Wase 15 — Na rarama sa tubu cake kei na cakacaka mana lelevu cake
GSAM 235.1“Dou nanuma tale na gauna eliu, ni dou sa vakararamataki oti, dou a vosota e dua na vala levu ni veivakararawataki; e dua na kena wase, ni dou a yaco me ka ni vakasaravi ena veivakasewasewani kei na veivakararawataki; ka dua tale na kena wase, ni dou a mai nodra itokani era sa vakayacori vakakina.”1
GSAM 235.2Na gauna mai na yalolailai ena 1844 me yacova ni sa vakatakilai na rarama matata me baleta na vale tabu kei na itukutuku ni ikatolu ni agilosi, a gauna ni veivakatovolei dredre sara. O ira na tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito era se taura dei tiko ni ra a dodonu ena isoqosoqo ni Lesu Vakarua Mai sa oti, era sa “ka ni vakasaravi” dina vei ira era nanuma ni a druka vakadua na itukutuku; ena vuku ni ka oqo era a vakasewasewani vakalevu. Era a vosota rawa na ka oqo ena marau ni ra sa taura matua na Turaga ena vakabauta, ka tiko vata kei ira na nona Yalo Tabu.
GSAM 235E Rua na Tikina Bibi ni Veivakacacani
GSAM 235.3E rua na tikina bibi a vakatovolei ira kina na tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito o Setani. Na kena imatai, me vakavuna vei ira era vakabauta dei ni sa cava na gauna ni parofisai, me ra vakabauta ni na lesu vakarua mai i Karisito e dua na lako mai vakayalo, ka ni a lako mai vakaoqo ena dua na sala ena icavacava ni 2300 na siga. Na kena ikarua, me temaki ira era sa lomalomarua me baleta na veika era sa lakova oti, me ra biuta kece. O koya gona, ni sa vakatakilai vakamalua mai na iVolatabu na dina me baleta na vale tabu kei na itukutuku ni ikatolu ni agilosi, na veitukutuku ni Yalo ni Kalou, ena isolisoli ni parofisai, a vakadeitaka na isoqosoqo ni Lesu Vakarua Mai sa oti, ka vakatoka me “rarama serau” sa vakatura na Kalou ena itekitekivu ni sala, me cilava na sala kece me yacova na koro. E dusia tale ga na veitukutuku oqo na ivakadinadina ena iVolatabu ni na lesu vakarua mai i Karisito ena yagona dina ka vakaikoya, ka sega kina ni rawa ni ka a yaco ena icavacava ni “siga.”
GSAM 236Na Veivakatakilai Veivakurabuitaki
GSAM 236.1Kevaka e vosa na Turaga vei ira na nona tamata ena raivotu ena veisiga mai muri oqo, eda na sega li ni namaka me laurai ena veivakatakilai oqori na ivakatakilakila matata ni cakacaka vakalou? E laurai na ivakatakilakila oqo ena raivotu nei Marama E. G. White. Na veika e yaco ena raivotu sara ga, me vaka sa vakaraitaki ena Wase 13, e cakacaka mana dina; ia e vuqa na ka veivakurabuitaki e semati ki na nona raivotu taumada, ko na raica ni ko wilika tiko ga na ivola oqo. Eda na namaka li me duatani ena dua na isolisoli vakaoqo, ka sa lewa na Kalou me dreta na nodra vakasama na tamata, ka tuberi ira me ra kaya, me vakataki Mosese, “Au na gole mada, ka raica na ka levu oqo”? Ke kaya wale ga e dua na goneyalewa dravudravua, tauvimate ka malumalumu, sa vaka me voleka ki na ibulubulu, ni sa solia vua na Turaga e dua na raivotu, ena sega ni rauta me vakayacora na ka oqo. Na veivakatakilai veivakurabuitaki e salavata kei na raivotu a vakauqeta na nodra kauwai na tamata, ka sa kerei na goneyalewa me lako mai na dua na vanua ki na dua tale, ka tukuna na ka sa vakarota vua na Turaga me vakatakila vei ira na tani.
GSAM 236Na Veivakaraitaki Veivakurabuitaki ena iKatolu ni Raivotu
GSAM 236.2Au na tukuna eke eso na ka dina me baleta na nona ikatolu ni raivotu, na kena a soli ena vale nei tamana, sa cavuti ena Wase 13, tabana e 212, me vaka era a tukuna vei au na tama i Marama White kei tinana, na tuakana, o Marama Sarah Belden, kei ira eso tale.
