Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
21 / 31
21 / 31

Wase 18 — Na Nona veivakarautaki na Kalou ena cakacaka ni tabaki ivola

John Norton Loughborough

GSAM 281.1“Eda na qai kila, kevaka eda tomana tiko na noda kila na Turaga; na Nona lako yani sa vakarautaki me vaka na mataka.”1

GSAM 281.2Me yacova na vula o Jiune, 1849, na cakacaka nei Talatala White kei watina, kei Talatala Bates, e vakaiyalayala ga ki na veiyasana ni New England. Ena gauna oqo a tomani na vuvale nei Talatala White o Marama Clarissa Bonfoey, mai Middletown, Conn. E dua na gauna lekaleka yani liu, a mate o tinana, ka biuta vua na veika kece e gadrevi me qarava kina na vale ena ivakarau lailai. Ena vuku ni ka oqo a rawa tale vei Talatala White me tauyavutaka na qaravi vale; a cakava oqo ena dua na wase ni vale nei Turaga Belden mai Rocky Hill, Conn.

GSAM 281Na Tekivu ni Vakabauta Vakayalo ni Gauna Vou

GSAM 281.3Ena 24 ni Maji, 1849, a caka e Topsham, Maine, e dua na bose raraba. Ena siga ni vakacecegu oya, a soli vei Marama White e dua na raivotu; na kena ulutaga e bibi sara. De na rawati e dua na kila vinaka ni raivotu oqo kevaka eda vakasamataka mada na ituvaki raraba ena gauna oya.

GSAM 281.4Ena itinitini ni Maji, 1848, mai Hydesville, Wayne Co., N.Y., a tekivu kina na “rorogo vuni,” se na ka e qai vakatokai emuri me “veituki ni yalo.” Na ka oqo a yaco taumada ena vale ni vuvale na Fox. Ena itinitini ni vula katakata, a toki na vuvale ki Rochester, N.Y., ka ena Corinthian Hall, a vakayacori kina na vakaraitaki e matanavotu, ka ra vakatarogi vakavinaka sara na goneyalewa ena komiti ni marama kei na turaga digitaki mai vei ira na lewenivanua kilai vinaka me baleta na ka oya. E dina ni lewe levu ni tamata era raica na veituki oya me veivakacalai, se veivakalasai ni liga, o ira sara ga era dau vakabauta wale na ka kece era a sega ni nanuma rawa ni na tubu me levu sara.

GSAM 282Na Parofisai me Baleta na Vakabauta Vakayalo

GSAM 282.1Ena raivotu sa cavuti oti, a raica kina o Marama White ni tukituki vuni e Rochester kei na veivanua tale eso na kaukauwa i Setani, ka na yaco me levu cake tiko na veika vakaoqo; ka na vakaisulutaki ena ivakarau vakalotu, me vakaceguya na tamata vakacalai me ra vakabauta ni sa taqomaki cake, ka vagolea, kevaka e rawa, na nodra vakasama na tamata ni Kalou ki na veika oya, ka vakavuna me ra vakatitiqataka na veivakavulici ni Yalo Tabu.

GSAM 282.2Ia e lewe lailai sara, kevaka e dua, ena gauna oya era a kila vakalailai ni na teteva na vuravura na Vakabauta Vakayalo me vaka a parofisaitaki, se ni na qai kaya o koya ni lotu, vata kei na kena veisoqosoqo lotu kei ira na nodra italatala sa tuvanaki vakavinaka.

GSAM 282Na Vakayacori ni Parofisai

GSAM 282.3Ia sa matata na vakayacori ni parofisai ni da vakasamataka na kedra lewe, ka tukuni ni ra lewe 10,000,000 ena Matanitu Cokovata duadua ga. Me baleta na nodra ivakarau vakalotu nikua, keimami vakaraitaka na ka e tarava mai Na Railesu kei na iTalai, Washington, D.C., 12 ni Noveba, 1903:—

GSAM 282.4“Ena koniferedi a qai caka wale oqo ni iSoqosoqo Raraba ni Vakabauta Vakayalo ena koro oqo, a vakadonuya e dua na ivakarau vou ni lotu. A vakarautaki na nodra ‘tabaki vakaitalatala’ na ivakatawa se italatala, ka sa vakatokai e dua na ilawalawa ni tamata vakabauta na Vakabauta Vakayalo me dua na ‘isoqosoqo lotu.’ Ena laurai oqo ena wiliki ni tikina e tarava mai na ivakarau vou ni lotu:—

GSAM 282.5“‘E sega ni dua na ivakatawa se italatala me lesi me lewa e dua na soqosoqo lotu se ilawalawa ni tamata, kevaka e sega ni tabaki vakaitalatala taumada ena cakacaka sa kilai mai na veigauna makawa duadua ni itukutuku ni lotu me cakacaka ni tabaki vakaitalatala. E sega ni dua na tamata me dua na tamata vakasaqara tabaki vakaitalatala, me yacova ni sa ciqoma e dua na veikacivi ki na itavi ni ivakatawa ena dua na soqosoqo lotu se ilawalawa ni tamata, se me lesi me daukaulotu mai vua e dua na iSoqosoqo ni Vakabauta Vakayalo ni Veiyasana, ka sa vakaregisteritaki me dua na isoqosoqo vakalotu ena vanua e tiko kina, se mai vua na iSoqosoqo Raraba ni Vakabauta Vakayalo ni Matanitu Cokovata ni Amerika. O ira kece era vakasaqara na itavi ni ivakatawa se na cakacaka ni daukaulotu, e dodonu me ra sa tiko ena veitokani taucoko kei na dua na soqosoqo lotu se ilawalawa ni Vakabauta Vakayalo me tolu na yabaki e lailai duadua, ka me ra sa italatala vakalaiseni me rua na yabaki e lailai duadua, ni ra sa lesi mai na iSoqosoqo ni Veiyasana se na iSoqosoqo Raraba me ra dauvosa ni veivakatovolei. O ira na ivakatawa era lesi me lailai mai na dua na yabaki taucoko ni kalenda, era sega ni rawa ni tabaki vakaitalatala.’”

GSAM 283Talatala White e Oswego, N.Y.

