Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
27 / 31
27 / 31

Wase 24 — Na vakayacori ni so tale na parofisai

John Norton Loughborough

GSAM 376.1“Vakasamataka mada mai na siga oqo ka lako cake, mai na ikaruasagavulu ka va ni siga ni ikaciwa ni vula, io mai na siga ka tauyavutaki kina na yavu ni vale ni soro ni Turaga, vakasamataka mada. Sa tu beka na sorenikau ena vale ni lololo? Io, na vaini, kei na lolo, kei na pomekaraneti, kei na olive, era se bera ni vuataka: mai na siga oqo au na vakalougatataki kemuni.”1

GSAM 376.2Na toso dei ka vakadeitaki ni itukutuku ni ikatolu ni agilosi mai na kena itekitekivu e rawa ni vakatauvatani vinaka kei na veivakalougatataki a tiko vei Serupepeli mai na siga a tauyavutaka kina na vatu ni yavu ni vale ni soro.

GSAM 376Na rai ni veika veivakarerei

GSAM 376.3Ni kacivi na tamata Jiu, era sega ni ilavo se kakana maroroi, me ra tara na vale ni soro ni Turaga, e vaka me dua na cakacaka veivakarerei ni vakadikevi ena rai vakatamata. Ia ni ra vakabauta ka talairawarawa ki na kacivaki, ka ra taura ena yalo vinaka na cakacaka, e vakaraitaki vei ira na liga ni Kalou e veivakalougatataki. Ni da vakamuria na veika a sotavi ena tubu ni itukutuku ni ikatolu ni agilosi oqo, eda raica na liga ni veidusimaki vei ira era digitaka na Nona sala. Dina ga ni rarawa na nodra vota, e dau vakatakilai tiko ga na nona kauwaitaki ira na Nona tamata kei na Nona cakacaka na Kalou vei ira era vakararavi Vua.

GSAM 376iVakadinadina e vakamacalataka na itovo

GSAM 376.4Ena 24 ni Noveba, 1862, e rua na soqoni a caka ena dua ga na aua ena vale nei William Wilson, mai Greenville, Michigan, me tauyavutaki kina e rua na soqosoqo lotu vei ira era sa ciqoma na dina ni siga ni vakacecegu ena vanua ko ya. Na soqoni ni soqosoqo lotu mai Greenville a liutaka o Talatala White kei na watina ena dua na rumu, ia o Talatala Byington kei au keirau qarava na soqoni ena dua tale na rumu me baleta na soqosoqo lotu mai West Plains. Ni keirau cakacaka tiko ena cakacaka ni vakavakarau ena dua na rumu, keirau rogoca na domo i Marama White ni tukuna tiko na nona ivakadinadina ena rumu kadua. Keirau sotava tiko eso na dredre ena neirau cakacaka, ni sa qai dolava o Marama White na katuba ena gauna dodonu sara ga, ka kaya, “Taciqu Loughborough, au raica ena noqu rai yani vei ira na soqoni oqo niu sa tiko na noqu ivakadinadina me baleti ira eso na tamata era tiko eke. Ni ko sa vakarau, au na curu mai ka vosa.” Ni sai koya sara ga na gauna keirau gadreva kina na veivuke, a curu mai. Me ikuri vei Talatala Byington kei au, e kila walega o koya na yaca ni lewe tolu ena rumu. O ira na kena vo era vulagi, ka sega ni raica rawa vakadua, vakavo ga ni ra a vakaraitaki vua ena raivotu.

GSAM 377Na bula nei Turaga Pratt e vakamacalataki

GSAM 377.1Ni tucake me vosa, a kaya: “Dou vosota mada na ka au na tukuna, kevaka au vakamacalataka na kemudou irairai, niu sega ni kila na kemudou yaca. Niu raica na kemudou mata, e mai tu e mataqu na ka a vinakata na Turaga me vakaraitaki vei au me baleti kemudou. O koya na tamata ena tutu ni rumu, ka dua na matana, [e dua e vosa ka kaya, “Na yacana o Pratt”] e dau tukuna vakalevu na nona lotu ka dau vakacaucautaki koya ena veika vakalotu, ia e se bera ga ni saumaki. Kakua ni kauti koya ki na soqosoqo lotu ena nona ituvaki oqo, ni sega ni tamata lotu. E dau vakayagataka vakalevu na nona gauna ena lakolako wale ena veisitoa kei na veivale ni volivoli, ka veileti ena ivakavuvuli ni dina, ia na watina e tiko e vale e dodonu me tamusuka na buka, qarava na were, kei na so tale. E dau yalataka na veika ena nona veivoli ka sega ni vakayacora. E sega ni ra vakararavi na wekana ena nona tukuna ni sa lotu. Ena vinaka cake vua kei na ka ni lotu kevaka e sega ni tukuna e dua na ka me baleta na lotu ena nona ituvaki oqo.”