GSAM 236.3Ena rumu a soli kina na raivotu, a davo tu e dela ni kato ni isulu e dua na iVolatabu vakamatavuvale levu sara. E dua vei ira na ivola ena dua na itabaki a tabaka o Joseph Teale mai Boston, ena yabaki 1822. Na ivola e tini kawalu na idi na kena balavu, tini dua na idi na kena raba, va na idi na kena vavaku, ka sivia vakalailai na tini kawalu na paodi na kena bi. Ni sa tiko ena raivotu, a tucake ka laveta na iVolatabu bibi oqo ena ligana imawi, ni sa tadola tu na ivola, ka taura tu yani ena tutu ni 90 na dikiri mai na yagona. Oti, me sivia e veimama na aua, a vakayagataka na ligana imatau me cevata na veitabana, ka dusia na veitikina duidui ni iVolatabu, ka cavuta na kena vosa ni sa rai cake tiko na matana, ka gole tani mai na ivola. Na tuakana o Sarah (ka qai wati Stephen Belden e muri), se ena so na gauna e dua tale a tiko kina, a raica na tikina kece e dusia na iqaqaloniligana, ka raica matata ni ena gauna kece e cavuta tiko na tikina e toka kina na iqaqaloniligana. A kaya o Marama Harmon na tinana ni o Ellen na luvena, ena nona ituvaki e veisiga, “a sega ni laveta rawa na iVolatabu bibi oqori mai na kato ni isulu, ni lailai na nona kaukauwa; ia ena raivotu a vaka me taura rawarawa sara, me vaka ga e dua na Veiyalayalati Vou lailai e dau biu ena taga.”
GSAM 237.1E dua dina oqo na ka veivakurabuitaki!—E dua na goneyalewa malumalumu, e vitusagavulu wale ga na paodi na kena bi, e taura tu na iVolatabu bibi me sivia e veimama na aua ena dua na itutu e sega ni rawa vua e dua na tagane kaukauwa me taura kina me rua na miniti; ka cevata na veitabana ki na veitikina ni iVolatabu, ka sa vakadinadinataki ena gauna kece ni tikina ga e cavuta tiko, ni sa rai cake na matana ka gole tani mai na ivola; ka kena iotioti, e rogoci na domona ni sega ni yavala na yatevuso se dua na icegu ena yagona, ka cavuta vakadodonu na veitikina ni iVolatabu sa dusi,—e sega sara ni rawa ni beitaki na ka oqo ni cakacaka vakatamata, se vu ni tauvimate. O ira era raica era vakabauta ni sa ivakatakilakila matata sara ni Yalo i Koya ka vosa mai na kau kama. Na veivakatakilai vakaoqo ena ikatolu ni raivotu nei Gonealewa Harmon, ena veivanua e kilai kina, a kauta na ivakadinadina veivakadeitaki ni sa tiko ena raivotu e dua na kaukauwa e uasivia na kaukauwa vakatamata.
GSAM 237Na Raivotu mai Topsham
GSAM 237.2Sega ni dede ni sa oti na ka oqo, era rogoca na ilawalawa ni tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito mai Topsham, e rauta ni tolusagavulu na maile ena vualikuicake kei Portland, Maine, na ka sa cakava na Turaga vei Gonealewa Ellen G. Harmon, ka sureti koya ki na vanua oya. A ciqomi na veisureti, ka sa vakayacori kina na nona imatai ni ilakolako ki Topsham. Na nodra soqoni na tamata vakabauta na lesu tale mai i Karisito ena gauna oqori a dau vakayacori ena vale nei Turaga Curtiss. O Marama Frances Lunt (a yacana eliu o Gonealewa Frances Howland), mai Oakland, California, a solia vei au na itukutuku oqo, ka kena tikinisiga na 19 Janueri, 1890:—
GSAM 238.1“O yau, kei na matavuvale nei tamaqu, keimami a tiko ena soqoni nei Ganequ Harmon mai Topsham, ena 1845, ka ena gauna ni soqoni oqo a raica o koya e dua na raivotu. Oqo na imatai ni gauna keimami raici koya kina ena raivotu. E taukena o Taciqu Curtiss e dua vei ira na iVolatabu makawa oqori [na iVolatabu Vakamatavuvale nei Teale, e tini kawalu na paodi na kena bi]. A laveta na iVolatabu levu oqo mai na kato ni isulu o Ganequ Harmon ni sa tiko ena raivotu, ka dusia na veitikina ni iVolatabu ni sa cevata na veitabana, ni sa rai cake na matana ka gole tani mai na ivola. Na veitikina e cavuta e vosa ni veivakavulici, ni veivakayaloqaqataki, se ni veivunauci. E dua tale na ka duatani ena veivakatakilai ena gauna oya, na itutu ni ivola. A tauri tu ena qeteqeteniligana sa tadola ena tutu ni vasagavulu ka lima na dikiri, ka sega tale ni dua e taura rawa e dua na ivola ena tutu vata oqori me kua ni titidara tani sara mai na ligana; ia o Ganequ Harmon a taura na iVolatabu ena tutu oqori me vica na miniti, ka dei sara me vaka e kabi tu ena ligana, ni sa lako voli mai vua e dua ki vua e dua tale ena rumu.”