GSAM 283.1Ni sa tiko na cakacaka ni tabaki ivola mai Oswego, N.Y., a veisautaka o Talatala White na nona itikotiko mai Connecticut ki na vanua oqo ena vulaimatumatua ni 1849, ka ena yabaki vata ga oqo, ena 3 ni Noveba, a caka kina e dua na koniferedi ni tamata vakabauta. Me baleta na nodra cakacaka e muri, e kaya o Marama White:—

GSAM 283.2“Keirau qai vakatulewataka ni neirau itavi me keirau cakacaka ena vanua o New York. A vakila na yalo ni itavi bibi na watiqu me vola ka tabaka. Keirau sauma na rede ni dua na vale mai Oswego, keirau kerekere iyaya ni vale vei ira na taciqu, ka tekivu qarava na vale. E kea a vola, tabaka, ka vunau na watiqu. E dodonu me daramaka tiko na iyaragi ena veigauna kece, ni dau veisaqasaqa vakawasoma kei ira na tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito era tukuna tiko ni ra vakabauta, ia era vakavuvulitaka na cala, vunautaka na gauna lokuci ni lesu mai, ka saga me vakacalai ira kece era rawa ni vakacalai me ra saqati na neimami vakabauta.”2

GSAM 283Sa Tabaki na Na Railesu ni Lesu Vakarua Mai

GSAM 283.3Ena vulaimatumatua ni 1850, a nanumi ni vinaka me caka tale e dua na veisau; oya sa toki kina o Talatala White ki Paris, Maine, ka mai kea a tabaki kina na imatai ni wase ni Na Railesu ni Lesu Vakarua Mai kei na iTalai ni Siga ni Vakacecegu me dua na ivola e tabaki vakavula vakarua, e tinikatolu na iwiliwili, ka tiko ena iwiliwili yadua e walu na draunipepa e rua na kolomu; na levu ni draunipepa tabaki e 7 1/8 x 10 1/4 na idi. Na imatai ni iwiliwili a dregati ena Noveba e tarava, kei na iotioti ena 9 ni Jiune, 1851.

GSAM 284.1Na kena levu cake na pepa mai na Na Dina ni Gauna Oqo e ivakatakilakila vinaka sara ni kena tete vakatautauvata na dina, na tubu ni daucakacaka ena vuku ni cakacaka, kei na tubu ni nodra veitokoni na dauveivukei ni cakacaka. Ni sa soli wale na pepa, a namaki ni ra na vukea na kena tabaki o ira na itokani ni cakacaka, ka ra cakava tale ga. E dina ni lewe levu ni tamata vakabauta era dravudravua se tiko ena ituvaki vakalailai, era a vukea me vaka na veivakalougatataki ni Turaga vei ira, ka ra cakava na ka era rawata me tulaki ki liu na qiqi ni dina.

GSAM 284Sa Tekivu Vunau o J. N. Andrews

GSAM 284.2Ena gauna oqo, a tekivu na nona cakacaka e matanavotu o J. N. Andrews, a tiko e Paris, Maine, me italatala ni kosipeli kei na dauvola ena veika vakalotu. Ena Na Railesu ni Me, 1851, a tu kina e dua na nona itukutuku e sivia na lima na draunipepa me baleta na itukutuku ni agilosi e lewe tolu. Ena ka oqo a vakayagataka na parofisai ni manumanu e rua na ileu ena Vakatakila 13 me baleta na Matanitu Cokovata, ka taura na rai, ena kaukauwa ni parofisai duadua ga, ni na vakasaurarataki na imatai ni siga ni macawa me siga ni vakacecegu, ka na yaco kina me yavutaki vakadua ena matanitu oqo na duavata ni lotu kei na matanitu. A yavutaki taucoko na nona vakasama ena parofisai, ni a sega ni dua na cakacaka ena gauna oya e dusimaka vakaukauwa na sala oya; na vosa kaukauwa duadua e rawa ni kune me tokona na ka oya a dua na itukutuku mai vei Dr. Durbin, ka tauri mai na Christian Advocate and Journal, ka kaya:—

GSAM 284.3“Ni sa yaco na Lotu Vakarisito me bula vakayalo ka bula vakarau ni matanitu, sa dodonu vua na matanitu, ena ligadra na vakailesilesi, me tarova na voroki votu ni siga ni vakacecegu tabu, me iwalewale me taqomaki kina vakataki koya.”

GSAM 285Volitaka na Veiteitei me Vukea na Cakacaka

GSAM 285.1Ena gauna oqo era a tuberi kina o ira na tamata me vakataki Hiram Edson, mai New York, kei Cyrenius Smith, mai Jackson, Mich., me volitaka na nodra veiteitei, e $3,500 na kena yaga yadua, ka sauma na rede ni veiteitei me ra vakayagataka, me rawa kina ni levu na ilavo me vukea na cakacaka duidui ena kena tosoya na cakacaka ni itukutuku.

GSAM 285Na Toki ni Cakacaka ni Tabaki Ivola ki Saratoga

GSAM 285.2Ena 1851, a toki o Talatala White mai Paris, Maine, ki Saratoga Springs, N.Y.; mai kea tale ga, ena iyaya ni vale soli dinau, a tauyavutaka na qaravi vale, ka tabaka na ikarua ni wase ni Na Railesu ni Lesu Mai, ka dregati na imatai ni iwiliwili ena 5 ni Okosita ena yabaki vata ga. Na ivola oqo e tinikava na iwiliwili, ka tabaki vakarua ena vula. A tabaki na iotioti ni iwiliwili ena 23 ni Maji, 1852. A veisautaki vakalailai na yaca ni pepa mai na Na Railesu ni Lesu Vakarua Mai, me vaka ena Wase 1, ki na Na Railesu ni Lesu Mai kei na iTalai ni Siga ni Vakacecegu, na yaca e se maroroya tiko ena kena wase e walusagavulu ka rua. A vakalevutaki na levu ni ivola me tolu na kolomu, walu na draunipepa, ka vakarautaki na draunipepa tabaki me 8 1/4 x 11 3/4 na idi.

GSAM 285.3Ena laurai mai na kena levu cake na ka a tabaki, ka sa ivola ni soqosoqo lotu tiko ga, ni veisau kece a vinaka cake, ka vakaraitaka e dua na ivakarau rauta ni tiko vinaka, ka solia na ivakadinadina matata ni cakacaka ni ikatolu ni agilosi e sa lako mai me tiko tudei.