GSAM 378Na Taciqu Barr e vakamarautaki

GSAM 378.1A tomana ka kaya, “Sa vakaraitaki vei au na taciqu qase oqo [ni dusi koya, e dua e kaya, “Taciqu Barr”] ena duidui sara kei na tamata kadua. E vinaka sara na nona bula, e qaqarauni me vakayacora na nona yalayala kece, ka vakarautaka vinaka na veika me baleta na nona vuvale. E sega ni via vosa vakalevu vei ira na wekana me baleta na dina, ni rerevaka de na vakacacana na cakacaka ka vakaleqa. E sega ni raica rawa na sala e rawa kina me vosota na nona ivalavala ca na Turaga, ka nanuma ni sega ni ganiti koya mada ga me lewena na soqosoqo lotu.” Sa qai kaya vua, “Taciqu Barr, e vakarota vei au na Turaga meu tukuna vei iko ni ko sa vakatusa na ivalavala ca kece ko kila, ka sa vosota makawa na nomu ivalavala ca, kevaka walega ko vakabauta.” Sa totolo sara na yali ni rarawa mai na mata ni taciqu. E rai cake ena matadredredre, ka kaya ena nona rawarawa, “Sa cakava oti?” “Io,” a sauma o Marama White, “ka sa tukuna vei au meu kaya vei iko, ‘Lako mai, ka duavata kei na soqosoqo lotu; ia ni sa soli vei iko na gauna, tukuna e dua na vosa me tokoni kina na dina; ena yaga, ni ra vakararavi vei iko na wekamu.’” A sauma, “Au na cakava.”

GSAM 378.2Sa qai kaya, “Kevaka e rawa ni taura mada vakalailai o Turaga Pratt e dua na itutu me vakataki koya a tiko kina o Taciqu Barr, ena yaga vua.”

GSAM 378.3Sa kau tani kina na dua na vu ni neirau dredre ena tauyavutaki ni soqosoqo lotu. Ni bera ni tukuna na nona ivakadinadina, keirau sega ni rawata me vakadonuya o Turaga Barr me duavata kei na soqosoqo lotu; ia ena yasana kadua, keimami raica ni voleka ni tamata kece era saqata me ciqomi o Turaga Pratt; ia e sega ni dua e galala me tukuna na vuna e saqata kina.

GSAM 378Na veiqati vakavuvale e vakavinakataki

GSAM 378.4Sa qai vosa vua e dua na tagane ka damudamu vakalailai na yagona, ka tiko ena dua na yasana ni rumu; oti sa dusi vua e dua na yalewa ka rairai mamare na matana ena yasana sara kadua, ka tukuna vei rau ni rau veiwatini. A vakamacalataka eso na ka a yaco ena nodrau bula makawa, ni bera ni rau vakatusa e dua na nodra vakabauta na dina. A kaya ni sa vakalevutaka na veika oqori o Setani ena nona vakasama na yalewa me yacova ni vakauti koya kina ki na lialia. “Au raica,” a kaya o Marama White, “ni a tiko na yalewa oqo ena dua na yabaki ena vale ni tamata lialia; ia ni sa vakalesuya mai na nona vakasama, sa vakatara na veivuvu vata ga oqo me vakararawataki koya, ka vakararawataki vakalevu kina na watina, o koya sa cakava na ka kece ena nona kaukauwa me vakaraitaka vua na watina ni sa dina tiko vua, ka sega ni dua na vuna me biuti koya tani kina ena kena ivakarau e cakava.”

GSAM 379.1Ena gauna ga oya a cici yani na yalewa ena rumu ka tekiduru me kerea na veivosoti mai vua na watina. Era voleka ni vulagi sara na tamata oqo ena vanua ko ya, ka sega ni kilai na nodrau veika sa oti. Ia o ira era kila vinaka cake na nodrau bula era kila ni sa tiko e dua na veiyawaki e na kedrau maliwa, ia era sega ni kila na kena vu.

GSAM 379Vakataki Ilaisa kei Asaeli

GSAM 379.2Ni sa oti na nona ivakadinadina o Marama White, sa qai vakacavari totolo na cakacaka ni tauyavutaki ni soqosoqo lotu. Sa curu ena yalo vinaka o Turaga Barr ki na tauyavutaki, ia sa biu tani o Turaga Pratt. Ena gauna ga e sogoti kina na soqoni, a kaya na kena iotioti ena cudru levu, “Au tukuna vei kemuni, e sega ni yaga me tovolea na lako vata kei ira na tamata oqo ka cakava na dauveivakaisini; e sega ni rawa.”

