Wase 3 — Na lako mai ni Kawa sa yalataki
GSAM 57.1“IA ni sa yaco na kena gauna, sa tala mai na Luvena na Kalou, ... sa vakamalumalumutaki ki na vunau, me voli ira sa lewai ena vunau, me da vakabau kina me da luvena.”1
GSAM 57.2“Ia vei koya sa rawata me vakataudeitaki kemudou me vaka na noqu itukutuku vinaka kei na vunautaki i Jisu Karisito, me vaka na kena vakatakilai na ka vuni, ka a vunitaki tu mai na ivakatekivu kei vuravura, ia sa qai vakatakilai mai, ka sa vakatakilai vei ira na veimatanitu kece ga ena nodra ivolavola na parofita, me vaka na ivakaro ni Kalou tawa mudu, me ra talairawarawa ena vakabauta: vua na Kalou, sa vuku duadua ga, me ia na vakarokoroko ena vuku i Jisu Karisito ka sega ni mudu.”2
GSAM 57.3“Sa vakatakila vei au na ka vuni ena ivakatakila; me vaka kau a vola taumada ena vica na vosa, ... ka sa sega ni vakatakilai vei ira na luve ni tamata ena veitabagauna eliu, me vaka sa qai vakatakilai ena Yalo Tabu vei ira na nona yapositolo yalosavasava kei ira na parofita.... Vei au, sa uasivi sobu vei ira kece ga era sa yalosavasava, sa soli kina na loloma oqo, me'u vunautaka vei ira na veimatanitu tani na iyau i Karisito sa sega ni dikevi rawa; ka me'u vakatakila vei ira na tamata kece ga na nodra vakaitavi ena ka vuni, ka sa vuni tu mai na ivakatekivu kei vuravura vua na Kalou, o koya sa bulia na ka kece ga ena vuku i Jisu Karisito.”3
GSAM 57.4Sa dau tukuni ni sa vuni tu na itukutuku vinaka ena Veiyalayalati Makawa; ena Veiyalayalati Vou sa vakatakilai mai. Me vaka sa tukuna e dua tale, “Ni ra sa lako tani mai vua na Kalou, sa yali vakalevu vei ira na Jiu na kila ni ivakavuvuli ni cakacaka vakalotu. O Karisito sara ga a tauyavutaka na cakacaka oqori. Na kena veitikina kece ga era ivakatakarakara kei koya; a sinai tu ena bula kei na totoka vakayalo. Ia sa yali vei ira na Jiu na bula vakayalo ni nodra cakacaka vakalotu, ka ra kabita ga na kena ivakarau sa mate. Era sa vakararavi ki na isoro kei na veicakacaka sa vakaroti, ka sega ni vakararavi vua era dusia tiko.
GSAM 58Na Namaki ni Veiliutaki e Vuravura
GSAM 58.1“E dina ni ra gadreva na Jiu na lako mai ni Mesaia, era sega ni kila na inaki ni nona cakacaka. Era sega ni vakasaqara na vakabulai mai na ivalavala ca, ia na sereki mai na nodra lewa na kai Roma. Era namaka me lako mai na Mesaia me dauvakadrukai ira na meca, me voroka na kaukauwa ni dauveivakasaurarataki, ka vakaceceretaki Isireli me lewai vuravura taucoko. Sa vakarautaki kina na sala me ra cata na iVakabula.
GSAM 58.2“Na tamata, ena nodra butobuto kei na nodra vakasaurarataki, kei ira na iliuliu, era karamaca tu ena kaukauwa ni veiliutaki, era gadreva vakalevu na lako mai ni dua me vakadrukai ira na nodra meca ka vakalesuya na matanitu vei Isireli. Era a vulica na parofisai, ia sa sega na nodra kila vakayalo. Sa ra sega kina ni kauaitaka na veitikinivolatabu e dusia na nona vakamalumalumutaki o Karisito ena nona imatai ni lako mai, ka ra vakayagataka vakatani na kena e tukuna na lagilagi ni lesu vakarua mai i Karisito. Sa vakamatabokotaki ira na viavialevu; era vakadewataka na parofisai me salavata kei na nodra gagadre kocokoco.
GSAM 58.3“Sa sivia e dua na udolu na yabaki na nodra waraka tu na Jiu na lako mai ni iVakabula. Na nodra inuinui uasivi duadua era vakataqara tu ena ka oqo. Ena sere kei na parofisai, ena cakacaka vakalotu e vale ni soro kei na masu ena veivale, era rokova vakalevu na yacana. Ia ni sa lako mai, era sega ni kilai koya. O koya sa Daulomani mai lomalagi sa vaka vei ira ‘na waka sa tubu mai na qele mamaca;’ sa ‘sega na kena irairai se na kena totoka;’ ka ra sega ni raica vua na totoka me ra gadrevi koya kina. ‘Sa lako mai ki na nona, ia ko ira na nona era sa sega ni vakabauti koya.’”4
GSAM 58Mai na Kawa i Tevita
GSAM 58.4Ni sa toro voleka na gauna sa parofisaitaka o Taniela, me rairai mai kina na “Mesaia na Turaga”—o koya sa lumuti—sa rawa vei ira na Jiu me ra vakananuma vakaoqo, ka sega ni vakatitiqataki ni ra a kitaka: Na Mesaia, ena vuku ni yagona, me lako mai na vuvale kei na kawa i Tevita, o koya gona me sucu mai na kawa oqori; ka me vaka na ivakaro ni vunau kei na nodra ivakarau na Jiu, me lumuti me cakacaka e matanalevu ni sa tolusagavulu na nona yabaki; ia kevaka me rairai mai ni sa lumuti ena yabaki oqori, sa dodonu gona me sucu tolusagavulu na yabaki ni bera na itinitini ni ono sagavulu ka ciwa na wiki ni yabaki, ka na yacova na lako mai ni Mesaia.
GSAM 59Na Parofisai i Simioni kei Ana
GSAM 59.1Ena gauna oqori era sa namaka tiko na ka oqo na Isireli taucoko. O ira na dauvulica vakagumatua ka ena yalodina na iVolatabu era waraka na sucu i koya me nodra Turaga ka nodra Dauveiliutaki. Sa vakatakilai vua na qase daulotu o Simioni “ena Yalo Tabu ni na sega ni mate ni sa bera ni raica na Karisito ni Turaga.”5
GSAM 59.2Ni sa kau ki na vale ni soro na iVakabula ni se gone dramidrami, sa kila o Simioni ni sa i koya na gone oqo sa tukuni tu—na Karisito. “Sa qai keveti koya e ligana, ka vakavinavinaka vua na Kalou, ka kaya, Kemuni na Turaga, ko ni sa qai laiva na nomuni tamata me lako ena vakacegu, me vaka na nomuni vosa; ni sa raica na mataqu na nomuni veivakabulai, ko ni sa vakarautaka e matadra na tamata kece ga: me rarama me vakararamataki ira na veimatanitu tani, ka me nodra lagilagi na nomuni tamata na Isireli....
GSAM 59.3“A sa vosavakalougatataki rau o Simioni [Josefa kei Meri], ka kaya vei Meri na tinana, Raica, sa lesi na gone oqo me vu ni nodra bale kei na nodra tucake tale na lewe vuqa e Isireli; ka me ivakatakilakila era na vosacataka (io, ena suaka tale ga na yalomu e dua na iseleiwau), me vakatakilai kina na nanuma ni lomadra na lewe vuqa.
