Essuula 10 — Okukoowoola okw'omu Ttumbi
GSAM 160.1“Mu ttumbi ne wabaawo okukoowoola nti, Laba, omugole omusajja ajja; mufulume mumusisinkane. Awo abawala embeerera abo bonna ne bagolokoka ne balongoosa ettabaaza zaabwe.”1
GSAM 160.2Twamala dda okwogera ku kiseera eky'okulindirira ekiragibwa mu lugero luno olw'“abawala embeerera ekkumi,” era kaakano tujja okufaayo ennyo ku kitundu kyalwo ekireetebwa mu bigambo ebyo waggulu, Abadiventi kye baayita “okukoowoola okw'omu ttumbi.” Omuwandiisi omumanyifu ku nsonga eno yagamba bw'ati mu lupapula oluyitibwa Okukoowoola okw'omu Ttumbi, olwa nga 3 Okitobba 1844:—
GSAM 160.3“Naye twayingira tutya mu kiro kino eky'okulindirira? Kubanga twatandikira okwolesebwa [okwolesebwa okw'ennaku 2300] mu kiseera eky'okumeruka kw'ebimera, mu kifo ky'ekiseera eky'okukunkumuka kw'amalagala, mu 457 nga Kristo tannazaalibwa. Twabulako emyezi mukaaga n'ennaku ntono okutuuka ku mwalo ogwateekebwawo. Kino kyatuyingiza mu kiro eky'okulindirira, ekyaweze emyezi mukaaga.”
GSAM 160.4Omuwandiisi omulala, S. S. Snow, ng'ayogera ku nnaku 2300 mu lupapula Okukoowoola olwa nga 22 Agusito 1844, yagamba nti:—
GSAM 160.5“Zaatandika ekiragiro eky'okuzzaawo n'okuzimba Yerusaalemi bwe kyafuluma. Ekiragiro ekyo mu kusooka kyayisibwa Kuulo, ne kiddamu okukakasibwa Daliyo, era ne kituukirizibwa Alutagizerugizi Longimanus mu mwaka ogw'omusanvu ogw'obufuzi bwe. Kyalangirirwa era ne kitandika okukola mu kiseera eky'okukunkumuka kw'amalagala mu mwaka 457 nga Kristo tannazaalibwa, Ezera bwe yali amaze okutuuka e Yerusaalemi olw'omukono omulungi ogwa Mukama, n'azzaawo obufuzi bw'Abayudaaya, n'ateekawo ab'obuyinza n'abalamuzi, n'atandika okuzimba bbugwe.”2
GSAM 160.6Kubanga ekiseera ky'okwolesebwa kyali emyaka 2300 emijjuvu, kyali kyetaagisa omwaka 457 gwonna n'omwaka 1843 gwonna okuweza 2300; era bwe kiba nti ekiragiro tekyavaayo okutuusa ku mwezi ogw'omusanvu ogwa 457 nga Kristo tannazaalibwa, kyayigirizibwanga nti ekiseera ekyo tekyaliggwaako okutuusa ku mwezi ogw'omusanvu ogwa 1844. Okujjukira olunaku olw'ekkumi olw'omwezi ogw'omusanvu bwe kwalabika nga kwe kwali kulaga entandikwa y'ekiseera ekyo, bwe kityo kyalagibwa bulungi nti ku lunaku olw'ekkumi olw'omwezi ogw'omusanvu (mu kubala kw'Abayudaaya), nga 22 Okitobba 1844, ennaku 2300 zaaliggwaako, ekiseera eky'okulongoosa awatukuvu ne kituuka. Obujulizi bwonna obwakozesebwa ku kukoma kw'ekiseera mu 1843 bwali bukyakola n'amaanyi ge gamu mu kubalirira kwa 1844, era ne buwa obukakafu nti baali bazudde ekyalabika ng'ekiddamu ekikakafu ku nsonga eyabaleetera okuggwaamu essuubi. Engeri Abadiventi gye baalangiriramu “okukoowoola okw'omu ttumbi okw'amazima,” nga bwe kwayitibwanga mu kiseera ekyo, eyinza okulagibwa obulungi ennyo nga tujuliza ebyawandiikibwa abo abaali bakola omulimu ogwo n'amaanyi mu kiseera ekyo.
