Wase 20 — Na veika a sorovaki ena itekitekivu ni cakacaka
GSAM 311.1“KUMUNI ira na noqu tamata yalosavasava vei au; o ira era sa veiyalayalati kei au ena veisorovaki. Ena tukuna na lomalagi na Nona yalododonu: ni Kalou ga na turaganilewa.”1
GSAM 311.2Eda wilika ena Na Railesu kei na iTalai ni June 3, 1902:
GSAM 311.2“O ira era curu ena cakacaka ena gauna oqo era kila vakalailai sara na nodra sega ni nanumi ira kei na nodra veisorovaki o ira ka biuta vei ira na Turaga na icolacola ni Nona cakacaka ena kena itekitekivu. E dodonu me tukuni vakawasoma vei ira na veika a sotavi ena gauna sa oti; ni ra na kauta cake tiko ga na cakacaka ena yalomalumalumu kei na veisorovaki vata ga ka kilai kina na tamata cakacaka dina ena gauna sa oti.”
GSAM 311.3E kune tale ga ena Na iVakadinadina ki na iSoqosoqo Lotu, Wase 7, na vosa oqo:
GSAM 311.3“Sa voleka ni oti na itukutuku ni vuravura oqo, ka dodonu me kauti cake na veimataqali tabana ni cakacaka ni Kalou ena levu sara na veisorovaki mai na kena se vakaraitaki.”2
GSAM 311.4Sa tukuni oti na veika era yaco ka uqeti kina o Talatala Bates ena 1846, me vola ka tabaka na nona ivola taumada me baleta na siga ni vakacecegu. Sa tukuni tale ga na ituvaki dredre nei Talatala James White, ena gauna a tekivu tabaka kina ena 1849 na pepa ka vakatokai Na Dina ni Gauna Oqo.
GSAM 311Na iVola Lailai me baleta na Lomalagi e Dolavi
GSAM 311.5Ni oti na raivotu ka soli vei Marama White mai Topsham, Maine, ena vulaibotabota ni 1846, ena gauna e vakaraitaki kina vua eso na veivuravura, a vakarautaka o Talatala Bates na ivolavolai ni ivola lailai me baleta na Lomalagi e Dolavi. Ia e gadrevi vakalevu na ilavo sa tu vakarau me tabaki kina. Me sotava na gagadre oqo, e dua na ganequ mai Massachusetts, ka se qai mai vakaotia ka tevuka e dua na ibe vou ka caka mai na tiki ni sulu makawa, a kauta cake ka volitaka, qai solia na kena ilavo vei Talatala Bates; oya ka rawa kina vua me tabaka na nona ivola ikarua.
GSAM 312Na iVola Lailai me baleta na Cakacaka ni Dregati
GSAM 312.1Ni oti na raivotu ni cakacaka ni dregati ka soli mai Dorchester, Massachusetts, ena 18 ni Noveba, 1848, a vola o Talatala Bates e dua na ivola lailai ikatolu, ka kena ulutaga Na Drega ni Kalou Bula. E sotava tale eke na leqa ni sega ni dua na ilavo me tabaki kina. Ni kila na ituvaki oqo e dua na yada gone, a volitaka e dua na vale lailai e taukena e na loma ni vanua, qai solia vei Talatala Bates e veimama ni ilavo a rawata kina. Ena sala oqo a rawa tale vua me sauma na tabaki ni ivola.
GSAM 312Na Gagadre ni Cakacaka ni Tabaki iVola
GSAM 312.2Ena 1851-52, a tabaki na Na Railesu ni Lesu Vakarua Mai kei na iTalai ni Siga ni Vakacecegu mai Saratoga Springs, N.Y. Eke a vakarautaka kina o Turaga Thompson vei Talatala White kei watina e dua na rumu ni vale me tiko kina sega ni saumi; ka ra vakayagataka na iyaya ni vale era kerea, ka rawa tale vei rau me tauyavutaka na nodrau bula vakavale.