GSAM 59.4“A sa dua na parofita yalewa, ko Ana na luvei Fanueli, ena mataqali i Aseri.... A sa lako mai o koya ena tiki ni siga ko ya ka vakavinavinaka tale ga vua na Turaga, ka tukuni koya vei ira kece ga era sa waraka na veisereki mai Jerusalemi.”6
GSAM 59Era Sikovi Ira na iVakatawa ni Sipi na Agilosi
GSAM 59.5Ni bera oqo, sa ra kacivaka na agilosi na itukutuku marautaki ni nona sucu na iVakabula vei ira na ivakatawa ni sipi ena veibuca mai Peceliema. Ni ra vakarogoca na ivakatawa ni sipi, era lagata na agilosi na qaqa ni sere rogorogo vinaka oqo:—
GSAM 60Era Sikovi Peceliema na Tamata Vuku
GSAM 60.2Sa qai lako mai na tamata vuku mai na Tokalau, era a raica “na kalokalo ni sa cabe,” me vaka sa parofisaitaka o Pelami. Ni ra muria na nona veidusimaki, era yaco ki Jerusalemi, ka sa dodonu me ra taroga kina na Tui sa qai sucu. Ni sa tukuni vei ira ni sa vanua me sucu kina o koya sa Gadrevi o Peceliema, era sa lako sara; ka ni sa dusimaki ira ki kea na kalokalo sa rairai tale, era sa tuberi ki na vanua lolovira sa davo kina na iVakabula. Era sa vakarokorokotaka kina na Gone yalosavasava, ka solia vua na isolisoli koula, na drega boivinaka, kei na mura, ka ra qai lesu ena nodra ilakolako balavu ki vale.
GSAM 60Na iVakabula ni sa Tinikarua na Nona Yabaki
GSAM 60.3Mai na nona gone me yacova na nona yabaki tinikarua, e lailai na ka sa volai me baleti Karisito na iVakabula, vakavo ga na nona tubu ena vuku kei na yagona, kei na nona talairawarawa vei rau na nona itubutubu. Ia ni sa tinikarua na nona yabaki, ni sa tomani Josefa kei Meri cake ki Jerusalemi me ra tiko ena solevu vakayabaki, sa vakurabuitaki ira na bete ena kila ka sa laurai ena nona taro, kei na isau sa solia ki na nodra leqa dredre. Mai na gauna oqo me yacova ni sa tekivu cakacaka e matanalevu, sa vakarokorokotaka na cakacaka lolovira ni matai, ni rau cakacaka vata kei Josefa, na wati Meri.
GSAM 60Na Cakacaka i Joni na Dauveipapitaisotaki
GSAM 60.4Ena ono na vula ni bera ni tekivu cakacaka e matanalevu o Karisito, sa kacivaka tiko o Joni na Dauveipapitaisotaki na cakacaka i Karisito. Era lako mai na tamata ena isoqosoqo lelevu me ra rogoci Joni ka papitaisotaki vua. Ni ra “sa namaka tiko [era namaka me lako mai na Mesaia] ka ra sa vakananuma kece ga e lomadra [“veinanuyaka se veiletitaka,” ena tutu ni draunipepa] na tamata na ka e baleti Joni, se sa i koya na Karisito se sega; sa vosa o Joni, ka kaya vei ira kece ga, Au sa papitaisotaki kemudou dina ena wai; ia sa lako mai e dua sa kaukauwa cake vei au, ka sega ni ganiti au me'u sereka na wa ni nona ivava: ena papitaisotaki kemudou o koya ena Yalo Tabu kei na bukawaqa: sa taura e ligana na nona isivi ni sila, ka na vakasavasavataka sara na nona rara ni samusamu, ka na kumuna vata na witi ki na nona lololo; ia na qa ni sila ena vakama ena bukawaqa sa sega ni boko rawa.”7
GSAM 61Sa Papitaisotaki o Jisu
GSAM 61.1Ni sa vakayacora tiko na cakacaka ni veipapitaisotaki o Joni, sa raici Jisu ni sa lako mai vua me papitaisotaki, ka kaya, “Raica na Lami ni Kalou, o koya sa kauta tani na ivalavala ca kei vuravura.... A sa tukuni koya o Joni, ka kaya, Au a raica na Yalo Tabu ni sa lako sobu mai lomalagi me vaka na ruve, ka sa tiko vua. Ia ka'u a sega ni kilai koya: ia o koya sa talai au me'u veipapitaisotaki ena wai, sa kaya vei au, O koya ko na raica ni sa lako sobu vua na Yalo Tabu ka tiko vua, sa i koya oqo sa veipapitaisotaki ena Yalo Tabu. Ia ka'u sa raica, ka sa tukuni koya ni sai koya oqo na Luve ni Kalou.”8
GSAM 61Na Domo mai Lomalagi
GSAM 61.2Sa vakadinadinataki ni sa Mesaia o Karisito ena kena laurai na nona lako sobu na Yalo Tabu ena irairai vakayago me vaka na ruve, ka sa dua tale ga na domo mai lomalagi. Ena Kosipeli i Maciu eda wilika, “Ia ni sa papitaisotaki oti o Jisu, sa cabe sara mai na wai: ka raica, sa tadola vua ko lomalagi, a sa raica na Yalo ni Kalou ni sa lako sobu me vaka na ruve, ka sa mai tiko vua: ka raica, sa dua na domo mai lomalagi, sa kaya, Oqo na Luvequ daulomani, au sa dauvinakata vakalevu.”9
GSAM 61.3E dina ni “sa sega ni cakava e dua na cakacaka mana o Joni,” ia ni ra sa raica na tamata na kaukauwa levu sa salavata kei na cakacaka i Karisito, sa dredre me ra kua ni kaya, “Sa dina kece ga na ka sa tukuna o Joni me baleta na tamata oqo.”10
GSAM 61Sa Lumuti o Karisito me Vaka na Vunau
GSAM 61.4Ena itukutuku i Luke me baleta na papitaisotaki kei na nona lumuti ena Yalo Tabu sa rairai me vaka na ruve, eda wilika, “Sa qai vakatekivu o Jisu, ni sa rauta na tolusagavulu na nona yabaki.”11
GSAM 62.1Ni sa oti na nona lolo balavu na noda Turaga me vasagavulu na siga, kei na nona veitemaki kaukauwa na tevoro ena lekutu, ka muria sara na nona papitaisotaki, sa “lako mai ki Nasareci, na koro sa susu kina; a sa curu ki na valenilotu ena siga ni vakacecegu, me vaka na nona ivakarau, ka tu cake me wilivola.... Sa tu vei au na Yalo ni Turaga, ni sa lumuti au me'u vunautaka na itukutuku vinaka vei ira na dravudravua.... A sa vakatekivu me kaya vei ira, Sa vakayacori edaidai na tiki ni iVolatabu oqo ni dou sa rogoca.”12
GSAM 62Sa Yaco na Kena Gauna
GSAM 62.2Ni vola o Marika na ka vata oqo, sa kaya, “Sa yaco na kena gauna, a sa voleka na matanitu ni Kalou: dou veivutuni, ka vakabauta na itukutuku vinaka.”13 Sa yaco na gauna sa parofisaitaki me rairai mai kina o koya sa Lumuti. Sa lumuti oti ena Yalo Tabu ena nona papitaisotaki, ka sa tekivu cakacaka oqo, ena gauna kei na ivakarau sara ga era a parofisaitaka na parofita yalosavasava eliu.