GSAM 379.3Na vakamacalataki ni itovo, me vaka ena ka e cake, e vakavotuya sara vei keda e dua na kisi vakatautauvata a volai ena gauna i Ilaisa na parofita:2 A talai Asaeli na nona tamata o Benhadad, na tui Siria, vei Ilaisa me taroga se na bula tale mai na nona tauvimate. Sa raica oti na ka me baleti Asaeli o Ilaisa, ia ni sa mai tu e matana na tagane ka raica na matana, sa mai bula vakamatata kece ena nona vakasama.

GSAM 379Talatala White e tauvimate ena paralaisi

GSAM 379.4Ena Vukelulu, 16 ni Okosita, 1865, a tauvi Talatala White na paralaisi ena vuku ni cakacaka levu kei na sega ni moce vakavinaka. Ni se bera ni tauyavutaki na valenibula ena kedra maliwa na noda tamata, a kau ki Dansville, N.Y., ki na dua na valenibula ka vakatokai, “Neimami iTikotiko ena Delana.” A tiko kei koya e kea na watina kei koya e vola oqo mai na 14 ni Seviteba ki na 7 ni Tiseba. Ni a lailai sara na veivakacegui mai na veiqaravi a soli ena valenibula, keimami lako ki na vale ni veikauwaitaki nei Bradley Lamson, Lake View, Rochester, N.Y., ka keimami tiko kina me voleka ni tolu na macawa. E kea keimami marautaka kina na sotavi Talatala J. N. Andrews, o koya sa qai lesu mai ki na koro o ya ni oti e vica na vula ni tiko mai Maine.

GSAM 380Na masu ena vuku i Talatala White

GSAM 380.1Erau mai duavata kei keimami ena veiyakavi na vuvale nei Talatala Andrews kei Turaga Orton ena gauna ni masu, kei Talatala White ka baleti koya tale ga. A tomani tiko oqo me yacova na 25 ni Tiseba. Ni sa sinai tu na vuravura e tuba ena marau kei na kana magiti ena siga ni Siganisucu o ya, a vakayacora na soqosoqo lotu mai Rochester me dua na siga ni lolo kei na masu ena vuku i Talatala White. Keimami vakayacora na soqoni ena mataka kei na yakavi ena vale nei Talatala Andrews, New Main St., ia ena yakavi era a dau masu taumada kei Talatala White era soqoni tale kei koya ena vale nei Turaga Lamson.

GSAM 380Na raivotu a soli ena bogi ni Siganisucu

GSAM 380.2Na soqoni ena yakavi o ya e kaukauwa sara. A vakalougatataki vakalevu o Talatala White, ka soli vei Marama White e dua na raivotu veivakurabuitaki, ka vakaraitaki vua kina e vuqa na ka. E dua vei ira na ka oqori oya na ivakaro vei Talatala White me baleta na sala me muria me rawa ni vakayacora kina na nona vakabauta vua na Kalou, o Koya a dodoka sobu vakamatata na Ligana me cakacaka ena vukuna me rawa ni bula tale kina.

GSAM 380Sa parofisaitaki na nona veivakamavoataki o Setani

GSAM 380.3A kaya o Marama White vei ira era sa dau masu tiko ena vuku i Talatala White:

GSAM 380.3“Na inaki nei Setani me vakarusai watiqu ka kauti koya sobu ki na ibulubulu. Ena vuku ni veimasu dina oqo sa voroki kina na nona kaukauwa. Sa vakaraitaki vei au ni sa cudruvi ira na soqoni oqo o Setani, o ira era sa tomani tiko me tolu na macawa ena nodra masu vagumatua ena vukui koya na tamata ni Kalou, ka sa qara me vakayacora vei ira e dua na veivakamavoataki kaukauwa. Sa tukuni vei au meu kaya vei kemuni, ‘Tiko voleka sara vua na Kalou, mo dou vakarau ena ka ena yaco vei kemuni.’”

GSAM 381Na nona vakila taumada o J. T. Orton

GSAM 381.1Ena imatai ni siga ni Janueri, 1866, a tekivu ena sitimanivanua o Talatala White kei na nona vuvale me ra lako ki Battle Creek, Michigan. Au a tiko ga ena yasana i ra ni Niu Yoka ena vo ni vulaibatabata. Mai na yakavi sara ga a soli kina na raivotu, a vakila o Turaga J. T. Orton ni sa tu ena ca na nona bula, ia e sega ni kila se cava na vu ni ka oya. A tukuna na nona vakila vei ira e vica. Ena yakavi ni Sade, 4 ni Maji, a lesu ki Rochester mai Parma, ni a tiko kina ena soqoni ni rua na siga, ka tomani koya o Turaga E. B. Sanders (sa tiko mai San Jose, Cal., ena gauna oqo, 1905), ka kerea me rau lako ena sala e rarama duadua ni rau lakova na koro, “ni,” a kaya, “au dau vakila tiko ga ni dua e na tovolea me vakamatei au.” Ia e sega ni rairai kila se ko cei e via kauta na nona bula.

