharis, Maine, yn haf 1845, dywedais wrthi am fanylion ffrind annwyl i mi yr oedd ei thad wedi ei hamddifadu o fynychu ein cyfarfodydd, ac o ganlyniad nid oedd hi wedi gwrthod y goleuni. Atebodd yn wênog, ‘Nid yw Duw erioed wedi dangos i mi nad oes achubiaeth i bobl o'r fath. Y rhai hynny yn unig sydd wedi cael goleuni'r gwirionedd wedi ei gyflwyno iddynt ac wedi ei wrthod yn fwriadol.’”¹⁷

GSAM 222.5Mae hi hefyd yn sôn am drydydd ymweliad Miss Harmon â Pharis, ym 1846, fel a ganlyn:—

GSAM 222Beirniadaeth Arall o'r Theori Ffug

GSAM 222.6“Achlysur arall sy'n deilwng o sôn oedd gweledigaeth a roddwyd ym 1846, yn Paris, Maine. Dangoswyd i Miss Harmon, pan na allai Satan atal y rhai gonest eu calon rhag gwneud eu holl ddyletswydd, y byddai'n defnyddio ei sgil i'w gwthio y tu hwnt i'w dyletswydd. Roedd un chwaer dda wedi bod yn dweud wrth yr eglwysi fod Duw wedi eu gwrthod am eu bod wedi gwrthod y neges a anfonwyd o'r nef i'w hachub. Dangoswyd i Chwaer Harmon nad oedd gwirionedd yn ei neges, gan fod llawer yn yr eglwysi a fyddai eto'n cofleidio'r gwirionedd; y byddai'r angylion da eto'n mynd i weithio dros eneidiau yn yr eglwysi hynny, a phan wnaent hynny, byddent hwy [yr angylion] yn gadael y chwaer hon, gyda'i neges [sef ei neges ‘dim trugaredd’], y tu allan i'r drws.”¹⁸

GSAM 223Dim Gwrthddywediad

GSAM 223.1Gan fod rhai sy'n frwd iawn i geisio profi bod Mrs. White unwaith wedi dysgu'r ddamcaniaeth o “ddim mwy o drugaredd i bechaduriaid,” ond ei bod bellach yn dysgu'r gwrthwyneb, byddaf yn cyflwyno tystiolaethau gan y rhai sy'n gyfarwydd â'i gwaith ers 1845, ynglŷn â'i llafur dros dröedigaeth pechaduriaid. Y canlynol yw datganiad gan Ira Abbey, o Brookfield, Sir Madison, Talaith Efrog Newydd:—

GSAM 223.2“Rhwng y blynyddoedd 1846 a 1850, daeth Brawd a Chwaer White i'n tŷ ni, ac roeddent yn llawn sêl dros y plant a'r rhai nad oeddent wedi gwrthod y gwirionedd. Buont yn llafurio dros eneidiau heb eu tröedigaeth, ac nid wyf byth yn cofio clywed Chwaer White yn dweud nad oedd unrhyw obaith i'r rhai a lithrodd ac i'r rhai nad oeddent wedi gwrthod y gwirionedd.”¹⁹

GSAM 223Tystiolaeth Adfentyddion y Dydd Cyntaf

GSAM 223.3O ran yr hyn y mae Adfentyddion y Dydd Cyntaf o New England yn ei wybod am athrawiaeth eithafol y drws caeedig, gadewch i'r llythyr canlynol dystiolaethu:—

GSAM 223.4“Rhwng 5 a 9 Awst, 1891, cynhaliais ddadl gyda'r Gweinidog Miles Grant, yn Brookston, dinas sydd â phoblogaeth o tua 30,000 o drigolion. Cynhaliwyd y ddadl yn y babell fawr, a chafodd ei chadeirio gan Mr. John Barbour, a fu unwaith yn llywydd cyngor y ddinas. Mae'r ddinas hon tua ugain milltir o Boston. Roedd y ddadl ar gwestiwn y Saboth, ond ceisiodd Mr. Grant dynnu mater profiad Chwaer White yn y gwaith hwn i mewn i'r ddadl. Honnodd ‘y dangoswyd iddi, ymhell yn ôl yn 1844, fod y cyfnod prawf wedi mynd heibio, ac nad oedd mwy o drugaredd i bechaduriaid.’”

