Wase 13 — Na ivakatakilakila ni veidusimaki vakalou
GSAM 198.1A sa vakatovolea beka na Kalou me lako ka kauti ira e dua na matanitu mai na kedra maliwa e dua tale na matanitu, ena veivakatovolei, ena ivakatakilakila, ena cakacaka mana, ena ivalu, ena liga kaukauwa, ena liga sa dodo, kei na veika rerevaki lelevu, me vaka na veika kecega a cakava vei kemuni na Turaga na nomuni Kalou mai Ijipita e matamuni? A vakatakilai vei iko, mo kila kina ni sa Kalou na Turaga; e sega tale ni dua me tautuba ni koya.1
GSAM 198.2A cakava vakakina na Turaga ena nona kauta e dua na tamata mai na kedra maliwa e dua na matanitu lotu tani, me liutaki ira tani ki na vanua me vosataka kina vei ira na nona lawa, ka solia vei ira na lawa sa ceuti ena veleti vatu. A sega ni caka na cakacaka mana oqo me vakaceguya na nodra via kila; ia me ra kila vakadeitaki ni o koya a “cakava na veika lelevu mai Ijipita; na cakacaka mana ena vanua ko Ame, kei na veika rerevaki ena waitui Damudamu,”2 ka a vosa vei ira mai na loma ni buka kei na kubou ena dela sa kama ni Ulunivanua o Saineai, e sega ni dua tale o koya, ia na Kalou bula ka dina, o Koya na Dauveibuli ni veika kecega.
GSAM 198Na Nona Kacivi Mosese mai na Kau ni Veikau sa Kama
GSAM 198.3E sega ni rawa vei Mosese me vakayavalata na Isireli me ra biuta na Ijipita ena nona tukuna walega vei ira: “Ni’u a vakatawana tiko na qele ni sipi ena vanua dravuisiga, au a lomani kemuni ena nomuni veivakabobulataki, ka’u sa lako sobu mai oqo me’u liutaki kemuni tani mai Ijipita, me vaka au a via cakava ena gauna au vakamatea kina na kai Ijipita ni bera ni’u dro ki na vanua ko Mitiani.”
GSAM 199.1A gadrevi na kau ni veikau sa kama ia e sega ni kama oti, kei na domo e rogo mai na loma ni yameyame ni buka, me vakadinadinataka vei Mosese mada ga ni o koya me “lako ka liutaki ira na tamata tani mai Ijipita.” Ena sala veivakurabuitaki oqo a ciqoma kina na nona itavi, na nona kacivi cecere ka tabu, na ivakatakila ka na tauria vakasauri na nodra vakanananu na tacina, ka vakarautaka na nodra vakasama ki na veika ena muri mai, ka vakavuna kina me ra ciqomi Mosese, ena ruku ni Kalou, me nodra iliuliu.
GSAM 199.2Kevaka e dua na gauna mai na Nona tucake tale na iVakabula era a gadreva kina na nona imuri rarawa ka yalolailai me vakacegui ena nona tiko kei na nona vosa ni veivakayaloqaqataki, a gauna sara ga oya ni ra a tudei ena vakabauta na so vei ira na vakabauta rarawa ka vakacacani ni oti na “kacikaci e lomaloma ni bogi” ena 1844; ia kevaka e bau veitaratara vakadodonu na Kalou ena loloma vei ira na yalo rarawa, e vaka me dodonu sara me yaco ena gauna vakaoqo, vei ira talega na tamata vakaoqo.
GSAM 199Na Nona Tiko na Turaga sa Yalataki
GSAM 199.3O Koya e sega ni yalana ena sala se iwalewale ni cakacaka, ka a vakatikora na isolisoli ni Yalo ena nona soqosoqo lotu “ni sa cabe cake ki na vanua cecere,”3 a yalataka me tiko vata kei ira na nona imuri ena nodra vunautaka na itukutuku vinaka, “me yacova sara na ivakataotioti kei vuravura.”
GSAM 199.4Ena veigauna kece sa tu vakarau na Turaga me vakaraitaka na nona kaukauwa kei na nona isolisoli vei ira era vakasaqarai Koya ena yalo taucoko. A sega beka ni kaya ena nona solia na itavi ni vunautaka na itukutuku vinaka: “Ena muri ira era vakabauta na ivakatakilakila oqo: Ena yacaqu era na vakasevi ira tani kina na tevoro; era na vosataka na vosa vou; era na taura na gata; ia kevaka era gunuva e dua na ka gaga ni mate, ena sega ni vakaleqai ira; era na tabaka na ligadra vei ira na tauvimate, ka ra na bula.”4
GSAM 199Na Isolisoli ni Yalo ena Gauna ni Veivakavoui
GSAM 199.5A laurai vakasakiti na kaukauwa ni Turaga kei na vakaraitaki ni isolisoli ni parofisai ena Veivakavoui ena ika16 ni senitiuri, kei na veigauna e muri. E tukuna o D’Aubigné na parofisai nei John Huss. Ena nona ivola iTalanoa ni Lotu, e tukuna o Charles Buck na parofisai nei George Wishart ena 1546. Ena nona cakacaka, e tukuna o John Wesley na parofisai nei Jonathan Pyrah kei na kena vakayacori. O Talatala J. B. Finley, ena nona italanoa ni bula, e tukuna na raivotu veivakurabuitaki kei na veivakabulai e yaco vua vakataki koya ena vulaikatakata ni 1842. Na Dauvunautaka ni Lotu Vakarisito (Lotu Metodisi) a tabaka na italanoa taleitaki ni dua na raivotu veivakurabuitaki kei na kena macala, me vaka a soli vei Vuniwai Bond, mai na soqosoqo lotu oya, ena gauna ni nona cakacaka vakaitalatala. Oqo na ivakatakilakila vei ira era vakasaqara na Turaga ena yalomalumalumu, ni sega ni veisau o Koya, ka se vosa tiko ga vei ira na nona tamata ena isolisoli ni parofisai.
