Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
02 / 31
02 / 31

iVakamacala taumada ni itabaki ni 1992

John Norton Loughborough

GSAM -[Nona ivakamacala na daunivakatonutonu ni CD-ROM: Ni a okati ena itabaki ni 1992 eso na ivola i Loughborough era se sega ni tabaki e liu (me iKuri A), e nanumi ni sa ganita me okati kina na ivakamacala vou oqo kei na itukutuku makawa kei na veika e laurai e sema kina.]

GSAM 5Na iTukutuku Lekaleka ni Nona Bula

GSAM 5.1Ko John Norton Loughborough a raica e matana na kena tauyavutaki na nodra lotu na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai. Na itukutuku lekaleka ni nona bula kei na nona cakacaka vakaitalatala ena nona vosa ga (ka kau mai na iKuri A) ena solia na itukutuku me kilai kina na itabaki vou ni nona ivola oqo.

GSAM 5.2Au a sucu e Victor, ena yasayasa o Ontario, N.Y., ena Janueri 26, 1832. Na koro oqo, ka 200 se sivia na kena lewe, e wavokita voli ena vica na maile na nodra itikotiko tudei na dauteitei. E tiko ena sala makawa ni qiqi ni meli mai Albany ki Buffalo. Ena koro oqo au dau lako kina ki na wilivola ni Sigatabu kei na sokalou ni lewe vuqa me yacova na vulaitubutubu ni 1848, ni sa yaco na koro levu o Rochester, N.Y., me noqu itikotiko ni cakacaka. O tamaqu kei tukaqu erau a dauvunau vakavanua ena Lotu Wesele, ia erau saumi rau ga ena nodrau cakacaka....

GSAM 5.3... Ena iotioti ni macawa ni Tiseba 1843, au a rogoca kina na imatai ni noqu ivunau me baleta na lesu mai i Karisito. A vunau ko Taciqu James Barry, ena ulutaga, “Sa Yaco na Gauna ni Nona Veilewai.” Na kaukauwa levu ni Kalou a vakadeitaka e lomai keimami na dina e vunautaka. E vaka sara ga ni keimami sa tu ena mata ni itikotiko ni veilewai ni Kalou. Ni oti na nona vakamasuti keimami na italatala, au a sasaga vata kei na lewe vuqa me keimami lako ki liu me masulaki. E kea sa tekivu kina na noqu sasaga taumada meu masu ka vakasaqara na Kalou....

GSAM 5.4Ena vulaililiwa ni 1852, niu se bera ni tekivu vunautaka na itukutuku ni ikatolu ni agilosi, au a vakasamataka tiko se meu vunautaka na itukutuku, se meu cakacaka ena ligaqu me rawa na neirau bula vakaveiwatini. Ena dua na siga ni vakacecegu, ena neimami soqoni e Rochester, a soli vei Ganequ White e dua na raivotu, ka soli vei au e dua na ivakadinadina vakadodonu meu kua tale ni lomalomarua, ia meu lako yani ka vunautaka na itukutuku, ka na dolava na Turaga na sala me rawa kina na noqu bula....

GSAM 6.1Niu sa curu vinaka ena cakacaka ena veigauna taumada oqori, a laurai e dua na ka au a sega ni kila na kena ibalebale. Oqo—ena soqoni bibi kece ena veiyasana duidui erau lakova ko Taciqu kei Ganequ White, erau dau kacivi au meu lako vata kei rau. Au dau kaya e lomaqu, “Na cava erau sega ni kerei ira kina na italatala oqo, ia erau dau kerei au ga?”

