Wase 8 — Na kana magiti ni vakawati ni Lami
GSAM 134.1“E dua na tamata sa vakarautaka e dua na magiti levu ni ivakayakavi, ka sureti ira e lewe vuqa; ia ni sa yaco na gauna ni ivakayakavi, sa tala na nona tamata me kaya vei ira era sa sureti, Dou lako mai; ni sa vakarau tu na ka kecega.”1
GSAM 134.2“Sa kalougata ko ira era sa kacivi ki na kana magiti ni vakawati ni Lami.”2
GSAM 134.3Na ivakayakavi na iotioti ni kana ena dua na siga. Ena vosa vakatautauvata oqo e tolu na veikacivi ki na ivakayakavi. Me kakua ni veiwaki na vosa vakatautauvata oqo kei na veikacivi ki na “ivakasigalevu” sa tukuni ena Maciu 22:1-7. Na “ivakasigalevu” na kana ena lomaloma ni siga. Ena vosa vakatautauvata me baleta na veikacivi ki na ivakasigalevu, eda kila kina ni a “caka vakaca vei ira” na dauveikacivi, ka ra vakamatei; a vakamatei tale ga na luvena na tui. Na tui ka tala yani na veikacivi sa “vakarusai ira na daulaba oqori, ka vakama na nodra koro.”
GSAM 134.4Na vosa vakatautauvata oqo me baleta na veikacivi ki na “ivakasigalevu,” ka vakaraitaka na ka e yaco vei ira era a cata taumada na veikacivi oya, e vakatayaloyalotaka vinaka na ka a yaco dina vei ira era cata na kosipeli i Karisito, ka vakamatei koya kei ira na nona yapositolo. Sa tala na Turaga na mataivalu me valuti ira na lewe ni matanitu oya, ka ra “vakarusai ira na daulaba oqori, ka vakama na nodra koro”—ko Jerusalemi.
GSAM 134Na Veikacivi ki na iVakayakavi
GSAM 134.5Na veikacivi oqo ki na ivakayakavi ena vosa vakatautauvata, e sega ni vakatitiqataki ni dusia na “kana magiti ni vakawati ni Lami.” Sa tukuni ni ra na kalougata ko ira era sa kacivi ki na “kana magiti ni vakawati” oya. Na kana magiti ni vakawati e muri ni sa oti na vakawati. Na vakawati ni Lami e yaco ni bera ni lako mai ko koya; me vaka eda sa raica oti, ni sa qai lako mai ko Karisito ena “lesu mai na vakawati.”3
GSAM 135.1O koya gona, na veikacivi oqo ki na kana magiti ni vakawati, e dodonu me tautauvata kei na itukutuku ni imatai ni agilosi ena Vakatakila 14, kei na kacivaki ni gauna ena wase e tini, sa oti na noda dikeva. Me vaka sa vola ko Luke, na imatai ni veikacivi oqo ki na ivakayakavi e lako “kivei ira era sa sureti.” Ko cei o ira ka ra sa sureti oti?—Ko ira era sa rogoca ka vakabauta na kosipeli i Karisito. Era kaya ni ra lomani Karisito, ka taleitaka na nona rairai vakarua mai me vakavotukana kina vakaoti na nodra inuinui. A cava me sega ni lako taumada kina vei ira na veikacivi? Me vaka ni a dodonu me vunautaki taumada na kosipeli vei ira na Jiu, ka tu vei ira na iVolatabu, ka ra kaya ni ra waraka tiko na lako mai ni Mesaia,4 sa vakatale ga kina na kena tukuni taumada na itukutuku ni lesu vakarua mai i Karisito vei ira era kaya ni ra nona imuri, ka taleitaka na nona rairai mai.
GSAM 135Na Veikacivi Vei Ira Era sa Sureti Oti
GSAM 135.2Ni sa baleti ira era sa sureti oti na imatai ni veikacivi ki na ivakayakavi, e dodonu me lako ki na veisoqosoqo lotu. Ia, na ka a yaco dina, na kacivaki ni sa voleka na lako mai i Karisito, mai na yabaki 1833 ki na vula itubutubu ni 1844, a vakayacori ena veisoqosoqo lotu, ka ra a tokona vakalevu tale ga na nodra italatala. Na imatai ni ivola tabaki nei William Miller me baleta na nona vakasama ni sa voleka na lako mai i Karisito, a tabaki ena dua na niusiveva ni Lotu Papitaiso mai Brandon, Vt. Na nona cakacaka kei na nodra cakacaka na nona itokani me yacova na Epereli, 1844, a vakayacori vakalevu ena veivale ni lotu se na veivale ni soqoni era vakarautaka na veisoqosoqo lotu ena gauna oya.
