Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
14 / 31
14 / 31

Essuula 11 — Obubaka bwa Malayika ow'Okubiri

John Norton Loughborough

GSAM 171.1“Ne waddirira malayika omulala, ng'agamba nti, Kigudde, kigudde, Babulooni, ekibuga ekyo ekinene, kubanga kyanywesa amawanga gonna omwenge ogw'obusungu bw'obwenzi bwakyo.”1

GSAM 171.2“Awo nnyini nnyumba n'asunguwala, n'agamba omuddu we nti, Fuluma mangu ogende mu nguudo ne mu bukubo bw'ekibuga, oleete wano abaavu, n'abalema, n'abawenyera, n'abazibe b'amaaso.”2

GSAM 171.3Mukama yali akankanyizza ensi ng'ayita mu basumba be n'obubaka obugamba nti, “Ekiseera eky'omusango gwe kituuse,”—obubaka abantu be bonna abeeyita ababe bwe bandisobodde okwegattirako singa baayagala. Kuno kwe kwali okuyita okwasooka eri “ekyeggulo” eky'embaga y'obugole. Kwali kulangiriddwa “eri abo abaayitibwa.”3 Okuyita kuno bwe kwagaanibwa n'ensonga ezitali zimu, okuyita okw'okubiri ne kuweebwa, nga kukwatagana n'obubaka bwa malayika ow'okubiri.4 Mu kuyita kuno Mukama yayawula abantu bagende mu maaso okutuusa ku nkomerero y'ebiseera, nga bagoberera ekitangaala eky'amazima ge ekyeyongera.

GSAM 171Okuyita okw'Okubiri eri Ekyeggulo eky'Embaga y'Obugole

GSAM 171.4Obubaka obw'okubiri—obwo obuddako okukoowoola okw'ekiseera eky'omusango—bugamba nti, “Kigudde, kigudde, Babulooni, ekibuga ekyo ekinene, kubanga kyanywesa amawanga gonna omwenge ogw'obusungu bw'obwenzi bwakyo.” Era okuyita okw'okubiri eri ekyeggulo kugamba nti, “Mufulume mangu mugende mu nguudo ne mu bukubo bw'ekibuga, muleete wano abaavu, n'abalema, n'abawenyera, n'abazibe b'amaaso.” Mu buli kimu ku byawandiikibwa bino, abantu abeeyita aba Mukama bayitibwa “ekibuga.” Olw'enzikiriza zaabwe ezikontana era ezitabuddwa bayitibwa “Babulooni.” Mu kyawandiikibwa ekirala ekyogera ku biseera eby'enkomerero, tulaba nti ng'okujja kwa Mukama kunaatera okutuuka, abantu be bayitibwa okuva mu “Babulooni:” “Kigudde, kigudde, Babulooni ekinene, era kifuuse ekisulo ky'emizimu, n'ekifo ekikuumirwamu buli mwoyo omugwagwa, n'ekiguli kya buli nnyonyi embi era ekyayibwa.... Mukifulumemu, abantu bange, muleme okussa ekimu mu bibi byakyo, era muleme okuweebwa ku bibonyoobonyo byakyo.”5

GSAM 172“Jjukira bwe Wawulira”

GSAM 172.1Mu bigambo ebyayogerwa eri ekkanisa y'e Saadi tusoma nti, “Kale jjukira bwe waweebwa ne bwe wawulira, onywezenga, era weenenye. Kale bw'ototunulenga, ndijja gy'oli ng'omubbi, so tolimanya kiseera kye ndijjiramu gy'oli.”6 Kirabika ekkanisa y'e Saadi yava mu Nnongoosereza y'Ekkanisa, oluvannyuma lw'ekiseera eky'ekizikiza eky'omulimu gwa “Yezeberi”—ekkanisa eyava ku kukkiriza. Ekkanisa y'e Saadi yagambibwa nti yali ebadde ekkanisa ennamu; naye bwe yawulira era n'egaana enjigiriza ey'okujja kwa Mukama, yeeteeka mu mbeera mwe yali eyinza okusangibwa ekintu ekyo nga kimugwako ng'“omubbi mu kiro.” Bw'atyo omutume Pawulo bw'agamba mu 1 Abassessaloniika 5:1-5, bw'eriba embeera y'abo abakaaba nti, “Mirembe n'obutebenkevu,” ng'okujja kwa Mukama kunaatera okutuuka. Abo abagoberera ekitangaala eky'amazima bayitibwa “abaana b'emisana,” era Mukama talibajjira ng'omubbi.