GSAM 6.2E dua tale, ni sa tubu na tolu na vakaduiduile ena maliwa ni 1853 kei na 1865, ka ra tekivuna e tolu na niusiveva duidui, me dua ki na veivakacacani yadua oqori, a cava au tiko kina ka raica na kena tekivu na vakaduiduile yadua? E dua tale, a cava au tiko kina ka raici Ganequ White ena nona raivotu ni se yadra ena vasagavulu vakacaca na gauna, raica nodra vakadikevi koya na vuniwai, ka rogoca ni tukuna na ka ena yaco—na veika era nanuma o ira na rogoca ni sega ni rawa ni yaco, ia sa yaco sara ga me vaka e tukuni? Au tukuna ena yalodina kece, na veimadigi oqo e sega ni vakalevulevui au, ia e veivakurabuitaki vei au. Au dau kaya e lomaqu, “A cava e vaka kina oqo na ka kece?”

GSAM 6.3... Ena 1890, a kerei au na Koniferedi Raraba meu cakacaka ena tokalau ni Ulunivanua o Rocky. Sa qai yaco mai na ivakadinadina oqo, ka volai vei Talatala O. A. Olsen, ka vakau tale ga vei au e dua na kena ilavelave: “Au kaya me laivi ko Talatala Loughborough me cakava e dua na cakacaka sa gadrevi vakalevu ena veisoqosoqo lotu. E vinakata na Turaga me rogo na domona me vaka na domo i Joni, me tukuna na veika a sotava vakataki koya ena kena tekivu kei na kena toso na itukutuku ni ikatolu ni agilosi. Me tu ko Talatala Loughborough ena nona tikina dodonu, me vaka e dua na Kelepi e lako mai ki liu, ka solia e dua na ivakadinadina dei ena mata ni tawa vakabauta, na vakatitiqa kei na vakatitiqataki ni dina, ‘eda sa rawata vinaka me da lako cake ka taukena na vanua vinaka.’ Dou kakua ni vesuki Talatala Loughborough ena dua na tutu ni vanua cava ga. Dou kakua ni vesuki koya ki na dua ga na koniferedi ni soqosoqo lotu. Me lako ko koya ki kea kei keya, kei na veivanua kecega, me tukuna na ka sa raica, sa kila ka tara ena kena tekivu na itukutuku ni ikatolu ni agilosi.

GSAM 6.4(Raica na iKuri B me baleta na veisiga bibi ena bula i Loughborough.)

GSAM 7E Dua na Veikacivi Matata me Veisoliyaki na iVola i Loughborough

GSAM 7.1Ena veisau ni senitiuri, ni sa vola oti ko Taciqu Loughborough na ivola Na Tekivu kei na Toso ni iTukutuku ni iKatolu ni Agilosi, na ivola ka liu mai na ivola Na iSoqosoqo Levu ni Lesu Vakarua Mai i Karisito, a vola ko Ellen White na veivosa oqo:

GSAM 7.2Au sa kauai vakalevu ena keda ituvaki oqo. Sa dodonu me da cakava oqo e dua na cakacaka sa dodonu me caka makawa sara. Me da kitaka me vaka a vakarota na Turaga vei Mosese, ni ra sa takosova oti na vanua dravuisiga na luvei Isireli ka keba ena iyalayala ni Joritani. A vakaroti ko Mosese me tukuna tale vei ira na ka kece a cakava vei ira na Turaga ena nodra veilakoyaki ena vanua dravuisiga. Na itukutuku ni nona tukuna tale na veika oqo e kune ena ivola na Vakarua.

GSAM 7.3Me tabaki tale na itukutuku ni veika era sotava na tamata ni Kalou ena itekitekivu ni noda cakacaka. E levu vei ira era sa qai mai vakabauta na dina era sega ni kila na sala a cakacaka kina na Turaga. Na veika a sotava ko William Miller kei ira na nona itokani, ko Kapiteni Joseph Bates, kei ira tale na ivakatekivu ena itukutuku ni lesu mai i Karisito, e dodonu me tukuni tiko ga vei ira na noda tamata. Me kauwaitaki na ivola i Talatala Loughborough. Me ra raica na noda iliuliu na ka e rawa ni caka me veisoliyaki kina na ivola oqo.