GSAM 381.2Au lesu ki Rochester mai Parma ena 7 ni Maji, ka tiko vei Turaga Lamson, na luvei Turaga Orton ni vakawati. Ena 8 ni siga a sikovi keimami kina o koya kei Marama Orton, ka keimami qai tuvanaka me keimami lako ena mataka e tarava ena sitimanivanua ki Lancaster, Erie Co., meu vakayacora kina na soqo ni vakamau ni luvena tagane duadua. A vakayagataki vinaka na siga ena neimami tiko vata, ia a dua na siga bibi.

GSAM 381Na nona vakamatei o J. T. Orton

GSAM 381.3Era biubiu mai na vale nei Turaga Lamson ena 5 na yakavi, ia ena 7:30 na yakavi a lako mai kina e dua na italai ka tukuna vei keimami e dua na veivakamavoataki rerevaki a caka vei Turaga Orton ena dua na tamata sega ni kilai, ena nona lololo, ni qarava tiko na nona ose. Keimami totolo sara yani, ka kunei koya ni sa vakamavoataki vakaloloma ena ulu ena dua na kau ni qiqi ka vesuki ena kaukamea, ka sega ni kila na ka. A mate ena 12:35 ena bogi o ya. Me yacova mai na siga oqo e se sega ni kilai se ko cei a cakava na ka vakaloloma o ya. E sega ni caka ena vuku ni ilavo, ni sega ni tara na nona kaloko ena nona taga, ka vaka tale ga kina na nona taga ilavo, ka tiko kina e $45. Oqo e dua na mosi levu vei Marama Orton, ka sega ni bula tale mai kina. A totolo na kena ca na nona bula vakayago, ka sega ni dede na nona bula ni oti na nona tagane.

GSAM 382Na parofisai a caka ena Siganisucu sa vakayacori

GSAM 382.1Ena loma ni vica na vula mai na yakavi ni Siganisucu ko ya, e ono mai na lewe ciwa era a vakaitavi ena veimasu ni tolu na macawa era sa tiko ena nodra ibulubulu. Sa vakayacori vakasakiti tale kina e dua na parofisai.

GSAM 382Veivakacegui vei koya sa yalolailai

GSAM 382.2Ena mataka caca ni 12 ni Tiseba, 1866, a lako mai ki na noqu vale o Elias Stiles, mai North Liberty, Indiana, ka kerea meu lako vata kaya ki na vanua o ya me solia, kevaka e rawa, na veivakacegui vei James Harvey, o koya sa yalolailai ka nanuma ni sa sega ni dua na inuinui ena nona kisi. Ni’u kila ni a vakaraitaki vakararaba sara vei Marama White ena iotioti ni raivotu a soli, ka ra vakaraitaki vua vakaparofisai e vuqa na kisi, au kaya vua, “De dua na ka sa raica o Ganequ White me baleta na nona kisi, ia kevaka e rawa ni vola, ena kaukauwa cake mai na veika cava ga au rawa ni tukuna vua.”

GSAM 382.3Keimami a lako sara vua, ia ni se sega ni dua na vosa me tukuna vua me baleta na ituvaki nei Turaga Harvey, au taroga, “Ganequ White, o sa ciqoma beka e dua na rarama ena dua na raivotu sa soli vei iko me baleta na kisi nei Taciqu James Harvey?” “Io,” a kaya o koya, “au sa ciqoma, ka sa vica na siga na noqu vakila me vaka ni dodonu meu vola ka vakauta vua.” Sa qai tekivu me tukuna vei keirau na ka a raica. Au kaya, “Au na raici koya ena mataka, ia kevaka ko na vola na ka sa vakaraitaki vei iko, au na kauta vua.” Ena veidinadinati oqo keimami biuti koya, ia ena yakavi keimami lesu tale. Sa vakaotia oti na nona vola, ka vakamarautaki keirau ena nona wilika vakadomoilevu.

GSAM 383Na ivakadinadina me baleti James Harvey ena nona yalolailai

GSAM 383.1E tukuna vakamatata na ivakadinadina ni na malumalumu mai na bula i Turaga Harvey, ka na segata ko Setani me vakayalolailaitaki koya sara, ka vakavuna me nanuma ni sa sega na loloma veivueti me nona, ka sa sega tale ga na nona inuinui; ia a raica na marama ni sa cakava ko koya na ka kece e rawata me vakadodonutaka na cala ni nona bula sa oti, ka sa vosoti koya na Kalou. Kena ikuri, ni na temaki me vakamatei koya, a vakaraitaki vua na marama ni ra vuka voliti koya tiko na agilosi ni Kalou, ka dusimaki koya me vakanuinui vua na Kalou kei lomalagi. E levu tale na vosa ni veivakacegui kei na veivakayaloqaqataki vakaoqo ena ivakadinadina.