GSAM 135.3Sa vakaoqo na ka e kaya ko Talatala Himes me baleta na cakacaka nei Talatala Miller me yacova na vula itubutubu ni 1844:
GSAM 135.3“A cakacaka ena kedra maliwa na ilawalawa kece kei na veimata lotu, ka sega ni vakalatilati ena nodra ituvatuva se ivakarau ni veivakadodonutaki, ni sa vakabauta ni rawa vei ira na lewe ni veisoqosoqo lotu me ra tiko ga ena nodra isoqosoqo, ka vakarautaki ira tale ga ki na nona lako mai na nodra Tui.”
GSAM 135.4Ni vosa ko Talatala Himes me baleta na nodrau cakacaka vata kei Talatala Miller, sa kaya tale: “Na lewe levu vei ira na italatala kei na veisoqosoqo lotu era dolava na nodra katuba vei keimami kei ira na tacimami era vunautaka na ivakavuvuli ni lesu mai i Karisito, era a cakacaka vata kei keimami me yacova na yabaki ka sa iotioti”—na yabaki 1844.
GSAM 136Na Veikatuba sa Dolavi ki na iTukutuku
GSAM 136.1Me baleta na nona cakacaka kei na kena ivakarau, sa kaya ko Wm. Miller:
GSAM 136.1“Sa dolavi vei au na veikatuba me’u vunautaka na ivakavuvuli oqo ni lesu vakarua mai i Karisito ena maliwa ni voleka ni veimata lotu kecega, ka’u sa rawa ga ni ciqoma e dua na iwase lailai ni veisureti.... Ena veivanua kecega au sa lako kina, ko ira na lewe ni veisoqosoqo lotu era lotu dina sara, era yalodina ka bulabula vakayalo, era sa dau ciqoma ena yalorawarawa sara na ivakavuvuli sa kacivaki vakaoqo; ia na tamata sa kaya ni lotu ka lomana na vuravura, na Farisi, na dauyalodredre, na viavialevu, na dokadoka, kei na nanumi koya ga, era vakalialia ka vakasewasewana na ivakavuvuli ni lesu vakarua mai i Karisito.”
GSAM 136.2Me baleta na ivakarau ni itukutuku ni lesu mai i Karisito, e rawa ni tukuni kina na ka vata ga ka tukuna ko D’Aubigné me baleta na Vakavoui ni Lotu,—E a “vakayacori ena yaca ni dua na yavu vakayalo. E a kacivaka na vosa ni Kalou me kena dauveivakavulici; na vakabauta me sala ni veivakabulai; na Yalo Tabu me kena iyaragi: ia ena veika sara ga oqo sa biuta tani kina na veika vakavuravura kecega.”
GSAM 136Na Ua Kaukauwa ni Veivakabulabulataki Vakayalo
GSAM 136.3Sa vakamacalataka vakaoqo na ivakarau ni veivakabulabulataki vakayalo ka muria na kacivaki ni itukutuku ni lesu mai i Karisito ko L. D. Fleming, na italatala ni lotu Vakarisito ena gaunisala o Casco, mai Portland, Maine:—
GSAM 136.4“Na kauwai e vakayadrati ena nona [Wm. Miller] ivunau e vakasamataki vakavinaka sara ka sega ni vakauqeti wale ga ena loma katakata; ia, e dina ni oqo na veivakabulabulataki vakayalo levu duadua au sa raica, e lailai duadua kina na ue sa vu ga mai na loma katakata. E vaka me tara vakalevu duadua na nodra bula na tagane ena itikotiko. Oqo na ka e vu ni kena mana: sa taura ga ko Taciqu Miller na iseleiwau ni Yalo, sa ucuna mai ka sa sega ni ubi, ka tauca na batina gata ki na yalo sa luvai tu, ka sa tava! sa o koya ga oqori. Ena mata ni bati ni iyaragi kaukauwa oqo, sa bale na tawa vakabauta, ka sa malai na ivakavuvuli ni ra na vakabulai na tamata kecega. Sa yali na veiyavu lasu, ka ra sa kurabui na dauveivoli ni Pepeli. E vaka vei au ni oqo e voleka sara ki na veivakabulabulataki vakayalo ena nodra gauna na yapositolo, mai na veika kece sa raici ena gauna oqo.”
GSAM 137E Dua na Ka a Yaco mai Richmond, Me.