GSAM 285Na Tabaki e Rochester—Na Taukeni ni iTaba ni Liga

GSAM 285.4Ena 6 ni Me, 1852, a tabaki e Rochester na imatai ni iwiliwili ni Wase 3 ni Na Railesu ni Lesu Mai kei na iTalai ni Siga ni Vakacecegu, ka tabaki ena dua na itaba kei na matanivola e taukena na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai. A solia taumada o Hiram Edson na ilavo me voli kina e dua na itaba ni liga ni mataqali Washington, vata kei na matanivola kei na iyaya me vakavinakataki kina na ofisi. A namaki me saumi na nona ilavo ena gauna era yaco mai kina na isolisoli mai vei ira na itokani ni dina. A tu na itaba ni liga oya ena vale ni Na Railesu kei na iTalai e Battle Creek, Mich., me yacova ni kama ena bukawaqa, 30 ni Tiseba, 1902. Ena gauna oya a okati me itaba ni vakatovolei vinaka duadua ena ofisi. Ena iWiliwili 12, Wase 3, 14 ni Okotova, 1852, a tukuni ni kena isau na vakavinakataki ni ofisi ena itaba kei na iyaya oqo e $652.93, ka sa yacova na $655.84 na ilavo sa ciqomi me yacova na tikina oya. Mai na iwiliwili e tinikarua oqo ni pepa, e 2,000 na kena ilavelave ni iwiliwili yadua a tabaki ka veisoliyaki wale.

GSAM 286Sa Tekivu na Na Dauveivakavulici ni Tabagone

GSAM 286.1Ena vula o Okosita, a tekivu ena vale ni tabaki ivola na tabaki ni Na Dauveivakavulici ni Tabagone, e dua na ivola e tabaki vakavula. Nikua sa tabaki ena veimacawa, ka sa tu ena iwiliwili yadua e va na kena levu na ka me wiliki mai na gauna oya.

GSAM 286Sa Cakacaka kei na Ofisi o Uriah Smith

GSAM 286.2Ena 1853, a tekivu na nona cakacaka o Talatala Uriah Smith ena vale ni tabaki ivola nei Na Railesu kei na iTalai, ka a tiko kina ena dua na itutu bibi me baleta e dua na veimama ni senitiuri. Ena yabaki oya (1853) a tukuni ena imatai ni gauna ena Na Railesu kei na iTalai ni rawa vei ira era gadreva me ra voli na neimami ivola ena nodra sauma na kena isau dina. Vei ira kece tale, a soli wale na ka tabaki, ni sa vakatawani na yali ena nodra isolisoli o ira na yalodina ka lomasoli. Ena 1854 a tukuni ni isau ni Na Railesu e tabaki vakarua ena vula e $1.00 ena dua na yabaki. Ena yabaki vata ga oya, ena dua na soqoni ena valelaca ena yasana o Macomb, Michigan, ena vula o Jiulai, a caka e dua na sasaga me volitaki kina na neimami ivola. Ena gauna ni soqoni oqo a volitaki kina na ivola e yaga e $50. O Talatala White, ni vosa tiko ena vuku ni sasaga oqo, a kaya ena Na Railesu, “Oqo e vakaraitaka ni rawa ni volitaki na neimami ivola.”

GSAM 286Kacivaki ni iLavo ni Ivola Lalai e $500

GSAM 286.3Ena Na Railesu ni 12 ni Okotova kei na 24 ni Tiseba, 1854, a kacivaki kina na ilavo ni ivola lalai e $500 me rawa ni vakarautaka na ofisi vei ira na italatala na ivola lalai me soli wale ni ra cakacaka tiko, kei na “ilavo ni veivuke e $500 me baleta na ofisi, me rawa ni tabaki vakawasoma na Na Railesu ena veimacawa yadua, ka sega ni calata vakadua na dua na macawa ena vuku ni sega ni ilavo.”

GSAM 287Volitaka na Nodrau Veiteitei o J. P. Kellogg kei Henry Lyon

GSAM 287.1Ena gauna oqo a volitaka o J. P. Kellogg, mai Tyrone, kei Henry Lyon, a tiko voleka Plymouth, Mich., na nodrau veiteitei, e voleka ni $3,500 na kena yaga yadua, me baleta duadua ga na kena rawati na ilavo me tosoi kina ki liu na cakacaka; oqo era qai toso yani kina e rua tale na taciqu mai Michigan ena gauna vinaka, ena ilavo sa tu ka yalo lomasoli, me laveta na vanua e gadrevi vakalevu kina na veivuke. O koya taumada a cakacaka ena buli ni iyaya ni sasamaki e Jackson, Mich., ia o koya emuri a toki ki Battle Creek, ka cakacaka ena cakacaka ni matai ni vale me tokona kina na nona vuvale.

GSAM 287Na Neimami Pepa Kei na Ivola Kece ena $3.00

GSAM 287.2Ena icavacava ni Wase 6, Jiune, 1855, e rawa ni taura e dua na Na Railesu kei na Na Dauveivakavulici ni Tabagone ena dua na yabaki, salavata kei na isoqoni taucoko ni ivola lalai kece, ivola ni veisoliyaki, kei na ivola ni sere, me vaka a vakayagataki ena gauna oya—e ruasagavulu ka ono na ivola lalai kei na ivola ni veisoliyaki taucoko—ena isau ni $3.00. Na isau sa tauyavutaki ni Na Dauveivakavulici ni Tabagone e ruasagavulu ka lima na seniti ena tinikarua na iwiliwili.

GSAM 287Sa Sureti na Ofisi ni Railesu ki Michigan

GSAM 287.3Ena vula o Epereli, 1855, rau sikova tale o Talatala White kei watina o Michigan, ka rau vakayacora na soqoni ena veivanua e vuqa. Ena 28 kei na 29 ni vula vata ga, a soqoni e Battle Creek e dua na koniferedi, ka ena gauna oya era a vakatulewataka na taciqu e Battle Creek me sureti Talatala White me toki na ofisi ni Railesu mai Rochester ki Battle Creek. O Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, kei Henry Lyon, era a yalataka me ra solia e $300 yadua, sega ni tubu, ka yaco me $1200, me voli kina e dua na tiki ni qele ka tara kina e dua na vale ni tabaki ivola. Era mani rawata e dua na tiki ni qele ena tutu ceva-i-cake ni gaunisala West Main kei Washington, ka tara kina e dua na vale kau e rua na tabana, 20 x 30 na fute, ka duru e ruasagavulu na fute.