GSAM 161“Mufulume Mumusisinkane”
GSAM 161.1Mu lupapula Okukoowoola olwa nga 3 Okitobba 1844 mwalimu ekiwandiiko kya George Storrs, ekirina omutwe ogugamba nti, “Mufulume Mumusisinkane,” mwe yagambira nti:—
GSAM 161.2“Nkwata ekkalaamu yange nga nnina enneewulira gye ssalinaako. Mu ndowooza yange tewali kubuusabuusa n'akamu nti ku lunaku olw'ekkumi olw'omwezi ogw'omusanvu Mukama waffe Yesu Kristo alibikkulibwa mu bire by'eggulu. Tusigazza ennaku ntono ekyo kibeewo—ekiseera eky'entiisa eri abo abateeteeseteese, naye eky'ekitiibwa eri abo abeteeseteese.
GSAM 161.3“‘Laba, omugole omusajja ajja’ mu mwaka guno; ‘mufulume mumusisinkane.’ Tumaze eby'okukolagana n'amakkanisa ag'erinnya lyokka n'ababi bonna, okuggyako okukoowoola kuno bwe kuyinza okubatuukako. Omulimu gwaffe kaakano kwe kuzuukusa ‘abawala embeerera abaakwata ettabaaza zaabwe ne bafuluma okusisinkana omugole omusajja.’ Tuli wa kaakano? ‘Newakubadde okwolesebwa kulwawo, kulindirire.’ Ekyo si kye tubadde tuddamu okuva mu Maaki oba Apuli eyakayita?—Weewaawo. Kiki ekyabaawo omugole omusajja bwe yalwawo?—Abawala embeerera bonna baasumagira ne beebaka, si bwe kiri? Ebigambo bya Kristo tebiremereddwa; era ‘Ebyawandiikibwa tebiyinza kudibizibwa.’ Tekitugasa kwefuula nti tubadde tutunula; tubadde tusumagira, si ku mazima ag'okujja kwa Kristo, wabula ku kiseera. Twayingira mu kiseera eky'okulindirira; tetwamanya nti kyandimaze ‘bbanga ki,’ era ku nsonga eyo twasumagira. Abamu ku ffe twagamba nga twebase nti, ‘Temuteekawo kiseera kirala!’ bwe tutyo ne twebaka. Kaakano ekizibu kwe kutuzuukusa. Mukama, tuyambe, kubanga obuyambi bw'omuntu bwa bwereere. Yogera ggwe kennyini, Mukama. Kale singa ‘Kitaffe’ kaakano ‘amanyisa’ ekiseera.
GSAM 162Ettumbi ly'Obubaka
GSAM 162.1“Ekiseera eky'okulindirira kimala bbanga ki?—Kitundu kya mwaka. Omanyi otya?—Kubanga Mukama waffe agamba nti, ‘mu ttumbi,’ omugole omusajja ng'aluddewo. Okwolesebwa kwali kwa ‘akawungeezi n'enkya’ emirundi 2300, oba ennaku. ‘Akawungeezi,’ oba ekiro, kitundu kya lumu ku nnaku ezo ez'obunnabbi, era n'olwekyo gye myezi mukaaga. Obwo bwe buwanvu bw'ekiseera eky'okulindirira kyonna. Okukoowoola okw'amaanyi okw'ekiseera okuliwo kaakano kwatandika nga mu makkati ga Jjulaayi, era kusaasaanye mangu nnyo n'amaanyi mangi, nga kuwerekeddwako okulabisibwa kw'amaanyi g'Omwoyo kwe ssalabaako nga okukoowoola kugamba nti ‘1843.’ Kaakano kiri ddala nti, ‘Mufulume mumusisinkane.’ Waliwo okuleka byonna kwe ssaalootako nti kuyinza okulabibwa. Okukoowoola kuno bwe kukwata omutima, abalimi baleka ennimiro zaabwe n'ebirime byabwe. Waliwo okukaaba okw'amaanyi n'amaziga, n'okuwaayo byonna eri Katonda, bye ssalabaako. Waliwo okwesiga amazima gano ku ddaala eritaalabika mu kukoowoola okwasooka, era mulimu ekitiibwa ekireeta amaziga n'okugonda kw'emitima, ekisukkiridde okutegeera kwonna okuggyako eri abo abakifunyeeko.