GSAM 172.2Mu kunnyonnyola kuno okw'obunnabbi okw'amakkanisa omusanvu, tulaba nti okugwa kw'ekkanisa y'e Saadi kuddibwako mangu ekkanisa y'e Firaderufiya, oba (ng'ekigambo ekyo bwe kitegeeza) ekkanisa ey'okwagalana okw'abooluganda. Mu mazima, abo bwe baali abakkiriza 50,000 abaayitibwa obubaka bwa malayika ow'okubiri okuva mu makkanisa gonna agatali gamu, ne bagattibwa mu kimu n'ekisiba eky'okwagalana okw'abooluganda ku mazima amakulu ennyo ag'okujja kwa Kristo okwali kunaatera okutuuka.

GSAM 173Obubaka obw'Okubiri bwe Bwalangirirwa

GSAM 173.1Okukoowoola okw'omu Ttumbi okw'ennaku 12 Ssebutemba, 1844, kulimu ebigambo ebyayogerwa Omusumba J. V. Himes ku bubaka bwa malayika ow'okubiri, n'embeera ezaavaako okubulangirira. Ebbaluwa ye yawandiikibwa e McConnelsville, Ohio, nga 29 Agusito, 1844, era egamba nti:—

GSAM 173.2“Bwe twatandika omulimu n'Ow'oluganda Miller mu 1840, yali amaze emyaka mwenda ng'awa enjigiriza mu nkuŋŋaana. Mu kiseera ekyo kumpi yali akola yekka. Naye yali akoze obutasalako, era emirimu gye gyali givuddemu ebibala mu kuzuukusa abo abeeyita ab'eddiini bategeere essuubi ery'amazima ery'abantu ba Katonda, n'okweteekateeka okwetaagisa olw'okujja kwa Mukama; era n'okuzuukusa abantu aba buli kika abaali tebannakyuka bategeere embeera yaabwe ey'okubula, n'obuvunaanyizibwa obw'okwenenya amangu n'okukyukira Katonda, nga beeteekerateekera okusisinkana Omugole omusajja mu mirembe ng'azze. Ebyo bye byali ebigendererwa ebikulu eby'emirimu gye. Teyagezaako kukyusa bantu kubayingiza mu kibiina oba mu ludda olumu olw'eddiini.

GSAM 173.3“Bwe twakakasibwa amazima ag'okujja okwali kunaatera okutuuka, ne tukkiriza enjigiriza eyo mu lwatu, twalina endowooza ze zimu, era ne tugoberera ekkubo lye limu mu bibiina eby'enjawulo mwe twayitibwa okukolera mu bulagirizi bwa Katonda. Twagamba abasumba n'amakkanisa nti tekyaali kitundu kya mulimu gwaffe okubasaanyaawo, oba okubawulayawula n'okubatawanya: Twalina ekigendererwa kimu ekitegeerekeka, era nga kwe kukola ‘okukoowoola,’ okulabula ku musango ogwali ‘ku luggi,’ n'okusendasenda bantu bannaffe beetegekere ekintu ekyo.... Abasumba n'abantu ab'ekkanisa abaaganyulwa mu mirimu gyaffe, naye nga tebaali bakkirizza njigiriza eyo mu bwesimbu, baalaba nti baalina okugoberera enjigiriza eyo, ne bagibuulira era ne baginyweza, oba si ekyo, mu kiseera eky'okugezesebwa ekyali kibatuuseeko, bandifunye obuzibu n'abakkiriza abaali basazeewo era abatajjulukuka. Kyebaava basalawo okugaanira ddala enjigiriza eyo, era ne bamalirira, abamu n'enkola emu n'abalala n'endala, okuziba ensonga eyo. Kino kyateeka baganda baffe ne bannyinaffe abaali mu bo mu mbeera enzibu ennyo. Abasinga obungi ku bo baayagalanga amakkanisa gaabwe, era tebaasobolanga kulowooza kugavaamu. Naye bwe baasekererwa, ne banyigirizibwa, era mu ngeri ezitali zimu ne baggyibwako enkizo n'essanyu lye baalina edda, era bwe baakugirwa ‘emmere mu kiseera ekituufu,’ n'oluyimba olusendasenda olw'‘emirembe n'obutebenkevu’ bwe lwayimbibwanga mu matu gaabwe buli Ssabbiiti, mangu ne bava ku kwagala ennyo ebibiina byabwe, ne bagolokoka n'amaanyi gaabwe ag'ekitiibwa, ne beekunkumulako ekikoligo, ne bakoowoola nti, ‘Mukifulumemu, abantu bange.’