GSAM 288Na Vale ni Soqoni Taumada e Battle Creek

GSAM 288.1Ena gauna vata ga oqo a tara na imatai ni vale ni soqoni ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai e Battle Creek, 18 x 24 na fute. Na vale rawarawa oqo, ka vakabati ena papa vakadodonu ka vakabati tale ena veleti, a tu voleka ki na tutu vualiku-i-ra ni gaunisala Van Buren kei Cass.

GSAM 288Ena Neimami Ofisi ni Tabaki Ivola Taumada

GSAM 288.2Na imatai ni iwiliwili ni Na Railesu a tabaki e Battle Creek ena ofisi taukena na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai, ka dregati ena 4 ni Tiseba, 1855. A tauyavutaki ena gauna oya na isau ni pepa me $1.00 ena dua na wase ni iwiliwili e ruasagavulu ka ono; ia a kerei na isolisoli me kau wale kina na pepa vei ira na dravudravua yaga. Mai na gauna oqo ka lako yani, rau dau vakaitavi voleka tikoga ena veika e tabaki ena Na Railesu o rau na Talatala Waggoner kei Cottrell.

GSAM 288.3Ena Na Railesu ni 18 ni Tiseba, 1855, a vakaraitaka na komiti ni tabaki e dua na ka ena rairai vakatubuqoroqoro vei ira na tamata era cakacaka tiko ena ofisi nikua. E kaya vakaoqo: “Keimami sega ni raica na vuna me ra sega ni taura kina na isau yalododonu ni nodra cakacaka o ira era cakacaka ena ofisi. Na edita e taura walega na veimama ni ka e rawa ni rawata ena dua tale na vanua.” E dodonu me tukuni ni isau ni cakacaka e dau soli vakalevu ena gauna oya e sega ni veimama ni kena gauna oqo, ka ni isau veimama ena gauna oya e sega ni sivia na dua na ikatolu se dua na ikava ni ka e saumi tiko ena ofisi nikua ena cakacaka vakaoqori. O ira na cakacaka ena ofisi ena gauna oya era solia me isolisoli na veimama ni yaga ni nodra cakacaka, me tabaki kina na kosipeli ni dina ni gauna oqo.

GSAM 288Kacivaki ni iTaba Vakaukauwa kei na Misini

GSAM 288.4Ena Na Railesu ni 19 ni Maji, 1857, a vakaturi taumada kina ni gadrevi e dua na itaba vakaukauwa kei na misini me tabaki kina na pepa, ivola lalai, kei na ivola. Me vaka a tukuni ena 2 ni Epereli, a vakatulewataki me volia e dua na itaba vakaukauwa nei Adams, ka ra yalataka e vitu na tamata me ra solia e $100 yadua me voli kina. Ena iwiliwili e tarava a tukuni ni na yaga e rauta ni $2,500 na itaba kei na misini, ka sa yalataki oti na $1,700.

GSAM 289.1Ena dua na itukutuku ni vola mai vei Talatala White ena Na Railesu ni 13 ni Okosita, 1857, e tiko kina na vosa veivakayaloqaqataki oqo: “Sa galala na neimami ofisi. Sa tiko e dua na ilavo raraba ni ivola e $1,426, ka sa vakayagataki tiko ena ivola. Sa cakacaka vinaka sara na itaba vakaukauwa vou, ka sa dua na inuinui vinaka ni na vakarau cakacaka ena kaukauwa ni kuvu ni wai, ka saumi kece. Na neimami cakacaka ena soqoni ena valelaca sa tokoni vinaka cake sara mai liu.”

GSAM 289Na iMatai ni Tukutuku ni Volitaki iVola

GSAM 289.2Ena 29 ni Okotova, 1857, a tukuni ena Na Railesu kei na iTalai ni ilavo ni volitaki ivola ena rua na yabaki sa oti e $1,287.91. Oqo na imatai ni tukutuku vakaoqo me vakarautaki me yacova na siga oya. E ivakatakilakila ni toso ni cakacaka, ka vakayaloqaqataki ira na tamata, ni vakaraitaka ni sa tubu tiko na kaukauwa ni dina, ka sa ‘vaka na uciwai ni rarama sa tete wavolita na vuravura.’

GSAM 289Na Valenivolavola ni Na Railesu kei na iTalai e Vanua Dei ni Maroroi iLavo

GSAM 289.3Ena Na Railesu kei na iTalai ni 13 ni Okosita, 1858, a qai vakaturi taumada vei ira na noda tamata me vakayagataki na valenivolavola me vanua ni maroroi ilavo vo. O ira e tiko na nodra ilavo ka sega ni gadrevi vakatotolo ena rawa ni ra maroroya ena valenivolavola, ka kerea me ra taura lesu ena gauna cava ga era gadreva kina. Ena sala oqo ena rawa ni yaga tale ga ki na valenivolavola na vakayagataki ni ilavo oya. Ni sa muri na vakatutu oqo, sa vakalevutaka tale na kaukauwa vakailavo ni cakacaka.

GSAM 289.4Mai na gauna oya me yacova na gauna oqo (1905), e sega ni dua na tamata sa yali vua e dua mada ga na dola e solia vakadinau vakaoqo ki na noda veivale ni tabaki ivola, se sega ni taura lesu na nona ilavo ni sa kerea. O ira na yalodina ka dauvakasama vakavinaka era sa raica ni noda valenivolavola ni tabaki ivola e vanua dei cake me maroroi kina na nodra ilavo vo mai na veibaqe, ni dau lutu vakalevu na veibaqe. Era nuitaki na baqe ena veika vakavuravura, ia na noda veivale ni tabaki ivola era tokoni ena kaukauwa ni lotu taucoko.

GSAM 290Na Tauyavutaki ni iSoqosoqo ni Tabaki iVola ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai

GSAM 290.1A tauyavutaki na iSoqosoqo ni Tabaki iVola ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai ena 3 ni Me, 1861, ka vakau yani na ivola ni veisureti me volia na tamata na kena sea, me $10 na sea yadua. Ni oti e rua na macawa a kacivaki ni sa yalataki oti na voli sea e $4,080 na kedra isau.