GSAM 162.2“Ku mazima ag'ekiseera kino, olw'ekisa, nguma okwesiga amazima gano n'ebintu byange byonna, era mpulira nti okubuusabuusa ku go kwandibadde okunyiiza Katonda n'okwereetako ‘okuzikirira okw'amangu.’ Ndi mukakafu nti kaakano ‘buli anaayagala okulokola obulamu bwe,’ mu kifo okukoowoola kuno we kulangiriddwa obulungi, ng'alowooza nti ‘bwe kitalibaawo,’ oba ng'atya okwesiga amazima gano, ‘alifiirwa obulamu bwe.’ Kyetaagisa okukkiriza kwe kumu okwakulembera Ibulayimu okuwaayo Isaaka, oba Nuuwa okuzimba eryato, oba Lutti okuva e Sodomu, oba abaana ba Isiraeri okuyimirira ekiro kyonna nga balindirira okuva e Misiri, oba Danyeri okuyingira mu mpuku y'empologoma, oba Abebbulaniya abasatu okuyingira mu kikoomi ky'omuliro. Tubadde tulowooza nti tugenda kuyingira mu bwakabaka awatali kugezesebwa kwa kukkiriza ng'okwo, naye ndi mukakafu nti si bwe kiri. Amazima gano agasembayo galeeta okugezesebwa ng'okwo, era tewali aligawerako okuggyako abo abaguma okuyitibwa abasirusiru, abalalu, oba ekintu ekirala kyonna Abasodomu ab'edda eryasooka Amataba, ekkanisa egitali nnyogovu wadde eyokya, oba abawala embeerera abeebase, kye baagala okubasuulako. Era nandikoowodde omulundi omulala nti, ‘Ddusa obulamu bwo;’ ‘Totunula mabega wo;’ ‘Mujjukire mukazi wa Lutti.’”
GSAM 163Olwazi Oluseeteevu olwa Storrs
GSAM 163.1Mu lupapula Okukoowoola okw'omu Ttumbi olwa nga 10 Okitobba 1844 mwafulumamu bino ebyawandiikibwa George Storrs, wansi w'omutwe ogugamba nti, “Enkomerero,” naye Abadiventi ne babiyita “Olwazi Oluseeteevu olwa Storrs”:—
GSAM 163.2“Tuneeteekateeka tutya olw'olunaku olwo?—Mukkirize amazima ga Katonda era mugeesige n'okukkiriza okw'amaanyi okuwa Katonda ekitiibwa. Tuteekwa okuba n'endowooza y'emu gye twandibadde nayo singa twamanyanga nti tulifa ku lunaku olwo, nga twewaddeyo ddala eri Katonda era nga tufudde eri ensi.
GSAM 163.3“Siyinza kulaga kye ntegeeza bulungi okusinga okuteebereza olwazi olunene oluseeteevu wakati mu ssemayanja. Omulangira ow'ekitiibwa era ow'amaanyi asuubiza nti mu kiseera ekigere aliweereza eryato ery'omukka eddungi ennyo okutwala abantu bonna b'alisanga awo, abalina obujulizi nti beesigira ddala ekigambo kye, mu nsi ey'ekitiibwa. Bangi baguma ne bagenda ku lwazi. Abamu, bwe batuuka obulungi ku lwazi, basala omuguwa, eryato eryabaleeta ne liwugukira eri okuva we bali, ne bataddamu kulifaako, wabula ne balindirira eryato ery'omukka okutuuka. Tebabuusabuusa mazima ga kisuubizo, era beekwasa kyo n'ebintu byabwe byonna. Abalala abajjayo balowooza nti kimala okuba ku lwazi. Naye baagala okuba ‘ab'amagezi’ baleme kuteeka bulamu bwabwe mu kabi kanene nnyo.