GSAM 200Na Soqosoqo Lotu ni Ivovo me Taukena na Yalo ni Parofisai
GSAM 200.1E tiko ena iVolatabu na itukutuku matata ka vakatabakidua ni na vakaraitaka vakatabakidua na Turaga na isolisoli ni nona Yalo, ka vakabibi na isolisoli ni parofisai, vei ira na tamata era na wawa tiko ki na nona lako mai. Na imatai ni tikina keitou via vakaraitaka tiko e kune ena ivola vei ira na Korinica, ka kaya: Au vakavinavinaka tiko ga vua na noqu Kalou ena vukumuni, ena loloma soli wale ni Kalou sa soli vei kemuni ena vuku i Jisu Karisito; ni dou sa vakavutuniyautaki ena veika kecega ena vukuna, ena vosa kecega kei na kila ka kecega; me vaka sa vakadeitaki vei kemuni na ivakadinadina kei Karisito: o koya sa sega kina ni dua na isolisoli e yali vei kemuni, ni dou waraka tiko na nona lako mai na noda Turaga o Jisu Karisito; o Koya ena vakadeitaki kemuni tale ga me yacova na ivakataotioti, mo dou kakua ni beitaki ena siga ni noda Turaga o Jisu Karisito.5
GSAM 200.2Eda wilika ena ivakatakila me baleta na “ivovo”—na soqosoqo lotu ni itukutuku vinaka ena iotioti: A cudruvi na yalewa [soqosoqo lotu] na gata levu, ka lako me valuti ira na kena ivovo, o ira era maroroya na ivakaro ni Kalou ka taukena na ivakadinadina kei Jisu Karisito.6 Na cava na “ivakadinadina kei Jisu,” eda taroga, me na taukena na soqosoqo lotu ni iotioti, ka na vakarautaka ena nona vakadeitaki na sala me vakaraitaki kina na isolisoli kece ni Yalo? Eda kunea na isau ni taro oqo ena nona ivakadinadina na agilosi vei Joni ena yanuyanu ko Patamosi: Au cuva ena yavana me’u vakarokoroko vua. A qai kaya vei au, Mo kakua ni cakava; o yau e dua na itokani dauveiqaravi kei iko, kei ira na tacimu era taukena na ivakadinadina kei Jisu: vakarokorokotaka na Kalou; ni sa Yalo ni parofisai na ivakadinadina kei Jisu.7
GSAM 201.1Na ivakamacala oqo a solia na agilosi e vakaraitaka ni o koya na “Yalo ni parofisai” e vakaraitaki ena soqosoqo lotu e waraki Karisito tiko, e vakarautaka na sala me yaco kina na isolisoli kece, ka sa valuti na soqosoqo lotu ni “ivovo” baleta ni tiko vei ira na isolisoli oya.
GSAM 201Na iVakadinadina nei Paula me Baleta na Isolisoli
GSAM 201.2E vakaraitaka na ivola nei Paula vei ira na Cesalonaika ni na yaco mai na siga ni Turaga—na siga iotioti ni kena vakayacori na veilewai—vei ira na lewe vuqa “me vaka na daubutako ena bogi;” ia ena sega ni rawai ira vakaoqo na luve ni Turaga yalodina, baleta ni ra “luve ni rarama, kei na luve ni siga.” Ena nona ivakasala vei ira na tamata era yadra tiko, e kaya: Dou kakua ni bokoca na Yalo. Dou kakua ni beca na parofisai. Dou vakatovolea na veika kecega; dou taura matua na ka e vinaka.8
GSAM 201.3Me baleta na vosa va-Kiriki propheteias, ka vakadewataki eke me parofisai, e kaya o Greenfield ena nona iVola ni Vosa Vakiriki: “Na vakayagataki ni isolisoli ni parofisai, ena ibalebale oqo, 1 Cesalonaika 5:20.” Era duavata tale ga na ivola ni vosa nei Parkhurst, Robinson, kei Liddell kei Scott. Oqo gona na ivakadinadina matata ni na tiko na isolisoli dina ni parofisai ena soqosoqo lotu e waraki Karisito tiko ki na Nona lesu vakarua mai. Na ivakasala e sega ni kaya me beci na isolisoli, ia me vakatovolei; ni kune na vakaraitaki vinaka, me “tauri matua” kina.9
GSAM 201Na Vakayacori ni Yalayala
GSAM 201.4Eda sa raica oti na nona tekivu vakaraitaka na Turaga na isolisoli ni parofisai ena gauna ni kacivaki ni itukutuku ni imatai ni agilosi kei na itukutuku ni ikarua ni agilosi. Sa vakatorocaketaki vakalevu cake na isolisoli oqo ni oti na 2300 na siga. A digitaka na Turaga na nona iyaya me baleta na cakacaka oqo, ka digitaka me nona italai e dua e sega walega ni a solia vua na ka kece, ia e voleka tu ni mate, “na malumalumu duadua vei ira na malumalumu.”10 Ena loma ni rua na vula ni oti na kena oti na gauna, a tekivu ciqoma o Marama Ellen G. Harmon mai Portland, Maine, ni se rauta ga ni yabaki tinikavitu, na ivakatakila mai vua na Turaga.