GSAM 238Na iVakadinadina nei Marama Truesdail
GSAM 238.2E dua tale na itukutuku me baleta na raivotu vata oqo e mai vei Marama M. C. Truesdail, mai Trenton, Missouri, ka kena tikinisiga na 27 Janueri, 1891. E kaya o koya:—
GSAM 238.3“Au a yabaki tinikalima ena 1845, kau a tiko ena gauna ni nona imatai ni ilakolako o Ganequ Harmon ki Topsham, ni a raica na raivotu ena vale nei Taciqu Curtiss, ka laveta kina na iVolatabu vakamatavuvale levu ka taura cake ena dua na itutu e sega ni dua tale e taura rawa kina e dua na ivola ena ligana me kua ni titidara tani sara.
GSAM 238.4“A tiko ena raivotu o Ganequ Harmon me sivia e rua na aua. Oqo na ivakaraitaki veivakurabuitaki duadua ni kaukauwa ni Kalou au sa bau raica, kau sa raici koya ena raivotu me sivia e tinikarua na gauna. Oqo e dau gauna ni vakarokoroko titobu kei na dikevi ni lomana e dua, ia na gauna oqo sa uasivi vei ira kece. Isa! keimami sa sautaninini ni sa vakavulici keimami na Turaga Cecere ni lomalagi ena nona iyaya malumalumu; ni sa wilika vei keimami na veitikina veivakacegui ka veiganiti sara kei na neimami ituvaki ni veivakatovolei; me vaka na Iperiu 2:2, 3; Jemesa 5:7, 8; Iperiu 10:35, 39; 1 Pita 1:7; Luke 12:32-37, kei na vuqa tale, ka taura cake na iVolatabu vakamatavuvale levu me cecere sara, ka sa dodonu kina meu tucake ena dua na idabedabe meu wilika na vanua e dusia tiko. Au sega ni nanuma ni a sivia e rua na idi na nona balavu cake vei au o Ganequ Harmon.”
GSAM 239.1Na veivakatakilai vakaoqo a vakadeitaki ira na yalodina ni dua na kaukauwa e uasivia na kaukauwa vakatamata sa lewa tiko na iyaya yalomalumalumu oqo, ka sa lako mai na veisureti mai na veiyasana duidui kei New England me lako yani ka tukuna na nona ivakadinadina.
GSAM 239Na Cakacaka ni Liga e iValavala Ca
GSAM 239.2Ni oti vakalailai na ka oqo, a vakaroti ena raivotu o Gonealewa Harmon me lako ki Paris, Maine, na vanua era tiko kina eso era vakabauta ni sa ivalavala ca na cakacaka ni liga. O Talatala Stephens, mai Woodstock, Maine, a iliuliu ni ivakavuvuli cala oqo, ka kaukauwa na nona veivakauqeti vei ira na tani. A dauvunau ni lotu Wesele eliu, ka dau nanumi ni dua na lotu Vakarisito yalomalumalumu ka yalodina. E vuqa era sa vakabauti koya ena vuku ni nona gugumatua ena dina, kei na nona bula e vaka me savasava, ka vakavuna me so era vakabauta ni sa liutaki koya vakatabakidua na Kalou. A solia na Turaga vei Gonealewa Harmon e dua na vosa ni veivunauci me nona. A tukuna o koya ni sa saqata na vosa ni Kalou ena nona sega ni cakacaka, ena nona vakasaurarataka na nona ivakavuvuli cala vei ira na tani, kei na nona vosacataki ira kece era sega ni ciqoma. A cata na ivakadinadina kece sa solia na Turaga me vakadeitaka vua na nona cala, ka bese ni vakatusa na nona caka cala. A muria na ka e votu e lomana, ka lako ena veilakolako veivakaocai, ka taubaletaka na vanua yawa sara, ka laki vosacataki ga kina; ia a nanuma ni ena ka kece oqo sa vakararawataki ena vuku i Karisito. A biuta vakatikitiki na nona vakasama kei na nona vakatulewa.