GSAM 164.1“‘Kikukolerwe ng'okukkiriza kwo bwe kuli’ kyamala dda okulangirirwa nga ekiseera eryato ery'omukka mwe lyasuubirwa tekinnatuuka. Olunaku lutuuka. Oboolyawo abeegendereza bagenderera okusala emiguwa gy'amaato gaabwe bagaleke gatambule, bwe balaba eryato ery'omukka nga lijja. Litandika okulabika; naye kaakano baluddewo nnyo okusumulula amaato gaabwe nga tebalabiddwa; era okwegendereza okwo kwe kumu kaakano kubalagira obutaleka maato gaabwe kuwugukira eri okutuusa nga bakakasizza nti eryato eribasemberera lye lennyini lye balindirira. Kaakano lisembera nnyo nga tebakyayinza kusala miguwa nga tebalabiddwa.
GSAM 164.2“Eryato ery'omukka lituuka ku lwazi. ‘Bujulizi ki obulaga nti mwali mwesigira ddala ekisuubizo ky'okutuuka kw'eryato ery'omukka?’—‘Emiguwa gy'amaato gaffe gyasalibwa, era amaato ne gawugukira wala okuva we tuli, bwe tutyo nga tetukyayinza kutuuka ku lukalu, era twandibadde tuzikiridde singa eryato ery'omukka terituuse, kubanga luno lwe lwazi awatayitawo lyato ddala lyonna.’ ‘Ekyo kimala,’ omuduumizi w'eryato ery'omukka bw'akoowoola; ‘mwambuke mu lyato; okwesiga ng'okwo tekulirekebwa nga kuggwaamu essuubi.’
GSAM 164.3“Abo abaakuumye amaato gaabwe nga gasibiddwa ku lwazi kaakano bakuŋŋaanira awo nga bagezaako okulinya eryato ery'omukka. Omuduumizi abuuza nti, ‘Amaato ago ge ndaba nga gasibiddwa ku njazi eri, oba ag'emiguwa egyakasalibwa okuva lwe ntandise okulabika, gategeeza ki?’ Baddamu nti, ‘Twalowooza okwegendereza, bwe kityo singa eryato ery'omukka terijja, tube n'ekyo ekituzza ku lukalu.’ ‘Kale mwateekerateekera omubiri,’ omuduumizi bw'akoowoola, ‘bwe mwakola, era ne mubuusabuusa ebigambo byange? Kikukolerwe ng'okukkiriza kwo bwe kuli. Obujulizi bubalumiriza. Mwateekateeka eby'okuddayo, era kaakano muteekwa okukungula ebibala by'obutakkiriza bwammwe.’ ‘Bwe batyo ne batayinza kuyingira olw'obutakkiriza.’ Ai, embeera ey'entiisa ey'okuggwaamu essuubi!”
GSAM 164.4“Musale emiguwa gyammwe kaakano, ab'oluganda; muleke amaato gammwe gawugukire wala mukyaleeme kugalaba; weewaawo, mwanguwe nga ‘akabonero k'Omwana w'omuntu tekannalabika.’ Olwo muliba muluddewo nnyo. Mweweeyo kaakano, era muweeyo byonna. Ai, omutima gwange gubalumirwa; temulonzalonza; musindike eryato eryo ligende, bwe kitaba bwe kityo muzikiridde; kubanga ‘buli anaayagala okulokola obulamu bwe anaabufiirwa,’ bw'atyo bw'ayogera Yesu Kristo, Mukama waffe era Omulamuzi waffe. Kale mwanguwe, era mbegayirira omulundi omulala, ai, mwanguwe! Muleke buli lyato lye mubalirira kaakano okweyambisa okuddukira ku lukalu ‘bwe kitalibaawo.’ Ekyo ekigambo ‘bwe’ kye kiribazikiriza. Kaakano kwe kugezesebwa n'okukemebwa okusembayo. Mukole nga Mukama waffe bwe yakola ku kukemebwa kwa Setaani okwasembayo—yagamba nti, ‘Genda, Setaani.’ Awo Setaani n'amuleka, era ‘laba, bamalayika ne bajja ne bamuweereza.’ Bwe kityo bwe kiriba gye muli bwe muliba muwangudde obuwanguzi buno.”