GSAM 312.3Ena gauna oqo era tubu cake tiko na tamata vakabauta na dina ni gauna oqo, ka na tubu oqo e kauta mai na gagadre me rau lako yani vakataki rau me rau cakacaka o Talatala kei Marama White. Na ka oqo, vata kei na cakacaka ni veivakadodonutaki, e kauta mai na gagadre ni tamata me vukea na ofisi. Ena gauna vata ga oqo era uqeti eso tale me ra vukea na cakacaka ni volavola. Me ivakaraitaki ni Nona cakacaka na Turaga ni sauma na nodra vakabauta na Nona tamata, ka vakaturi ira na tamata cakacaka ena gauna ni gagadre, eda tukuna na ka a sotava e dua na ganequ yalodina, o Marama Rebecca Smith, mai West Wilton, N.H.:—
GSAM 312.4Ni oti na gauna, a gadreva vakalevu na luvena tagane o Uriah kei luvena yalewa o Annie R. me rau lako ki koronivuli, me rau vakavakarau kina me rau qasenivuli. A rere na tina ni rau sa gole tani tiko na gone ki vuravura, ka dina ga ni sega ni tawayaga sara na nona rere. A sauma tale na gone na loloma vakatina ni nodrau tina.
GSAM 313Uriah Smith ena Koronivuli ni Phillips
GSAM 313.1Mai na 1848 ki na 1851 a vuli na luvena tagane ena Koronivuli ni Phillips mai Exeter, N.H., na vanua era vakayacori kina na gonevuli ena imatai ni yabaki ni vuli ni koronivuli torocake, me ra yabaki dua liu ni ra curu ki koronivuli torocake. A vakaotia na vuli oqo. Ena 1851 a cakacaka me rawata kina na ilavo me lako ki koronivuli torocake, ia ni rusa na bisinisi ni nona turaganicakacaka, a yali na nona ilavo, ka mani biu na nona inaki makawa ni vuli torocake.
GSAM 313Annie Smith ena Koronivuli ni Goneyalewa
GSAM 313.2Ni tiko o Uriah ena koronivuli, a vuli na ganena ena koronivuli ni goneyalewa mai Charlestown, Massachusetts. Sa voleka ni oti na nona vuli, ka ni sa voleka ni biuta na koronivuli, a soli vei rau kei ganena e dua na cakacaka ni veivakavulici ena koronivuli mai Mt. Vernon, N.H., me tolu na yabaki, ena $1,000 ena veiyabaki, kei na kakana kei na rumu.
GSAM 313.3Ena gauna oqo a ciqoma kina na tina na “dina ni gauna oqo.” Sa qai vagumatua ka katakata cake na nona masu me baleti rau na luvena. A sikovi West Wilton o Talatala Bates, ka cavuta vua o Marama Smith na kedrau ituvaki na luvena, ka sa qai mai masuvi na nodrau veisau. A namaka o Talatala Bates me vakayacora ena vica na siga e muri e so na soqoni mai Somerville, Massachusetts, ena vale nei Paul Folsom, ka dodonu me vola o Marama Smith vei luvena yalewa, me sureti koya mai na soqoni. Ena gauna vata oqo, a dodonu me rau masu o Talatala Bates kei tina me vakayavalata na Kalou na lomana me lako ki na soqoni.
GSAM 313Sa Vakayacori na Tadra e Rua
GSAM 313.4A se sega ni bau tiko o Talatala Bates ena rumu me vakayacori kina na soqoni, ka mani sega ni kila na kena ituvaki. Ena bogi ni bera ni soqoni, a tadra ni tiko ena rumu, ka sa tiko kece na tamata ena idabedabe kece, vakavo ga na idabedabe e yasa ni katuba. A tadra tale ga ni veisautaka na ulutaga ka nakita me vosa kina, ka vosa ena ka ni vale tabu; ni ra sa lagata oti na imatai ni sere, masu, qai lagata na ikarua ni sere, ka sa dolava tiko na nona iVolatabu ka wilika, “Ni sa oti na 2300 na siga, ena qai vakasavasavataki na vale tabu,” ka dusia na iyaloyalo ni vale tabu ena ituvatuva, ni qai dolava na katuba ka curu mai e dua na goneyalewa ka dabe ena idabedabe lala. A tadra tale ga ni o Annie R. Smith na tamata oya, ka sa qai taleitaka na dina ka ciqoma.