GSAM 383.2Ni sa tu vei au na ivola oqo, keirau a lako ena mataka tarava ki North Liberty. Ena ilakolako a tukuna vei au ko Turaga Stiles ni via raici au ko Turaga Harvey, ia e kaya ni na sega ni dua na vosa ni inuinui au na tukuna vua; niu sa na sota kei koya, au na duavata kei koya ni sa sega sara na nona inuinui, ka ni sa tamata yali ko koya. Oti, me vakataki Ilai e liu, ni sa tukuni vua ni sa kau na kato ni Kalou, ena bale vakatadrai ka mate.

GSAM 383.3Keirau a yaco ki vale nei Turaga Harvey ni voleka na 3 ena yakavi. Niu sota kei koya, au a kaya, “Taciqu Harvey, sa vakacava na nomu bula?” Ena domo vakaloloma sara a sauma mai, “Au sa yali! Au sa yali!! AU SA YALI!!!” “Sega! O sega ni yali. E tiko na nomu inuinui!” au a kaya. Ni raica niu sa saumi koya vakaoqo, a kaya ena domo sa malumu mai, “Au sa nanuma tu ena tolu na macawa ni sega na noqu inuinui, ka niu sa yali; ia nikua, niu lako mai na iteitei ki na tauni, ka takosova na wavu ena tobu ni wai ni iqaqi, e vaka me dua na ka e kaya vei au, ‘O sa yali! Sa sega na nomu inuinui! Rika ki na tobu ni wai ni iqaqi mo luvu kina!’ Au a nanuma ni ka vakaoqo ena vakarogorogocataka na cakacaka i Karisito, o koya au a tarovi kina mai na noqu vakamatei au.”

GSAM 384Sa yaco vakatotolo na veisereki

GSAM 384.1“Ia, Taciqu Harvey, o sega ni yali!” au a kaya. “E tiko eke vei au e dua na ivakadinadina mai lomalagi sara, e tukuna ni o sega ni yali!” A sauma mai, “Au na qai vakarogoca.” Au a qai wilika vua na ivakadinadina, niu sa tukuna taumada ni sega ni dua na vosa sa soli mai ki ligaqu. Niu sa wilika oti, sa serau na matana ena mamarau, ka dredre mai ni kaya, “Sa qai tiko na noqu inuinui. Au sa vakabauta dina na Turaga.”

GSAM 384.2Ni sa oti na wilivola, keitou a masu vata; ni sa tucake mai na masu sa tamata veisau ka marau ko koya. A tukuna vei keitou ni ivola oya e vakamacalataka vakavinaka sara na veika e veinanuyaka tiko ena tolu na macawa sa oti, ka uasivi cake mai na nona rawa ni vakamacalataka vakai koya. Sa vakaraitaki kina na loloma ni Kalou ena nona vakayagataka na sala oqo me laveta kina na tacida oqo mai na yalolailai.

GSAM 384Sa vakarabailevutaki na vanua ni cakacaka

GSAM 384.3Me yacova na yabaki 1868, na vanua era cakacaka kina na lewe ni Lotu Kavitusiga e yalani ga ki na Matanitu Cokovata, ena kena vanua ki na vualiku ni iyalayala ena ceva ni Missouri, ka ki na tokalau ni Uciwai na Missouri. Ena dua na bose me veivosakitaki kina na veivanua ni cakacaka kei na nodra wasei na tamata cakacaka, ena dua na bose ni Koniferedi Raraba ka vakayacori mai Battle Creek, Michigan, ena Me 28, a vakatulewataki me rau talai e rua na tamata cakacaka kei na dua na valelaca e 60 na fiti ki California. Keirau a yaco ki San Francisco ko Talatala D. T. Bourdeau kei au na dauvolaivola ena Julai 18 ni yabaki oya.

GSAM 384Na tekivu ni kaulotu e California

GSAM 384.4E dua na ka au via tukuna me baleta na tekivu ni kaulotu e California, e vakaraitaka vinaka na yaga ni isolisoli ni parofisai ena cakacaka. Ni vosa ko Paula me baleta na isolisoli vakayalo, ka okati kina na isolisoli ni parofisai, e kaya ni ra sa soli “me ra vakavinakataki sara ko ira sa yalosavasava, me ia na cakacaka ni veiqaravi, me vakatataki cake na yago i Karisito.”3 E dina sara ni sala e yaga duadua me ra vakavinakataki sara kina ko ira sa yalosavasava, oya me vakaraitaki vei ira na nodra cala, me ra biuta tani, ka me ra vakasavasavataki mai na nodra ivalavala ca ena dra talei ni noda Turaga ko Jisu Karisito. Me yaco na ka oqo, sa dau vakaraitaki tu mai na veivuke ni isolisoli ni parofisai ena cakacaka ni veiqaravi e salavata kei na cakacaka ni dina ni gauna oqo, ni sa vakaraitaki vei ira na italai ni Turaga na veika e sega ni vinaka ena nodra ivakarau ni cakacaka, kei na sala tale e rawa ni vuavuaivinaka cake kina na nodra cakacaka me ra saumaki mai na tamata.