GSAM 137.1Me ivakaraitaki ni cakacaka ni veivakabulabulataki vakayalo ka salavata kei na vunautaki ni ivakavuvuli ni lesu mai i Karisito, eda na cavuqaqataka e dua na iwase ni nona itukutuku e dua ka a cakacaka tiko ena isoqosoqo oya. Ni vosa me baleta e dua na bose vakavulavatolu mai Richmond, Me., ka tiko kina na mata ni tolusagavulu na isoqosoqo ni Lotu Papitaiso ni Loma Galala, sa kaya ko koya:—
GSAM 137.2“Ni’u curuma na vale ni sokalou, sa tucake ko Talatala Rollins, ka a dabe volekata na itutu ni vunau ena yasa kadua sara ni vale, ka kaya, ‘Taciqu White, e dua na nomu idabedabe eke e yasaqu.’ Ni sa oti na ivunau, sa soli na galala vei ira na tamata me ra vosa, ka’u sa vosa ena galala me baleta na bula Vakarisito, kei na nodra qaqa na yalododonu ena lesu vakarua mai i Karisito. E vuqa na domo era kaila, ‘Emeni! emeni!’ ka sa drodro na wai ni matadra e lewe levu ena isoqosoqo levu oya.... Ni sa voleka ni oti na soqoni oya, ka ni sa ciqoma oti na noqu veivakadonui, sa tucake ko Talatala Rollins ka kaya: ‘Ko Taciqu White, sa dabe tiko e ligaqu imatau, ena vosa ena vale ni soqoni o Reed ena yakavi oqo, me baleta na lesu vakarua mai ni noda Turaga ko Jisu Karisito. Dou lako mai, kemuni na taciqu, ka mai rogoca ga vakataki kemuni. Sa rauta na vanua me keimami vakacegui kemuni kece kina. Dou lako mai, kemuni na taciqu, ena sega ni vakaleqa e dua vei kemuni na kena rogoci na ulutaga oqo.’... Sa kila vinaka ko koya ni ra na biuta na nodra soqoni ena koro e lewe levu vei ira na tacina, ka lakova e tolu na maile me ra rogoci au, ka na sega ni rawa ni vakayacori na nodra bose ni lewa sa lokuci. A sa yaco vakakina. E tolu na kena iwase ena va vei ira na italatala, kei na voleka ni mata kece ni veisoqosoqo, era a lako tani, ka sa sinai na vale ni soqoni o Reed ni se bera sara na kena gauna. Na noqu ulutaga na Maciu 24. Sa solia vei au na Yalo ni Kalou na galala levu ni vosa. Sa vakatubuqoroqoro na nodra kauwai.”
GSAM 137.3“Ni’u tinia ena noqu vakamasuti ira na lotu Vakarisito me ra sorovaki ira vakaoti vua na Kalou ka vakarau tu, kei ira na tamata ivalavala ca me ra vakasaqarai Karisito ka vakarau ki na nona lako mai na Luve ni tamata, sa sobuti au na kaukauwa ni Kalou, ka’u sa taura kina na itutu ni vunau ena ligaqu ruarua me’u tokoni au. Sa dua na auwa bibi vakayalo. Ni’u raica na kedra ituvaki na tamata ivalavala ca, era sa rusa ni ra sega ni tu vata kei Karisito, au sa kacivi ira ena tagi, ka’u tukuna vakavica, ‘Lako mai vei Karisito, o iko na tamata ivalavala ca, mo vakabulai ni sa rairai mai ena nona lagilagi. Lako mai, o iko na tamata ivalavala ca vakaloloma, ni se bera ni bera vakalevu. Lako mai, tamata ivalavala ca, tamata ivalavala ca vakaloloma, lako mai.’”
GSAM 138.1“Sa bibi dina vakayalo na vanua oya. Era tagi na italatala kei ira na tamata, eso e rogo levu na nodra tagi. Ni oti yadua na veikacivi vei ira na tamata ivalavala ca, sa rogo na vutugu ena isoqosoqo taucoko. Au sa tucake tu vakabalavu, ka vakamacalataka na wase oya ka veivakamasuti me sivia e rua na auwa, ka sa tekivu mamaca na domoqu. Au sa cegu na vosa, ka tagi vakadomoilevu ena vukudra na tamata lomani oya, ena yalo sa tarai vakatitobu, me vaka e kila ga ko koya sa kaciva na Kalou me vunautaka na nona dina vei ira na tamata ivalavala ca. Sa ciwa na kaloko, ia kevaka e soli na galala vei ira tale eso me ra vosa, ena toso kina na soqoni me yacova na lomaloma ni bogi. Sa vinaka me mai cava ena yalo sa tarai vakatitobu tu ena gauna oya, ia me soli mada na galala vei ira kece me ra digitaka na yasa ni Turaga. Au sa qai kerea vei ira kece ena isoqosoqo era na tomani au ena masu, kei ira era vinakata me ra kau ena masu ki na itikotiko vakaturaga ni loloma, me ra vakarau tu me ra sota marau kei na iVakabula ena nona lesu vakarua mai, me ra tucake. Na tamata yadua ena vale levu oya, me vaka era a qai tukuna vei au e muri na tamata era a tiko ena veiyasana duidui ni vale, sa tucake. Ni sa oti e dua na masu lekaleka, sa qai cava na soqoni.”