GSAM 314.1A vakayacori na soqoni nei Talatala Bates ena Siga ni Vakacecegu (Vakarauwai), ka ni sega ni dua na koronivuli ena siga oya, a kaya o Annie, “Me vakamarautaki ga kina na tinaqu, au na lako.” Ena bogi ni bera ni Siga ni Vakacecegu oya a tadra ni lako, ka bera; ni yaco ki katuba sa lagati oti na imatai ni sere, sa cabori na masu, ka sa vakarau oti na ikarua ni sere; ni curu mai, a raica ni sa oso kece na idabedabe, vakavo ga na kena e yasa ni katuba; ka sa dusia tiko e dua na dauvosa balavu, vakaturaga ka yalovinaka, e dua na ituvatuva ka se sega ni bau raica, ka tukuna tiko, “Ni sa oti na 2300 na siga, ena qai vakasavasavataki na vale tabu.” A tadra ni sa taleitaka vakalevu na ka e tukuna, ka sa dina.
GSAM 314.2A lako ki na soqoni ena gauna e rauta, ia a calata na sala, ka mani sega ni yaco kina me yacova ni sa lagati tiko na iotioti ni ikarua ni sere. Ni curu mai, sa tautauvata kece na ka kei na ka a raica ena tadra, ka sa tukuna tiko tale ga na tamata vata ga ni nona tadra, ena ivakarau vata ga, na tikina mai Taniela 8:14. A vakadeitaka sara ga na yalona.
GSAM 314.3A sega ni nanuma o Talatala Bates na nona tadra me yacova ni curu mai o koya ka dabe. A vakarautaka me vosa ena ulutaga tani, ia e tiko ga ena nona vakasama na ka ni vale tabu. Ni tukuna tiko na tikina, a serau mai na nona vakasama na tadra, ka masu lo me vukei koya me vosa ki na yalodra na vakarorogo. A soli vua na galala levu ni vakamacalataka na oti ni gauna, ka sa kila vinaka o Annie. Sa qai tukuna na dina ni itukutuku ni ikatolu ni agilosi kei na siga ni vakacecegu.
GSAM 315Sa Ciqoma na Dina o Annie Smith
GSAM 315.1Ni sa mai cava na soqoni, a lako vei Annie ka kaya, “Au vakabauta ni o iko na luvena yalewa nei Ganequ Smith mai West Wilton. Au se sega ni bau raici iko, ia e vaka niu sa kila na kemu irairai. Au a tadrai iko ena bogi sa oti.” Sa qai tukuna o Annie na nona tadra. A biuta na soqoni na yalona kei na nona gagadre kece sa veisau, ni sa ciqoma e kea sara na dina ni siga ni vakacecegu.
GSAM 315.2A lesu tale ki na koronivuli, tuvana na nona kato, ka lesu i vale. Ni kila na kauwai nei Talatala White ena tabaki ivola, kei na nona cakacaka ni vunau, a vakila ni sa kacivi koya na Kalou me lako ka vukei koya ena cakacaka ni ofisi. Ena Okosita, 1851, ni sa kau na pepa mai Paris ki Saratoga Springs, N.Y., a lako kina o Annie Smith me dua vei ira na tamata cakacaka.
GSAM 315Na Veisorovaki kei na Vakatabui
GSAM 315.3Ena Na Railesu, Wase 2, Naba 7, e tiko kina e vica na laini mai na nona peni ka vakaraitaka na nona vakasama ni sa biuta na nona inaki makawa me cakava na cakacaka malumalumu ka sega ni dokai. E kaya:
GSAM 315.3“Au nuitaka niu sa biuta na ka kece me muri Koya na Lami ena veivanua kece e tuberi au kina. Sa yali kece na kena taleitaka na vuravura. Sa qai vakatabakidua na noqu inuinui, marau kei na loloma ena veika mai cake kei na veika vakalou. Au sega ni vinakata tale e dua na vanua, vakavo ga me'u dabe ena yavai Jisu ka vulica mai Vua—sega ni dua tale na cakacaka, vakavo ga me'u qaravi Tamaqu vakalomalagi—sega ni dua tale na marau, vakavo ga na vakacegu ni Kalou ka uasivi cake na kila kece.”