GSAM 202.1Ni’u a rawata na gauna me’u veivosaki kei ira era bula tiko mai Portland ena gauna ni imatai ni raivotu, ka’u kila tale ga o Marama Haines, ena nona vale a raivotu taumada kina o Marama Harmon, au na tukuna na veika dina me vaka a soli vei au vei ira na tamata oya.
GSAM 202.2Ena gauna oya a tauvimate sara vakalevu o Marama Harmon. Ena macawa e vica a sega ni rawa me vosa vakalevu cake mai na domo vakamalua. A lewa e dua na vuniwai ni nona mate na tibi ni yatevuso vata kei na vuce ni yago ena vuku ni wai e kumuni. E kaya ni sa vuca na nona yatevuso imatau, ka sa tauvimate vakalevu tale ga na yatevuso imawi, ka sa tarai na utona. E kaya ni sega ni nanuma me na bula vakadede, ka rawa ni bale mate ena dua ga na gauna. A dredre sara vua me cegu ni davo koto. Ena bogi e rawata na vakacegu walega ni tokoni cake ena nona idavodavo me vaka e dabe tiko. Na veigauna vakavuqa ni vu kei na drodro ni dra mai na yatevuso e vakamalumalumutaka vakalevu na nona kaukauwa vakayago.
GSAM 202Na Imatai ni Raivotu nei Marama Harmon
GSAM 202.3Ena gauna a raivotu taumada kina, a tiko o koya ena vale nei Marama Haines. A gauna ni mataka, ka ra vakaitavi tiko ena sokalou vakavuvale. E lima na yalewa era tiko kina, ka ra veitacini yalewa kece ena vakabauta. Era sa masu oti na kena vo, ka masu tiko o Marama Harmon ena domo vakamalua, ni sa sobu mai na kaukauwa ni Kalou ena sala veivakurabuitaki, ka tara na tamata kece era tiko kina; ena gauna ga oya sa yali mai na veika kece e yaco wavoliti koya—sa raivotu o koya.
GSAM 202.4Ena soqoni ka tarava a tukuna vei ira na vakabauta mai Portland na veika a vakaraitaki vua. Era vakabauta vakaoti ni sa lako mai vua na Turaga. E rauta ni onosagavulu na tamata mai Portland ena gauna oya era vakadinadinataka ni sa cakacaka ni Turaga. A tiko e dua na kaukauwa ni raivotu, kei na nona tukuna, ka rawa ga ni lako mai vua na Kalou. A tiko ga vua na vakasama bibi ni veika ni bula tawamudu, ka vaka me sinai ena rerevaka tabu e sega ni cavuti rawa, ni digitaki o koya, e gone ka malumalumu, me iyaya ena vakayagataka kina na Turaga me solia na rarama vei ira na nona tamata. E tukuna ni gauna a raivotu tiko kina, e vaka me wavoliti koya na agilosi serau ena loma ni mataveitalia lagilagi ni lomalagi, na vanua e marau ka sautu kina na veika kece; ka sa veisau vakaloloma na nona yadra mai ki na veika sega ni vakacegui ena bula vakayago oqo.
GSAM 203Na iVakamacala Lekaleka ni Imatai ni Raivotu
GSAM 203.1Na ivakamacala lekaleka ni nona imatai ni raivotu oqo, me vaka a tukuna vei ira na vakabauta mai Portland, ena solia e dua na vakasama me baleta na kedra ivakarau kecega:—
GSAM 203.2“Ena gauna au masu tiko kina, a lako mai vei au na kaukauwa ni Kalou me vaka au se bera ni vakila. Au a wavoliti ena rarama, ka’u cabe cake tiko mai vuravura ki na veivanua cecere. Au gole meu raica na tamata era vakabauta na lesu vakarua mai i Karisito ena vuravura, ia au sega ni kunei ira; qai kaya vei au e dua na domo, ‘Raica tale, ka raica vakalailai ki cake.’ Au qai laveta na mataqu, ka raica e dua na sala dodonu ka qiqo, sa caka cake sara ena dela kei vuravura. Ena sala oqo era lako tiko kina na tamata era vakabauta na lesu vakarua mai i Karisito ki na koro, ka tiko ena mua yawa ni sala. A vakatikori tu e dua na rarama serau e dakudra ena itekivu ni sala, ka kaya vei au e dua na agilosi ni oya na ‘kacikaci e lomaloma ni bogi.’ A cila voli ena sala taucoko, ka solia na rarama ki na nodra yava, me ra kakua ni tarabe. Kevaka era vakadeitaka na matadra vei Jisu, o Koya e liu tiko vei ira ka liutaki ira ki na koro, era na taqomaki. Ia voleka ni so era oca; era kaya ni yawa sara na koro, ka ra nanuma ni ra na sa curu kina taumada. Qai vakayaloqaqataki ira o Jisu ni laveta na ligana imatau lagilagi, ka lako mai na ligana e dua na rarama serau, ka yavala cake ena dela ni tamata era vakabauta na lesu vakarua mai i Karisito, ka ra kaikaila, Haleluya! Era so tale era cakitaka vakalialia na rarama e dakudra, ka kaya ni sega ni Kalou a liutaki ira me yacova mai