GSAM 385Na ivakadinadina ena sala ni cakacaka e California

GSAM 385.1Ni oti ga vakalailai na neirau yaco ki California, keirau a ciqoma e dua na ivola mai vei Marama White. E vakamacalataka kina e dua na raivotu a soli vua mai Battle Creek ena yakavi ni Vakaraubuka, Jiune 12,—na siga keirau a tiko kina mai Lancaster, N. Y., ni bera na neirau biubiu ki California. E se sega ni lako vakadua ki California ko koya, ka sega ni kila vakataki koya na nodra ivakarau ni bula na kena tamata. E dina ni gauna oya e se sega ni lako vakadua ki na ra ni Uciwai na Missouri. Na ka kece e kila me baleta na veika mai kea e vu mai na veika sa vinakata na Turaga me vakatakila vua.

GSAM 385.2Ena ivakasala ena nona ivola, a vakamacalataka na nodra ivakarau ni lomasoli na tamata e California, kei na ka ena yaco ke caka vei ira na cakacaka ena ituvatuva e vakalailaitaka vakasivia na vakayagataki ilavo, ka “dau maroroya sara na ilavo lalai.” Ni vunautaki vei ira na tamata e California, e dodonu me ra torovi ena yalo ni lomasoli e via tautauvata kei na nodra dau cakacaka, ia me kua ga ni vakamaumautaki kina na ilavo.

GSAM 385Sa yaco na vuavuaivinaka sa tukuni taumada

GSAM 385.3Niu rai lesuva oqo na 37 na yabaki sa oti mai na imatai ni tekivu ni cakacaka e California, ka vakasamataka na ituvaki ni gauna oya, na nodra ituvaki na tamata, kei na ivakarau keirau a na cakacaka kina ke sega ni ciqomi na ivakadinadina, ka niu raica tale ga na vuana ni muri na ivakasala sa soli, au rawa ni kaya ni a toso cake vakalevu na noda cakacaka ena tolu na vula mai na kena a na toso ena dua na yabaki, ke sega ni vukei keirau “ena cakacaka ni veiqaravi” na ivakasala sa ciqomi ena isolisoli ni parofisai. Me yacova na vulaitubutubu ni 1871, e lima na soqosoqo lotu ni daumaroroya na siga ni vakacecegu sa tauyavutaki ena vuku ni cakacaka ena Yasana ko Sonoma.

GSAM 386Na imatai ni soqoni ena valelaca e San Francisco

GSAM 386.1Ena Jiune ni yabaki vata oya, keitou a birika kina na neitou valelaca ena imatai ni gauna e San Francisco. Ni sa lesu ki na Tokalau ko Talatala Bourdeau, sa talai mai e dua tale na tamata cakacaka mai Michigan me sosomitaki koya. A yaco mai ena Jiune 17, ka cakacaka vata sara kei au ena koro. Ni oti e vica na macawa ni cakacaka ena valelaca, keitou a tomana na neitou soqoni ena veivale ni soqoni keitou sauma, me yacova na Tiseba 1, 1871. Na vuana ni cakacaka oqo, e sivia e limasagavulu na tamata era a ciqoma na itukutuku e San Francisco.

GSAM 386Na veivakatovolei e loma e California

GSAM 386.2Me yacova na gauna oqo, na neitou veivakatovolei e California e vu vakalevu mai na veisaqasaqa e tautuba. Ia oqo sa tubu mai e dua na veivakatovolei ni vakabauta vei ira na noda tamata, e duatani ka sega ni namaki. E dua na noqu icaba ena cakacaka a cikeva tiko e dua na ivakarau ni bula au sa kila deivaki ni na vakavuna me vakarogorogocataki kina ko koya kei na noda cakacaka. E so na neitou meca kaukauwa ena koro era vakaraica na ka kece keitou cakava, ka ra vakarau me ra vakayagataka na cakacaka vakalialia kece ga me vakaleqai keitou kina. O koya sa gadrevi vakalevu sara kina me rogoci na nona ivakasala na yapositolo, “dou vakayawaki kemudou mai na ka kecega sa rairai ca.”

GSAM 386Na rerevaki ni yalo ni via lewai koya ga

GSAM 386.3Au sega ni kaya ni sa cakava e dua na ivalavala ca dina na tacida ena nona ivalavala oya, ia au a tukuna ni ra na vakayagataka na noda meca na ka e kaya ko koya ni sega kina na cala. E kaya ni tu vua na dodonu me “cakava na ka e vinakata” ena ka oqo, vakabibi ni sa vakadinati ni sega ni ivalavala ca na ka e cakava tiko. Sa tomani tu vakaoqo na veika me yacova na Janueri 23, 1872, niu a lako mai na Yasana ko Sonoma ki San Francisco me raici se cava e rawa ni caka me tarovi kina na veika mai kea.