GSAM 239.3Me baleta na ivakadinadina nei Gonealewa Harmon kei na ka a qai yaco, au na cavuta eso na vosa mai na dua na ivola au ciqoma mai vei Marama M. C. Truesdail, ka a tiko mai Paris, Maine, ena gauna oya. Ni sa tukuna oti eso na ka e salavata kei na ka sa volai e cake, e kaya o koya:—
GSAM 240.1“Era a vakatusa na nodra cala o ira kece vakavo ga na nodra iliuliu, o Jesse Stephens. A vakasalataki koya o Ganequ Harmon ni kevaka e sega ni vakamalumalumutaki koya ena nona vakatusa na nona cala, ena sega ni dede sa na oti na nona bula. Era a kila kece ni sa dua na parofisai ni na vakamatei koya vakataki koya ena dua na sala.”
GSAM 240.2Oqo na ka a qai yaco vua:—
GSAM 240.3“Ni ra sa biuti koya na nona qelenisipi lailai, a yaco me yalobibi sara, ka sega ni dede sa yali na nona vakasama vinaka, ka bese ni kania e dua na ka era sa vakasaqa na tamata ca. A sega ni rogoca na noqu lesu mai Massachusetts niu kauta vua na kena ivakasigalevu. A taroga, ni sa dodoka mai na ligana sa suivotu ena dua na katuba lailai ena katubaleka, ‘A talai iko mai na Kalou mo kauta mai na ka oqo, Ganequ Marion?’ Ni sa rogoca niu lomalomarua ena noqu sauma, a bese ni tovolea. Na nona ituvaki vakaloloma, ni sa sogolati tu ena dua na rumu lailai ena vale nei tacina (e dua sa sega ni vakabauta), a vakananumi au ena ivakasala sa talai mai lomalagi vua ena loloma, ka sa cata ena nona yalokaukauwa. A kau ki na nona matavuvale ni oti e rua na siga mai na veisiko rarawataki oqo, ka sega ni dede sa vakaotia kina na nona bula ena nona vakamatei koya vakataki koya, ka cakava e dua na dali ena nona itutuvi.”2
GSAM 240Sa Vakayacori e Dua na Parofisai
GSAM 240.4Ena vulaikatakata ni 1845, ena veisureti nei Otis Nichols, a lako ki Massachusetts o Gonealewa Harmon, ka rau lako vata kei na tuakana o Sarah. Erau a tiko vata kei na matavuvale nei Turaga Nichols. O koya kei na watina erau dau lako ena nodrau qiqi ka kauti rau ki na veivanua duidui me vakayacori kina na soqoni, ka tukuna kina o Gonealewa Harmon na nona ivakadinadina. Ena sala oqo a rawa kina vua me sikovi Boston, Roxbury, kei Carver. Ena gauna ni nodrau ikarua ni ilakolako ki Boston, Massachusetts, a yaco e dua na ka e dreta vakalevu na vakasama.
GSAM 240.5A tiko mai Boston kei na veivanua voleka e dua na ilawalawa tamata era dau muria vakamataboko na nodra vakabauta, ka ra taura tale ga ni sa ivalavala ca na cakacaka; na nodra itukutuku bibi, “Dou volitaka na ka sa tu vei kemudou, ka solia na ka ni loloma vei ira na dravudravua.” Era kaya ni ra sa tiko ena gauna ni jiupili, me vakacegu na qele, ka me ra qaravi na dravudravua ka sega ni cakacaka. O Sargent, Robbins, kei ira eso tale na iliuliu. Era vosacataka na raivotu ni sa mai vua na tevoro, ni sa vakatakilai kina na nodra ivakavuvuli cala. Era a yalokaukauwa vei ira kece era sega ni vakabauta vata kei ira.