GSAM 224.1“Mewn ateb, dywedais wrtho fod yr Adfentyddion y Dydd Cyntaf wedi cymryd y safbwynt hwnnw, bron pob un ohonynt, ar un adeg, cyn i ni wahanu oddi wrthynt, a bod, yn lle i Mrs. White ffafrio'r safbwynt o gwbl, un o'r pethau cyntaf a ddangoswyd iddi oedd bod y safbwynt hwnnw'n ‘ffug,’ a bod trugaredd yn dal i fod i bechaduriaid. Dywedais, ‘Mae hyn yn wir, ac mae'r Gweinidog Grant yn gwybod ei fod yn wir.’ Wrth i mi ddweud hyn, amneidiodd nifer o bobl Adfentyddion y Dydd Cyntaf o'm blaen [roedd y dosbarth hwnnw'n gyfran eithaf o'r babell fawr lawn] eu pennau mewn cytundeb pendant a chadarnhaol i'r datganiad. Digon yw dweud na soniodd y Gweinidog Grant am y pwynt hwnnw eto yn y ddadl.” Wedi'i lofnodi “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., Rhagfyr 6, 1895.”

GSAM 224Mrs. White Bob Amser yn Ceisio Iachawdwriaeth Pechaduriaid

GSAM 224.3Mae'r ffeithiau canlynol yn profi ymhellach fod Mrs. White wedi llafurio dros dröedigaeth pechaduriaid o 1844 hyd at y presennol: Cynhaliodd hi a'r Gweinidog White gyfarfod yn nhŷ Albert Belden, yn Rocky Hill, Conn., gan ddechrau ar Ebrill 20, 1848. Yn y cyfarfod hwn, rhoddwyd ymdrech i achub rhai o'r byd. Dangosodd y Gweinidog White a'i wraig ddiddordeb arbennig yn yr eneidiau hynny. Ar y pwynt hwn, rhoddwn dystiolaeth un o'r dosbarth hwn a dderbyniodd fedydd oddi wrth y Gweinidog White. Dywed John Y. Wilcox, wrth ysgrifennu o Kensington, Conn., Chwefror 22, 1891:—

GSAM 224.4“Cefais fy arwain i'r gwirionedd ar yr adeg y cynhaliwyd cyfarfodydd yn siambr anorffenedig tŷ Brawd A. Belden, yn Rocky Hill, Conn. Daeth goleuni gwirionedd presennol i mi dan lafur Brawd a Chwaer White. Cefais fy medyddio yn fuan wedyn gan y Brawd White. Oni bai am yr anogaeth a'r nerth a gefais ganddynt, nid wyf yn gwybod a fyddwn i erioed wedi meiddio meddwl na theimlo fy mod yn dderbyniol i'r Arglwydd. Roedd ganddynt ddiddordeb dwfn ynof, a gweithiasant i'm helpu.”

GSAM 225.1Dywedodd y Gweinidog White am y cyfarfod hwnnw mewn llythyr at Stockbridge Howland, Topsham, Maine, “Cyflwynodd y brawd Bates y gorchmynion mewn goleuni clir iawn, a phwysleisiwyd eu pwysigrwydd gan dystiolaethau nerthol iawn. Cafodd y gair effaith i sefydlu'r rhai a oedd eisoes yn y gwirionedd, ac i ddeffro'r rhai nad oeddent wedi penderfynu'n llwyr.”

GSAM 225Gwaith dros Bechaduriaid yn Oswego, N.Y.

GSAM 225.2Yn 1849 bu'r Gweinidog James White a'i wraig yn llafurio yn Oswego, N.Y. Yn y cyfarfodydd hynny, cafodd Hiram Patch a Miss Benson, a oedd wedi dyweddïo, eu tröedigaeth i Dduw a'r gwirionedd presennol.