GSAM 62Na iVakadinadina e Raici ni sa Mesaia o Karisito
GSAM 62.3Sa salavata kei na cakacaka i Karisito na caka mana tiko ga; vei ira na tamata, kevaka mada ga era sega ni kila sara na nona vosa vakatautauvata kei na nona vosa, sa ivakadinadina e raici ni sa i koya na Imanueli, se ni “sa tiko vata kaya na Kalou.”14 Ena veicakacaka mana oqo sa vakaraitaka kina o Karisito vei vuravura na kaukauwa ni Kalou sa tu vua, ka vakaraitaka tale ga ena ka sa cakava na itovo ni Kalou kei na nona yalololoma. Ni sa kaya o Filipi, ni sa tolu na yabaki na nona tiko vata tiko ga kei Karisito ka raica na nona cakacaka mana lelevu, “Kemuni na Turaga, ni vakaraitaka vei keitou na Tamamuni, ena qai rauti keitou,” sa kaya vua o Jisu, “Sa dede na noqu tiko vata kei kemudou, ia ko sa sega li ni kilai au, Filipi? O koya sa raici au sa raica na Tamaqu; ia ko sa qai kaya vakacava, Vakaraitaka vei keitou na Tamamuni? ... Dou vakabauti au ni'u sa tu vei Tamaqu, ka sa tu vei au ko Tamaqu; ia kevaka e sega, dou vakabauti au ena vuku ni cakacaka ga.”15
GSAM 63Sa Veilecayaki o Joni
GSAM 63.1E dina ni sa raica o Joni na nona lako sobu na Yalo Tabu ena nona papitaisotaki o Karisito, ka rogoca na domo mai lomalagi sa kacivaka ni sa Luve ni Kalou, ka sa tukuna tale ga o koya ni sa “na Lami ni Kalou, o koya sa kauta tani na ivalavala ca kei vuravura,” ia sa duatani sara na ka sa yaco mai na ka sa namaka, ka sa rarawa ka veilecayaki kina ena nona valeniveivesu butobuto.
GSAM 63.2“Me vakataki ira na tisaipeli ni iVakabula, sa sega ni kila o Joni na Dauveipapitaisotaki na ivakarau ni matanitu i Karisito. Sa namaka me taura o Jisu na itikotiko vakaturaga i Tevita; ia ni sa toso na gauna ka sega ni kaya na iVakabula ni sa nona na lewa vakatui, sa veilecayaki ka rarawa o Joni.”16 “Sa kaciva vua e lewe rua na nona tisaipeli, ka [sa] talai rau vei Jisu, me rau kaya, Sai kemuni beka sa dodonu mo ni lako mai? se me keitou waraka e dua tani?” “Ena tiki ni siga ko ya sa vakabulai ira kina na lewe vuqa o koya [Jisu] mai na nodra malumalumu kei na nodra mate ca, kei na yalo velavela; ka sa solia na rai vei ira na mataboko e lewe vuqa. Sa qai vosa o Jisu ka kaya vei rau, Drau lako, ka tukuna vei Joni na veika drau sa raica ka rogoca.”17
GSAM 63.3Sa dredre vei ira na Jiu, se vei ira sara mada ga na tisaipeli, me ra raica vakamatata na dina e vuqa sa tukuna na iVakabula, ni sa dei sara vei ira na vakabauta ni sa lako mai na Mesaia, ena voroka na ivua ni nodra lewa na kai Roma, ka ra dau rarawa vakalevu kina, ka vakalesuya sara na matanitu i Tevita, ka veiliutaki me tui e vuravura.
GSAM 63.4Sa tekivu vunau o Jisu ena nona kaya, “Dou veivutuni, ni sa voleka na matanitu vakalomalagi.”18 Ni ra sa talai na nona yapositolo e lewe tinikarua, era kauta na itukutuku vata ga, “Sa voleka na matanitu vakalomalagi.”19 E muri tale ena nona cakacaka, ni ra sa talai na lewe vitusagavulu, sa vakaoqo na vosa, “Sa toro voleka vei kemudou na matanitu ni Kalou.”20
GSAM 64Era Kurabui na Tamata ena Cakacaka i Karisito
GSAM 64.1Na vosa kei na ivakavuvuli veivakurabuitaki i Karisito sa vakavuna me ra kaya na tamata, “Sa sega vakadua ni vosa e dua na tamata me vaka na tamata oqo.”21 Ia ni sa vakabula na tamata mataboko ka galu, “Era sa kurabui kece ga na tamata, ka kaya, Sa sega li ni luvei Tevita oqo?”22 se, me tukuni ena dua tale na kena vosa, Sa sega li ni kawa i Tevita oqo, na iVakabula sa yalataki? “Ia ni sa yaco ki na nona vanua, sa vakavulici ira ena nodra valenilotu, ka ra sa kurabui kina, ka kaya, Sa rawata maivei na tamata oqo na vuku oqo, kei na cakacaka mana lelevu oqo? Sa sega li ni luve ni matai oqo? sa sega li ni yacai tinana ko Meri? kei iratou na tacina, ko Jemesa, kei Josese, kei Saimoni, kei Jutasa?”23
GSAM 64.2Ni sa rauta na ikatolu ni yabaki ni cakacaka i Karisito, ni sa tiko ena vale ni soro ena solevu ni kena vakatabui, era sa mai vakavolivoliti koya na Jiu ka kaya vua, “Ena vakacava na dede ni nomuni biuti keimami tu ena vakatitiqa? Kevaka ko ni sa Karisito, ni tukuna vakamatata vei keimami.”24 Ena yabaki sa oti, ni sa cakava na cakacaka mana levu ni vakani ira na lima na udolu ena “lima na ibuli madrai parile kei na rua na ika lalai,” sa “kila ni ra na lako mai ka tauri koya vakaukauwa, me ra buli koya me tui, [o koya gona] sa lako tani tale ki na dua na ulunivanua.”25
GSAM 64Sa Vakavulici Ira na Tisaipeli o Karisito me Baleta na Nona Mate