GSAM 290.2Me tekivu ena 11 ni Jiune ni yabaki oya, sa tabaka na Na Railesu kei na iTalai na iSoqosoqo ni Tabaki iVola ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai. Na imatai ni valenivolavola a tara na isoqosoqo a tiko ena tutu ceva-i-tokalau ni nodrau sota na Gaunisala o Main kei Washington, ena vanua a toki tani kina na vale kau makawa ki na Gaunisala o Kalamazoo. Na vale oqo e rua na kena tabavale, ka vatu qele taucoko na kena lalaga. Na kena ibulibuli e vaka na kauveilatai vaKirisi, ka vakanamata ki na vualiku ena Gaunisala o Main. Na kena balavu taucoko mai na tokalau ki na ra e 44 na futi, ka 72 na futi mai na vualiku ki na ceva.

GSAM 290Na iMatai ni iVola Tabaki ena Veivosa Tale Eso

GSAM 290.3Sa toso na itukutuku ena veikalawa yadua, ka veivuke na sasaga qaqa yadua me vakaukauwataka ka vakataudeitaka na cakacaka. Ena gauna oqo a tabaka na noda vale ni tabaki ivola e lima na ivola lalai ena vosa ni veivanua tani, e tolu ena vosa vakaDenmark-Nowei ka rua ena vosa vakaVaranise; sa tekivu vakaoqo na tabaki ivola me baleta na veimatanitu tani.

GSAM 290.4Ni sa tubu tiko ga na kedra iwiliwili na lewe ni lotu, sa tubu tiko ga ka sega ni cegu na ilavo. E vakaraitaki oqo ena itukutuku ena Na Railesu kei na iTalai ni 16 ni Me, 1863, ni a vakaraitaka na vunivola ni isoqosoqo na ilavo taucoko sa ciqomi, me vaka oqo:—

GSAM 290
Na ilavo ni sea kei na isolisoli sa ciqoma na iSoqosoqo me yacova na gauna oqo$10,374.13
Sa ciqomi mai na valenivolavola mai Rochester700.00
Sa ciqomi me baleta na iyaya ni cakacaka e vakaikuritaki300.00
Sa ciqomi ki na ilavo ni ivola1,355.00
Sa ciqomi me baleta na misini ni tabaivola kei na kena idini2,500.00
Na kena levu taucoko$15,229.13

GSAM 291.1Sa tukuna tale na vunivola:

GSAM 291.1‘Ni sa vakatautauvatataki vakavinaka na iyau ni isoqosoqo, sa vakadeitaki ni kena isau e sega ni lailai sobu mai na $20,000, ka voleka ni $5,000 na kena levu cake mai na ilavo era sa solia na itokani ni cakacaka. Oqo e vakadinadinataka na yalododonu kei na yalodina i Taciqu White kei ira era sa cakacaka vata kei koya ena valenivolavola ni Na Railesu kei na iTalai. E. S. Walker, Vunivola.’

GSAM 291Na Soli ni Na Railesu kei na iTalai ki na iSoqosoqo

GSAM 291.2Ni sa yacova na cakacaka ni tabaki ivola na ituvaki oqo ena cakacaka dredre kei na veisorovaki i Talatala White, sa dodonu ga me nona na tubu e rawati kina; ni a vu dina mai na nona cakitaki koya, na nona kila na cicivaki ni cakacaka vakailavo, kei na nona veiliutaki vakamaqosa. Ia a sega ni kaya me nona se me dua na kena iwase, sa solia taucoko ga ena marau ki na lotu. Ka sega ni oya wale ga: ni sa tauyavu oti na isoqosoqo, era a vakadonuya ena veidigidigi me soli vua e $6 ena dua na macawa me isau ni nona cakacaka, ia e $4 wale ga ena dua na macawa a ciqoma.

GSAM 291E Dua na Niusipepa ena Mataveibaravi ni Pasifika

GSAM 291.3Ena Na Railesu kei na iTalai ni 21 ni Epereli, 1874, a tiko kina e dua na itukutuku i Talatala White. Ni vosa tiko me baleta na cakacaka ena Mataveibaravi ni Pasifika, a tukuna ni sa voleka ni gadrevi me tauyavutaki e dua na niusipepa ena veimacawa me qarava na cakacaka ena mataveibaravi oya. Ni oti e dua na gauna lekaleka sa tadola na sala me voli e so na matanivola ni tabaivola kei na iyaya ni cakacaka mai Oakland. Ena veiyaya oqo a tekivu tabaki kina e dua na niusipepa vakarua ena dua na vula, ena vula o Jiune, ka vakatokai me Na iVakatakilakila ni Gauna.

GSAM 291Na Vakumuni iLavo

GSAM 291.4Ni sa tabaki oti e ono na itabaki ni Na iVakatakilakila ni Gauna, a lesu ki na Tokalau o Talatala White, ka kerea na koniferedi ni soqosoqo lotu e California me vakarautaka na ka e gadrevi me tabaki tiko kina na niusipepa. Ena Koniferedi Raraba ena 15 ni Okosita, 1874, a vakaturi vei ira na tacida ena Tokalau me ra vakumuna e $6,000 me voli kina na misini ni tabaivola, na idini, kei na matanivola ni tabaivola me baleta na valenivolavola ni Na iVakatakilakila ni Gauna, kevaka era na vakumuna na tacida ena Mataveibaravi ni Pasifika e $4,000 me voli kina e dua na tikini qele ka tara e dua na vale e ganita me valenivolavola.

GSAM 292.1O Talatala Geo. I. Butler, e lewe ni Komiti ni Koniferedi Raraba ena gauna oya, a tiko ena bose vakakeba mai Yountville, California, ka vakamacalataka na vakatutu vei ira na tacida. Ena 11 ni Okotova, 1874, era a sauma na kerekere ena nodra yalataka me ra solia e $19,414 ena ilavo kaukamea.

GSAM 292Na Tauyavutaki ni Vale ni Tabaki iVola ni Pasifika

GSAM 292.2Ena 2 ni Feperueri, 1875, a yaco ki Oakland o Talatala James White kei na watina, ka rau salavata kei Talatala J. H. Waggoner kei na so tale na tamata cakacaka gugumatua. Ena ika12 ni siga ni vula vata ga oya, a kacivi e dua na bose vakatabakidua ni koniferedi ni soqosoqo lotu e California, me vakasamataki kina e dua na vanua me tara kina na veivale ni valenivolavola ni Na iVakatakilakila ni Gauna. Ni sa vakasamataki vakavinaka, sa lewai me voli e so na tikini qele ena yasana vakaRa ni Gaunisala o Castro, ena maliwa ni Gaunisala ika11 kei na ika12. Ena siga vata ga oya erau volia na tikini qele oqo o Talatala White kei John Morrison, ka vakayacori na ivola ni taukeni qele ena yacadrau. A nodrau veidinadinati ni gauna ena tauyavutaki kina na iSoqosoqo, erau na solia vakalawa vua na levu ni qele ena nanumi ni gadrevi me vakayagataka na isoqosoqo.