GSAM 7.4E dodonu me da vakadikeva na sala vinaka duadua me da raica tale kina na veika eda sotava mai na itekitekivu ni noda cakacaka, ni da a tawase tani mai na veisoqosoqo lotu, ka toso vakalalai ena rarama a solia vei keda na Kalou. Eda a taura ena gauna oqori na yavu ni iVolatabu, kei na iVolatabu duadua ga, me noda idusidusi; ka me da kakua sara ni biuta na yavu oqo. A vakaraitaki vei keda ena veivakurabuitaki na kaukauwa ni Kalou. A caka na cakacaka mana. Vakavuqa, ni da sa sotava na ka dredre, a vakaraitaki na kaukauwa ni Kalou ena vukuda.—iVola 105, 1903 (CWE145) (sa vakuri na vakabibitaki).

GSAM 7Na Cava me Tabaki Tale Kina?

GSAM 7.5Ena vuku ni veivakadinadina sa tukuni oti, me da vakasamataka na vuna a vakaroti kina ko Taciqu Loughborough me tukuna tale na keda itukutuku makawa, kei na vuna eda sa vakila kina na veidusimaki me da vakatetea tale na nona itukutuku.

GSAM 8—Na Veikacivi me Nanumi Tale

GSAM 8.1E uasivi duadua, na noda raica tale na veika a yaco ena gauna makawa e solia vei keda na madigi me da vakamuria na liga ni Kalou ena cakacaka, ka raica na ivakadinadina ni Nona veikauwaitaki ena loloma. Oqo e vakaukauwataka na vakabauta, ka vakavulici keda ena lesoni ni gauna makawa, ena veika vinaka kei na veika ca. E raica tale na yavu ni noda lotu ena iVolatabu, ka vakaraitaka na yalo ni solibula vei ira na noda ivakatekivu. E vakananumi keda ena noda waka vakayalo. Me vaka a tukuna ko Taciqu Loughborough ena t. 33, “Kevaka a vinaka vei Isireli me nanuma na Nona veidusimaki na Turaga vei ira, e sega li ni vinaka tale ga vei keda? Ena marau levu sa kaya tale na daunisame, ‘Mo vakavinavinaka vei Jiova, na yaloqu, ka mo kakua ni guilecava na Nona ka ni loloma kecega.’”

GSAM 8—E Dua na Gauna Talei ena iTukutuku Makawa

GSAM 8.2Na veiyabaki a tauyavutaki kina na nodra cakacaka na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai e dua na gauna talei ena itukutuku makawa. E tolu mada ga na ka eda rawa ni nanuma me kilai kina na gauna vakaoqo.

GSAM 8.3(1) Ni sa vakayacori tiko e dua na parofisai bibi. E sega ni dau kilai raraba se kilai taucoko na veika vakaoqo ena gauna e yaco kina. O koya gona e bibi sara ka yaga me da rai lesu, ena rai sa rawa mai ena noda kila na ka sa yaco oti, me da kila kina na rabailevu ni parofisai—na itukutuku a nakita na Turaga me dina ni gauna oqo ena gauna oqori ena itukutuku makawa ni vuravura.

GSAM 8.4(2) Ni sa tau tiko na yavu ni dua na cakacaka talei e nakita na Turaga me cakava. Me kilai na veigauna vakaoqo, e bibi sara me da raica na sala a tau kina na duru, na ivakadinadina mai na iVolatabu kei na veika a yaco ena veivakarautaki ni Kalou. Na veika oqo a liutaki ira vakalalai na “ivakatekivu”, na dautara era a kacivi me baleta na gauna oqori, me ra yaco ki na vakabauta dei ka vakainaki me baleta na itukutuku kei na cakacaka a lesia vei ira na Kalou.