GSAM 64.3Ni vakavulici ira na nona tisaipeli o Karisito, sa dau kauaitaka vakalevu me kauta tani na nanuma ni na tekivu sara na nona lewa vakatui e vuravura, ka me vakaraitaka vei ira ni sa dodonu me mate ka tucake tale, me lako tani ka lako tale mai. Sa tarogi ira kina, “Ia kevaka dou na raica na Luve ni tamata ni sa lako cake ki na vanua sa tiko kina eliu?”26 Ni sa vakaroti ira “me ra kakua ni tukuna vua e dua na tamata ni sai koya o Jisu na Karisito,” eda wilika: “Mai na gauna ko ya sa vakatekivu o Jisu me vakaraitaka vei ira na nona tisaipeli ni sa dodonu me lako ki Jerusalemi, ka vosota na ka e vuqa vei ira na qase kei ira na bete levu kei ira na vu ni vola, ka vakamatei, ka vakaturi cake tale ena ikatolu ni siga. Sa qai kauti koya vakatikitiki o Pita, ka vakatekivu vunauci koya, ka kaya, Me yawa vei kemuni na ka oqo, Turaga; ena sega ni yaco vei kemuni na ka oqo.”27
GSAM 65.1Ena gauna vata oqori sa tukuna vei ira ni so era tu e kea era na sega ni mate me yacova ni ra sa raica na Luve ni tamata ni sa lako mai ena nona matanitu.28 Ni sa oti e rauta ni walu na siga, sa vakayacori na parofisai oqo; ka sa cavuta na yapositolo o Pita na “raivotu” oqori ni nona lako mai o Karisito ena nona matanitu me ivakadinadina ni lesu vakarua mai i Karisito dina ena gauna sa bera mai.29
GSAM 65.2Ena dua na gauna ni ratou tiko mai Kalili o Karisito kei na nona tisaipeli, sa kaya vei ira o Jisu, “Ena soli yani na Luve ni tamata ki na ligadra na tamata; ka ra na vakamatei koya, ia ena ikatolu ni siga ena vakaturi cake tale mai. A ra sa rarawa vakalevu sara.”30 Ia era se sega ga ni kila, se taura rawa, na ibalebale ni nona vosa, ni gauna sara mada ga sa segata tiko kina me vakatitobutaka e lomadra na dina bibi ni nona mate kei na nona tucake tale, era veiletitaka tiko vakaira se o cei ena uasivi cake ena matanitu vakalomalagi.31
GSAM 65.3Ena dua tale na gauna sa kaya o Pita vei Jisu, “Keitou sa biuta na ka kece ga, ka muri kemuni; ia na cava ena qai neitou? A sa kaya vei ira o Jisu, Au sa kaya vakaidina vei kemudou, Oi kemudou sa muri au, ena gauna ni vakavoui, ni sa na tiko na Luve ni tamata ena itikotiko ni nona lagilagi, dou na tiko tale ga ena itikotiko vakaturaga e tinikarua, mo dou lewa na mataqali i Isireli e tinikarua.”32 Sa se liu tiko ga e lomadra na nanuma ni dua na matanitu sa voleka ni tauyavutaki, ka me vaka na nodra ivakarau na tamata, era sa tekivu vakasaqara na itutu cecere duadua ena matanitu.
GSAM 65.4Sa qai lako mai na tinadrau o Jemesa kei Joni, na luvei Sepeti, ka sa dau gadreva na itutu cecere, me kerei Karisito me rau vakadonui na luvena me rau taura na itutu cecere—e dua ena liga imatau ka dua ena liga imawi ni nona itikotiko vakaturaga; se, de dua, me iliuliu ni matanitu e dua, ka me vunivola ni matanitu na kena ikarua. Ia sa kaya vakamatata o Karisito, “Dou sa sega ni kila na ka dou sa kerea.”33
GSAM 66Na Curu ena Qaqa ki Jerusalemi
GSAM 66.1Ni se voleka na gauna oqo sa yaco e dua na ka levu ka veivakurabuitaki. Oqo na vakaturi i Lasarusa mai na ibulubulu, o koya sa mate tu me va na siga. Na cakacaka mana kaukauwa oqo sa vakayavalati ira ka vakurabuitaki ira vakalevu na tamata, ka ra domobula kina na Farisi, era sa kaciva sara e dua na matabose, kei ira na bete; ia ena nodra veivosaki era taroga, “Na cava eda sa kitaka? ni sa cakava na tamata oqo na cakacaka mana e vuqa. Kevaka eda laivi koya vakaoqo, era na vakabauti koya na tamata kece ga; ka ra na lako mai na kai Roma ka kauta tani ruarua na noda vanua kei na noda matanitu.”34 Ni sa tauri ira vakaoqo mai ra na kaukauwa i Setani, o ira era segata me ra vakarusai Karisito, sa vakayavalati ira na lewe vuqa e dua na kaukauwa mai cake me ra vakalagilagi koya, ka vakayacora na ka sa parofisaitaki me baleti koya.
GSAM 66.2Ena gauna sa cavuti e cake, era sa lako mai vakalewe vuqa na tamata me ra raici Jisu, ka me ra raici Lasarusa tale ga, o koya sa vakatura cake mai na mate. Sa qai vaka me sa matata vei ira ni sa i Jisu na nodra tui era sa namaka dede tu, ia ni ra sa tavaki koya ni sa lako tiko mai ki Jerusalemi, ni sa vodoka e dua na luve ni asa, sa curu kaukauwa e lomadra na vosa ni iVolatabu, “Mo kakua ni rere, na goneyalewa ni Saioni: raica, sa lako mai na nomu tui, sa vodoka na luve ni asa.”35 Sa rogo cake mai na isoqosoqo levu ko ya e dua na kaila kaukauwa ni qaqa, ka sa vakararawataki ira vakalevu na Farisi, era yalokaukauwa ka dau bukiveretaka na veika. Era sa kaya vakaira, “Dou sa raica li ni dou sa sega ni rawata e dua na ka? Raica, sa muri koya ko vuravura.”36 Ni ra kerea me tarova o Karisito na kaila, sa kaya, “Au sa kaya vei kemudou, kevaka era galu ko ira oqo, ena qai kaila sara na vatu.”37 Sa kaya oti na Turaga me baleta na gauna oqo, “Kaila,” ia kevaka era sega ni vakayacora na nona vosa na tamata, ena solia na domo ki na vatu ni salatu, ka ra na kaila; ni sa dodonu me vakayacori na nona vosa.