kea. Sa boko na rarama e dakudra, ka biuti ira na yavadra ena butobuto taucoko; era tarabe, ka vagolea tani na matadra mai na ivakatakilakila, ka sega tale ni raici Jisu, ka bale tani mai na sala ki na vuravura butobuto ka ca e ra. Ia sega ni dede, keimami sa rogoca na domo ni Kalou me vaka na wai levu, ka tukuna vei keimami na siga kei na aua ena lako mai kina o Jisu. Era kila ka kila vinaka na domo oya na yalododonu bula, ia era nanuma na tamata ca ni sa kurukuru ka uneune. Ni sa tukuna na Kalou na gauna, sa sovaraka vei keimami na Yalo Tabu, ka tekivu cila ka serau na matamami ena lagilagi ni Kalou, me vaka na mata i Mosese ni sa lako sobu mai na Ulunivanua ko Saineai.”11
GSAM 204Na iVakamacala ni iTuvaki nei Marama White ni sa Raivotu Tiko
GSAM 204.1Ni bera ni da muria yani na italanoa veivakauqeti ni vakaraitaki veivakurabuitaki oqo ni Yalo ni Kalou, au na tukuna eso na ka dina me baleta na raivotu. Na imatai ni gauna au raici Marama E. G. White (ka dau kacivi tu e liu me Marama Harmon) oya ena Okotova, 1852. Ena siga oya au raici koya ena raivotu ka sivia e dua na aua. Mai na gauna oya, au sa soli madigi me’u raici koya ena raivotu rauta ni limasagavulu na gauna. Au tiko ena gauna era vakadikevi koya kina na vuniwai ni sa raivotu tiko, ka’u raica ni marau me’u vakadinadinataka na veika au raica ka kila. Au nuitaka ni na sega ni biu vakaveitalia e dua na italanoa ni veika dina ni ka oqo me sosomitaki ena nodra nanuma wale na tamata era sega vakadua ni raici koya ena ituvaki oqo.
GSAM 204.2Ni sa curu ki na raivotu, e cavuta vakatolu na kaci veivakamarautaki “Lagilagi!”, ka rogo lesu tiko; na ikarua, ka vakabibi na ikatolu, e malumalumu cake, ia e veivakauqeti cake mai na imatai, ka vaka na domo ni dua e yawa sara vei iko ka sa lako tani tiko mai na nomu rogo. Rauta ni va se lima na sekodi, e vaka me bale sobu me vaka e dua e malumu se sa yali na nona kaukauwa; qai vaka e vakasinaiti vakasauri ena kaukauwa e uasivi ira na tamata, ka so na gauna e tucake sara vakadua ka lako voli ena rumu. E dau yavala vakavuqa na ligana kei na ligana e cake, ka dusia ki matau se mawi ni sa vuki na uluna. E caka vakatotoka sara na veika kece oqo. Se mani tiko e vei na ligana se na ligana e cake, e sega ni rawa vua e dua me yavala kina. E dola tiko ga na matana, ia e sega ni sauriva; sa laveti tu na uluna, ka rai cake, sega ni rai walega ia ena irairai vinaka, ka duidui mai na ituvaki matau baleta ni vaka me raica vakadodonu tiko e dua na ka e yawa. E sega ni cegu, ia e tatuki vakatautauvata tiko na nona uto. E vinaka na irairai ni matana, ka damudamu vinaka na roka ni matana me vaka ena nona ituvaki vakayago.
GSAM 205Vakatauvatani kei na ka a sotava o Taniela
GSAM 205.1Na kena ituvaki ena vuku ni cegu, na yali ni kaukauwa, kei na kena vakaukauwataki ni tara yani vua na agilosi ni Kalou, e tautauvata vakavinaka kei na ivakamacala a solia na parofita o Taniela me baleta na nona dui vakila ena raivotu, ni kaya: O koya gona, au a biu duadua, au raica na raivotu levu oqo, ka sega ni vo vei au na kaukauwa; ni sa veisau na noqu rairai me vaka na vuca, ka sega ni vo vei au na kaukauwa. Ni na rawa vakacava vua na tamata dauveiqaravi ni noqu turaga oqo me vosa vua na noqu turaga oqo? Ia o au, sa sega sara ga ni vo vei au na kaukauwa, ka sa sega tale ga ni vo vei au na cegu. Sa qai tale mai ka tara e dua e vaka na irairai ni tamata, ka vakaukauwataki au, ka kaya, O iko na tamata sa lomani vakalevu, kakua ni rere: me nomu na vakacegu; mo kaukauwa, io, mo kaukauwa. Ni sa vosa oti vei au, au sa vakaukauwataki, ka kaya, Me vosa na noqu Turaga; ni o sa vakaukauwataki au.12
GSAM 205iVakadinadina ni Raica ena Mata
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D
GSAM 205.2Me baleta na ituvaki ni Marama White ni tiko ena raivotu, e rawa ni veiganiti me tukuni mada e vica na nodra ivakadinadina o ira era a raica. Na imatai e nei M. G. Kellogg, M.D., o koya e tukuna na imatai ni raivotu a soli mai Michigan, ena 29 ni Me, 1853, ena dua na soqoni e Tyrone, Livingston County. E kaya:—