GSAM 387.1Ena gauna oqo, era sa vakayagataka tiko na noda meca na nona ivalavala me vaka au a rerevaka. Ia ko koya e kaya tiko ni “sega ni nodra ka,” ka ni na vakaraitaka vei ira ni tiko na nona nanuma ga, ka rawa ni veilakoyaki ena veisalatu ena sala e vinakata, kei koya ga e vinakata, me kakua ni vauci koya na nodra vosa. Au a segata ena noqu veivosaki vakatikitiki kei koya me vakaraitaka ni na sega ni yaga na ivalavala vakaoqo, ka ni yalo ni via lewai koya ga ena tini ki na ca. E so na nona itokani era a tokoni koya vakaukauwa, ka so vei ira sa tekivu me ra tutaka e dua na ka ena vakavuna me beitaki vakalevu cake kina ko koya. E dua na iwase levu ni soqosoqo lotu era a raica na ca ni nona yalokaukauwa, ka ra tu vakarau me tokona na noqu sasaga me taqomaki na noda cakacaka mai na veivakamaduataki.

GSAM 387Sa lokuci e dua na bose ni vakadidike

GSAM 387.2Sa vaka tu oqo na veika ena siga ni vakacecegu, Janueri 27, ni sa vakatulewataki me dikevi na ka oqo, ka me cakava na soqosoqo lotu e dua na ka me vakatauca kina, me taqomaki ira mai na vakarogorogocataki e rawa ni vu mai na yalo ni bese oqo. Sa lokuci e dua na bose me tekivu ena Sigatabu, Janueri 28, ena 9 ena mataka, me dikevi kina na ituvaki ni ka oqo kei na noda itavi vakaisoqosoqo lotu me baleta. Ni raici na veika kece, e vaka ni na tawase dina na soqosoqo lotu oya. Au a vakayagataka e dua na iwase levu ni bogi oya ena masu vua na Kalou, me cakacaka ena vukuda.

GSAM 387Na vakatusa sa volai

GSAM 387.3Ena mataka ni ika28, niu sa lako tiko ki na bose, au a sotava na noqu icaba ena cakacaka ni tagi tiko ena batinisala ni taubale, volekata na vale au sauma tiko me noqu itikotiko. A kaya ko koya, “Taciqu Loughborough, au na sega ni lako ki na bose nikua.”

GSAM 387.4“O na sega ni lako ki na bose?” au a kaya; “na bose e baleta na nomu ka.”

GSAM 388.1“Au kila oya,” a kaya ko koya, “ia au sa cala sara. E dodonu na nomu lewa me baleti au. Oqo e dua na ivola ni vakatusa au sa vola ki na soqosoqo lotu; mo kauta ka wilika vei ira. Ena vinaka cake vei iko, ka vinaka cake vei ira era rawa ni malele me tokoni au, kevaka au sega ni tiko kina.”

GSAM 388.2“Na cava sa vakavuna na veisau levu oqo vei iko mai na noa?” au a taroga.

GSAM 388Sa ciqomi e dua na raivotu veivakurabuitaki

GSAM 388.3A sauma mai ko koya, “Au a lako ki na valenimeli ena bogi sa oti, ni sa oti na siga ni vakacecegu, ka ciqoma e dua na ivola mai vei Ganequ White, mai Battle Creek, Michigan. E dua na ivakadinadina sa vola me baleti au.” Ni solia vei au, a kaya, “Wilika oya, o na qai raica na nona raica na Turaga na noqu ka.”

GSAM 388.4A kerei au me tukuna ki na soqosoqo lotu ni sa ciqoma e dua na ivakadinadina mai vei Ganequ White, ka vunauci koya ena nona ivalavala, ka ni sa ciqoma ko koya, ni sa dina.

GSAM 388Na kaukauwa ni raivotu me vakadinadinataka na dina

GSAM 388.5Oqo e dua na tiki ni raivotu a soli vei Marama White mai Bordoville, Vt., ena Tiseba 10, 1871. A tekivu vola na tiki e baleta na tacida oqo ena Tiseba 27, 1871, ia ena vuku ni dua na ka a berabera na vakaoti ni ivola me yacova na Janueri 18, 1872, ni sa qai vakaoti ka vakau ena meli mai Battle Creek. Ena gauna oya e taura e rauta ni ciwa na siga me kau na ivola ena sala ena vanua mamaca mai Michigan ki California.