GSAM 225.3Ym mis Mawrth, 1850, cynhaliwyd cyfarfodydd eto yn Oswego. Yn y Present Truth am fis Ebrill, dywedodd y Gweinidog White, wrth sôn am y cyfarfodydd hynny:

GSAM 225.3“Mae gwaith diddorol iawn ar y gweill bellach ymhlith plant y gweddill yn y ddinas hon. Eu hiachawdwriaeth fu prif bwnc ein cyfarfodydd am y ddau Saboth diwethaf, ac mae Duw wedi ein bendithio'n rhyfeddol. Mae'r gwirionedd wedi cael effaith dda arnom ni yn ogystal ag ar ein plant. Yn yr hwyr yn dilyn y dydd cyntaf diwethaf, cawsom gyfarfod er eu budd arbennig, ac arllwyswyd Ysbryd yr Arglwydd yn ein plith. Ymgrymodd y plant i gyd gerbron yr Arglwydd, ac roeddent i'w gweld yn teimlo pwysigrwydd cadw'r gorchmynion, yn enwedig y pumed, a cheisio iachawdwriaeth trwy Iesu Grist. Roedd hwn yn un o'r cyfarfodydd mwyaf diddorol a welais i erioed.”

GSAM 225.4Yn rhifyn Tachwedd 1849 o'r Present Truth, cyhoeddodd y Gweinidog White hanes am nifer a gafodd eu tröedigaeth a'u bedyddio; ac yn rhifyn olaf y papur hwn ym 1850 ceir hanes am gyfarfod a gynhaliwyd yn Waitsfield, Vt., ac am bresenoldeb Heman Churchill, a oedd newydd gael ei dröedigaeth o'r byd. Cyfeirir ato yn yr erthygl fel “brawd.” Sut y gallai hynny fod pe na bai mwy o drugaredd i bechaduriaid?

GSAM 226Tystiolaeth Ugain ac Un o Dystion

GSAM 226.1Yn y cyswllt hwn rydym yn rhoi tystiolaeth a lofnodwyd, ym 1888, gan un ar hugain o unigolion, a phob un ohonynt oedd ym mudiad yr Adfent ym 1844, ac yn gyfarwydd â chodiad neges y trydydd angel. Roedd pob un yn y neges cyn 1851, a'r rhan fwyaf ohonynt wedi bod yn gysylltiedig ag Adfentyddion y Seithfed Dydd bron o ddechrau'r neges:—

GSAM 226.2“Ni, yr isod-lofnodwyr, gan ein bod yn gyfarwydd iawn â mudiad yr Adfent ym 1844 pan ddaeth yr amser heibio, a chan ein bod hefyd wedi cofleidio gwirionedd neges y trydydd angel mor gynnar â 1850, rydym drwy hyn yn llawen yn tanysgrifio ein henwau i'r datganiad canlynol ynghylch athrawiaeth y drws caeedig a ddelid gan gredinwyr yn neges y trydydd angel o'r adeg y cododd y neges hyd at y dyddiad uchod, a thu hwnt.

GSAM 226.3“Credent, yn unol â Datguddiad 3:7, 8 ac ysgrythurau eraill, fod ar ddiwedd y ddwy fil a thri chant o ddyddiau o Daniel 8:14, Crist wedi cwblhau ei waith yn ystafell gyntaf y cysegr nefol, ac wedi newid ei weinidogaeth i'r lle mwyaf sanctaidd, ac wedi dechrau ar waith y farn, gan newid ei berthynas yn hyn o beth â chynllun iachawdwriaeth. Yma agorwyd drws a chauwyd drws.

GSAM 226.4“Credent y gwrthodwyd gan Dduw y rhai a gafodd y goleuni clir ar neges yr angel cyntaf, ac a drodd yn ei herbyn, gan ei gwrthwynebu'n chwerw. Ond nid oeddent yn credu y byddai'r rhai na chawsant y goleuni, neu'r rhai na ddaethant i oedran atebolrwydd cyn 1844, os ceisient Dduw â chalonnau gonest, yn cael eu gwrthod.

GSAM 226.5“Er eu bod yn credu, ynghyd â William Miller a mwyafrif helaeth yr Adfentyddion, yn union ar ôl i'r amser fynd heibio, fod eu gwaith dros y byd wedi dod i ben, a bod yr Arglwydd yn dod yn fuan iawn, eto, ar ôl i'r goleuni ar y cysegr a'r drydedd neges esbonio eu siom, ni chredent fod trugaredd wedi mynd heibio, ac eithrio'r rhai a wrthododd y goleuni.”