GSAM 315.4A yaga ena kena gauna donu na veivuke nei Ganequ Annie ena ofisi me dauvakadodonutaka na ivola kei na so tale. Ena tolu na yabaki a cakacaka vakadina ka vakayacora vinaka, ka ciqoma wale ga na kakana kei na isulu. Ni oti na gauna oqo a tauvi koya na mate ni yatevuso ka digitaki koya me kena vakaleqai. Ena gauna ni veivakararawataki ni mate vakadede ka veivakamatei oqo, a vola eso na sere totoka, ka kamica duadua oya, “Vale Eke kei na Vale mai Lomalagi,” ka na ivakamacala e liu ni sere oqo, ka a vola ena siga e liu ni nona mate, ena 26 ni Jiulai, 1855, e vakaraitaka vinaka sara na itovo vinaka ni bula rawarawa kei na yalomalumalumu ka tubu vakalevu ena nona itovo, ka keitou sega ni rawa ni tarova na kena vakaraitaki taucoko:
GSAM 316Na Bula Vakavale ena Veika Dredre
GSAM 316.3Ena Epereli, 1852, a toki o Talatala White mai Saratoga Springs ki Rochester, N.Y. Ena koro oqo, ena 124 Mt. Hope Avenue, era tauyavutaka kina ena imatai ni gauna na nodrau bula vakavale ena iyaya era volia, ka sega ni kerea. Ia sa levu na nodrau kauwai me rawa vinaka na cakacaka ni tabaki ivola, me tabaki vakawasoma kina na pepa, ka kacivaki kina na dina, ka rau sega ni vakayagataka e levu na veivakacegui ni bula era dau kune.
GSAM 316.4Na ivakarau rau tekivu kina na nodrau bula vakavale ena gauna oqo, e rawa ni dou wilika ena ivola vakataki koya oqo ka vola o Marama White vei ira na vuvale nei S. Howland, ena 16 ni Epereli, 1852:—
GSAM 316.5“Keitou sa qai vakarau tauyavu eke e Rochester. Keitou sa redeva e dua na vale makawa ena $175 ena veiyabaki. Sa tiko na misini ni tabaki ena vale. Kevaka me sega ni dua na ka oqo, keitou na sauma e $50 ena veiyabaki me dua na rumu ni ofisi. Dou na dredre kevaka dou raici keitou ka raica na neitou iyaya ni vale. Keitou a volia e rua na idavodavo makawa, ruasagavulu ka lima na seniti na kena yadua. A kauta mai vei au na watiqu e ono na idabedabe makawa, e sega ni dua vei ira e tautauvata, ka sauma kina e dua na dola, ka oti sa solia tale vei au e va na idabedabe makawa, ka sega ni dua na kena idabedabe, ka sauma e onosagavulu karua na seniti me baleta kece. E kaukauwa na kena kau, ka'u sa caka tiko na kena idabedabe ena sulu kaukauwa. Sa rui saulevu na pata keitou sega ni volia, ka keitou sega tale ga ni rawata na pateta. Keitou vakayagataka na sosoni ni vuata me kena isosomi na pata, kei na tanipi me kena isosomi na pateta. Na neitou kakana taumada keitou kania ena dua na papa ni bukawaqa, ka toka ena dela ni rua na bareli lala ni falawa. Keitou sa vakarau vosota na dravudravua kevaka ena toso kina na cakacaka ni Kalou. Keitou vakabauta ni tiko na liga ni Turaga ena neitou lako mai ki na vanua oqo. E levu na vanua ni cakacaka, ka lailai na tamata cakacaka. Na neitou soqoni ena Siga ni Vakacecegu sa oti a vinaka vakalevu. A vakabulabulataka keitou na Turaga ena Nona tiko.”