GSAM 241.1Ni rau a tiko o Gonealewa Harmon kei na tuakana ena vale nei Turaga Nichols, erau lako mai Boston o Sargent kei Robbins me rau kerea vua e dua na veivuke, ka rau kaya ni rau sa lako mai me veisiko, ka moce vata kei koya ena bogi. A sauma o Turaga Nichols ni sa marau ena nodrau lako mai, ni rau sa tiko ena vale o Gonealewa Sarah kei Gonealewa Ellen Harmon, ka vinakata me ratou veikilai. Erau a veisautaka sara na nodrau nanuma, ka sega ni rawa ni vakauqeti me rau curu ki vale. A taroga o Turaga Nichols kevaka e rawa vei Ellen me tukuna na nona itukutuku mai Boston, ka kevaka erau na vakarorogo, ka qai lewa. “Io,” erau a kaya, “lako mai ki Boston ena siga ni vakacecegu ka tarava [na nodrau ibalebale na Sigatabu, ni ratou se bera ni ciqoma na siga ni vakacecegu]; keirau vinakata na galala me keirau rogoci koya.”
GSAM 241.2A tukuna vei au na ka oqo o Turaga Nichols ena nona vale, mai Dorchester, ena 1858. A kaya ni sa tuvanaka oti na ka kece me lako ki Boston ena mataka ni siga ni vakacecegu ena nona qiqi, me kauti Gonealewa Harmon ki na soqoni sa tuvanaki. Ena yakavi oya, ena masu vakamatavuvale, a curu o koya ena raivotu. Ni sa oti na raivotu, a kaya, “Taciqu Nichols, au na sega ni lako ki Boston ni mataka; sa vakaraitaka vei au na Turaga ni dodonu meu lako ki Randolph. E tiko mai kea e dua na cakacaka me cakava o yau ena vukuna.” O Turaga Nichols e dau doka vakalevu na nona vosa. Sa yalataka ni na kauti koya ki Boston ena siga ka tarava, ka sa taroga ena lomaleqa, “Au na qai cakava vakacava na noqu vosa vei Sargent kei Robbins?” “Kakua ni leqataka oqori,” a kaya o Gonealewa Harmon, “sa vakaroti au na Turaga meu lako ena sala kadua.” “Ia,” a kaya o Turaga Nichols, “au sega ni kila na kena ibalebale.” “Sa vakaraitaka vei au na Turaga nida na kila ni da sa yaco yani ki kea,” a kaya o Gonealewa Harmon. “Ia,” a kaya o Turaga Nichols, “e sega tale ni dua na sala mo yaco kina ki kea vakavo kevaka keitou lako ka kauti iko, ia au sega ni kila meu na vakamacalataka vakacava na ka oqo vei ira na wekada vakabauta mai Boston.”
GSAM 241.2A tukuna tale vei au o Turaga Nichols ni “A raica o Ganequ Harmon ena raivotu na nodra veivakaisini, ni na sega ni dua na soqoni mai Boston ena siga ni vakacecegu, ni o Sargent, Robbins, kei ira eso tale era dau saqata era na soqoni vata kei na ilawalawa levu mai Randolph (tinikatolu na maile mai Boston) ena siga ni vakacecegu; ka ni dodonu me keitou sotavi ira na dauveisaqati mai Randolph, ena nodra soqoni ena siga ni vakacecegu, ka na soli kina vua e dua na itukutuku me nodra, me vakadeitaki ira na yalodina, o ira sa sega ni dau veivakaduiduitaki, se sa mai vua na Turaga se mai vei Setani na nona raivotu.” Me kua ni lako ki Boston ka qai lako ki Randolph, ka na ruasagavulu ka rua na maile na kena yawa, eratou a lako vakadodonu ki Randolph, ka yaco yani ni sa voleka na gauna ni soqoni. Eratou kunea kina na tamata sara ga eratou sa veiyalayalati me ratou sota mai Boston. Sa qai kaya o Turaga Nichols, “Au sa kila oqo na kena ibalebale.”