GSAM 227.1Llofnodwyd, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Mrs. Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Mrs. F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Mrs. Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Mrs. Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Mrs. Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mrs. Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mrs. Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mrs. R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mrs. Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Gweledigaeth a Gamddehonglwyd

GSAM 227.2Gwnaed ymdrech i ddehongli gweledigaeth a roddwyd i Mrs. White, yn Topsham, Maine, ar 24 Mawrth 1849, fel un sy'n dysgu'r ddysgeidiaeth gamarweiniol hon—dim mwy o drugaredd i bechaduriaid. Rhoddwyd y weledigaeth hon yn union wrth i'r “curo yn Rochester” (Ysbrydegaeth) gael ei gyflwyno. Gwelodd Mrs. White y byddai'r arwyddion a'r rhyfeddodau dirgel a'r diwygiadau ffug yn cynyddu ac yn lledaenu. Nid diwygiadau o gamgymeriad i wirionedd oedd y diwygiadau hyn (ni ddywedodd na fyddai byth ddiwygiadau o'r fath, ond mai dyna oedd y math a ddangoswyd iddi lle'r oeddent yn defnyddio dylanwad dynol), ond o ddrwg i waeth; oherwydd dim ond gwisgoedd crefyddol oedd gan y rhai a gyffesai newid calon i guddio anwiredd calon ddrygionus. Roedd rhai'n ymddangos fel petaent wedi cael tröedigaeth go iawn, a thrwy hynny'n gallu twyllo pobl Dduw; ond pe bai modd gweld eu calonnau, byddent wedi ymddangos mor ddu ag erioed.

GSAM 227.3Yna dywedodd: “Gorchmynnodd yr angel a oedd gyda mi i mi edrych am drallod enaid i bechaduriaid fel y byddai arfer. Edrychais, ond ni allwn ei weld; oherwydd mae amser eu iachawdwriaeth wedi mynd heibio.”²⁰

GSAM 228.1Mae'r honiad wedi'i wneud bod y weledigaeth hon wedi dysgu nad oedd mwy o drugaredd i bechaduriaid, ond gofynnwn ni, Sut y gallai hynny fod pan oedd hi wedi gwrthwynebu'r ddysgeidiaeth honno o'r union adeg y dysgodd Joseph Turner hi am y tro cyntaf yng ngwanwyn 1845, a thrwy'r amser wedi bod yn llafurio'n daer dros dröedigaeth a gwaredigaeth pechaduriaid?

GSAM 228.2Yn Supplement to Experience and Views, a gyhoeddwyd ym 1854, dywed Mrs. White, “Mae'r ‘diwygiadau ffug’ y cyfeirir atynt i'w gweld yn fwy llawn eto. Mae'r olygfa hon yn ymwneud yn fwy penodol â'r rhai sydd wedi clywed a gwrthod goleuni athrawiaeth y dyfodiad. Fe'u rhoddir drosodd i dwyllau cryf. Ni fydd gan y rhai hynny ‘lafur yr enaid dros bechaduriaid’ fel o'r blaen.”²¹

GSAM 228.3Mae gwrthwynebwyr yn honni eu bod yn gwybod mwy am yr hyn roedd Mrs. White yn ei weld yn y weledigaeth hon nag yr oedd hi ei hun yn ei wybod. Gadewch inni ei archwilio am ennyd mewn cysylltiad â'u fersiwn nhw ohoni; sef, ei bod yn edrych ar gyflwr pechaduriaid yn lle'r adfywwyr. Felly edrychodd ar y pechaduriaid i ddod o hyd i “drallod enaid dros bechaduriaid, ond ni allai ei weld.” Pwy erioed a ganfu drallod enaid dros bechaduriaid drwy edrych ar y pechaduriaid yn unig? Ond, gofynnwn ni, beth am y personau a grybwyllir yn y dystiolaeth uchod a oedd yn syml yn defnyddio dylanwad dynol a mesmeriaeth i ennill tröedigaethau, ac yn ei alw'n waith Ysbryd Duw? A yw'r gwrthwynebwyr hyn, a oedd mor awyddus i ddangos bod Mrs. White yn dysgu theori eithafol y “drws ar gau”, yn barod i gyfaddef bod yr adfywwyr hyn yn bobl sanctaidd, ac yn ennill tröedigaethau gwirioneddol?