GSAM 317Na Lomasoli ni Tamata Vakabauta
GSAM 317.1Ena imatai ni naba ni Na Railesu, ka tabaki mai Rochester ena 6 ni Me, 1852, ni vosa tiko me baleta na toki mai Saratoga ki Rochester, a kaya o Talatala White:
GSAM 317.2“Era sa vakarautaka na taciqu na ilavo me tokona na pepa, ka uasivi cake mai na neitou namaki. Ia dina ni levu na neitou isau ni toki mai Saratoga Springs, kei na tekivu ni tabaki ni pepa ena koro oqo, keitou sega ga ni dinau.”
GSAM 317Na Veisorovaki nei Ira na Tamata Cakacaka
GSAM 317.3Eda wilika ena ivola ni bisinisi ena Naba 12, 14 ni Okotova:
GSAM 317.3“Ia e sega ni dinau na ofisi, ena vuku ni ka oqo: o Taciqu Belden kei Stowell, ka rau cakacaka ena ofisi ena ono na vula sa oti, rau ciqoma wale ga e dua na ka lailai e uasivi cake mai na nodrau kakana. O ira tale ga era cakacaka ena cakacaka vata oya era sega ni ciqoma e levu cake. Ena marau dina o ira kece na itokani ni dina ni gauna oqo me ra vukea na vakalewena na lailai ni ilavo e rawati, me rawa ni soli na veitokoni vinaka vei ira era sa cakacaka vakaukauwa, vakabibi ena gauna keitou sega kina, ena loma ni tauvimate, ena tabaki ni Na Railesu kei na iTalai.”
GSAM 317Na Tubu Cake ni Tamata mai Rochester, N.Y.
GSAM 317.4Ena vulaikatakata ni 1852, ni sa tekivu vinaka na cakacaka ni tabaki ivola mai Rochester, rau caka e dua na ilakolako tolu na vula o Talatala White kei watina, ena ose kei na qiqi, me yacova sara na tokalau mai Bangor, Maine, rau vakayacora tiko na soqoni ka sikovi ira na daumaroroya na siga ni vakacecegu era veiseyaki tu ena sala. Ni bera ni rau lesu, tekivu ena 26 ni Seviteba, a vakayacora o Talatala J. N. Andrews e dua na veitalanoa eso ena 124 Mt. Hope Avenue. Ena gauna oqo era ciqoma na dina ni gauna oqo e walu na tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito ka ra maroroya na imatai ni siga ni macawa, ka dua vei ira o koya e vola tiko oqo.
GSAM 318Sa Vakabulai o Oswald Stowell
GSAM 318.1Ena dua na yakavi ni Vakaraubuka ena Okotova, rau yaco i vale mai na nodrau ilakolako ki na tokalau o Talatala White kei watina. Ena siga ka tarava (Siga ni Vakacecegu) keitou raici rau ena imatai ni gauna, ena soqoni ni Siga ni Vakacecegu. Ena gauna ni soqoni oqo, a tauvimate sara vakaca o Oswald Stowell, na tamata ni misini ni tabaki, ena mate ni vuvuce ni iubi ni yatevuso, ka sa tukuna oti na nona vuniwai ni na mate. A kaya na vuniwai ni sega ni rawa ni “cakava e dua na ka vua.” Ena gauna ni qaravi lotu a tiko o Oswald ena dua na rumu voleka, ka rarawa vakalevu na yagona. Ni sa mai cava na soqoni, a kauta mai e dua na kerekere me cabori vua na masu. Keitou sureti vata kei ira tale eso me keitou masu ena dua na gauna. Keitou tekiduru ena yasa ni nona idavodavo, ka ni cabori tiko na masu, a lumuti koya o Talatala White ena waiwai “ena yaca ni Turaga.” A vakilai na tiko ni Yalo ni Kalou, ka vakabulai vakasauri. Ni keitou tucake mai na masu, sa dabe tiko ena idavodavo, ka samuta tiko na yasana ka dau mosita vakalevu, ka kaya, “Au sa bula vakavinaka sara. Au na rawa ni cakava na misini ni tabaki ni liga nimataka.” Ni oti e rua na siga a cakava dina.