GSAM 138.2“Ena mataka ka tarava au sa lesu ki na koro, ka lako vata kei au e sega ni lailai sobu mai na vitu na kena iwase ena walu vei ira na lewe ni bose vakavulavatolu ni Lotu Papitaiso ni Loma Galala oya. Era dui tukuna na kena lagilagi na soqoni era a tiko kina ena yakavi sa oti.”
GSAM 138Na Veisureti me Kau na iTukutuku ki na Veivanua Tale Eso
GSAM 138.3“Ena gauna ni cegu, era a sureti au na mata ni veisoqosoqo kei na italatala me’u lewena na nodra veivosaki me baleta na gauna au rawa ni vunau kina vei ira na veisoqosoqo lotu era tiko ena bose vakavulavatolu oya, ka ra taukena na vale ni sokalou lelevu. Sa lomaloma ni Feperueri ena gauna oya, ka sa lewai ni sega ni vo e sivia e ono na macawa me dei tiko kina na uca cevata ka rawa kina na veilakoyaki ena qiqi e dau dreti me sisi ena dela ni uca cevata, me rawa vinaka vei ira na tamata me ra lako ki na veisoqoni. E tinikarua na vanua bibi duadua sa digitaki me’u cakacaka kina ena ono na macawa. Au na solia e tini na ivunau, ka na gadrevi kina me’u vosa vakaruasagavulu ena dua na macawa. Oqo sa vo ga kina vei au e veimacawa e veimama na siga, ka’u sa dau raica ni gadrevi sara na gauna oya me’u lakova kina e tinikalima se ruasagavulu na maile ki na vanua ni soqoni ka tarava.”5
GSAM 139Era Saumaki e Vica na Drau
GSAM 139.1Na veivakabulabulataki vakayalo kei na nodra saumaki e vica na drau na tamata ena veivanua kecega a muria na vunautaki ni ivakavuvuli ni lesu mai i Karisito, ka vakauasivi ni sa voleka na icavacava ni yabaki vakajiu 1843 (Maji 21, 1844). Ena vula ililiwa oya, na dauvolaivola oqo, ena koro ka sucu kina—ko Victor, N.Y.—sa qai rogoca kina ena imatai ni gauna na ulutaga oqo, ia, e dina ni se qai yabaki tinikarua, sa ciqoma na vakabauta ni lesu vakarua mai i Karisito me vaka na ka e rawa ni kila. Sa tara vakabibi dina na lomadra na tamata, ena veisoqoni ka vakakina ena veivanua kecega. Ena gauna oya e dua ga na koro lailai ko Victor, ka rauta ni rua na drau na lewena, ia na vanua vakavolivolita e tawani vakalevu. Ena vuku ni veitaravi ni soqoni ka vakayacori ena koro lailai oya, sa tukuni ni ra saumaki e lima na drau na tamata.
GSAM 139Na iVakadinadina ni iVola ni Yabaki ni Lotu Wesele
GSAM 139.2Me baleta na ua kaukauwa ni veivakabulabulataki vakayalo ka muria na kacivaki ni lesu mai i Karisito, eda kunea ena iVola ni Yabaki ni Lotu Wesele ni “ena loma ni va na yabaki mai na 1840 ki na 1844, e 256,000 na tamata era saumaki mai Amerika.” Na ka sa dina mai Amerika e dina tale ga ena veimatanitu tale eso ka vakayacori kina na veikacivi. “E dua na kaukauwa levu sa salavata kei na vunau, ka ra saumaki na tamata ena veivanua kecega.” Ni sa lako na imatai ni veikacivi ki na kana magiti ni vakawati vei ira na veisoqosoqo lotu,—“ira era sa sureti,”—sa qai tete yani ena vukudra kivei ira kece era na lako mai ka votai ena veivakabulai sa waraki ira tu na tamata ni Kalou. Se vunautaki na itukutuku, se masulaki, se lagati ena “sere ni lesu mai i Karisito,” na cakacaka e salavata kei na veivakayavalati kaukauwa ni Yalo ni Kalou.