GSAM 228.4Mae'n amlwg i bob meddwl diduedd mai'r dosbarth o bobl y cyfeirir atynt yn y cyswllt hwn oedd y rhai a honnai fod ganddynt y trallod enaid hwn, tra eu bod wedi gwrthod goleuni a gwirionedd, ac yn defnyddio mesmeriaeth i ennill tröedigaethau. Ni allai'r fath bobl gael trallod enaid gwirioneddol dros bechaduriaid pan oeddent hwythau eu hunain yn wrthrychau damnedigaeth; oherwydd “mae amser eu [eu hunain] iachawdwriaeth wedi mynd heibio.”

GSAM 229.1O weledigaeth Mrs. White ar 24 Mawrth, 1849, mae rhai pobl wedi ceisio dod i'r casgliad ei bod yn dysgu nad oedd mwy o drugaredd i bechaduriaid; ond rydym eisoes wedi dangos, yn 1845, ym Mharis, Maine, ei bod yn dysgu bod trugaredd i bawb nad oeddent wedi gwrthod goleuni a gwirionedd yn fwriadol ac yn ddeallus. Mewn gweledigaeth a roddwyd yn yr un lle yn 1846, dangoswyd bod gan yr Arglwydd “bobl yn yr eglwysi nad oeddent wedi gwrthod y gwirionedd.” I'r unigolion hynny a oedd yn meddwl yn wahanol, rhoddwyd cerydd, gan ddweud y byddai angylion Duw yn dal i weithio dros y rhai hynny, a phan wnaethant weithio, byddai'r rhai a oedd yn eu condemnio yn cael eu gadael y tu allan.

GSAM 229.2Unwaith eto, ym mis Ebrill, 1848, roedd y Gweinidog White a'i wraig yn llafurio yn Rocky Hill, Connecticut, dros dröedigaeth pechaduriaid. Mae hyn i gyd yn profi bod gweledigaeth 24 Mawrth, 1849, yn cyd-fynd â'r un a roddwyd ym Mharis, Maine, ym 1846, a chyda'r cwrs a ddilynwyd gan wasanaethwyr Duw hyn ym mis Ebrill, 1848.

GSAM 229Trechu Adfywiwr Ffug

GSAM 229.3Cyhoeddwyd y weledigaeth hon gyntaf yng Nghonnecticut, yn y flwyddyn 1849. Roedd gweinidog yn gweithio'n daer iawn yno i sicrhau tröedigaethau, gan honni hyd yn oed fod ganddo rodd yr ieithoedd. Roedd yn ymdrechu i ennill dylanwad dros y grŵp bach o gadwyr y Saboth yn Rocky Hill. Galwodd un o'r rhain yn “sant annwyl i'r Arglwydd.” Yn ei bresenoldeb ef, cafodd Mrs. White weledigaeth yn dangos natur dwyllodrus ei waith, a bod ei “santes annwyl” yn dilyn cwrs nad oedd yn cyd-fynd â'r seithfed gorchymyn. Gwrthododd y “santes” foneddig hon y cyhuddiad, a gwnaeth y gweinidog ddadl gref, gan geisio ennill cydymdeimlad dros “santes dlawd yr Arglwydd,” fel y galwai hi. Yn y noson ganlynol, cafodd y fenyw ifanc hon ymosodiad o golera morbus, a chredai ei bod yn mynd i farw. Anfonodd am Mrs. White, a chyffesodd fod yr hyn a ddangoswyd amdani yn wir; ei bod yn euog o'r union beth yr oedd Mrs. White wedi'i nodi. Felly, methodd y gweithiwr ffug hwn â thwyllo'r cwmni hwnnw, a datgelwyd natur ei waith, a gauodd ei ymdrechion yn y lle hwnnw yn sydyn.

GSAM 230Adfywiwr Ffug Arall yn Oswego, N.Y.

GSAM 230.1Fel enghraifft bellach o'r egwyddor a nodir yn y dystiolaeth uchod, ac i ddangos sut roedd y Gweinidog White a'i wraig yn dal i lafurio ym 1849-50 dros dröedigaeth pechaduriaid, rydym yn rhoi'r ffeithiau canlynol, a adroddwyd i mi gan Elias Goodwin ac eraill o aelodau cynnar yr eglwys yn Oswego, Talaith Efrog Newydd:—