GSAM 206.1“A tiko o Ganequ White ena raivotu me ruasagavulu na miniti se dua na veimama ni aua. Ni curu ena raivotu, era sa vaka me ra vakila kece na tiko kei na kaukauwa ni Kalou, ka keimami vica keimami vakila dina na Yalo ni Kalou ni sa tiko vakaukauwa vei keimami. Keimami ogaoga ena masu kei na soqoni ni veimaliwai ena mataka ni siga ni vakacecegu, ena voleka ni ciwa na kaloko. Era sa masu oti o Taciqu White, o tamaqu, kei Ganequ White, ka’u a masu tiko ena gauna oya. E sega ni dua na veivakauqeti se ivakaraitaki ni veilecayaki. Ia keimami kerekere vakabibi vua na Kalou me vakalougatataka na soqoni ena nona tiko, ka me vakalougatataka na cakacaka e Michigan. Ni cavuta o Ganequ White na kaila ni qaqa ‘Lagilagi! l-a-g-i-l-a-g-i-! l-a-g-i-l-a-g-i-!’ o sa rogoca vakawasoma ni curu ena raivotu, sa tucake o Taciqu White ka tukuna vei ira na vakarorogo ni sa tiko na watina ena raivotu. Ni sa vakamacalataka na kena dau yaco na nona raivotu, kei na nona sega ni cegu ni tiko kina, sa sureti ira kece era via lako mai me ra dikevi koya. Sa lako mai o Vuniwai Drummond, e dua na vuniwai ka dauvunau tale ga ni vakabauta na lesu tale mai i Karisito, ka dau lotu ena imatai ni siga ni macawa, o koya (ni bera ni raica na nona raivotu) a kaya ni vu mai na veivakacalai ni vakasama, ka rawa vua me vakavuna vua e dua na raivotu. Ni sa dikevi koya vakavinaka oti, sa buawa sara na matana ka kaya, ‘E sega ni cegu!’”
GSAM 206.2“Au vakadeitaka sara ni a sega ni cegu ena gauna oya ni tiko ena raivotu, se ena vica tale na raivotu a yaco niu tiko kina. Na nona curu tani mai na raivotu e matata vakakina na nona curu kina. Na imatai ni ivakatakilakila keimami kila kina ni sa oti na raivotu, na nona tekivu tale cegu. A cegu taumada vakatitobu, balavu, ka taucoko, ka vakaraitaka ni sa lala sara na nona yatevuso ena cagi. Ni sa cegu taumada oti, sa oti e vica na miniti bera ni cegu ena ikarua ni gauna, ka vakasinaita na yatevuso me vaka ga na imatai; sa qai cegu ena ikatolu ni gauna ni oti e rua na miniti, ka oti oya sa cegu tale me vaka na kena ivakarau. ” Sa sainitaka, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., 28 ni Tiseba, 1890.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.1Keimami solia oqo na ivakadinadina ni dua na tamata a tiko ena dikevi vakavuniwai ni Marama White ni tiko ena raivotu mai Stowe, Vermont, ena vulaikatakata ni 1853. E kaya:—
GSAM 207.2“A tiko e dua na vuniwai, ka dikevi koya me vaka ga na nona kila ka vakavuli me kunea na vu ni ka e laurai. E dua na cina sa waqa e tauri voleka ki na matana, ka rau tadola vakalevu; e sega ni yavala mada e dua na tiki ni mata. Sa qai dikeva na nona qaqo ni dra, kei na nona cegu, ka sega ni cegu rawa. Na kena macala ni sa vakadeitaka o koya ni sega ni rawa ni vakamacalataki ena ivakavuvuli ni veika vakayago se ni saenisi.” Sa sainitaka, “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Na ivakadinadina e tarava e baleta na dikevi a caka ni tiko o Marama White ena raivotu, ena dua na soqoni e vale nei Talatala James White, ena Monroe Street, Rochester, N.Y., 26 ni Jiune, 1854:—
GSAM 207.4“Au a qai yabaki tinikavitu. Au vaka meu rogoca voleka tiko ga na kaila veivakurabuitaki ni ‘L-a-g-i-l-a-g-i!’ a cavuta o koya. Sa qai davo sobu vakamalua ki na fuloa, sega ni lutu, ia sa davo vakamalua, ka tokoni ena liga ni dua na dauveiqaravi. Era curu mai e rua na vuniwai, e dua na qase kei na dua na cauravou. A gadreva o Taciqu White me rau dikevi Ganequ White vakavinaka, ka rau cakava dina. Sa kauta mai e dua na iloilo, ka dua vei rau e taura e cake na gusuna ni vosa tiko; ia ni oti vakalailai rau sa biuta, ka kaya, ‘E sega ni cegu.’ Rau sa dikeva vakavinaka na yasana ni yagona ni vosa tiko, me rau kunea e dua na ivakadinadina ni cegu vakatitobu, ia rau sega ni kunea. Ni rau sa tinia na tiki ni dikevi oqo, sa tucake, se tiko ga ena raivotu, ka taura cake na iVolatabu, ka veisau mai na tikina ki na tikina, ka cavuta vakadodonu, dina ni rau rai cake na matana ka yawa mai na ivola.”