GSAM 66Me Lako Yani o Karisito ka Lesu Tale Mai
GSAM 66.3A sega wale ga ni saga na noda iVakabula me dusimaka na nodra vakasama na tisaipeli ki na nona na mate ka tucake tale, ia a vinakata tale ga me vakavulici ira ni na sega ni yaco mai na matanitu me lako mada yani o koya ka lesu tale mai. Ni vosa tiko me baleta na nona vakoti ki na kauveilatai, a kaya, “Ia koi au, kevaka kau sa laveti cake mai vuravura, au na vagolei ira kece na tamata vei au. A kaya oqo ko koya me vakatakila na mate cava ena mate kina. Era sa qai kaya vua na tamata, Keimami sa rogoca ena vunau ni na tiko ga ka sega ni mudu na Karisito; ia ko sa kaya vakacava, Me laveti cake na Luve ni tamata? O cei na Luve ni tamata oqo?”38
GSAM 67.1Me vakadeitaka vakalevu cake ena nodra vakasama na tisaipeli ni dodonu me lako yani ka lesu tale mai ni bera ni tauyavu e vuravura na nona matanitu, a kaya, “Kemudou na gone lalai, sa vo e dua na gauna lekaleka meu tiko vata kei kemudou. Dou na vakasaqarai au; ia me vaka kau a kaya vei ira na Jiu, Dou sa sega ni lako rawa ki na vanua kau sa lako kina; au sa kaya tale ga vakakina vei kemudou oqo.... Sa kaya vua ko Saimoni Pita, Turaga, ko sa lako kivei? Sa kaya vua ko Jisu, Na vanua kau sa lako kina, ko sa sega ni muri au rawa kina edaidai; ia ko na muri au emuri.”39 Sa qai vakayaloqaqataka na yalodra sa lomaocaoca ka rarawa ena veivosa oqo: “Me kakua ni rarawa na yalomudou: dou sa vakabauta na Kalou, dou vakabauti au tale ga. Sa levu na tikina e vale nei Tamaqu: kevaka sa sega ni vakakina, ke'u a kaya vei kemudou. Au sa lako me vakarautaka na tikina me nomudou. Ia kevaka kau sa lako ka vakarautaka na tikina me nomudou, au na lako tale mai, ka kauti kemudou vei au; mo dou tiko tale ga ena vanua kau sa tiko kina.”40
GSAM 67Na Vosa Vakatautauvata ni Turaga Bale
GSAM 67.2A saga tale na iVakabula me vakadodonutaka na vakasama cala ni na rairai sara mai na matanitu, ni cavuta na vosa vakatautauvata oqo ni ratou lako cake tiko kei ira na tisaipeli ki Jerusalemi: “Sa dua na turaga bale sa lako ki na vanua vakayawa me rawata kina e dua na matanitu me nona, ka lesu tale mai. Sa kacivi ira na nona tamata e lewe tini, ka solia vei ira e tini na paudi, ka kaya vei ira, Dou veivoli tiko me yacova na noqu lako mai.... Ia ni sa lesu tale mai ko koya, ni sa rawata na matanitu, sa vakarota me kacivi mai vua na tamata sa solia vei ira na ilavo, me kila se sa rawata e vica na tamata yadua ena nona veivoli.”41 Ena vosa vakatautauvata oqo, sa vakatakarakarataki koya na Turaga ena turaga bale. Me lako o koya ki na vanua vakayawa—vei Tamana—ka rawata kina na matanitu, ni bera ni lesu mai me lewa.
GSAM 68.1Ni sauma na nodra taro na tisaipeli, “A cava na ivakatakilakila ni nomuni lako mai, kei na ivakataotioti kei vuravura?”42 a solia vei ira na iVakabula e dua na ituvatuva ni veika ena yaco tiko me yacova sara na veivakararawataki levu ena tauca na soqosoqo lotu, kei na ivakatakilakila matata ena rairai mai. Ni sa rairai mai na veika oqo, era na kila ni sa voleka na nona lako mai, sa tu sara ena veimatamata ni katuba, ka ni na sega ni takali na itabatamata ena raica na veika oqo me yacova na nona lako mai.43
GSAM 68Era Biuti Koya na Tisaipeli Kece
GSAM 68.2Ia dina ga ni sa vakavulici ira na yapositolo o Karisito ena veika kece me baleta na nona mate kei na nona vakamalumalumutaki, era a sega sara ni kila na dina a vakavulica vei ira me baleta na nona na veilewaitaki ka vakoti ki na kauveilatai. Sa lailai sara na nodra kila na dina, ni sa yaco mai na veivakatovolei, sa mate na nodra inuinui, ka ra sa “biuti koya kece ka dro.”44 O Pita mada ga, o Pita daugu, o koya a tukuna ena nuidei ni kevaka era biuti koya na tamata kece, ena sega sara o koya, sa qai cakitaka na nona Turaga ni oti ga e vica na aua, ka bubului ni sa sega ni kila na tamata koya. Sa dredre sara vei ira me ra kila na vosa ni Turaga ni na tucake tale mai na mate ena ikatolu ni siga ni oti na nona vakoti ki na kauveilatai, ka ra veitarogi ka veivosaki vakataki ira “se cava na ibalebale ni tucake tale mai na mate.”45 Io, sa lailai sara na nodra vakabauta, ni sa mate o koya ka biu na yagona ena ibulubulu vou nei Josefa, era sa vakavakarau me ra boica na yagona ena ka boivinaka. Ni sa yali na inuinui—sa bulu vata kei Karisito ena ibulubulu—sa dua dina na siga ni vakacecegu rarawataki vei ira na tisaipeli! Ni sa bibi na yalodra ena rarawa kei na yalolailai, ka sa sega ni voleka na iVakabula dauloloma ka dauveikauwaitaki, o koya a sinai na nona bula ena yalovinaka kei na loloma, me vakacegui ira ka vakaukauataki ira, sa vakaloloma dina na kedra ituvaki!
GSAM 69Na Veika Vakayavalati ena Mataka ni Tucake Tale
GSAM 69.1Sa kida na mataka ni imatai ni siga ni macawa! Sa dua na yavavala mai lomalagi kei vuravura! Sa lako sobu mai na vanua vakaiukuuku e dua na agilosi kaukaua ki na ibulubulu nei Josefa, ka kauta mai e dua na itukutuku me vakarota na Luve ni Kalou me tucake. “Ka raica, sa dua na uneune levu: ni sa lako sobu mai lomalagi na agilosi ni Turaga, ka lako mai ka vaqiqica tani na vatu mai na katuba, ka dabe kina. Sa vaka na livaliva na matana, ka sa vula na nona isulu me vaka na uca cevata: a ra sa sautaninini na ivakatawa ni ra sa rerevaki koya, ka ra sa vaka na tamata mate.”46 “Sa tucake tale e levu na yagodra na yalosavasava era a moce tu, ka ra lako tani mai na ibulubulu ni sa tucake tale o koya, ka curu ki na koro tabu, ka rairai vei ira e lewe vuqa.”47 Vakasamataki ira mada na vulagi vakaoqo e Jerusalemi, ni ra tu ena katuba ni nodra itokani, ka tukuna ni sa tucake tale mai na mate na Karisito a vakoti ki na kauveilatai, ka ni ra sa vakabulai tale ga ena nona kaukaua, me ra vakadinadinataka na nona tucake tale. Sa dua na osooso vei ira na tisaipeli kei ira na yalewa yalosavasava—ni ra veiciciyaki voli me tukuna na itukutuku marautaki, “Sa tucake tale o koya mai na mate, ni keimami sa raici koya ka vosa vata kaya!”
GSAM 69Sa Taubale o Jisu ki na Taudaku ni Koro
GSAM 69.2“Ka raica, e lewe rua vei ira sa lako ena siga ko ya ki na dua na koro lailai na yacana ko Emeo, sa rauta e onosagavulu na falogi na kena yawa mai Jerusalemi [e vitu veimama na maile]. A rau sa veivosakitaka na ka kece oqo sa yaco. Ia ni rau sa veivosaki ka veivosakitaka tiko, sa toro voleka ko Jisu vakataki koya, ka lako vata kei rau. Ia sa tarovi na matadrau me rau kakua ni kilai koya. Sa kaya vei rau ko koya, A cava na veivosaki oqo drau sa veivosakitaka ni drau sa lako tiko, ka sa rarawa na matamudrau? A sauma ko koya e dua, na yacana ko Kiliopa, ka kaya vua, O iko duadua beka na vulagi e Jerusalemi, ka sa sega ni kila na veika sa yaco kina ena veisiga oqo? Sa kaya vei rau ko koya, Na veika cava? A rau sa kaya vua, Na veika e baleti Jisu na kai Nasareci, o koya sa parofita kaukaua ena cakacaka kei na vosa ena mata ni Kalou kei ira kece na tamata: kei na nodra soli koya na bete levu kei ira na noda turaga me lewai me mate, ka ra sa vakoti koya ki na kauveilatai. Ia keirau a nuitaka ni sai koya ena vakabulai Isireli: ia me ikuri ni veika kece oqo, sa ikatolu ni siga edaidai mai na gauna sa yaco kina na veika oqo. Io, eso na yalewa tale ga vei keimami era sa vakidacalataki keimami, era sa lako vakamataka ki na ibulubulu: ia ni ra sa sega ni kunea na yagona, era sa lako mai ka kaya ni ra sa raica tale ga e dua na raivotu ni agilosi, era sa kaya ni sa bula ko koya. Eso tale ga vei ira sa tiko vata kei keimami era sa lako ki na ibulubulu, ka kunea ni sa vakakina me vaka na ka era sa kaya na yalewa: ia era sa sega ni raici koya.