GSAM 165Omulimu ogw'Amangu ogw'Okukoowoola okw'omu Ttumbi
GSAM 165.1Ku bwangu, amaanyi, n'ebyo ebyava mu bubaka bw'“okukoowoola okw'omu ttumbi,” tufuna okutegeera okutuufu okuva mu bigambo bya N. Southard, omusunsuzi w'olupapula lwe tumaze okujuliza—Okukoowoola okw'omu Ttumbi. Mu lupapula olwa nga 31 Okitobba 1844, agamba nti:—
GSAM 165.2“Mu kusooka ekiseera ekigere kyawakanyizibwa bangi; naye waalabika okubaawo amaanyi agatayinza kuziyizibwa agaawerekeranga okulangirirwa kwakyo, agaagwisa byonna ebyali mu maaso gaago. Kyayita mu nsi n'obwangu bwa kibuyaga, ne kituuka ku mitima mu bifo eby'enjawulo era eby'ewala kumpi mu kiseera kye kimu, era mu ngeri etayinza kunnyonnyolwa okuggyako nga tukkirizza nti Katonda yali mu kyo. Buli wamu kyaleeta okwekebera okw'omu mutima okw'amaanyi ennyo n'okwewombeeka kw'omwoyo mu maaso g'eggulu erya waggulu. Kyaggya okwagala kw'abantu ku bintu by'ensi eno, ne kimalawo enkaayana n'obulabe, ne kireeta okwatula ebibi, okumenyeka kw'omutima mu maaso ga Katonda, n'okumwegayirira olw'okusonyiyibwa n'okukkirizibwa, nga beenenya era nga emitima gyabwe gimenyese. Kyaleeta okwewombeeka n'okumenyeka kw'omwoyo kwe tutalabangako. Nga Katonda bwe yalagira okuyita mu Yoweeri, olunaku lwa Katonda olukulu bwe lwandibadde lunaatera okutuuka, kyaleeta okuyuza emitima so si byambalo, n'okudda eri Mukama n'okusiiba, n'okukaaba, n'okukungubaga. Nga Katonda bwe yagamba okuyita mu Zekkaliya, omwoyo ogw'ekisa n'okwegayirira gwafukibwa ku baana be; baatunula eri oyo gwe baafumita, era waaliwo okukungubaga okunene mu nsi, buli kika kyokka, ne bakazi baabwe bokka; era abo abaali balindirira Mukama baabonaabonya emyoyo gyabwe mu maaso ge.”
GSAM 166Abantu Abaakwatibwako Amaanyi Agasinga ag'Obutonde
GSAM 166.1Era ku kulangirira kuno okwazuukusa abantu agamba nti:—
GSAM 166.2“Gye tuli kyalabika nga tekyali kyesigamye ku kukola kw'abantu, n'okuba nga tetwayinza kukitwala okuggyako ng'okutuukirira kw'‘okukoowoola okw'omu ttumbi,’ oluvannyuma lw'omugole omusajja okulwawo, n'abawala embeerera okusumagira n'okwebaka, bonna lwe baali balina okugolokoka n'okulongoosa ettabaaza zaabwe. Era omulimu ogusembayo gulabika nga gukoleddwa; kubanga tewabangawo kiseera ng'ebibiina eby'enjawulo eby'abakkiriza okujja kwa Kristo byali byeteeseteese bulungi bwe bityo olw'okujja kwa Mukama.”
GSAM 166Ebintu eby'Ensi Byaweebwayo
GSAM 166.3Olw'okulangirirwa kw'enjigiriza ey'okujja kwa Kristo okwazuukusa abantu, bangi baatunda oba ne bagaba ebintu byabwe eby'ensi, nga bakozesa eby'obugagga byabwe okuwanirira aboogera eri abantu mu mulimu gwabwe, oba okusaasaanya empapula n'obupapula obwakubibwa, oba okutuukiriza ebyetaago by'abaali mu bwetaavu, bwe batyo ne bawa ensi obujulizi obusingayo obulungi obw'obwesigwa bwabwe n'okwewaayo kwabwe; ate abo abaanywerera ku bintu byabwe eby'ensi ne bateefiiriza mu ngeri ya njawulo ku lw'omulimu, abantu ab'ensi baabalaba nga abatakiririza ddala mu bye baayatulanga. Okulaga kino, nja kuwaayo ebyokulabirako bibiri, ekimu ku buli ludda olw'ensonga eno.