GSAM 230.2Ar y pryd hwnnw (1849) roedd yn byw yn y lle dyn ifanc o'r enw Hiram Patch. Roedd wedi dyweddïo â merch ifanc y priododd â hi yn fuan wedyn. Roeddent yn bobl heb eu tröedigaeth, ond roeddent yn mynychu'r cyfarfodydd a gynhaliwyd gan y Gweinidog White a'i wraig, ac roeddent bron â chael eu perswadio i ddod yn Gristnogion. Ar yr adeg hon dechreuwyd adfywiad yn un o eglwysi Oswego, nid gan y weinidogaeth, ond gan aelod lleygwr amlwg, oedd yn drysorwr cronfeydd y sir. Ymddangosai'r gŵr hwn yn frwd iawn, ac yn honni bod ganddo faich mawr dros bechaduriaid. Byddai'n gwasgu ei ddwylo wrth iddo weddïo dros yr anghredinwyr, ac yn amlwg yn y cyfyngder mwyaf oherwydd eu cyflwr colledig.

GSAM 230.3Aeth Mr. Patch a'i ddyweddi i'r cyfarfodydd adfywiad hyn, ac roeddent yn ansicr sut i benderfynu. Roeddent yn bresennol ar un achlysur pan gafodd Mrs. White weledigaeth lle tynnwyd ei sylw at Hosea 5:6, 7, sy'n darllen, “A hwy a ânt â'u praidd a'u gyr i geisio'r Arglwydd; ond ni'w canfyddant; efe a giliodd oddi wrthynt. Y maent wedi ymddwyn yn bradwrus yn erbyn yr Arglwydd; canys maent wedi genhedlu plant dieithr: nawr bydd mis yn eu llyncu gyda'u cyfrannau.” Dangoswyd iddi nad oedd y rhai a oedd yn arwain yr adfywiad hwn yn iawn gyda Duw, a'u bod heb wir ofid am eneidiau pechaduriaid.

GSAM 231Rhagfynegiad o Fethu

GSAM 231.1Yna dywedodd wrth Mr. Patch, “Dywedwyd wrthyf i ddweud wrthych, yn yr achos hwn, y bydd datganiad y testun yn cael ei gyflawni'n llythrennol. Arhoswch fis, a byddwch yn gwybod drosoch eich hun am gymeriad y bobl sy'n ymwneud â'r adfywiad hwn, ac sy'n honni bod ganddynt gymaint o faich dros bechaduriaid.” Mewn ateb, dywedodd Mr. Patch, “Byddaf yn aros.”

GSAM 231.2O fewn pythefnos i'r amser y rhoddwyd y weledigaeth hon, fe fyrstiodd y trysorydd uchod, a honnai gymaint o boen enaid dros bechaduriaid, rhydweli yn ei stumog yn ei ing ffug, a bu'n rhaid ei gludo i'w wely oherwydd colli gwaed. Bu'n rhaid i siryf y sir gymryd rheolaeth o faterion swyddfa'r trysorydd, a chyda un o'r plismyn edrychodd ar y balans a alwyd amdano yn llyfr y trysorydd, ac yna cyfriodd yr arian fel paratoad i gymryd gofal o'r busnes, pan, wele, roedd diffyg yn yr arian o swm o $1,000 yn union.

GSAM 231.3I'r siryf a'r plismon, roedd yn ymddangos yn amhosibl bod dyn mor ddifrifol mewn adfywiad yn euog o gymryd yr arian. Roeddent yn meddwl bod yn rhaid ei fod wedi ei dalu allan, ac wedi anghofio gwneud y cofnod priodol yn y llyfr; neu efallai ei fod wedi ei adneuo yn y banc, ac nad oedd yn ymddangos yn y cyfrif yn y cwpwrdd diogel. Beth bynnag, roedd yn rhaid iddynt ofyn iddo am esboniad boddhaol, ond rhaid gwneud hynny'n ofalus; oherwydd pe bai'r arian ganddo, byddai'n ddi-os yn gwneud ymdrech i'w guddio. Trefnwyd felly y dylai un ohonynt fynd ymlaen a chuddio yn y sied y tu ôl i'r tŷ, er mwyn gwylio'r drws cefn rhag ofn y byddai unrhyw arwyddion, tra byddai'r siryf yn mynd i mewn drwy'r drws ffrynt. Pan agosodd y siryf at y tŷ a mynd i mewn drwy'r drws ffrynt, gwelodd wisg menyw yn union wrth adael drwy'r drws cefn. Gwelodd y dyn yn y sied y fenyw yn mynd yn gyflym at bentwr eira, yn cloddio twll yn yr eira, ac yn rhoi rhywbeth yno, a'i gorchuddio â'r eira, ac yn dychwelyd i'r tŷ.