GSAM 140Era Vunau na Gone mai Suwiteni
GSAM 140.1Ena tikina oqo eda na raica na nona cakacaka na Turaga me tekivutaki na kena kacivaki na itukutuku ena veimatanitu ka vakatabuya kina na lawa na vunautaki ni dua na ka e saqata na “lotu sa vakadonui vakamatanitu.” Ko Suwiteni e dua vei ira na matanitu oya. E kea sa vakayagataki ira na gone lalai na Turaga me tekivuna na cakacaka. Na imatai ni kena vakaraitaki na ka oqo e a yaco ena vula ikatakata ni 1843, mai Eksjö, ena ceva kei Suwiteni. E dua na goneyalewa lailai, e se qai yabaki lima, ka se sega ni vulica na wilivola se lagasere, sa lagata vakadodonu ena dua na siga e dua na sere balavu ni Lotu i Luther, ena ivakarau sa bibi sara vakayalo; oti sa kacivaka ena kaukauwa levu ni “sa yaco mai na gauna ni nona veilewai,” ka vakamasuti iratou na nona vuvale me ratou vakarau me sota kei na Turaga; ni sa voleka na nona lako mai. Ko iratou ena vuvale eratou se bera ni saumaki sa kerea na loloma vua na Kalou, ka sa vosoti na nodratou ivalavala ca. Na isoqosoqo oqo sa tete mai na dua na koro ki na dua tale, ka ra kacivaka na itukutuku e so tale na gone. Na isoqosoqo vata oqo ena kedra maliwa na gone sa laurai tale ga vakalailai mai Nowei kei Jamani.
GSAM 140“Io! Au a vakasaurarataki meu vunau”
GSAM 140.2Ena 1896, niu a vakayacora tiko na soqoni ena tinikavitu na vanua duidui mai Suwiteni, au a lako curuma e vica na vanua era a vunau kina na gone ena 1843. Au a rawa ni veitalanoa kei ira era a rogoca na vunau, kei ira na tagane era a vunau ni ra se gone. Au a kaya vua e dua vei ira, “O a vunautaka na itukutuku ni lesu mai i Karisito ni o se gonetagane?” A sauma, “Vunau! Io, au a vakasaurarataki meu vunau. Au a sega ni lewa vakataki au na ka oqo. E dua na kaukauwa a sobuti au, kau a vosataka na ka a vakasaurarataki au na kaukauwa oya meu vosataka.”
GSAM 140O Boquist kei Walbom mai Örebro, Suwiteni
GSAM 140.3Ena yasana o Örebro Län, a tete na cakacaka oqo me yacova ni ra sa uqeti tale ga na qase cake me ra vunautaka na itukutuku. Sa qai vakauqeti ira na vakailesilesi ni matanitu na bete ni “lotu e vakadonui vakamatanitu,” me ra vesuki rau e rua na cauravou, o Walbom, yabaki tinikawalu, kei Ole Boquist, yabaki tinikalima. Era kaya ni ra na totogitaki rau e matanalevu me kedra ivakaraitaki na kena vo. Era a samulaka na dakudrau luvawale ena ititoko ni kau biriji, ka biuti rau, kei na mavoa sa drodro tu kina na dra, ena valeniveivesu mai Örebro. Ni sa mavo na mavoa oqo, era a kauti rau tani mai na valeniveivesu, ka tarogi rau vakaukauwa, “Drau na muduka na vunautaki ni ivakavuvuli oqo?” E dina ni ra a samulaki rau tale ena ititoko ena ikarua ni gauna, ka dolava vou na nodrau mavoa, na isaunitaro ga era a rogoca sai koya oqo, “Keirau na vunautaka na vunau sa vakaroti keirau kina na Turaga.” Ena nona veimasulaki e dua na marama rogo e lewe ni lotu mai Örebro, a vakaroti ira na vakailesilesi o Tui Oscar I. me ra sereki rau na gonetagane mai na valeniveivesu, ka laivi ira na tamata oya. Sa rawati vakakina na qaqa ni dina mai Suwiteni.