GSAM 8.5(3) Ni sa yaco na veisau lelevu ena cakacaka dina ni vale tabu, ka a vakatakarakarataki e liu. Ni sa “tiko ena vale tabu” na sala ni Kalou (Same 77:13), e bibi sara me da kila ka vakamuria ena vakabauta na ka sa cakava na Kalou me walia na leqa ni ivalavala ca. E yaga vakabibi eke na veiwekani ni veisau levu a liu kei na veisau ena veivakayadrati me baleta na lesu mai i Karisito. E vinakata na Turaga me da vakasamataka na ka a yaco ena toki mai na lomanibai ki na tikina tabu (mai Kalivari ki na Lako Cake), kei na nodra a sega ni kila dodonu taumada na tamata daulotu ni gauna oqori na ka a yaco. O koya oqo era a sotava kina e dua na yalolailai e dredre sara, ia e muri era sa qai kila na nodra tikina ena kena vakatakilai tiko na inaki ni Kalou. Na veika era sotava e vakararamataka na veika era sotava na tamata vakabauta ena 1844 kei na veiyabaki e tarava, ena toki mai na tikina tabu ki na tikina tabu sara (mai na Veimasulaki ki na Veilewai ni Veimasulaki).

GSAM 9.1Eda raica na ka e tolu kece sa tukuni e cake ena gauna ni tauyavu e vakamacalataki ena nona itukutuku ko Taciqu Loughborough. Eda gadreva me da kila ka vakaivotavota ena yalo vata ga kei ira era vakasaqara na dina “me vaka na iyau vuni”, ka kunea, ka solia na ka kecega me vunautaki kina.

GSAM 9—Na Vakadeitaki ni Yalo ni parofisai

GSAM 9.2E dua tale na vuna me tabaki tale kina na ivakadinadina i Loughborough, me vakadeitaki tale ena noda gauna na itavi ni cakacaka i Ellen White ena itukutuku makawa kei na iVolatabu, me daunivola, dauvosa, ka ciqoma na isolisoli talei ni Yalo Tabu, me vaka a tukuna ena nona ivakamacala taumada.

GSAM 9—Nodra iTukutuku na iVakadinadina era Raica na Veidina ni Tauyavu

GSAM 9.3Na ivakadinadina e dusia e tolu mada ga na vuna a vakarota kina ko Ellen White ena rauta ni 90 na yabaki sa oti me rawa ni ra taura vakalevu na ivola oqo, ka me railesuvi ka tabaki tale na nodra vosa kei na nodra itukutuku o ira era a tauca na yavu ni cakacaka. (1) Era sa mate tiko na ivakadinadina era raica e matadra, ka sa vakagaluya kina na nodra ivakadinadina era tukuna vakataki ira. (2) Na udolu vakacaca era sa curu mai vakalevu ena lotu, ka sega ni kila vakataki ira na veika a yaco se o ira na tamata ni tauyavu, ena vakavuna me sega ni kila na lotu na wakana a lesia na Kalou. (3) Ena vakatovolei na lotu ena nodra cakacaka na ivakavuvuli lasu, vakabibi ena kena mataboko e laurai ena veika a sotavi e Minneapolis ka vu tale ga mai kina. Ena vakatovolei vakaukauwa kina, ena sala e vuqa, e duidui ka vunitaki, na nodra vakadinata e lewe vuqa ni a liutaka tiko na Turaga na isoqosoqo oqo. Ena bibi sara me tukuni tale vakamatata ka vakaukauwa na ivakadinadina ni Nona liga ena cakacaka.

GSAM 9Na iVakamacala me Baleta na iKuri A

GSAM 9.4Na taro kei na vakatitiqa ena tawa kila vei ira era sega ni raica e matadra a laurai ena gauna a se bula kina ko Taciqu Loughborough. E dua na kena ivakaraitaki a uqeti koya me vola na ka sa soli eke me iKuri. E ka ni kalougata ka noda itavi me da okata na nona isau ena itabaki oqo, ni oqo na imatai ni gauna sa tabaki kina. Keimami a kila ni tiko na ivola oqo ena dua na idusidusi ena nona ivola lailai ko L. E. Froom, Na Kune ni Ira na iVakadinadina ni Parofisai era Yali. Keimami lavetaka na nona ivakamacala ko Froom me baleta na itukutuku makawa ni ivola ka sa yaco me iKuri A:

GSAM 10.1E dua tale na ka yaga a vakuri ki na ivolakumuni e dua na ivola levu a taipataka ko J. N. Loughborough ena dua na misini ni volavola ni taleqaravu makawa na Blick, ena matanivola lelevu kecega. Oqo na nona isau, ka vakarautaki ena 1918 ni vo e lailai me mate, ki na veibeitaki ni lasu, veisautaki ni dina, kei na cala, ka ra beitaka kina eso na dauveivakacacani ena dua na gauna lekaleka e liu na nona ivola taumada me baleta na itekitekivu ni isoqosoqo ni Lesu Vakarua Mai. Ni a soli me tabaki ena dua na noda vale ni tabaki ivola, e matata ni a sega ni rauta na nodra kauai na lewe vuqa me tabaki kina. O koya gona a vakasukai vua na daunivola.

GSAM 10.2Ni sa toso tiko na nona yabaki ko Talatala Loughborough, a solia vei H. A. Washburn, ka qasenivuli ni itukutuku makawa ena Koliji ni Duavata ni Pasifika ena gauna ko ya, ka a taleitaka ka maroroya. Ena dua na siga a kama vakadua na nona vale lailai na qasenivuli, ka kama vata kina na nona vale ni ivola vinaka. Na vica ga na ivola a vo vei koya era tu ena nona tepeli ena koliji. E dua vei ira na ivola oqo, na kena ulutaga “Eso na Ka a Sotavi.” Ni sa oti na imatai ni noqu veivakavulici me baleta na iSoqosoqo ni dauvakamuri Miller, ka a kerei vei au meu vakayacora ena dolavi ni Koronivuli ni Vuli iVolatabu e Cake, ka caka ena yabaki ko ya ena Koliji ni Duavata ni Pasifika, a kauta mai ko Qasenivuli Washburn na ivola ka solia ki ligaqu, ka kaya, “Au sa qai kila oqo na vuna e dodonu kina me dua na ivola oqo vei ira na ka e vica wale ga era maroroi mai na noqu vale ni ivola taucoko, ni a tiko ena noqu tepeli ena koliji. A vinakata na Kalou me maroroi me baleta na kena vakayagataki oqo. Biuta ki na iKumuni ni iVurevure ni iTukutuku ni Lesu Mai i Karisito.”—t. 48, 49

GSAM 10Na Nona Cakacaka Vata na Turaga kei na Tamata

GSAM 10.3Ni da kila vakalailai na ituvaki ni tamata me vaka e laurai ena yaloda, eda kila vinaka ni dau vakayagataka na Turaga na bilo qele me cakacaka kina. Eda solia na ivola oqo me vakaukauwataka na vakabauta ena sala sa cakacaka kina na Turaga, ka sega ni tara cake e dua na vakanuinui lasu ki na nodra malumalumu na tamata a saga me vakayacora kina na lomana. Eda sega ni ulubaletaka e dua na sala e rawa ni laurai kina na nodra ituvaki vakatamata na tagane kei na yalewa daulotu oqo vua na dauvakasaqara dina gugumatua ena noda gauna oqo, ni wilika na ivola oqo se dua tale na itukutuku ni veigauna bibi oqori. Sa dau cakacaka vata na Kalou kei na tamata, ena duavata ni bula vakatamata kei na bula vakalou (Efeso 2:20). Me da vakarogoca tikoga na domona, ena nodra vosa mada ga e sega ni taucoko na tani. “Dou kakua ni beca na parofisai; dou vakatovolea na ka kecega; dou taura matua na ka e vinaka.” (1 Cesalonaika 5:20, 21). (Raica na iTukutuku Digitaki 3:342-347)

GSAM 11Na Gauna ni Tauyavu e Vakabibitaki

GSAM 11.1Eda raica ni ka levu duadua e solia na ivola oqo na kena sauma e vuqa na taro (ka so mada ga era sega ni tarogi) me baleta na gauna ni noda tauyavu kei na veiyabaki taumada. Eso tale na taro me baleta na veika a sotava na lotu e muri, ena icavacava ni ikatinikaciwa ni senitiuri ka lako mai, sa vakamacalataki vinaka cake ena vanua tani. Na italai ni Turaga sa vakamacalataka ena veivakadinadina na ituvaki ni lotu ena gauna ko ya, na rarama a saga na Turaga me kauta mai ena 1888, kei na isau ni kena a cata na lotu na itukutuku oqori, me baleta na gauna ko ya kei na veiyabaki me yacova na noda gauna.