GSAM 232.1Daeth y siryf at ochr gwely'r trysorydd, ac ar ôl gofyn am ei iechyd, awgrymodd eu dryswch yn y swyddfa, gan ddweud ei fod ef, mae'n debyg, yn gallu esbonio'r anhawster. Cododd y gŵr, a oedd yn gyffrous iawn, ei law tuag at y nefoedd, a galwodd ar Dduw i dystio nad oedd yn gwybod dim am yr arian. Ar yr union adeg honno, daeth y wraig i mewn, a mynnodd wybod beth oedd o'i le, a pham roedd ei gŵr mor gyffrous. Atebodd y gŵr, “Maen nhw'n meddwl bod gennym ni eu harian.” Yna cododd y wraig ei dwylo yn yr un modd, a galwodd ar Dduw i dystiolaethu nad oedd yr arian ganddynt, a, thu hwnt i hynny, nad oeddent yn gwybod dim amdano. Yn union wrth iddi orffen y frawddeg hon, ymyrrodd y plismon, a oedd wedi brysio o'i guddle i'r banc eira wrth iddi fynd i mewn i'r tŷ, gan ddweud, “Fadam, beth yw hyn? Gwelais chi ruthro o'r tŷ, a rhoi hwn yn y banc eira, a dyma fe, y sach arian goll, a $1,000 wedi'i farcio arni.”

GSAM 232.2Fel y gellid ei ddisgwyl, cwympodd yr adfywiad hwnnw'n sydyn. Ar ôl i Mr. Patch a'i ddyweddi ddysgu am gymeriad yr un a oedd yn arwain yr adfywiad, fe wnaethant sefyll dros y gwirionedd ac ymuno ag Adfentyddion y Seithfed Dydd, ac arhosasant yn aelodau teilwng o'r eglwys honno hyd ddydd eu marwolaeth.

GSAM 232.3Rhoddwyd y weledigaeth hon, fel y gwelir yn glir, er lles ac er budd arbennig yr anghredinwyr, ac arweiniodd at dröedigaeth pechaduriaid, tra bod ei heffaith uniongyrchol ar y rhai a oedd yn bechaduriaid eu hunain ac a wrthodwyd gan yr Arglwydd oherwydd eu rhagrith. Roeddent wedi “bradychu yn erbyn yr Arglwydd;” gan honni bod ganddynt drallod mawr o enaid dros bechaduriaid, dim ond “plant dieithr” a genhedlasant.

GSAM 232Gweithiwr Rhagrithiol yn Camden, N.Y.

GSAM 232.4Ymhlith lleoedd eraill a ymwelwyd â hwy gan y Gweinidog a Mrs. White yn ystod gaeaf 1849-50, roedd tref Camden, N.Y., tua deugain milltir o Oswego, lle'r oeddent yn dal i fyw. Am y cyfarfod hwn, meddai Mrs. White:

GSAM 232.4“Cyn mynd, dangoswyd i mi'r cwmni bach oedd yn proffesu'r gwirionedd yno, ac yn eu plith gwelais fenyw a oedd yn proffesu llawer o dduwioldeb, ond a oedd yn rhagrithiwr, ac yn twyllo pobl Dduw.”²²

GSAM 233.1Ym mis Ionawr, 1884, wrth weithio yn Nhalaith Efrog Newydd, dysgais y manylion canlynol gan Mr. Preston, a oedd yn byw yn Camden adeg y gynhadledd uchod, ac a arhosodd y Gweinidog White a'i wraig gydag ef yn ystod y cyfarfod:—

GSAM 233.2“Roedd y wraig hon yn dysgu safbwyntiau eithafol ar bwnc sancteiddio, gan ddweud bod yna gyflwr o berffeithrwydd i'w gyrraedd lle byddai unigolyn yn gwbl uwchlaw cyfraith Duw; a honnodd ei bod hi wedi cyrraedd y cyflwr perffaith hwnnw. Gyda'r ddysgeidiaeth hon am sancteiddrwydd, roedd hi'n poeni meddyliau rhai o'n pobl ni yn Camden. Dangoswyd i Chwaer White, er gwaethaf holl sancteiddrwydd ffug y wraig hon, bod ei chalon yn ddu â phechod, ac yn ei bywyd roedd hi'n llygredig.