GSAM 242.1Na nodrau sasaga oqo o Sargent kei Robbins me rau drovaka na ivakadinadina nei Gonealewa Harmon, kei na sala a liutaki kina o koya me sotavi rau, a tara vakalevu na nodra vakasama eso era tiko kina. Me baleta na soqoni sara ga, au na cavuta na itukutuku me vaka a solia o Turaga Nichols:—
GSAM 242Na Veivakatakilai Veivakurabuitaki
GSAM 242.2“A curu o Ganequ Ellen ena raivotu, ka yaco vata kaya na veivakatakilai e sega ni dau laurai. A vosa tiko ena raivotu ena domo matata, ka ra rogoca ka kila vinaka kece na tiko kina, me yacova ni sa voleka ni dromu na siga. Eratou a cudru sara ka kidroa tale ga o Sargent, Robbins, kei French ni ratou rogoci Ganequ Ellen ni vosa tiko ena raivotu, ka ratou kaya ni vu mai vua na tevoro. Eratou vakayagataka kece na nodratou kaukaua ni veivakauqeti kei na kaukaua ni yagodratou me ratou vakarusa kina na revurevu ni raivotu. Eratou dau lagasere vata ena domo levu sara, oti eratou qai veisau ena vosa kei na wiliki ni iVolatabu ena domo levu, me kua kina ni rogo o Ellen. Eratou cakava tiko me yacova ni sa oti na nodratou kaukaua, ka sautaninini na ligadratou me ratou sega ni wilika rawa kina na iVolatabu. Ia ena maliwa ni veilecayaki kei na kosakosa kece oqo, era rogoca vinaka kece na tiko kina na domoi Ellen sa matata ka tagitagi, ni vosa tiko ena raivotu. Eratou tomana tiko na nodratou veisaqasaqa na tamata oqo ena gauna kece eratou se vosa ka lagasere rawa kina, e dina ga ni so na nodratou itokani era vunauci iratou ka kerei iratou me ratou cegu. Ia sa kaya o Robbins, ‘Dou sa cuva tiko ki na matakau; dou sa qarava tiko e dua na luve ni bulumakau koula.’
GSAM 243.1“O Turaga Thayer, na itaukei ni vale, a sega ni vakadinata sara ni vu mai vua na tevoro na nona raivotu, me vaka sa tukuna o Robbins. A vinakata me vakatovolei ena dua na sala. A rogoca ni raivotu e vu mai na kaukaua i Setani e dau tarovi ni sa dolavi na iVolatabu ka biu vua na tamata sa raivotu tiko. A tarogi Sargent se na vakatovolea ena sala oqori, ia a bese o koya. Sa qai taura o Turaga Thayer e dua na iVolatabu ni vuvale levu ka bibi, e va na drauna ena dua na pepa levu sa lobiki, ka koto ena teveli, e sega ni dau vakayagataki vakalevu. A dolava ka biuta, ni se dola tu, ena serena i Ellen ni se raivotu tiko, ni a vakaitata ki muri ka vakararavi ena lalaga ena tutu ni rumu. Ni sa biu ga vua na iVolatabu, sa tu cake e yavana ka lako ki lomadonu ni rumu, ka taura tiko na iVolatabu sa dola ena dua na ligana. Sa laveta cake ki na vanua cecere duadua e tara rawa, ka rai matua cake tiko na matana, ka kaya ena yalodokai, ‘Na ivakadinadina sa vakauqeta na Kalou,’ se so na vosa sa tautauvata na kedra ibalebale. Ia ni se dodoka cake tiko na iVolatabu ena dua na ligana, ka rai cake tiko na matana, e sega ni raica na iVolatabu, a vukica tiko na drauna ena ligana kadua me dua na gauna balavu. A dusi ira eso na tikina ena qaqalo ni ligana, ka cavuta vakadodonu na kedra vosa ena domo rokovi. E lewe vuqa era tiko kina era raica na veitikina e dusia na qaqalo ni ligana, me ra kila se cavuta vakadodonu na kedra vosa, ni sa rai cake tiko na matana. Eso na tikina sa dusi era tukuna na lewa ena tau vei ira na tamata ca kei ira na vosavakacacataka na Kalou; ka so tale era ivunau kei na ivakasala me baleta na keda ituvaki ena gauna oqo.