GSAM 70.1“Sa qai kaya vei rau ko koya, Oi kemudrau na lialia, ka berabera na yalomudrau me vakabauta na ka kece era sa tukuna na parofita: sa sega beka ni dodonu me vosota na ka oqo na Karisito, ka curu ki na nona iukuuku? Sa vakatekivu ko koya vei Mosese kei ira kece na parofita, ka vakamacalataka vei rau ena iVolatabu kece na veika sa baleti koya.”48 Ni sa vakarau kana vata kei rau, sa dovia na madrai ka vakavinavinaka, “a sa qai dola na matadrau, ka rau sa kilai koya.... A rau sa veikayaka, Sa sega li ni katakata na yalodaru, ni sa vosa vei kedaru e gaunisala, ka ni sa vakamacalataka vei kedaru na iVolatabu?”49
GSAM 70.2Sa qai rawa oqo vei ira na tisaipeli, ni sa vakatakilai vakamatata vei ira na ka a dredre me ra kila, me ra raica ni a salavata kei na cakacaka ni iVakabula na mate kei na tucake tale. Ia era na raica vakacava na taro me baleta na nona matanitu?
GSAM 70.2“Sa vakatakilai koya ni sa bula, ni sa oti na nona rarawa, ena ivakadinadina e vuqa sa sega ni vakacalai rawa, ni ra sa raici koya e vasagavulu na siga, ka sa vosa ena veika sa baleta na matanitu ni Kalou; ia ni sa soqoni vata kei ira, sa vakarota me ra kakua ni lako tani mai Jerusalemi, me ra waraka ga na vosa ni yalayala ni Tamana, o koya, sa kaya ko koya, dou sa rogoca vei au. Ni sa veipapitaisotaki vakaidina ena wai ko Joni; ia ena sega ni bogi vuqa me oti, dou na papitaisotaki ena Yalo Tabu.
GSAM 71Ko Ni na Vakalesuya Mai Oqo na Matanitu?
GSAM 71.1“Ia ni ra sa soqoni vata, era sa tarogi koya, ka kaya, Turaga, ko ni na vakalesuya tale na matanitu vei Isireli ena gauna oqo? [sa vaka me ra kaya, Keimami sa kila ni a dodonu mo ni vakoti ki na kauveilatai, ka tucake tale mai na mate, me vaka na iVolatabu, ia ko ni na sega beka ni vakalesuya mai oqo na matanitu?] Sa kaya vei ira ko koya, Sa sega ni nomudou mo dou kila na gauna se na veiyabaki, sa lesia na Tamada ena nona lewa duadua ga. Ia dou na rawata na kaukaua ni sa lako mai vei kemudou na Yalo Tabu: ia dou na noqu ivakadinadina mai Jerusalemi, kei Jutia taucoko, kei Samaria, ka yacova na iyalayala kei vuravura. Ia ni sa cavuta oti na veika oqo ko koya, ni ra sa vakaraica tiko, sa kau cake; ka dua na o sa tabonaki koya me ra sega ni raici koya. Ia ni ra sa rai matua ki lomalagi ni sa lako cake ko koya, raica, sa tu voleka vei ira e lewe rua na tamata sa vakaisulu vula; a rau sa kaya tale ga, Oi kemudou na kai Kalili, a cava dou sa tu ka rai cake kina ki lomalagi? O Jisu oqo, sa kau cake tani vei kemudou ki lomalagi, ena lako tale mai vakakina me vaka dou sa raici koya ni sa lako ki lomalagi.”50
GSAM 71Me Tiko Mai Lomalagi o Jisu me Yacova na Vakavoui ni Ka Kece
GSAM 71.2Ni sa biuti ira na iVakabula, ka ra sa raici koya dina ni sa “lako cake ki na vanua sa tiko kina eliu,” sa dei vei ira ni na vakavulici ira na Yalo Tabu me baleta na gauna ena yaco mai kina na matanitu. O koya gona, ni sa ciqoma oti na Yalo Tabu, a kaya o Pita ena nona vakavulici ira na tamata, “Ena talai Jisu Karisito mai ko koya, o koya sa vunautaki eliu vei kemudou: o koya sa dodonu me tiko mai lomalagi me yacova na gauna ena vakavoui kina na ka kecega, sa vosa kina na Kalou ena gusudra kece na nona parofita yalosavasava mai na ivakatekivu kei vuravura.”51
GSAM 71.3A vakatakila tale ga na Yalo Tabu vua na yapositolo o Pita na dina me baleta na vuravura e tolu: Ai matai, na vuravura ni bera na waluvu, a vakarusai ena wai; ai karua, na vuravura oqo sa maroroi tu me kama,—na bukawaqa sa maroroi tu e loma i vuravura, me vaka na kena volai ena iVakadewa sa Vakadodonutaki,—na bukawaqa ena vakarusai ira, vaqeavutaki ira ka muduki ira na tamata era sa sega ni rerevaka na Kalou; ai katolu, na vuravura vou, “sa tiko kina na yalododonu;” se, me vaka na nodra ivakadewa eso, “era na tiko kina na tamata yalododonu.”52
GSAM 72.1A tukuna vakamatata na yapositolo o Paula na nodra tucake tale na tamata ni Kalou, kei na nodra veisautaki kece na nona yalosavasava mai na bula sa mate rawa ki na bula sa sega ni mate rawa, “ena sauriva ni mata, ni sa uvu na davui ka otioti.” A tukuna vei ira na kai Korinica ni sa tiko oqo o Karisito ena itikotiko vakaturaga nei Tamana, ka na tiko kina me yacova ni ra sa vakamalumalumutaki vua na nona meca kece. Oya, me yacova ni sa solia na Tamana ki na ligana na matanitu—na nona matanitu—me vaka sa parofisaitaki ena Taniela 7:13, 14; Same 2:8, 9. Vei ira na soqosoqo lotu e Cesalonaika, a tukuna na lako mai nei Karisito kei na tucake tale me nodra inuinui duadua ga, ka me ivurevure ni vakacegu dina ni sa tawasei ira tani vei ira na wekadra lomani na liga ni mate.53
GSAM 72Sa Sega ni Kilai Vinaka na Gauna ni Lesu Mai ni Turaga
GSAM 72.2Ena gauna koya sa sega ni kila vakadei na soqosoqo lotu na gauna ena lesu mai kina na Turaga. Ni sa kaya na yapositolo ena nona imatai ni ivola vei ira na kai Cesalonaika, “Oi keda sa bula tiko ka vo, eda na kau cake,” era sa nanuma na veitacini ni sa kaya tiko ni na lako mai o Karisito ni ra se bula tiko eso vei ira. Ena nona ikarua ni ivola, sa vakadodonutaka na nodra kila cala na nona ivola, ka tukuna vei ira ni “na sega ni yaco na siga koya, kevaka sa sega ni yaco mada na vuki tani mai na vakabauta, ka vakatakilai na tamata ni ivalavala ca, na luve ni rusa; o koya sa veivorati ka vakalevulevui koya me uasivia na ka kece sa vakatokai me Kalou, se sa qaravi.”54