GSAM 166Ennimiro ya Lumonde Omuzungu
GSAM 166.4Ekyokulabirako ekisooka kye ky'omukkiriza eyabeeranga mu New Ipswich, N.H., eyayitibwanga Hastings, eyalina ennimiro ennene eya lumonde omuzungu omulungi ennyo, gwe yaleka nga tannamusima. Baliraanwa be beeraliikirira ku lumonde oyo, ne bajja gy'ali nga beewaayo okumusimira n'okumuteeka mu tterekero eriri wansi w'ennyumba awatali kusasulwa, singa abakkiriza, “kubanga,” bwe baagamba, “oyinza okumwetaaga.” “Nedda!” Ssebo Hastings bwe yagamba, “Nja kuleka ennimiro eyo eya lumonde omuzungu ebuulire okukkiriza kwange mu kulabika kwa Mukama okunaatera okutuuka.”
GSAM 167.1Mu kiseera ekyo eky'okukunkumuka kw'amalagala, nga bwe tuyinza okumanya okuva mu lupapula Empungu olw'e Claremont (N.H.), Enjuba ey'Amazima olw'e New York, n'empapula endala nnyingi ez'amawulire, kumpi ekirime kyonna ekya lumonde omuzungu kyafa olw'“obulwadde obuvunza lumonde omuzungu.” Nga bwe kyayogerwa mu lupapula Enjuba, “Nga kya bulumi okumanya nti ekirime kyonna eky'emmere eno ey'omuwendo kizikiriziddwa okuvunda. Omuweereza w'amawulire eri olupapula lw'e Philadelphia agamba nti ekirime ekya lumonde omuzungu mu ssaza eryo kyonna kizikiridde. Ekitundu kyokka awawulirwa okwemulugunya okutono ye Maine, naye ne eyo ekirime tekisumattuse bulwadde.”
GSAM 167.2Kubanga mu kiseera eky'okukunkumuka kw'amalagala obudde tebwali bunyogovu nnyo, era lumonde omuzungu owa Ssebo Hastings n'alekebwa mu ttaka okutuusa mu Novemba, tewali ku ye yavunda. N'olwekyo yalina lumonde mungi ogwamumalira ye ne baliraanwa be abaagwako akabi, abaali beeraliikiridde ennyo obulamu bwe mu Okitobba eyasooka, era mu kiseera eky'okumeruka kw'ebimera ne baba nga balina okumugulako lumonde ow'okusiga, nga basanyuka okumugula ku muwendo omulungi. Kye baalowooza nti kyali kigenda kubeera akabenje akanene eri Ssebo Hastings, Katonda yakifuula omukisa ogw'ebintu eby'obulamu buno, era si gy'ali yekka, naye ne eri baliraanwa be.
GSAM 167Yeegaana Okukkiriza Kwe
GSAM 167.3Ekyokulabirako eky'okubiri kyaliwo mu kitundu mwe nnabeeranga. Kyali kya muntu ow'ekkanisa eyayogeranga ennyo mu nkuŋŋaana ku kujja kwa Mukama mu kiseera eky'okukunkumuka kw'amalagala mu 1844. Yali musajja alina eby'obugagga bingi, era mu bintu bye ebirala, yalina embizzi nnyingi ez'emyaka egyali gituukira ddala okuziwangaaliza okutuusa ku katale k'ekiseera eky'okumeruka kw'ebimera. Kojja wange, ataayogeranga nti agoberera ddiini yonna, era ng'omulimu gwe kwe kugula n'okutunda ebisolo, yagenda eri oyo eyeeyitanga Omudiventi okumugulako embizzi ze, naye n'amanya okuva gy'ali nti yali tayagala kuzitunda, kubanga yali agenda kuzikuuma okutuusa ku kiseera ekiddako eky'okumeruka kw'ebimera, zibeere “embizzi ez'okugejjezesebwa.” Kojja yajja eri jjajjange, eyali omukkiriza Omudiventi, n'agamba nti, “Omusajja oyo takkiriza by'ayogera nti akkiriza.” “Lwaki?” jjajjange bwe yabuuza. “Kubanga,” kojja bwe yagamba, “agamba nti Mukama ajja, era nti ensi egenda kuggwaawo mu kiseera kino eky'okukunkumuka kw'amalagala, naye ayagala okukuuma embizzi ze okutuusa ku kiseera ekiddako eky'okumeruka kw'ebimera. Tekimwetaagisa kwogera nange; takkiriza kigambo na kimu ku byo.”