GSAM 141Na ivakadinadina i Boquist
GSAM 141.1Ena Na Railesu kei na iTalai ni Okotova 7, 1890, e tiko kina e dua na italanoa taleitaki vakalevu me baleta na nodra vunau na gone, a vola sara ga o O. Boquist. E kaya:—
GSAM 141.2“Ena yabaki 1843 a tubu e dua na isoqosoqo vakalotu ena kedra maliwa na tamata ena tabana ni lotu mai Karlskoga, ena Örebro Län. Na kena iliuliu na gone kei na cauravou, era a vakatokai me ‘rapare.’ Era a vunau ena kaukauwa vakalou, ka kacivaka e matadra na tamata ena yalodei levu ni sa yaco mai na tiki ni siga ni veilewai ni Kalou.
GSAM 141.3“Ena vula ni lutu ni draunikau ena yabaki vata oya, oi au, o O. Boquist, au sa yabaki tinikalima tiko, kei na dua tale na cauravou, o Erik Walbom, yabaki tinikawalu, a sobuti keirau na kaukauwa tawarairai oqo ka sega sara ni rawa me keirau saqata. Ni sa tauri keirau ga na kaukauwa oqo mai lomalagi, keirau sa tekivu vosa vei ira na tamata, ka kacivaka ena domo levu ni sa yaco mai na tiki ni siga ni veilewai, ka dusimaki ira ki na Joeli 2:28-32 kei na Vakatakila 14:6, 7.”
GSAM 141Na gone ena raivotu
GSAM 141.4Era a tukuna vei au na tamata ni o ira era sa sobuti ira vakaoqo na kaukauwa mai lomalagi era sa sega ni kila na veika kece e wavoliti ira. Era sa raica dina tiko na raivotu mai vua na Kalou, ka ra vosa ena kaukauwa e tara sara na lomadra na vakarorogo me ra vakadinata. Era kaya ni o ira na gone lalai oqo, ni sa tiko vei ira na kaukauwa oya, era vosa ena kaukauwa kei na dokai era dau vosa kina na tagane kei na yalewa sa qase. O koya era raica na ka oqo, era vakabauta kina ni sa vakayagataki ira na Turaga me ra vosataka vakaparofisai na veidina bibi oqo. E tomana na dauvolaivola:—
GSAM 142.1“Era soqoni vata mai e lewe vuqa na tamata me ra rogoci keirau, ka tomani tiko na neirau soqoni ena siga kei na bogi, ka vu mai kina e dua na veivakayadrati vakayalo levu. Era a tarai na gone kei na qase ena Yalo ni Kalou, ka tagi vua na Turaga me lomani ira, ni ra vakatusa na nodra ivalavala ca e mata ni Kalou kei na tamata.
GSAM 142.2“Ia ni sa tukuni vua na bete ni lotu na ka oqo, sa vakayacori e vuqa na sasaga me keirau vagalui, me tarovi kina na yavalati vakalotu sa tete tiko; ia a sega ni yaga na sasaga kece. Sa qai kerei na ovisa liu me vakavuna na neirau vesu, ka ono na macawa na neirau vakasaqarai wale ena veikau, na vanua keirau a dro kina me keirau vakaruru kina.
GSAM 142.3“Ia e muri sara, keimami a kacivi me keimami la'ki tu e mata ni italatala ni lotu. Sa tubu na keimami iwiliwili, ka le vasagavulu na cauravou kei na goneyalewa keimami a la'ki tu ena vale ni italatala, ka keimami a vakatarogi vakabalavu kina. Era a vakatarai na kena vo kece me ra lesu ki na nodra veivale, ia koi keirau ga kei Walbom e sega. Keirau a vesu, ka ena siga ka tarava keirau a biu me keirau vesu ena valeniveivesu mai Örebro, ka tiko vata kei ira na daubutako ena rumu ni veivesu 14, me vaka ga keirau a cakava e dua na cala levu.”