GSAM 72Na Vuki Tani mai na Vakabauta
GSAM 72.3Sa qai biu tu ga na soqosoqo lotu me vakayayamo voli ena butobuto me baleta na gauna ni lesu vakarua mai i Karisito. Era sa kila na veitacini ni na yaco na vuki tani mai na vakabauta; ia na taro, ena vakacava na kena dede? A qai soli emuri vei Joni na kena isau ni sa raivotu tiko ena yanuyanu ko Patimo, ena veivakatakarakara sa kune ena wase tinikarua kei na tinikatolu ni Vakatakila—na “dua na gauna, e rua na gauna, kei na veimama ni gauna,” na “vasagavulu ka rua na vula,” na “dua na udolu rua na drau onosagavulu na siga” (yabaki); ia ena gauna koya a se bera ni yaco na ka ena vakatakila na itekivu ni gauna balavu oya. O koya gona, sa se nuitaka ka waraka tiko ga na soqosoqo lotu na lako mai nei Karisito, ka sega ni kila vakadei na gauna dodonu ena rairai mai kina; ni sa oti na gauna ni veivakararawataki oya, ena se vo tale e dua na gauna lekaleka ni veivala kei na qaqa vei ira na soqosoqo lotu “ivovo.”55
GSAM 73.1Ni sa vakacavari na itukutuku ena Veiyalayalati Vou, sa vakamatatataki vei keda na ulutaga ni lesu vakarua mai i Karisito. E rauta ni dua na tikina ena vei tolusagavulu na tikina e cavuta ena dua na kena iwalewale na lesu vakarua mai ni noda Turaga o Jisu Karisito. Me baleta oqo, kei na ituvaki ni soqosoqo lotu ena nona inuinui oqo ena veisenitiuri me yacova na gauna oqo, sa vosa kina o Robert Patterson, D.D., ena dua na niusiveva ka yacana na Interior, ena ruku ni ulutaga “Na iNuinui Kalougata,” vakaoqo:—
GSAM 73Na Udolu na Yabaki ni Sautu e Vuravura—Patterson
GSAM 73.2“Ni sa biuta na nona soqosoqo lotu e vuravura na noda Turaga me lako vei Tamana, sa biuti koya tu ena ituvaki rarawataki. Era a vakavolivoliti na nona tisaipeli e lewe lima na drau mai vei ira na nona meca e vuravura taucoko, ka sa tuvanaki ira e dua vei ira na yalo vuku duadua me ra veilotulotu kei na veimatanitu sa veisaqasaqa kei Karisito, sa vakayavalati ena yaloca gaga duadua, ka sa vakavulici ena veika sa sotavi ena veisenitiuri ena sala ni veivakarusai sa mana duadua. A kila vinaka na Turaga na leqa rerevaki e tu vei keda; ka sega tale ga ni vakalailaitaka ena nona ivunau mai muri, se yalataka ni na malumu sobu na veicati ni vuravura kei na veivakararawataki ni soqosoqo lotu. Ia a yalataka o koya ni na lesu mai vakataki koya me vakamalumalumutaki ira na nona meca, ka ni na tokoni keda me yacova na siga kalougata koya. ‘Sa cati kemudou ko vuravura. Dou na vakararawataki e vuravura. Dou na tagi ka lolosi, ia ena marau ko vuravura. Dou na rarawa, ia na nomudou rarawa ena vuki me marau.... O koya gona dou sa rarawa kina oqo, ia au na raici kemudou tale, ka na marau na yalomudou, ka na sega ni dua na tamata e kauta tani vei kemudou na nomudou marau. Kevaka kau sa lako tani, au na lako tale mai, ka kauti kemudou vei au, mo dou tiko tale ga ena vanua kau sa tiko kina.’
GSAM 74.1“Sa vakakoya na inuinui kalougata ni nona lesu mai vakataki koya, a vakaceguya kina na nona soqosoqo lotu ni sa lako tani vakataki koya. A kaya o koya ni sa dodonu me da vosota na veivakararawataki ena gauna kece sa yali kina; ka sa yaco dina vakakina. Kevaka eda na marautaka e dua na gauna ni sautu e vuravura ni sa yali o koya, kevaka ena vakabulai na nona soqosoqo lotu mai na veivakacacani ni vuravura, kevaka ena dua na gauna ni savasava ka na sega kina ni tubu na sila ca ena maliwa ni witi, se kevaka ena kidavaki koya ena nona lako mai na lewe ni vuravura sa sinai ena iukuuku ni Turaga, se kevaka mada ga ena kunea rawa na vakabauta e vuravura, ena kidacala sara ga kina o koya, ni sa ka e sega sara ni namaka. A sega ni kila o Jisu na udolu na yabaki oqo. Eda sa kaya ni a sega ni kila, baleta ni a sega ni tukuna vei keda; ka sa kaya o koya, ‘Au sa vakatokai kemudou me wekaqu, ni'u sa vakatakila vei kemudou na ka kecega kau sa rogoca vei Tamaqu.’ Ia ena nona ivunau kei na vosa vakatautauvata kece, sa sega sara ni bau dua na ivakatakilakila lailai ni dodonu me da nuitaka e dua na gauna ni sautu se iukuuku ni bera na nona lako mai. Era a sega tale ga ni kila na yapositolo e dua na udolu na yabaki sa yali kina o Karisito. Ena tolu na drau na yabaki ni oti na lako yani ni noda Turaga, a inuinui kalougata ni soqosoqo lotu na inuinui ni nona lesu mai.
GSAM 74.2“Ia ni sa toso na nona vuki tani mai na vakabauta, ka sa parofisaitaki tu, sa tekivu me vakacegui koya na watina na Karisito ena nona veitokani kei ira na tui kei vuravura ni sa yali o koya, ka sa vuki tani kina na matana mai na lomalagi ena tokalau, kei na lesu mai ni nona Turaga, o koya ena vakaotia na nona lagilagi vakavuravura. Ni ra sa biuta ki na gusudra na davui ni kosipeli na Dauveisautaka na Lotu ... sa taviraki tani sara na tadra ni udolu na yabaki sa yali kina o Karisito, ... ka sa tekivu tale na soqosoqo lotu me namaka na lako mai ni Turaga me vakarusai koya sa meca kei Karisito.... Ena nodra ivola, na nodra ivunau, kei na nodra itukutuku ni vakabauta, era a kacivaka na Dauveisautaka na Lotu na nodra inuinui ni na lako mai o Karisito ni bera na udolu na yabaki.