GSAM 168Eby'obugagga Ebyaweebwayo nga Ekiseera Kiyise
GSAM 168.1Waaliwo abasajja abeekwata ku by'obugagga byabwe, nga buli kiseera balwana n'okulumirizibwa nti baalina okubikozesa okutumbula omulimu, okutuusa lwe kyayita ekiseera eky'okubiteeka mu mulimu. Abo bajja eri abaali bakuba obubaka mu mpapula, nga babeegayirira n'amaziga bakkirize ssente zaabwe, naye eky'okuddamu kyali nti, “Muluddewo nnyo! Tumaze okusasulira ebiwandiiko byonna bye tuyinza okusaasaanya ng'enkomerero tennatuuka. Tupangisizza ebyuma ebikuba empapula ebiwerako ebikozesa amaanyi g'ebyuma bikole emisana n'ekiro; tetukyetaaga ssente ndala.” Eyabyerabirako yantegeeza nti yalaba abasajja nga bateeka enkumi n'enkumi za ddoola ku mmeeza mu maaso g'omufulumya w'olupapula Eddoboozi ly'Amazima, era mu bulumi bw'omwoyo ne bamwegayirira azitwale azikozese. Eky'okuddamu kyali nti, “Muluddewo nnyo! Tetukyetaaga ssente zammwe kaakano! Tetuyinza kuzikozesa!” Awo ne babuuza nti, “Teziyinza kuweebwa abaavu?” Eky'okuddamu kyali kye kimu nti, “Tuteeseteese ebyetaago eby'amangu eby'abantu abo bonna be tuyinza okutuukako.” Nga bali mu nnaku ey'amaanyi, abasajja baatwala ssente zaabwe, nga bagamba nti obusungu bwa Katonda bwali ku bo olw'obutaba na kukkiriza kwabwe, n'olw'omululu ogwabaletera okugaana okuwaayo eby'obugagga ku lw'omulimu gwa Katonda bwe byali byetaagibwa era nga byandikozeseddwa n'essanyu.
GSAM 168Abakuumi Baateekebwawo
GSAM 168.2Empisa n'emisingi gy'abo abaaleka ebirime byabwe nga tebinnakungulwa n'amaduuka gaabwe nga tegakyakolerwamu, bagende okusaasaanya empapula ezakubibwa oba okwogera n'okusaba n'abantu nnyumba ku nnyumba, tebyalina kya kunenyezebwa. Abantu tebaabuusabuusa nti abasajja n'abakazi ng'abo baali bakkiriza buli kigambo kye boogera, era ate amaanyi mangi bwe gatyo gaabawerekeranga, n'abalina emitima egy'amazima ne batayinza kuwakanya wadde okuziyiza bigambo byabwe. Enkumi n'enkumi baatuusibwa ku kukkiriza amazima mu ngeri eno, ne banoonya era ne bafuna okusaasira kwa Katonda.
GSAM 169.1Naye omwonoonyi omukudaazi n'oyo eyeeyitanga omukkiriza ate ng'ayagala ensi baasalawo nti omulimu guno ogw'okusaasaanya ebitabo ebikwata ku kujja kwa Kristo gwali guteekwa okukomezebwa. Baagamba nti abasajja bano abaabanga batutte eggombolola oba disitulikiti yonna nga bagenda nnyumba ku nnyumba n'enjigiriza eno ey'okujja kwa Kristo, ne balagajjalira emirimu gyabwe n'amaka gaabwe, baali bateekwa okuba nga batabuse emitwe, era n'olwekyo baalina okuteekebwako abakuumi. Ebyali biyitibwa obujulizi bw'obutaba na magezi malamu obwalabisibwanga abakkiriza (nga ddala bwali mulimu gwokka ogw'okulokola bantu bannaabwe, awatali bujulizi nti amaka gaabwe gaali gabonaabona olw'okuleka emirimu gyabwe), tebyamala kukakasa bulalu; n'olwekyo abantu batono bokka be baateekebwa wansi w'abakuumi. Okusinziira ku ngeri abawakanyi ab'omu kiseera kino gye boogera ku nsonga eno awatali kulonzalonza, omuntu yandilowoozezza nti ebyo byaliwo emirundi mingi; naye mu mirimu gyange gyonna ng'omusumba Omudiventi, egimaze emyaka egisukka mu 56, nsisinkanye ensonga bbiri zokka ez'“abagoberezi ba Miller” abaateekebwa wansi w'abakuumi. Okwogera ku zino mu bufunze kuyinza okuba okusaanira.