GSAM 318Na Raivotu nei Marama White ena Mata ni iSoqosoqo mai Rochester
GSAM 318.2Na veivakalougatataki vata ga ka vakabulai Taciqu Stowell a lutuka vakalevu cake o Marama White, ka ni vuki me raici koya o Talatala White, a kaya, “Sa raivotu o Ellen; e sega ni cegu ena gauna oqo. Kevaka e dua vei kemuni e via vakadeitaka na ka oqo, sa soli vei kemuni na galala mo ni dikeva.” A tiko vakaoqo ena raivotu me voleka ni dua na auwa kei na ruasagavulu na miniti. Ena gauna oya a vosa kina, ka so na gauna e tukuna vakamatata eso na ivosavosa taucoko; ia ena dikevi voleka sara e sega ni bau kune na cegu ena yagona.
GSAM 319Na Raivotu me Baleta na iLakolako ni Dua na Lewe ni Soqosoqo e Sega ni Tiko
GSAM 319.1Ni sa lako tani o Marama White mai na raivotu oqo, a tukuna na ivakadinadina ni ka a raica. Ni bera ni rau lesu mai na nodrau ilakolako ki na tokalau o Talatala kei Marama White, a biuta na koro e dua vei keitou, ka lako tiko ena bisinisi ena vanua o Michigan. A sega gona ni tiko ena soqoni oqo, ka a se sega ni bau raici Talatala White se watina. Ni tukuna na nona raivotu, a tukuna vei keitou o Marama White, ena veika tale eso, na ka a raica me baleta e dua na tamata ka dau tukuna vakalevu na lawa ni Kalou kei na siga ni vakacecegu ni sa lako tu ka yawa mai vale, ia ena gauna vata oya sa voroka tiko e dua na ivakaro. A kaya ni tamata oya e se sega ni bau sotava, ia e vakabauta ni na raici koya ena dua na gauna, ni sa vakaraitaki vua na nona ituvaki. Ia e sega ni dua vei keitou e nanuma ni o koya e dua keitou kila.
GSAM 319.2Ni oti e rauta ni ono na macawa mai na gauna ni raivotu sa tukuni oti, a lesu mai Michigan na taciqu ka tukuni oti. Ni raica ga o Marama White na matana, a kaya vua e dua na ganequ, “Oqo na tamata au raica ena raivotu, ka'u a tukuna vei kemuni.” Ni sa tukuni na raivotu vua na taciqu oqo, ena mata i watina kei na so tale na tamata, a kaya vua o Marama White, “Me vaka a kaya o Necani vei Tevita, ‘O iko na tamata oya.’” Sa qai cakava sara na ka a kaya o Paula ni ra na cakava eso na tamata ni vunauci ena vuku ni nodra ivalavala ca ena isolisoli ni parofisai: “Ia kevaka era parofisai kece, ka curu mai kina e dua e sega ni vakabauta, se dua e sega ni vuli, sa vakadinadinataki koya o ira kece, sa lewai koya o ira kece: ka sa vakatakilai kina na veika vuni ni yalona; ka ni sa bale vakatoboicu, ena qarava na Kalou, ka tukuna ni sa tiko dina na Kalou ena kemuni maliwa.”3 Ni sa rogoca na nona cakacaka ca ni tukuna tale o Marama White, a tekiduru na taciqu oqo e matana na watina, ka kaya ena wai ni matana vei watina kei ira na lewe vica era tiko kina, “Sa tiko dina na Kalou kei kemuni,” ka qai vakatusa taucoko na nona ivalavala ena gauna a tiko kina mai Michigan, ena nona voroka na ikavitu ni ivakaro, me vaka a vakaraitaki ena gauna a yaco kina, ni sa sivia e lima na drau na maile na yawa.
GSAM 320.1Ena vica gona na macawa sa vakadeitaka vakaukauwa vei keitou na ivakadinadina. E sega wale ga ni tuberi keitou me kaya ni ra a vakavurei mai na kaukauwa vakasakiti, ia ni ra lako mai ena ivurevure ka vunauci ira vakadodonu na tamata ena vuku ni ivalavala ca.