GSAM 142Na ivakadinadina ni ganei Boquist
GSAM 142.4Ena Sepiteba 22, 1896, a tiko ena neimami soqoni mai Örebro na ganei Boquist, sa yabaki vitusagavulukarua, ka tukuna vei keimami na veika a yaco vua na ganena; ni a raica o koya na nona vakanakuitataki, vesu, kei na sereki. A lagata vei keimami na sere erau a lagata o Boquist kei Walbom ni rau taubale tani mai na valeniveivesu ki na ikawakawa e dela ni ikeli wai e wavokita na valenitui kaukauwa ni ikatinikaono ni senitiuri oya, ka a vakayagataki me valeniveivesu ena 1843. Na kaukauwa ni isoqosoqo ni 1843 a tiko vata kei na ivakadinadina kei na lagati ni sere. Ni vakadewataki ki na vosa Vakavalagi, sa vaka oqo na sere:—
GSAM 143Na sere erau lagata o Boquist kei Walbom
GSAM 144Na gonetagane dauvunau mai Karlskoga
GSAM 144.4E dua na turaga mai Örebro a talanoataka vei au e dua na ka a yaco mai Karlskoga, na vanua a tiko kina ena 1843. E kaya:—
GSAM 144.5“E dua na gonetagane lailai yabaki walu, ka sega ni se vulica me wilika na mata ni volavola, a tekivu vunautaka na itukutuku, ka cavuta e vuqa na tikina ni iVolatabu. Era kaya na tamata, ‘Sa sinai sara ga ena iVolatabu na gonetagane oya.’ A yaco na ka oqo ni sa vosa oti o Tui Oscar ena vukudra era a vakacacani, o koya a sega kina ni rawa vua na bete ni vanua oya me kauta na gonetagane ki na mataveilewai me tarova na cakacaka. Ia a tukuna vei ira na tamata me ra kauta mai vua na gonetagane, ka na vakavotuya na kena ituvaki, ka vakaraitaka vei ira na nona lecaika ena iVolatabu.
GSAM 144.6“E matadra e dua na ilala tamata, a dolava na bete na nona ivola ni sere, ka kerea na gonetagane me wilika vua. A sauma na gonetagane, ‘Au sega ni kila na wilivola;’ ia ni sa vuki tani ka solia na dakuna vua na bete, a lagata vakadodonu na sere mai na kena itekivu ki na kena itinitini. Ena gauna vata oya a vakararai toka ena ivola na bete ena kurabui. A kaya na bete vua na gonetagane, ‘E vaka ni o kila na ka kecega.’ A sauma na gonetagane, ‘E sega. Keimami sega ni vakatarai ena veigauna kece me keimami tukuna na ka kece keimami kila.’
GSAM 145.1“Sa qai dolava na bete na Veiyalayalati Vou ka kaya vua na gonetagane, ‘Wilika mada vei au na ivola oqo.’ A sauma na gonetagane, ‘Au sega ni kila na wilivola.’ A taroga na bete, ‘Ia na cava sara mada o kila me baleta na iVolatabu?’ A sauma, ‘Au kila na vanua e tiko kina e dua na tikina e cavuti kina na vosa ‘and’ vakatinikava.’ A kaya na bete, ‘E sega! E sega ni dua na tikina vakaoqori ena iVolatabu.’ A kaya na gonetagane, ‘Mo ni yalovinaka mada ka wilika vei au na Vakatakila 18:13?’ ‘Io,’ a kaya na bete. Ni sa wiliwili o koya, era wilika tiko na tamata, ka sa dina sara ni sa tiko kina vakatinikava na vosa ‘and’, ka dua vei ira na tinikava oya e baleta na ‘vesuki ni yalodra na tamata.’ Era a kailavaka na tamata, ‘Oqori! Oqori! E levu cake na ka e kila na gonetagane ena iVolatabu mai na bete!’ Ni sa madua vakalevu na bete, sa biuta na ulutaga oya, ka sega tale ni vakasosataki ira na tamata mai na gauna oya.”
GSAM 145.2Sa vakakina na Turaga, ni sa vakadeitaka na nona vosa mai na gusudra na gone, ka ena sala veivakurabuitaki oqo sa kauta kina na nona dina ki na daligadra na tamata, ka sa vakatabuya na nodra lawa na vunautaki ni dua tale na ivakavuvuli, vakavo ga na kena sa vakavuvulitaka na “lotu e vakadonui vakamatanitu.”
GSAM 145Na isolisoli ni Yalo sa sema ki na itukutuku
GSAM 145.3E sega ni mai Suwiteni duadua ga a vosa kina na Turaga vei ira na nona tamata ena isolisoli ni nona Yalo, ka salavata kei na isoqosoqo ni Lesu Vakarua Mai. Mai Sikoteladi, mai Igiladi, kei Amerika tale ga, sa vakavulici ira na nona tamata na Turaga ena veivakatakilai vakasakiti.
GSAM 145Na raivotu i William Foy
GSAM 145.4Ena yabaki 1842 a tiko mai Boston, Mass., e dua na turaga vuli vinaka na yacana o William Foy, ka dau vosa vakavinaka sara. E lewe ni lotu Papitaiso o koya, ia a vakarau tiko me tabaki me italatala ni lotu Episikopali. Ena nona loloma na Turaga, a solia vua e rua na raivotu ena yabaki 1842, e dua ena Janueri 18, ka dua tale ena Veverueri 4. Na raivotu oqo sa vakaraitaka vakamatata ni sa veivakatakilai dina ni Yalo ni Kalou. Era a sureti koya mai na dua na vanua ki na dua tale me vunau ena nodra itutu ni vunau, e sega ni o ira wale ga na lewe ni lotu Episikopali, ia o ira tale ga na lewe ni lotu Papitaiso kei na veimatalotu tale eso. Ni vosa o koya, e dau daramaka tu ga na isulu balavu ni italatala, me vaka era dau daramaka na italatala ni lotu oya ena nodra qaravi tavi vakalotu.