GSAM 388.6Ena raivotu, e levu na ka sa vakaraitaki vua vakaparofisai. A vaka kina ena ka oqo. Ena gauna ni raivotu e se laurai vakalailai sara na veika a qai yaco dina ni sa yaco na ivakadinadina ki San Francisco. Ni vakatauvatani na veisiga, ena laurai ni a qai yaco ki na kena ituvaki bibi duadua na ka mai San Francisco ni sa biuti Battle Creek oti na ivakadinadina sa volai. Era a raica sara na tacida e San Francisco ni sega ni dua e rawa ni vola ki Battle Creek me tukuna na veika oqo vei Marama White ena gauna e rawa kina vua me vola na ivola oqo, ni se sega ni yaco tu na veika oya.

GSAM 389.1Na ka oqo e bibi sara vei ira na tacida mai kea, ka vakadeitaka vei ira ni tiko na kaukauwa vakalou ena raivotu oya. Au a sega ni vola e dua mada ga na laini vei Talatala White se vua na watina me baleta na ituvaki ni veika e San Francisco, ka tukuna na noqu icaba ena cakacaka ni sega tale ga ni vola e dua na ka. Era a kaya tale ga na tacida, “Ke a volavola ko koya, ena sega ni tukuna na veika a vakaraitaki me baleti koya.”

GSAM 389Na kena volai na raivotu

GSAM 389.2Ni keitou sa qai rogoca e muri mai na vanua a vakau mai kina na ivola na kena volai kei na kena vakau ena meli na ivakadinadina, sa matata cake tale ni Turaga ka solia na raivotu e dau raica tale ga na gauna e volai kina ka vakau ki na kena vanua, me yaco sara kina ena gauna dodonu.

GSAM 389.3Ena mataka caca sara ni Janueri 18, 1872, a vakayadrati ko Marama White, ka sa matata vakalevu ena nona vakasama na ivakadinadina sa tukuni e cake. E matata sara vua na veivakauqeti oya, me vaka ga e dua e vosa vua ena domo e rogoci, “Vola sara na ivakadinadina oya me baleti California, ka vakauta ena meli e tarava sara; sa gadrevi.” Ni sa cavuti tale ena kena ikarua, a duri ko koya, vakaisulu vakatotolo, ka vakaotia na volavola. Ni bera vakalailai na katalau, a solia vei Willie na luvena tagane, ka kaya, “Kauta na ivola oqo ki na valenimeli, ia mo kakua ni biuta ena kato ni vakacurumi ivola. Solia sara vua na iliuliu ni valenimeli, ka kerei koya me vakadeitaka ni sa biuta ena taga ni meli ena biubiu ena mataka oqo.” A qai kaya ko koya e muri ni a nanuma ni via duatani vakalailai na nona ivakasala, ia a sega ni taroga e dua na ka, ka cakava ga na ka sa vakaroti kina, ka “raica na kena vakacurumi na ivola ki na taga ni meli.”

GSAM 389Na ivakadinadina ni veidusimaki vakalou

GSAM 389.4Ni o kila na neitou ituvaki e San Francisco ena gauna oya, o na raica vakarawarawa na bibi ni kena vakacurumi na ivola oya ena meli sara ga oya. Ena gauna oya e dua ga na meli e dau kau mai ena sala ena vanua mamaca ena dua na siga. Ke a yaco mai na ivola ena bogi ni Sigatabu, na ika28, ka sega ni bogi ni Vakarauwai, na ika27, e sega ni vakatitiqataki ni a na yaco e dua na veitawasei vakaloloma ena soqosoqo lotu. Ke a yaco mai ena vica na macawa e liu, se ni oti sara ga na kena soli na raivotu, era a na sega ni raica vakarawarawa vakaoqo na soqosoqo lotu na kena kaukauwa.

GSAM 390.1Oqo e dua na ivakadinadina ka tiko kina na ivakatakilakila matata ni liga ni Turaga. A sega wale ga ni yaco mai ena gauna dodonu me vakadodonutaka sara na cala sa tiko, ia ni sa ciqoma ena yalomalumalumu na tacida ka muria, sa kaukauwa sara na kena veivuke me kauta mai na duavata kei na dei ki na soqosoqo lotu ka se qai tauyavu wale ga oya.

GSAM 390Na ivakarau ni kena volai na raivotu

GSAM 390.2Na ka oqo e ivakaraitaki tale ga ni nona vosa me baleta na ivakarau ni nona vola na ka sa raica. E kaya kina: “Au sa dau vakayadrati mai na noqu moce, ka matata sara vei au na veika sa vakaraitaki oti ki na noqu vakasama; kau sa volavola ena lomaloma ni bogi, ka sa kau na ivola me takosova na vanua levu, ka ni sa yaco ena gauna ni leqa levu, sa tarova kina e dua na leqa levu sara ena noda cakacaka.”4

Notes

  1. Akeai 2:18, 19. ↩
  2. 2 Tui 8:7-15. ↩
  3. Efeso 4:12. ↩
  4. Na iVakadinadina ki na iSoqosoqo Lotu, iVola 5, t. 671. ↩

Note

Back