GSAM 208.1“A raica na mate ca e vitu ka iotioti. Sa qai raica na nodra qaqa na tamata yalododonu, ka vaka meu se rogoca tiko ga na nona kaila ni qaqa. Au vakadinadinataka ena yalo vinaka na veika oqo.” Sa sainitaka, “Talatala D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., 8 ni Feperueri, 1893.”
GSAM 208Marama Drusilla Lamson
GSAM 208.2E dua tale na ivakadinadina me baleta na dikevi vakavuniwai vata ga oqo e solia o Marama Drusilla Lamson, na yada ni tavalena o Talatala Lamson, ka marama liuliu ni Clifton Springs, N.Y., Sanitarium. Ni vosa tiko me baleta na soqoni ni 26 ni Jiune, 1854, e kaya:—
GSAM 208.3“Au nanuma na soqoni a caka kina na veivakatovolei, oya me vakadinadinataki kina na ka a dau kaya vakawasoma o Taciqu White, ni o Ganequ White e sega ni cegu ni tiko ena raivotu, ia au sega ni nanuma rawa na yaca ni vuniwai a tiko kina.... E dodonu me Vuniwai Fleming, ni dau kacivi ena so na gauna me veivakasalataki. Ia sa mate oqo. Au rawa ni kaya ga oqo, ni a caka na veivakatovolei, ka sega ni laurai e dua na ivakatakilakila ni cegu ena iloilo.” Sa sainitaka, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., 9 ni Maaci, 1893.”
GSAM 208.4E dua tale na ivakadinadina mai vua e dua a tiko ena gauna sa cavuti oti mai:—
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“Oqo me vakadinadinataki kina niu sa wilika na ivakadinadina e cake nei David Lamson kei Marama Drusilla Lamson, me baleta na ka a kaya na vuniwai ni dikevi Marama E. G. White ni tiko ena raivotu, ena 26 ni Jiune, 1854. Au a tiko ena soqoni oya, ka raica na dikevi. Au duavata kei na ka rau tukuna o Taciqu kei Ganequ Lamson, ka’u na kaya tale ni o Vuniwai Fleming kei na dua tale na vuniwai gone erau a dikeva. Ni sa tucake o Marama White, me vaka rau sa tukuna, ka cavuta na tikina ni iVolatabu, sa kerea o Vuniwai Fleming e dua na cina waqa. A taura o koya na cina voleka sara ki na gusuna me kakua ni kama, ka dodonu sara ki na nona cegu kevaka e cegu. E sega ni yavala mada vakalailai na yame ni cina. Sa qai kaya vakabibi na vuniwai, ‘Sa vakadeitaka vakadua oya, e sega ni cegu ena yagona.’” Sa sainitaka, “David Seeley, Fayette, Iowa, 20 ni Okosita, 1897.”
GSAM 209Turaga kei Marama A. F. Fowler
GSAM 209.1Na itukutuku e tarava e baleta na dikevi a caka ni tiko o Marama White ena raivotu ena Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., ena vula o Feperueri, 1857. O Vuniwai Lord, e dua na vuniwai mai Hillsdale ka 50 na yabaki na nona cakacaka, a dikeva vakavinaka sara, ka’u vakaraitaka na ivakadinadina e tarava me baleta na ka oya:—
GSAM 209.2“Keirau a tiko ni (ena Feperueri, 1857) a raivotu o Ganequ E. G. White ena Waldron’s Hall, Hillsdale. Sa dikevi koya o Vuniwai Lord, ka kaya, ‘E tuki na utona, ia e sega ni cegu. E tiko na bula, ia e sega ni cakacaka na yatevuso; au sega ni vakamacalataka rawa na ituvaki oqo.’” Sa sainitaka, “A. F. Fowler, Marama A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., 1 ni Janueri, 1891.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Oqo e dua tale na ivakadinadina me baleta na raivotu vata ga:—
GSAM 209.4“Au a tiko ni a yaco vei Ganequ White na raivotu sa cavuti oti mai ena Waldron’s Hall, Hillsdale. Me ikuri ni ivakadinadina e cake, au rogoca ni kaya na vuniwai ni ituvaki ni Ganequ White ena raivotu e ‘sivia na nona kila.’ A kaya tale ga, ‘E tiko e dua na ka e sivia na ivakarau ni veika vakayago ena ka oya.’” Sa sainitaka, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., 19 ni Janueri, 1891.”