GSAM 292.3Ena 1 ni Epereli, 1875, a tauyavutaki mai Oakland na iSoqosoqo ni Tabaki iVola ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai ena Pasifika, ka lokuci me $28,000 na kena ilavo ni sea. Me vaka na veidinadinati, a soli vakalawa ki na isoqosoqo na tikina e loma ni qele ena Gaunisala o Castro. A tekivu sara na kena tara e dua na vale mai vei O. B. Jones, mai Battle Creek, Michigan. Na kena ibulibuli kei na kena levu e tautauvata kei na valenivolavola a tara mai Battle Creek, ia na vale mai Oakland e tara ena kau ka sega ena vatu qele. Ni sa vakarautaki oti na vale me curumi, sa toki na Na iVakatakilakila ni Gauna ki na kena vale vou ena Vakaraubuka, 27 ni Okosita, 1875.

GSAM 293Na Toki ki Mountain View

GSAM 293.1Ena vale oqo a vakayacori vinaka tiko kina na tabaki ni niusipepa kei na ivola me yacova na 1904, ni sa vakarautaki na kena toki na iyaya ni tabaivola ki na dua na vanua e taudaku ni koro levu. Na vu ni veisau oqo e tukuna na manidia ni Vale ni Tabaki iVola ni Pasifika ena veivosa oqo:

GSAM 293.1‘Ena veiyabaki sa oti, era sa vakila na iliuliu ni Kabani ni Tabaki iVola ni Pasifika ni qele sa tiko kina na nodra vale ni tabaki ivola e sa rui sau levu, ka sa rui qiqo na kena vanua me vakayacori kina na cakacaka ni misini, ni tiko ena loma ni dua na koro levu ena dua na tikina ni veivale ni vakaitikotiko. Era sa raica tale ga ni ka vakayalomatua ena vuqa na sala me vakasaqarai e dua na vanua e taudaku ni koro levu, e lailai kina na isau ni qele, me rawa ni ra taukena kina na tamata cakacaka na nodra veivale ena vanua e vinaka kina na bula, ka me rauta na vanua ni teitei, na kau vuata, kei na vanua galala me cegu kina; ka me vinaka tale ga na sala ni vakau iyaya. Sa kune ka voli e dua na vanua vakaoqo ena koro o Mountain View, ena Yasana o Santa Clara, e tolusagavulu ka ciwa na maile ki na ceva kei San Francisco. Na vanua oqo e tiko kina e vuqa na ka vinaka ni bula ena koro levu, ka vaka kina na vinaka ni bula bulabula e taudaku ni koro levu.’

GSAM 293Na Tekivu ni Tabaivola ena Veivanua Tani

GSAM 293.2Me ivakatakilakila ni tete ni dina, eda raica ni mai na 1875 ki na 1878 a tekivu na cakacaka ni tabaivola mai Basel, Switzerland, kei Christiana, Norway.

GSAM 293.3Ena gauna ni lutu ni draunikau ni 1875 a soli ena Na Railesu kei na iTalai e dua na itukutuku ni volitaki ivola mai na valenivolavola ni Na Railesu kei na iTalai duadua ga, ena loma ni vitu na yabaki, mai na 1868 ki na 1875. Na kena ilavo e $85,644.54, voleka ni vakaleweonotaki na ilavo ni vitu na yabaki e liu. Ia na ilavo ni volitaki ivola mai na valenivolavola kece e va (Michigan, California, Switzerland, kei Norway), ena tolu na yabaki, mai na 1875 ki na 1878, e $98,163.73.

GSAM 293.4A tukuni ena Na Railesu kei na iTalai ni 17 ni Okotova, 1878, ni ivola lelevu, ivola lalai, kei na tikidua kece a tabaka na valenivolavola ni Na Railesu kei na iTalai ni bera na 1864 e 50,058,000 taucoko na kedra tabana. Mai na 1864 ki na 1878 e 158,130,951 na iwiliwili ni tabana, se e 208,188,951 taucoko na tabana.

GSAM 294Sa Tabaki ena Veimacawa na Na Dauveivakavulici ni Tabagone

GSAM 294.1Me yacova na 1 ni Janueri, 1879, a tabaki ena veivula na Na Dauveivakavulici ni Tabagone, ia ena siga oya, ni sa curuma na kena ikaruasagavulu ka vitu ni yabaki, sa tabaki ena veimacawa; sa vakalewevataki kina na kena yaga.

GSAM 294Na Ka a Solia o Talatala White ki na iSoqosoqo

GSAM 294.2Ena Na Railesu kei na iTalai ni 23 ni Janueri, 1879, e tiko kina e so na veivosa i Talatala White me baleta na nona vakaitavi ena cakacaka. E kilikili me tukuni eke, ni vakamatatataka cake na veika a sorovaki ena cakacaka ni tabaki ivola. Oqo na veivosa a tukuni:—

GSAM 294.3‘Ni a tauyavutaki ena 1861 na iSoqosoqo ni Tabaki iVola mai Battle Creek, Michigan, keitou a solia ki na isoqosoqo na neitou ituvatuva ni yacadra na sauma vakatudei na niusipepa kei na dodonu me tabaki tale na neitou ivola kece (a qai lewai e muri ni kena isau e $10,000), ka sa vo ga vei keitou na iyau e $1,000 na kena isau; keitou sa tomana tiko na cakacaka ni vakarautaki ni itukutuku me tabaki, na veiliutaki, kei na vunau ena $6 ena dua na macawa.

GSAM 294.4‘Ena 1866, ni keitou sa lesu ki na valenivolavola ni Na Railesu kei na iTalai ni oti na tauvimate bibi, keitou a kunei ira na iliuliu ni ra sauma tiko e tini na pasede na tubu ni vica vata na udolu na dola era dinau kina, ka sa lutu na ilavo ni sea ki na $32,000;3 Ia ena loma ni va na yabaki, ena veivakalougatataki ni Kalou, sa saumi oti na dinau, sa tubu na ilavo ni sea ki na $75,000, ka sa tiko vei keitou [na isoqosoqo] e $5,000 ena veibaqe.’