GSAM 233.3“Tra yn y lle hwn, rhoddwyd gweledigaeth arall i Chwaer White, yng ngŵydd y wraig hon, a oedd yn ymddangos fel petai â baich mawr ar ei henaid dros yr anghredinwyr; ond dywedodd Chwaer White wrthi nad oedd yn wir drallod enaid dros bechaduriaid, oherwydd bod ei ffordd ei hun mewn bywyd yn gyfryw fel nad oedd hi ei hun yn sefyll yn syth yng ngolwg Duw. ‘Felly,’ meddai Mr. Preston, ‘roedd yr hyn a elwir yn weledigaeth Camden yn berthnasol yn bendant ac yn arbennig i achos y wraig honno, ac nid i gyflwr pechaduriaid yn gyffredinol, a dyna sut y deallom ni hi ar y pryd.’”

GSAM 233.4Ar ôl i Mrs. White adrodd ei gweledigaeth, cododd y wraig a dweud, “Mae Duw yn gwybod fy nghalon, a phe gallech ei gweld, fe welech ei bod yn bur ac yn lân.” Felly daeth y cyfarfod i ben. Ychydig wedyn, fodd bynnag, aeth y wraig yn ddifrifol wael, a chredai ei bod yn marw. Meddai, “Rhaid i mi weld y Chwaer White; mae gen i gyffes i'w gwneud iddi. Dywedais wrthi fy mod yn fenyw dda, fy mod yn bur. Nid yw hynny'n wir. Rwy'n fenyw ddrwg. Nid fy ngŵr yw'r dyn hwn rwy'n byw gydag ef. Gadawais ŵr da yn Lloegr, ac un plentyn bach, a rhedeg i ffwrdd gyda'r dyn hwn. Ni chawsom ein priodi erioed. Rwyf wedi bod yn honni fy mod yn feddyg, ac wedi bod yn gwerthu meddyginiaeth y tyngais yn y llys ei bod wedi costio $1 y botel i mi, ond dim ond deuddeg sent y botel a gostiodd i mi. Tyngais hefyd fod buwch a werthasom i ddyn tlawd wedi costio $30 i ni, pan mai dim ond $20 a gostiodd i ni.”²³

GSAM 234.1I'r fath ragrithwyr rhagrithiol y mae geiriau Mrs. White ynglŷn â “trallod enaid dros bechaduriaid” yn berthnasol, ac nid i bechaduriaid yn gyffredinol. O ystyried y ffeithiau a gyflwynwyd uchod, sy'n dangos bod athrawiaeth “dim trugaredd mwyach” i bechaduriaid wedi'i chondemnio'n llwyr o'r dechrau i'w phregethu yn y gwanwyn 1845; ac y mae Mrs. White wedi llafurio'n ddiwyd dros dröedigaeth pechaduriaid drwy'r amser ers y dyddiad hwnnw, pwy all gredu, yn 1851, pan gyhoeddwyd ei gwaith o'r enw Experience and Views, ei bod yn bwriadu dysgu nad oedd “dim mwy o iachawdwriaeth i bechaduriaid”?

GSAM 234Gŵr Dim Trugaredd

GSAM 234.2Hyd yn oed mor ddiweddar â'r flwyddyn 1848, roedd unigolion yn dal i fod yma ac acw a oedd yn dal nad oedd mwy o drugaredd i bechaduriaid. Nid oedd y rhain, fodd bynnag, yn Adfentyddion y Seithfed Dydd. Roedd un o'r dosbarth hwn, o'r enw Sweet, yn byw yn ninas Rochester, N.Y. Ychydig ar ôl i mi wneud proffesiwn cyhoeddus o grefydd, a chael fy medyddio ymhlith yr Adfentyddion y Dydd Cyntaf, roeddwn yn mynychu cyfarfod pabell yn Canandaigua, N.Y., a arweiniwyd gan y Gweinidogion J. C. Bywater a Geo. W. Burnham. Roedd y gŵr hwn, Sweet, yn bresennol, a mynegodd amheuon difrifol iawn ynghylch dilysrwydd fy mhrofiad crefyddol, oherwydd ei fod yn “meddwl nad oedd yn bosibl bellach i bechaduriaid gael eu tröedigaeth.”