GSAM 74.3“Sa tinia na Bose mai Westminster na nodra itukutuku ni vakabauta ena nodra vakatusa na nodra vakabauta na lesu vakarua mai ni Turaga, ena veivosa sa tukuna vakavinaka na nodra vakabauta na tamata era vakabauta ni na lako mai o koya ni bera na udolu na yabaki. Era sa kacivaka ena veivosa bibi oqo: ‘Me vaka sa vinakata o Karisito me da vakadinata sara ni na dua na siga ni veilewai, me tarovi ira kece na tamata mai na ivalavala ca, ka me vakalevutaka na nodra vakacegui na tamata era rerevaka na Kalou ena nodra rarawa, sa vinakata tale ga me sega ni kilai na siga koya vei ira na tamata, me ra biuta tani kina na vakacegu kece vakayago, ka me ra yadra tiko ga, ni ra sa sega ni kila na aua ena lako mai kina na Turaga: ka me ra tu vakarau tiko ga me kaya, Ni lako mai, Turaga Jisu: ia ni lako vakatotolo mai!’56
GSAM 75.1“Era a vakaukauataka na yalodra na noda qase Dauveisautaka na Lotu ena nodra namaka na lako mai ni Turaga, ka ra dauveivakayaloqaqataki ena kacikaci, ‘Dou taura matua na vanua ni valu! ni sa lako mai o koya kei na mataivalu lelevu me vukei keda,’ e dua na vakasama sa qai biu wale tiko oqo ena dua na sere ni veivakabulabulataki sa taleitaki vakalevu, ia era sa kila vinaka tu na tamata ni veiyalayalati mai Sikoteladi ena gauna makawa.
GSAM 75.2“Ia sa sega ni dede, sa tekivu na ikarua ni vuki tani mai na vakabauta ena maliwa ni veisoqosoqo lotu sa vakavoutaki. A kilai mai Sikoteladi me Moderatism; mai Igiladi, me ivakavuvuli nei Arius, ka ena gauna e muri me ivakavuvuli ni lotu sa ciqoma na veivakabauta duidui; mai Amerika sa vakatokai koya me Unitarianism; mai Jamani, me ivakavuvuli ni vakasama vakatamata. Ni sa vakaduria na vakasama vakatamata me daulewa, kei na ka lailai ga eda sa raica ena gauna oqo me kena ivakadinadina, ka cakitaka ni rawa me yaco e dua na ka kevaka sa sega ni muria na lawa ni veika buli sa kilai ena vakadidike, sa vakamalumalumutaki Jisu ki na itutu ni dua na rapai ni Jiu, sa liu toka vakalailai ena nona gauna, ia sa sega sara ni kila na kila ni veika buli ena gauna oqo. Sa qai okati kina na vakasama ni na lesu mai e dua na tamata vakaoqo mai na vuravura sa sega ni laurai me lewa e vuravura me dua ga na itukuni vakaiperiu.
GSAM 75Na Vosa nei Daniel Whitby me Baleta na Udolu na Yabaki
GSAM 75.3“A vakamacalataki na veiyalayala ni nona lesu vakarua mai kei na nona lewa e vuravura me kena ibalebale wale ga na tete ni nona kosipeli, kei na nona vakamalumalumutaki e dua na iwase levu ni vuravura ki na lotu vaKarisito me dua na udolu na yabaki, se, me vaka era nanuma eso, e 360,000 na yabaki; ena gauna koya me ra toso cake na tamata ena veimataqali kila ni bula vakavanua, ka marautaka na sautu kei na sautu ni bula sa sega ni bau vakatauvatani rawa. Ia ni sa oti na gauna balavu koya, sa rui balavu me kila taucoko na vakasama ni tamata wale, ena rairai yaco e dua na yavavala levu ni veika buli, ka na rawa ni kainaki ni na lako mai na Turaga me vakarusai vuravura, ka kacivi ira na kawatamata ki na veilewai. A vakamacalataki vakamatailalai ka vakatetei na vakasama oqo mai vua e dua na dauvakamacala ni iVolatabu mai Igiladi ka yacana o Whitby [a mate o Daniel Whitby ena 1726], o koya sa vakaraitaki ena nona ivola ni veivosaki sa tabaki ni a dauvakamuri na ivakavuvuli nei Arius, ia na nona ivakamacala era a taleitaka na nona ilawalawa, ka sa ciqomi ena yalovinaka na nona udolu na yabaki vakaitukuni mai vei ira e vuqa era taura na vakabauta sa vakadonui ka ra dauciqoma na isau se ra veitokani kei na veilotulotu ni matanitu mai Iurope, ni sa yalataka vei ira na gauna balavu ni ciqomi ni ikatini kei na dokai. Ena nodra kaukaua, a kau kina ki Amerika, ka sa vakayagataki sara me ka ni vosa wale kei na itinitini ni vosa dokadoka ena buturara.”
GSAM 76.1Sa vakakoya na veivakasama ena veivanua e vuravura ni da sa toro voleka ki na gauna a tala yani kina na Turaga na ivakasala bibi ni nona lako mai, sa tu sara “ena veimatamata ni katuba.”
Notes
- Kalatia 4:4, 5. ↩
- Roma 16:25-27. ↩
- Efeso 3:3-9. ↩
- Na Gagadre ni Veitabagauna, t. 29, 30-34. ↩
- Luke 2:26. ↩
- Luke 2:28-38. ↩
- Luke 3:15-17. ↩
- Joni 1:29-34. ↩
- Maciu 3:16, 17. ↩
- Joni 10:41. ↩
- Luke 3:23. ↩
- Luke 4:16-21. ↩
- Marika 1:15. ↩
- Cakacaka 10:38; Joni 3:2. ↩
- Joni 14:8-11. ↩
- Na Gagadre ni Veitabagauna, t. 215. ↩
- Luke 7:19-22; Maciu 11:4. ↩
- Maciu 4:17. ↩
- Maciu 10:7. ↩
- Luke 10:9. ↩
- Joni 7:46. ↩
- Maciu 12:23. ↩
- Maciu 13:54, 55. ↩
- Joni 10:24. ↩
- Joni 6:15. ↩
- Joni 6:62. ↩
- Maciu 16:20-22; Marika 9:31. ↩
- Maciu 16:28; Luke 9:27. ↩
- 2 Pita 1:16-19. ↩
- Maciu 17:22, 23. ↩
- Maciu 18:1; Marika 9:33, 34. ↩
- Maciu 19:27, 28; Luke 22:28-30. ↩
- Maciu 20:20-24. ↩
- Joni 11:47, 48. ↩
- Joni 12:15. ↩
- Joni 12:19. ↩
- Luke 19:40. ↩
- Joni 12:32-34. ↩
- Joni 13:33-36. ↩
- Joni 14:1-3. ↩
- Luke 19:11-15. ↩
- Maciu 24:3. ↩
- Maciu 24: Luke 21; Marika 13. ↩
- Marika 14:50. ↩
- Marika 9:10. ↩
- Maciu 28:2-4. ↩
- Maciu 27:52, 53. ↩
- Luke 24:13-27. ↩
- Luke 24:31, 32. ↩
- Cakacaka 1:6-11. ↩
- Cakacaka 3:20, 21. ↩
- 2 Pita 3:5-13. ↩
- 1 Cesalonaika 4:13-18. ↩
- 2 Cesalonaika 2:3, 4. ↩
- Vakatakila 12:17. ↩
- Na iTukutuku ni Vakabauta, wase 33, iwasewase 3. ↩