GSAM 320Sa Semati o Uriah Smith ki na Ofisi ni Railesu
GSAM 320.2Ena gauna a tabaki tiko kina na Wase 3 ni Na Railesu, a tekivu maroroya na siga ni vakacecegu o Uriah Smith, ka semati ki na ofisi ni Railesu, ka a dauvola ka dauveivakadodonutaka kina me vuqa na yabaki. Na imatai ni nona cakacaka a tabaki ena pepa oya e dua na sere ka kena ulutaga, “Na Domo ni Veivakaroti ni Gauna kei na Parofisai,” ka basika ena 17 ni Maji, 1853.
GSAM 320.3A rogoca taumada o Talatala Smith na itukutuku ni ikatolu ni agilosi ena dua na koniferedi ni soqosoqo lotu mai Washington, N.H., ena 10 ki na 12 ni Seviteba, 1852. Ni lesu ki vale mai West Wilton, a vulica vakavinaka na ka a rogoca, ka tekivu maroroya na ikavitu ni siga ena imatai ni Siga ni Vakacecegu ena Tiseba, 1852. A semati ki na ofisi ni Railesu mai Rochester, N.Y., ena 3 ni Me, 1853, ka rau cakacaka kina kei na ganena o Annie me baleta na nodrau kakana kei na isulu, ka sega ni rau qasenivuli ena koronivuli ena $1,000 ena veiyabaki kei na nodrau kakana. Sa vakaoqo eso na veisorovaki a caka me tauyavutaki kina na cakacaka ni itukutuku ni ikatolu ni agilosi ena kena veisiga taumada.
GSAM 320Sa Lesi me Talatala sa Tabaki
GSAM 320.4Ena rauta ni 1863 a tekivu vakayagataka o Talatala Smith na isolisoli ni vosa e matanalevu. Ena 1866 a lesi me italatala sa tabaki ni kosipeli, ka oti oya a cakacaka vakalevu ena bose vakakeba kei na koniferedi ni soqosoqo lotu ena veiyasana duidui mai na Atalantika ki na Pasifika, vaka kina ena cakacaka vakatawa ena lotu mai Battle Creek, na lotu a lewena. Ni sa dolavi na Koronivuli mai Battle Creek, a dauveivakavulici vakalailai ena tabana ni iVolatabu ni koronivuli oya. Ena vuku ni Na Railesu kei na iTalai, a takosova na Wasawasa Atalantika ena 1894, ka sikova na veivanua duidui e Iurope. Ni tiko mai Syria, a tauvi koya na katakata ka sega ni bau bula tale vakavinaka sara kina.
GSAM 321Limasagavulu na Yabaki ni Cakacaka Sega ni Oca
GSAM 321.1Mai na 1853 ki na 1903, e veimama ni dua na senitiuri, a semati voleka ga vakadua o Talatala Smith ena cakacaka ni veivakadodonutaki ni Na Railesu ni Lesu Vakarua Mai kei na iTalai ni Siga ni Vakacecegu; ka ena dua na tiki levu ni gauna oya a lewa taucoko na veivakadodonutaki ni pepa. Ena siga sara ga a mate kina, ni tauvi koya na paralase ni yago, a lako tiko ki na ofisi ena ka a vakarautaka me tabaki. A cau tale ga ena vica na ivola bibi ki na ivola ni soqosoqo lotu. E so vei ira na cakacaka oqo oya Na Vakasama ena Taniela kei na Vakatakila, Na iTovo kei na iTinitini ni Tamata, e dua na ivola vakalevutaki me baleta na Vale Tabu kei na 2300 na Siga, Na Ka Veivakurabuitaki ni Veimatanitu, kei na Veivosaki kei na Yalo ni Mate ni Gauna Oqo. Na imatai ni ivola oqo a vola vakalevu ena maliwa ni ciwa na kaloko ni bogi kei na tini karua, ni sa oti na cakacaka ni veivakadodonutaki kei na cakacaka ni ofisi ni siga.
GSAM 321Na Mate nei Talatala Smith
GSAM 321.2A bula yaga ka vakayagataki vinaka na nona bula. Sa vakacegu mai na nona cakacaka, ni sa moce ena Jisu ena 6 ni Maji, 1903. Ia e rawa ni tukuni dina me baleti koya, “Sa muri koya na nona cakacaka,” ka dina ni sa mate, e se vosa tiko ga.