GSAM 294Na iTuvaki ni Vale ni Tabaki iVola ena 1880

GSAM 294.5Ena Na Railesu kei na iTalai ni 15 ni Janueri, 1880, e tukuna o Talatala Butler:—

GSAM 294.6‘E se qai vakalevutaki ga na noda vale ni tabaki ivola (Battle Creek) ena kena tara e dua na iwase e loma, ena maliwa ni vale e rua ena tokalau, ka sa vakalevutaka sara na levu ni cakacaka e rawa ni qaravi kina kei na kena rawarawa na kena vakayagataki taucoko. E tiko na iyaya me buli kina na peleti ni tabaivola ena livaliva kei na kena buli na peleti kaukamea mai na ibulibuli ni matanivola, ka me cula na ivola ka vakabiri na kulina ena ivakarau vinaka duadua. Sa tukuna sara ga o ira e dodonu me ra kila, ni oqo na vale ni tabaki ivola e vinaka duadua ka taucoko duadua na kena iyaya ena Yasana o Michigan.’

GSAM 295.1E dina ni sa vakalevutaki vakaoqo, a gadrevi, ni bera ni cava na vula ikatakata, me tara e dua na vale vou ena ceva ni vale levu, me rumu ni tabaivola. A toki ki na rumu oqo na misini ni tabaivola e lima ni isoqosoqo ka cicivaki ena idini. E dua vei ira na misini oqo e levu cake mai na misini kece sa bau vakayagataki e liu ena valenivolavola. E dua tale na misini e tautauvata na kena levu kei na kena mataqali a se qai biu tale ga ena valenivolavola ni Na iVakatakilakila ni Gauna mai Oakland, California.

GSAM 295.2Ena Na Railesu kei na iTalai ni 17 ni Me, 1881, ni vosa tiko me baleta na vua vinaka ni cakacaka ni tabaki ivola ena vale levu ni tabaki ivola mai Battle Creek, a tukuna o Talatala White:—

GSAM 295.3‘Ni kau tani na levu ni dinau ni iSoqosoqo ni Tabaki iVola ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai mai na isau ni iyau sa volai vakamaqosa, sa vo na qele, na veivale, kei na iyau tale eso e sega ni lailai sobu mai na $105,000 na kena isau. Mai na iyau oqo, na ka era solia na noda tamata kece ena sea, na isolisoli, kei na iyau era vakalaiva ni ra sa mate, e $34,432.17. Ka so na tagane kei na yalewa yalodina era sa solia na nodra bula ki na cakacaka era sa kuria kina [ena veisorovaki kei na veiliutaki vakamaqosa, sega ena isolisoli] e $70,567.83.’

GSAM 295Na Tekivu ni Cakacaka ni Kaulotu ena Volitaki iVola

GSAM 295.4Me tekivu ena yabaki 1881 era a sasagataka na noda tamata e dua na cakacaka vou, ka curuma na cakacaka ni kaulotu ena volitaki ni noda ivola tabaki. Ni a sega ni vakarautaka na daukaulotu ena volitaki ivola na itukutuku dodonu ni nodra volivolitaki me yacova na yabaki 1884, sa vakarautaki na noda itukutuku ni gauna oya mai na itukutuku ni volivolitaki ni vale ni tabaki ivola e va. Me vaka na nodra iwiliwili, na ilavo ni volivolitaki ena lima na yabaki e $221,248.69. Ni sa tete yani na kaukauwa ni cakacaka mai na noda veitabana ni kaulotu e Urope e Loma kei na veimatanitu ni Scandinavia, sa tubu cake na nodra gadrevi na ivola tabaki ena veivosa ni vanua tani.

GSAM 296Na Volitaki iVola ena Tini na Yabaki

GSAM 296.1Mai na 1884 ki na 1894, e tini na yabaki, e levu sara na noda ivola lelevu sa cula ka vakabiri na kulina a volitaki mai vei ira na daukaulotu ena volitaki ivola. Na ilavo ni nodra volivolitaki ena gauna oqo e $4,031,391.26. Ena gauna oqo a tete tale na noda cakacaka ena kena tauyavutaki na veivale ni tabaki ivola mai Ositerelia; Tahiti, ena Veiyanuyanu ni Pasifika; Helsingfors, Finland; Hamburg, Jamani; kei na so tale na vanua. Na ilavo ni nodra volivolitaki na daukaulotu ena volitaki ivola ena yabaki 1895, e dina ni sa dredre na bula ena yabaki oya, a tukuni ni sa yacova taucoko na $357,467.23. Ni wili vata kei na ilavo ni volivolitaki eda sa tukuna oti, sa yacova taucoko na $4,816,773.73.

GSAM 296Na Volivolitaki ena Limasagavulu na Yabaki e $11,000,000

GSAM 296.2Me kilai na ilavo taucoko ni volivolitaki mai na 1854 ki na 1 ni Janueri, 1896, e dodonu me da kuria tale na ilavo ni volitaki ni ivola ni volivolitaki, na ivola lalai, na tikidua, kei na ituvatuva vakaraitaki, me vaka era sa tukuni mai na veivale ni tabaki ivola kece ena tini na yabaki sa cavuti oti. Na ilavo oqo e $3,458,278.23, ka sa yacova kina na $8,275,051.96 na ilavo taucoko ni volitaki ivola ni lotu ena ruasagavulu ka rua na yabaki. Me tukuni ena dua tale na kena ivakarau: na ilavo ni volivolitaki ena tolusagavulu na yabaki (1854 ki na 1884) e $424,915.24, ka ena tinikarua na yabaki e tarava, me yacova na 1 ni Janueri, 1896, e $7,850,136.72. E dina ni sa lutu na kedra iwiliwili na daukaulotu ena volitaki ivola ena walu na yabaki sa oti, e rawa ni tukuni ena vakatautauvata e nuitaki ni mai na 1854 me yacova na gauna oqo (1905) sa sivia na $11,000,000 na isau ni ivola tabaki ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai era sa volitaki.