GSAM 11.2E bibi me da raica na duidui ni bera ni ka era namaka na tamata, me vaka era dau sotava na tamata ni Kalou ena veitabagauna, era nuitaka ni ra sa voleka ki na lako mai ni Turaga ia era qai ciqoma na ivakadinadina ni sega ni nodra gauna, kei na bera ni Nona inaki na Turaga. Ena ikarua oqo, me vaka vei Isireli makawa, a kauti keda vakatamata ki na iyalayala kei Kenani ka kaya, “Dou curu kina”, ia eda a sega ni curu ena vuku ni tawa vakabauta. Me da raica na vanua eda tiko kina, kei na vuna eda tiko kina eke. Me da vulica na nodra lesoni na noda qase, tukuna tale na veivakalougatataki kei na vosota vakadede ni Turaga, ka vakalaivi Koya me cakava e lomada ka vakayagataki keda ena ka a sega ni rawa ni cakava ena 100 na yabaki sa oti.

GSAM 11.3(Raica na iKuri C)

GSAM 11Na Bolebole ki na Lotu ena Gauna Oqo

GSAM 11.4Ena nona ivakamacala taumada ko Taciqu Loughborough, a tukuna ni o ira na 100,000 na lewe ni Lotu ni Kavitu ni Lesu Vakarua Mai era a lewena na lotu ena gauna ko ya era vakaraitaka na kaukauwa kei na gugumatua ka vaka kina ni ra lewe 2 na milioni. Kevaka eda vakayagataka na ivakatautauvata vata ga, eda rawa li ni kaya oqo ni o keda na 6 na milioni eda vaka na 120 na milioni? Na bolebole cava e kauta mai ki na lotu nikua na nona tukuna tale na veiyabaki taumada?

GSAM 12.1Keimami biuta vei kemuni eso na taro e se sega ni saumi, ka keimami masulaka me vakavurea na itabaki vou oqo:

GSAM 12.2(1) Sa lako kivei na “isoqosoqo”?

GSAM 12.3(2) Sa yalodina tiko li ki na kena yavu?

GSAM 12.4(3) E vakacava na levu ni kena rawa ni vakamacalataki na veisau eda raica ena lotu mai na gauna i Loughborough ena veisau ni bula vakavanua, se ena Nona cakacaka na Turaga ena keda maliwa?

GSAM 12.5(4) Na cava eda se tiko kina eke, ni sa oti e rauta ni 150 na yabaki mai na gauna a tekivu vunautaka kina na isoqosoqo ni sa voleka na lesu mai i Karisito?

GSAM 12.6Niu railesuva na keda itukutuku makawa, niu sa lakova na ikalawa kece ni toso me yacova na keda itutu oqo, au rawa ni kaya, Me vakavinavinakataki na Kalou! Niu raica na ka sa cakava na Turaga, au sa kurabui sara, ka vakanuinui vei Karisito me iliuliu. E sega ni dua na ka me da rerevaka ena gauna mai muri, vakavo kevaka eda guilecava na sala sa liutaki keda kina na Turaga, kei na Nona ivakavuvuli ena keda itukutuku makawa.—Na iTukutuku Lekaleka ni Bula i Ellen G. White, 196

GSAM 12.7Mo kakua ni kauta tani na iyalayala makawa, era sa tauca na nomu qase.—Vosa Vakaibalebale 22:28 Na Komiti ni Vale ni iVola ni Ira na iVakatekivu ni Vakabauta na Lesu Tale Mai i Karisito Loma Linda, California, Maji 1, 1992

Note

Back