GSAM 209Turaga kei Marama Carpenter
GSAM 209.5Oqo e dua na ikatolu ni ivakadinadina ena ka vata ga oqo:—
GSAM 209.6“Oqo me vakadinadinataki kina ni keirau a tiko ena Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., ena Feperueri, 1857, ni a raivotu o Marama E. G. White, ka ni tiko ena ituvaki oya a dikevi koya o Vuniwai Lord, ka keirau rogoca na nona itukutuku e matanalevu me baleta na ka oya, me vaka a tukuna e cake o Taciqu kei Ganequ Fowler.” Sa sainitaka, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., 30 ni Okosita, 1891.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Sa qai kerei na nomuni vakasama ena dua na veivakatovolei a caka ni tiko o Marama White ena raivotu mai Buck’s Bridge, St. Lawrence County, N.Y.:—
GSAM 210.2“Ena 28 ni Jiune, 1857, au a raica kina vakadua o Ganequ Ellen G. White ena raivotu. Au a sega ni vakabauta na raivotu; ia e dua vei ira na veika au rawa ni cavuta a vakadeitaka vei au ni raivotu e vu mai vua na Kalou. Me vakacegu na noqu vakasama se e cegu se sega, au a biuta mada na ligaqu ena serena me rauta na gauna me’u kila kina ni sega ni toso na yatevuso me sivia na ka ena yaco kevaka e sa mate o koya. Sa qai kauta na ligaqu ka biuta ena gusuna, ka tabaka na nona qara ni ucuna ena liga levu kei na iqaqalo, me rawa ni sega ni cegu tani se curu mai na cagi, kevaka mada ga e vinakata. Au taura tiko vakakina na ligaqu me voleka ni tini na miniti, e rauta na gauna me ora kina o koya ena ituvaki e dau matau; ia e sega ni vakaleqai koya vakalailai na veivakatovolei oqo. Ni’u sa raica na ka veivakurabuitaki oqo, au sa sega vakadua ni via vakatitiqataka na ivakatakila vakalou ni nona raivotu.” Sa sainitaka, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., 4 ni Feperueri, 1891.”
GSAM 210E dua na Vuniwai Dauvakadewataka na Yalo e Vakatovolea na Raivotu
GSAM 210.3Au na tukuna e dua tale na dikevi vakavuniwai au a raica mai Parkville, St. Joseph County, Mich., ena 12 ni Janueri, 1861.
GSAM 210.4Ni oti na veivakayaloqaqataki a solia o Marama White vua na ivavakoso levu a soqoni ena vale ni soqoni ni tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito, sa tiko vakasakiti vua na veivakalougatataki ni Kalou, ka sa kauti koya na raivotu ni dabe tiko ena nona idabedabe. A tiko e kea o Vuniwai Brown, e dua na tamata bulabula ka kaukauwa vakayago, ka dauvakadewataka na yalo. A kaya ni tautauvata na nona raivotu kei na dauvakadewataki yalo, ka kevaka e dua na raivotu ni tiko kina, e rawa ni kauti koya tani mai kina ena dua na miniti. Sa sureti ira kece era vinakata me ra lako mai ka dikevi koya, me ra vakadeitaka kina na nona ituvaki ni tiko ena raivotu. Sa lako mai na vuniwai, ia ni bera ni oti mada na veimama ni nona dikevi koya, sa buawa sara na matana ka sautaninini me vaka na draunikau ni aspen. Sa kaya o Talatala White, “E rawa ni tukuna na vuniwai na nona ituvaki?” Sauma, “E sega ni cegu,” ka totolo sara ni lako ki na katuba. O ira era tu ena katuba, era kila na nona dokadokai koya, era kaya, “Lesu mai, ka cakava na ka o kaya; kauta tani na yalewa oya mai na raivotu.” Ni sa yalolailai sara, sa taura na iqaqalo ni katuba, ia a sega ni vakatarai me tadola mada ni ra taroga o ira era voleka, “Vuniwai, cava e yaco?” Sauma, “Na Kalou duadua ga e kila; laivi au tani mai na vale oqo;” ka sa lako tani.
GSAM 211.1E matata ni yalo a vakayavalata na vuniwai me dauvakadewataka na yalo, e sega ni vakacegu cake ena mata ni kaukauwa a lewai Marama White ena raivotu, me vakataki ira na tamata a curumi tevoro ena gauna ni iVakabula, era a taroga, O sa lako mai eke mo vakararawataki keitou ni bera na gauna?13
GSAM 211.2E laurai ena ka oqo e dua na tautauvata kei na ka e volai ena nona bula na parofita o Taniela. Ni sa curu ena raivotu ena Yalo ni Turaga, era sa rere vakalevu na Kalitia era tiko kina—o ira na tawa vakabauta era sega ni kila na Yalo oya—ka dro yani me ra vunitaki ira.14
GSAM 211Sa Vakaroti o Goneyalewa Harmon me Tukuna na Nona Raivotu
GSAM 211.3Ni oti e dua na macawa vakacaca mai na nona imatai ni raivotu, ena dua na soqoni a caka ena vale nei tamana, a dua na ikarua ni raivotu vei Goneyalewa Harmon, ka vakaroti kina me tukuna vei ira na tani na ka a vakaraitaki vua. A veilecayaki vakalevu ni kila se na rawa vakacava me cakava na ka a vakarota na Turaga. Sa rui ca na nona bula, ka sa vakararawataki dina vakayago, ka ena mata ni tamata e vaka me sa vo ga e dua na gauna lekaleka me bula kina. Sa yabaki tinikavitu ga, lailai ka malumalumu, sega ni dau veimaliwai, ka dau yalomalumalumu ka dauvunitaki koya vakakina, ka dau rarawa ni sota kei ira na vulagi. Sa masu vakabibi me vica na siga, ka yacova sara na bogi, me kau tani na icolacola oqo ka soli vua e dua tale e rawa ni colata vakavinaka. Ia a sega ni veisau na rarama ni itavi, ka sa rogo tikoga na vosa ni agilosi, “Tukuna vei ira na tani na ka au sa vakaraitaka vei iko.”