GSAM 146.1Na raivotu nei Turaga Foy a baleta na kena sa voleka na lesu mai i Karisito, na nodra ilakolako na tamata ni Kalou ki na koro mai lomalagi, na vuravura vou, kei na lagilagi ni nodra ituvaki na vakabulai. Ni sa kila vinaka na vakayagataki ni vosa, ka maqosa na nona vakamacalataki ka, a vakayavalati ira na tamata ena vanua kece e lako kina. Ena veisureti a lako kina mai na dua na koro levu ki na dua tale me talanoataka na veika veivakurabuitaki a raica. Me rawa ni ra tiko kina na lewe vuqa era soqoni mai me ra rogoci koya, a vakarautaki na vale ni soqoni lelevu, ka a talanoataka kina vei ira na tamata e vica na udolu na veika a vakaraitaki vua me baleta na vuravura vakalomalagi, na totoka kei Jerusalemi Vou, kei ira na mataivalu ni agilosi. Ni vakamacalataka vakabalavu na loloma malua ka dauveinanumi i Karisito vei ira na tamata ivalavala ca vakaloloma, a vakamasuti ira era se bera ni saumaki me ra qarai koya na Kalou, ka le vuqa era ciqoma na nona veivakamasuti malua.
GSAM 146Na raivotu ni tolu na ikabakaba
GSAM 146.2A tomani tiko na nona cakacaka me yacova na yabaki 1844, ni sa voleka ni oti na 2300 na siga. Sa qai soli tale vua e dua na veivakatakilai ni Yalo Tabu,—na ikatolu ni raivotu, ka sega ni kila na kena ibalebale. Ena raivotu oqo a vakaraitaki vua na nodra sala na tamata ni Kalou me yacova na koro mai lomalagi. A raica e dua na tutu levu, se ikabakaba, era soqoni kina e lewe vuqa na tamata. Ena so na gauna e dua e dau lutu curuma na tutu oqo ka yali mai na rai, ka tukuni vua me baleta na tamata oya, “Sa vuki tani mai na vakabauta.” Sa qai raici ira na tamata ni ra cabe ki na ikarua ni ikabakaba, se tutu, ka so tale ga e kea era lutu curuma na tutu ka yali mai na rai. E muri sara a rairai mai e dua na ikatolu ni tutu, ka tete me yaco ki na veimatamata ni koro tabu. E dua na ilala levu era soqoni vata kei ira era sa toso ki na tutu oqo. Ni sa namaka o koya ni na lako mai na Turaga o Jisu ena dua na gauna lekaleka sara, a sega ni kila ni na muria na imatai kei na ikarua ni itukutuku ena Vakatakila 14 e dua na ikatolu ni itukutuku. O koya oqo a sega ni rawa vua me vakamacalataka na raivotu, ka sa muduka na vosa e matanalevu. Ni sa oti na gauna vakaparofisai, ena yabaki 1845, a rogoca e dua tale ni talanoataka na raivotu vata oqo, kei na kena ivakamacala ni “sa soli oti na imatai kei na ikarua ni itukutuku, ka na qai muri mai e dua na ikatolu.” Sega ni dede e muri, a tauvimate o Turaga Foy ka mate.
GSAM 147.1Ena veivakaraitaki vakaoqo ni kaukauwa ni Kalou e salavata kei na vunautaki ni nona lako mai ni sa “ena veimatamata,” kei na nodra reki na lewe udolu era sa vuki tani mai na ivalavala ca me ra qarava na Turaga, ka waraka na nona lako mai, sa vakaruataki na nodra vakadeitaki na tamata ni oqo dina na itukutuku ni Turaga ki vuravura.
GSAM 147.2Ia a yaco mai na Maji 21, 1844, ka lako sivita, ka a sega ni lako mai na Turaga. Ia, na nodra vakabauta dei na yalodina ka daunanuma vakatitobu, sai koya ni ra a muria na loma ni Turaga ena nodra ilakolako, ka na qai vakamatatataki na ka kecega ena kena gauna dodonu.