GSAM 296Na Tabaivola ena Rauta ni Vasagavulu na Vosa

GSAM 296.3E matata na toso ni itukutuku ena ivola tabaki ni da vakasamataka ni sa tekivu na cakacaka ena rauta ni vasagavulu na vosa lelevu, me vaka na vosa vakaArapea, vakaArmenia, vakaBasuto, vakaBohemia, vakaBulgaria, vakaBengali mai Idia, vakaJaina, vakaDenmark, vakavalagi, vakaEstonia, vakaFinland, vakaVaranise, vakaViti, vakaKirisi, vakaJamani, vakaNecaladi, vakaHungary, vakaHawaii, vakaItali, vakaIceland, vakaJapani, vakaKaffir, vakaLatvia, vakaLavonia, vakaMaori, vakaPoladi, vakaPotukali, vakaRomania, vakaRusia, vakaSerbia, vakaSipeni, vakaSweden, vakaTahiti, vakaToga, vakaWales, kei na so tale. Ena veimatanitu kei na veimatatamata duidui oqo era sa cakacaka gugumatua tiko na tamata cakacaka era vakatetea na veidina ni ikatolu ni itukutuku.

GSAM 297.1Na iwiliwili ni ivola lelevu, ivola lalai, kei na tikidua era sa tabaki ena veivosa duidui e sa sivia na dua na udolu dua na drau walusagavulu ka vitu. Me voli e dua na ilavelave ni ivola yadua, kei na walusagavulu ka vitu na niusipepa ni lotu (4) ena veivosa duidui me dua na yabaki, ena gadrevi e rauta ni $340.

GSAM 297Na Vanua Era Tiko Kina na Vale ni Tabaki iVola e Ruasagavulu

GSAM 297.2Na vale ni tabaki ivola e ruasagavulu ni lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai era tiko ena veivanua oqo: Avondale, Ositerelia; Battle Creek, Michigan (2); Basel, Switzerland; Christiana, Norway; Copenhagen, Denmark; Cape Town, Sauca Aferika; Calcutta, Idia; College View, Nebraska; Hamburg, Jamani; Helsingfors, Finland; Lodoni, Igiladi; Melbourne, Ositerelia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Sweden; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Me ikuri ni veivale ni tabaki ivola oqo, era sa tabaka tiko na noda tamata na niusipepa kei na tikidua mai Hong Kong, Jaina; Tokio, Japani; Cairo, Ijipita; Sauca Amerika; kei na Yatu Viti.

GSAM 297Na Tabaki ni iMatai ni iVola Lailai

GSAM 297.3Me da rai lesu mada vakalekaleka ki na iyaya era a vakayagataka na itekitekivu ni cakacaka. Ena gauna ni lutu ni draunikau ni 1853, ni vakarautaki tiko na imatai ni ivola a tabaki ena misini ni tabaivola na Washington—‘Na Vale Tabu’—a dua na nodra cakacaka vata na ganeda me ra lobika ka kumuna vata na veipepa tabaki me cula. Ni sa oti oya, a vakacuruma na dauvolavola oqo na kena qara ena dua na icula ni vakacurumi vako kau; ni sa vakabiri oti na kulina, a qai kotiva vakadodonu o Uriah Smith ena dua na iyaya e dodonu na tutuna kei na dua na isele lailai gata. A caka oqo ni sega na misini e ganita me cakava na iwase ni cakacaka oya.

GSAM 298.1Ena 1861, e sega ni dede sara oya, a tabaki na ivola kece ni lotu ena dua ga na misini ni tabaivola na Adams, ka cicivaki ena dua na idini e rua na kaukauwa ni ose na kena kaukauwa. Nikua, ena veivalenivolavola ni tabaki ivola, e sa sivia na vasagavulu na misini ni tabaivola era cicivaki tiko ga ena kaukauwa ni cawa ni wai katakata, ka tabaka na dina ni gauna oqo. Na valenivolavola oqo era vakacakacakataka taucoko e sivia na lima na drau na tamata me qaravi na cakacaka, ka drau vakadrau na daukaulotu ena volitaki ivola era sa tiko ena veivanua me volitaka na ivola vei ira na tamata.

GSAM 298.2Ena yabaki 1862 a rawa ni voli e dua na kena isoqoni taucoko ni ivola tabaki kece era sa tabaka na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai ena $7.50; ena 1904, me vaka sa vakaraitaki oti, ena gadrevi e $340 me voli kina na isoqoni taucoko. E dina sara ni sa cakacaka e dua na kaukauwa e uasivia na nodra ituvatuva na tamata me vu mai kina na veika oqo.

GSAM 298.3Na tubu ni cakacaka ni tabaki ivola ena kedra maliwa na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai, me vaka a parofisaitaki ena 1848, e sa vaka dina na toso ni matanisiga: ‘Sa tubu cake na kena katakata—sa tala yani na kena rarama’—‘Sa lako tiko ga ena kena sala me vaka na matanisiga, ia e sega ni dromu.’

GSAM 298Lako ena Vakabauta—Na iVakadinadina i Talatala Stone

GSAM 298.4Na nodra gumatua kei na nodra yalogu o ira era sa toso ki liu ena cakacaka ni itukutuku ni ikatolu ni agilosi e vakamacalataki vinaka ena Na Railesu kei na iTalai ni 5 ni Feperueri, 1884, mai vei Talatala Albert Stone, e dua vei ira na itekitekivu ni cakacaka, ka a bula me yacova na yabaki ciwasagavulu:—

GSAM 298.5‘Na itekitekivu ni cakacaka e gauna ni veika lalai, ka sa rairai sega ni rauta na iyaya kei na ilavo e vakayagataki kina. Ia o ira na tagane kei na yalewa ni vakabauta era sa kila mai na ivakatekivu ni liga kaukauwa ni Turaga sa tokona na cakacaka oqo. Era sa kila ni sa yaco na gauna lokuci me lomani kina o Saioni, ka sa dodoka na ligana na Turaga me vakasoqoni ira na nona tamata. Era sa raica ni Turaga sa taura na uli, ka na Waqa ni Kosipeli, e usa tiko na soqosoqo lotu ni ivovo kei na kena usana, na dina sa vakalesui mai, na vakabauta sa vakatovolei oti, kei na loloma sa uasivi sara, ena yaco bula ki na ikelekele.’

Notes

  1. Osea 6:3. ↩
  2. Na iTukutuku ni Bula nei Ellen G. White, t. 128. ↩
  3. e $3,000 na kena lailai sobu mai na sea sa saumi kei na isolisoli. ↩
  4. Raica na yacadra na 87 ena iVola Vakayabaki ni Koniferedi Raraba ni 1904 ↩

Note

Back