GSAM 243Na Nona Raivotu Balavu Duadua, Sivia e Ono na Aua
GSAM 243.2“A tiko ga ena ituvaki oqo ena yakavi taucoko me yacova ni sa voleka ni dromu na siga, sa qai cava na nona raivotu. Ni sa tu cake e yavana o Ellen ena raivotu, ka taura tiko e ligana na iVolatabu bibi sa dola, ka lako voli ena rumu, ni cavuta tiko na veitikina ni iVolatabu, eratou sa galu o Sargent, Robbins, kei French. Ena gauna kece sa vo, eratou lomaleqa, kei ira tale ga e lewe vuqa; ia eratou bobo ka vakaukauataka na yalodratou me ratou vosota tiko, ka sega ni vakatusa na veika e tu e lomadratou.”3
GSAM 244Na Vakawati nei Goneyalewa Harmon
GSAM 244.1Ena 30 ni Okosita, 1846, erau a vakawati o Goneyalewa E. G. Harmon kei Talatala James White, ka rau cakacaka vata me toso kina na itukutuku. Ena yabaki 1847, e levu na nodrau cakacaka a caka ga e Maine kei Massachusetts.
GSAM 244.2Ena imatai ni siga ni vakacecegu ena Epereli, a soli vei Marama White e dua na raivotu vakasakiti sara, ena vale i Stockbridge Howland e Topsham, na vanua sa dau caka kina na soqoni ena gauna oya. Na raivotu oqo e tukuni ena Na iVola Taumada, ni a raica na vale tabu kei na kena iyaya, na gauna ni rarawa, na nodra dro tani mai na veikoro lelevu na yalosavasava, na nodra vakavolivoliti ira na tamata ca, na nodra vakabulai ena domo ni Kalou, na Jiupili, na nona lako mai na Turaga ena qiqi vakaturaga ena o, kei na so tale. E vinaka me da raica eso na ka a cakava ena gauna ni raivotu oqo.
GSAM 244E Levu na iVolatabu sa Vakayagataki ena Dua na Raivotu
GSAM 244.3Ena 19 ni Janueri, 1890, a kaya vei au o Marama Frances Lunt (na luvei S. Howland yalewa):
GSAM 244.3“Ena yasa ni rumu sa dau caka kina na soqoni, e tiko kina e dua na teveli ka koto kina eso na ivola veimataqali, ka maliwai ira eso na iVolatabu sa kena levu ga e dau matau. Ni se raivotu tiko o Marama White, sa tu cake e yavana, lako ki na teveli, ka taura e dua na iVolatabu ka sega ni tara e dua tale na ivola. A taura ena ligana imawi ka dolava toka e cake ni uluna, ka dusia ena idusidusi ni ligana imatau na tikina ni iVolatabu e cavuta tiko, ni tu e mata ni tamata sa nona na tikina oya. Sa qai biuta na ivola sa dola ena serena ni tamata sa cavuta vua na tikina ni iVolatabu. Sa lesu ki na teveli, ka taura e dua tale na iVolatabu, ka cavuta e dua tale na tikina ni iVolatabu ena ivakarau vata ga oya, ka biuta na iVolatabu sa dola ena serena ni tamata sa vosa tiko vua. A caka tale na ka oqo vei ira e rauta ni lewe ono. Ni oti oya, sa laki dabe ena nona idabedabe ena ivakarau malumu ka matau, ia ena gauna taucoko oya sa rai cake tiko na matana, ka sega ni raica na ivola.”
GSAM 245.1E kaya o Marama Truesdail me baleta na ka oqo:
GSAM 245.1“Au a tiko kina [Epereli, 1847] ni a lako ki na teveli o Ganequ White ka taura yadudua na iVolatabu mai na maliwa ni veivola e koto ena teveli, ka biuta na iVolatabu ena serena ni tamata sa nona e dua na tikina ni iVolatabu e soli vua. A cakava oqo ni sa rai cake ki lomalagi na matana. Ena gauna oqo a taura na iVolatabu e cake ni uluna ni vosa tiko vei au; sa qai biuta ena serequ. Na tikina sa soli vei au na 2 Korinica 6:17.”4
GSAM 245.2Ena dua na nona ivola o Marama Frances Lunt, a vola kina na yacadra e lewe tolu era tiko ena gauna oqo, ka biu vei ira na iVolatabu ni vosa tiko vei ira o Marama White me baleta na tikina sa nona yadua. E dua vei ira na yaca oya na yacai Marama Truesdail.