GSAM 212.1Ni sa tiko ena ituvaki ni vakasama oqo ni veilecayaki, a tiko o Goneyalewa Harmon ena dua tale na soqoni a caka ena vale nei tamana. Ena soqoni oqo era sa duavata kece ena masu vagumatua ena vukuna, ka sa vakatabui koya tale vei Turaga, ka sa via vakayagataki me vakarokorokotaki kina na Kalou. Ni sa masu tiko, sa veiseyaki na butobuto levu a vakavolivoliti koya; ka me vaka a qai tukuna, sa lako mai vua e dua na rarama serau me vaka na polo ni bukawaqa, ka ni sa lutuka, sa kau tani na nona kaukauwa, ka sa vaka me tiko ena mata i Jisu kei ira na agilosi. Sa cavuti tale, “Tukuna vei ira na tani na ka au sa vakaraitaka vei iko.” Sa kaya ni kerea vakabibi, kevaka e dodonu me lako ka tukuna na ka a vakaraitaka vua na Turaga, me maroroi mai na laveti cake ni lomana. Sa qai tukuna vua e dua na agilosi ni sa saumi na nona masu, ka kevaka e tu ena dua na leqa ni laveti cake na lomana, ena tauvi koya na mate. Sa kaya vua na agilosi, “Kevaka dou tukuna vakayalodina na itukutuku, ka vosota me yacova na icavacava, dou na kana ena vuata ni kau ni bula, ka gunu ena uciwai ni wai ni bula.”
GSAM 212Na Sikovi Poland, Maine nei Goneyalewa Harmon
GSAM 212.2Sa vakaraitaki vei Goneyalewa Harmon ni dodonu me lako ki Poland, Maine, ka tukuna kina na nona raivotu. Ena siga ni oti na ikatolu ni raivotu oqo, ka sega ni namaki vei ira kece, sa draiva mai na davolana ki na mata ni katuba ni vale nei tamana, ka tukuna me kauti koya ki Poland. Ni tiko kina, a liutaka e dua na soqoni ka tukuna kina na raivotu. O Hazen Foss,15 ni sa yalolailai, a sega ni rawati me lako ki na soqoni, ia ni biuta voleka na daligana ki na katuba e tuba, a rogoca na nona tukuna na raivotu, ka kaya, “Na raivotu sa tukuna e tautauvata voleka sara kei na ka a vakaraitaki vei au me vaka ni rau vakamacalataka e rua na tamata na ka vata ga.” Ena mataka ni siga e tarava, a sotavi Goneyalewa Harmon vakasauri, ka tukuna vua me “yalodina ni colata na icolacola, ka tukuna na ivakadinadina ena solia vua na Turaga, ka na sega ni biuti koya na Kalou.” Vei ira tale e kaya, “Oya na iyaya sa biuta kina na Turaga na icolacola oqo.” E dodonu dina me kila, ni sa raica oti na tamata ena raivotu ka tukuni kina vua ni sa “kau tani” mai vua na icolacola.
GSAM 213.1Mai na gauna oya, na cakacaka nei Goneyalewa Harmon a vakayacori ena lako mai na vanua ki na vanua ena Veiyasana ni New England, ka tukuna na ka a vakaraitaki vua. Ena so na gauna a tukuni vua ena raivotu na vanua me lako kina, ka tukuni tale ga na veika dredre ena sotava. Na nona itukutuku e vakabibitaki kina na veivunau vei ira era sa goleva tiko na ivakavuvuli ni lesu mai vakayalo i Karisito, kei na veivakayaloqaqataki vei ira kece me ra tudei ena veika era a sotava taumada.
GSAM 213.2E tukuna me baleta na nona veika a sotava: “E so era a tarova vakadua na cakacaka, ka vakatabui ira tani kece era sega ni ciqoma na nodra rai ena ka oqo.... Sa vakatakila vei au na Kalou na cala oqo ena raivotu, ka talai au vei ira na luvena era cala me’u tukuna vei ira; ia e vuqa vei ira era a biliga tani vakadua na itukutuku, ka beitaki au niu muria na vuravura. Ena yasana kadua, era a beitaki au na tamata vakabauta vakayaca ga na lesu tale mai i Karisito ena yalokatakata vakasivia ena lotu, ka tukuni vakailasu vei au, ka so era tukuna ena caka ca niu iliuliu ni yalokatakata vakasivia ena lotu au a ogaoga dina tiko me’u vakawabokotaka.”16 Ena vulici vakalevu cake na ka oqo ena wase e tarava.
Notes
- Vakarua 4:34, 35. ↩
- Same 106:21, 22, ↩
- Efeso 4:8-15, ↩
- Marika 16:17, 18. ↩
- 1 Korinica 1:4-8. ↩
- Vakatakila 12:17. ↩
- Vakatakila 19:10. ↩
- 1 Cesalonaika 5:5, 19-21. ↩
- Me baleta na kena vakadikevi taucoko na ivakadinadina ni iVolatabu me baleta na tudei ni isolisoli vakayalo, raica na Isolisoli ni Parofisai ena Soqosoqo Lotu ni Itukutuku Vinaka, e dua na ivola lailai e 120 na draunipepa, e rawa ni rawati mai na noda vale ni tabaki ivola cava ga. ↩
- Me vaka a vakaraitaki vei Hazen Foss. Raica na Wase 11. ↩
- iVola ni Veika e Liu, pp. 14, 15. ↩
- Taniela 10:8, 17-19. ↩
- Maciu 8:29. ↩
- Taniela 10:7. ↩
- Raica na Wase 11. ↩
- Na iVolavola Taumada, p. 22. ↩