GSAM 169Omukuumi We Yennyini
GSAM 169.2Esonga esooka yaliwo mu ssaza lya New York, ku mayiro ezitawera 30 okuva we nnabeeranga. Omusajja yakkiriza enjigiriza ey'okujja kwa Kristo, ng'alina eby'obugagga ebyali bibalirirwa nga $100,000. Yawa nga kitundu kya muwendo guno eri mukazi we n'abaana be, abaali batali naye mu kukkiriza. Ebyasigalawo yabibalanga nga bibye okukozesa nga bw'alaba nga kisaanira; era ebimu bwe byagenda mu mulimu gw'okujja kwa Kristo, abaana be baawakanya, ne beebuuzisa ku mulamuzi, nga basaba nti kitaabwe ateekebweko omukuumi. Omulamuzi bwe yamala okubannyonnyola emirimu n'obuyinza bw'omukuumi mu kufuga eby'obugagga, yabasaba balonde oyo gwe baali baagala ateekebwewo. Bwe bamala okwebuuza okumala akaseera, baasalawo nti tebaalina muntu yenna gwe baamanyanga gwe baagumanga okukwasa eby'obugagga, ne bategeeza omulamuzi nti baali balonze kitaabwe abeere omukuumi we yennyini. Omulamuzi yakyukira omusajja n'agamba nti, “Ssebo _____, abaana bo bakulonze ng'omuntu asaanira okulabirira eby'obugagga bwo. Ebyo ebikukwatako biri bwe byali nga tonnaleetebwa mu kkooti.”3
GSAM 170Embeera Esekererwa
GSAM 170.1Esonga endala yali ya Stockbridge Howland, ow'e Topsham, Me. Yali omu ku bakozi b'eby'emikono abasinga obulungi mu kitundu ekyo kyonna, omukugu mu kuzimba ebyuma ebisa n'entindo. Mu kisinde kino eky'“okukoowoola okw'omu ttumbi,” Ssebo Howland yatambulanga ku mbalaasi mu magombolola agawerako, ng'asaasaanya empapula n'obupapula eby'okujja kwa Kristo nnyumba ku nnyumba, ekyanyiiza ennyo abawakanyi n'abakudaazi, abeemyemulugunyanga nti mu kusaasaanya obupapula kuno yali alagajjalira omulimu gwe. Bwe batyo amangu ago baafuna okuteekebwawo kw'omukuumi, eyasanga eby'okukola bingi okusinga bwe yali asuubira, kubanga Ssebo Howland yaweerezanga gy'ali abasolooza emisolo bonna, era na buli omu eyajjanga n'ebbanja ery'okusasulwa; “kubanga,” bwe yagambanga, “sibalibwa ng'asobola okukola omulimu gwonna.” Nga wayise ebbanga ttono, disitulikiti yayagala okuzimba olutindo ku mugga Kennebec,—olutindo olwandigumidde amazzi amangi agabumbujja n'omuzira ogutengejja mu kiseera ky'amataba ag'okumeruka kw'ebimera. Abakungu ba disitulikiti n'abakulembeze abalonde ab'ekibuga baasalawo nti Stockbridge Howland ye yali asaanira omulimu ogwo. Bwe bajja n'ebirambikibwa n'endagaano ey'okuzimba olutindo, yabagamba ng'asekerera nti, “Bassebo, mujja kuba nga mulina okugenda eri omukuumi wange. Mumanyi nti sibalibwa ng'asobola okulabirira omulimu gwange, ate mujja gye ndi okuzimba olutindo!” Embeera eno yali ya kusekererwa nnyo eri abantu abategeera, era okuba wansi w'omukuumi ne kukoma amangu ago. Kimala okugamba nti oluvannyuma abamuyigganya beetoowaza nnyo ne bakkiriza ensobi ey'engeri etali ya bwenkanya era etaalina nsonga gye baali bakozesezza.