GSAM 245Na iMatai ni Cakacaka a Caka ena Kedra Maliwa na Tamata Vakabauta na Lesu Tale Mai i Karisito
GSAM 245.3Na cakacaka nei Goneyalewa Harmon, ena veidusimaki ni isolisoli ni parofisai, mai na Janueri, 1845, me yacova na vula itubutubu ni 1846, voleka ni tinikawalu na vula, a caka ena kedra maliwa na “dauvakabauta” na nona sa voleka ni lako mai o Karisito, o ira sa dau veitokani kei koya e liu. Ni sa oti na 2300 na siga (22 ni Okotova, 1844), ka se bera ni kilai na vu ni nodra yalolailai kei na mataqali ka sa yaco ena gauna oya, e rawa ni ra gole tani na dauvakabauta ki na veivakavuvuli cala, se ra biuta laivi sara na veika era sa lako curuma oti. Sa nodra na itukutuku oqo a kauta mai: “Na isoqosoqo sa oti a vu mai vua na Kalou. Taura matua na nomudou vakabauta. E se tiko e dua na cakacaka ni Turaga me ra cakava na nona tamata. Vulica na iVolatabu. Vakasaqaqara ena vosa, dou na qai kunea na rarama.”
GSAM 245.4Na ivakasala oqo e salavata kei na nona ituvatuva na Turaga. Sa nona inaki tu ga me ra kau mai na nona itukutuku digitaki mai na nona vosa me baleti ira na nona tamata, ena kena dui gauna; oti sa qai lako mai na isolisoli ni parofisai “ena ikarua ni tutu,” me vakadeitaki ira ka vakatataki ira cake na dauvakabauta.
GSAM 246.1E dua na ivakaraitaki matata sara ni ka dina oqo e kune ena ka a yaco vei Konilio, me vaka sa volai ena nodra Cakacaka na iApositolo. A rairai vua e dua na agilosi ni Kalou ka solia vua e dua na raivotu ena nona vale. Na agilosi oya e kila vinaka na veika dina ni kosipeli, ka rawa ni vakavulici Konilio kina, ia a talai mai me qarava e dua sa na taukena na veivakabulai ena nona solia vei Konilio e dua na raivotu. A vakadeitaka vua ni sa vakadonuya na Turaga na nona masu kei na nona soli koya vua. A sega ni vunautaka vua na kosipeli, ia a kaya ga vua me kacivi Pita, o koya sa tiko vakavulagi vei Saimoni na daucaka kulinimanumanu, e Jopa. Sa lako mai o Pita, ka vunautaka vei Konilio na kosipeli i Karisito mai na iVolatabu.
GSAM 246Na Tutu ni iSolisoli ni Parofisai
GSAM 246.2E ke oqo e vinaka me da raica na veitaravi ni kena tubu na veisolisoli, me vaka sa vakatakila na Turaga ena nona vosa. E vosa kina o Paula ena nona ivola vei ira mai Korinica, ni kaya, “Ia sa lesia na Kalou eso ena isoqosoqo lotu, me ra imatai na iapositolo, me ra ikarua na parofita.”5
GSAM 246.3Ni da raica na nona vosa na iapositolo me baleta na nodratou veiwekani na veisolisoli oqo ena cakacaka ni kosipeli, eda sa raica sara na vuna sa muri kina na veitaravi oqo. Ni vakatauvatana na veisolisoli oqo, sa kaya o Paula: “O koya oqo, na vosa tani sa ivakatakilakila, e sega ni vei ira sa vakabauta, ia vei ira sa sega ni vakabauta; ia na parofisai sa yaga, e sega ni vei ira sa sega ni vakabauta, ia vei ira sa vakabauta.”6 Na nona ituvatuva na Turaga oya me ra kau mai na nona itukutuku digitaki mai na nona vosa ki vuravura; ka sa vakauqeti ira kina na tamata me ra vakasaqaqara ena iVolatabu, ka lako yani me ra iapositolo, ka colata na itavi ni kena kacivaki na nona itukutuku na Turaga, ka vunautaka mai na iVolatabu, o koya sa tu dei ena veivakatovolei ni veitabayabaki. Ni sa tubu mai na dauvakabauta, sa qai lako mai na isolisoli ni parofisai “ena ikarua ni tutu,” me cakava na kena itavi “me vakavinakataki sara kina ko ira na yalosavasava, me ia na cakacaka ni veiqaravi, me vakatataki cake na yago i Karisito.”7