GSAM 174Mu Mbeera Enzibu

GSAM 174.1“Embeera eno ey'ebintu yatuteeka mu mbeera enzibu, (1) Kubanga twali ku nkomerero yennyini ey'ekiseera kyaffe eky'obunnabbi, mwe twasuubiranga nti Mukama alikuŋŋaanya abantu be bonna babeere omu; era (2) twali tubuulidde enjigiriza endala okuva edda; kaakano embeera bwe yali ekyuse, kyanditwaliddwa ng'obutali bwesimbu ku ludda lwaffe singa twegatta ku kukoowoola okw'okwawukana n'okusaanyaawo amakkanisa agaali gatusembezza n'obubaka bwaffe. Noolwekyo twasooka ne tutasalawo, ne tweyongera okukola ng'ekifo kyaffe ekyasooka bwe kyali, okutuusa ekkanisa n'abasumba bwe baayisa ensonga eyo wala nnyo ne tuwalirizibwa, mu kutya Katonda, okuyimirira nga tuwanirira amazima n'abaana ba Katonda abaali balinnyiriddwa.

GSAM 174Ekyokulabirako ky'Abatume ku Ngeri gye Twakolamu

GSAM 174.2“‘N'ayingira mu kkuŋŋaaniro, n'ayogeranga n'obuvumu okumala emyezi esatu, ng'akubaganya nabo ebirowoozo era ng'abasendasenda ku by'obwakabaka bwa Katonda. Naye abamu bwe baakakanyazibwa, ne batakkiriza, naye ne boogera obubi ku Kkubo eryo mu maaso g'ekibiina, n'abavaako, n'ayawula abayigirizwa, ng'akubaganya nabo ebirowoozo buli lunaku mu ssomero ly'omuntu eyayitibwa Tirano.’7 Baganda baffe tebaakubirizibwa kufuluma n'okwawula ku makkanisa okutuusa ‘abamu bwe baakakanyazibwa’ ne ‘boogera obubi ku Kkubo eryo [okujja kwa Mukama] mu maaso g'ekibiina.’ Tebaayinza kugumiikiriza ‘okwogera obubi’ kuno okw'‘abaddu ababi,’ era amakkanisa agaali gasobola okugoberera ekkubo ery'okunyigiriza n'‘okwogera obubi’ ku abo abaali balindirira ‘essuubi ery'omukisa,’ gye bali tegaali kirala wabula abawala ba Babulooni ow'ekyama. Bwe batyo bwe baagalangirira nti bwe gali, ne bayingira mu ddembe ly'enjiri. Era newakubadde ffenna tuyinza obutakkiriziganya ku kiki ekifuula Babulooni, tukkiriziganya ku kwawukana amangu era okw'enkomerero okuva ku bonna abawakanya enjigiriza ey'okujja n'obwakabaka bwa Katonda obunaatera okutuuka. Tukkiriza nti eno nsonga ya bulamu na kufa. Kufa okusigala ng'oli wamu n'ebibiina ebyo ebinyooma oba ebiwakanya okujja kwa Mukama. Bulamu okuva mu bulombolombo bw'abantu bwonna, n'okuyimirira ku kigambo kya Katonda, n'okulindirira buli lunaku okulabika kwa Mukama. Noolwekyo kaakano tugamba bonna abakyasibiddwa mu ngeri yonna mu kikoligo eky'obuddu nti, ‘Muve wakati waabwe, mweyawule, bw'ayogera Mukama, so temukwata ku kintu ekitali kirongoofu; nange ndibaaniriza, era ndiba Kitammwe, nammwe muliba batabani bange ne bawala bange, bw'ayogera Mukama Ayinzabyonna.’”8

GSAM 175Okuwakanya Okutategeerekeka

GSAM 175.1William Miller ayogera bw'ati ku kuyomba okwaliwo mu kiseera ekyo wakati w'amakkanisa n'Abadiventi:—

GSAM 175.2“Tekya bulijjo era tekitegeerekeka n'akatono nti amakkanisa g'Abakristaayo gagaana enjigiriza eno ne gagoba abantu baago olw'essuubi lino ery'omukisa. Mmanyi nti amakkanisa agamu ag'Ababatisiti gagamba nti tegabagoba lwa kukkiriza kwabwe, wabula olw'okussa ekimu n'abakkiriza ab'okujja kwa Kristo. Kale bwe kiba nga si lwa kukkiriza kwabwe mu Mulokozi ajja, lwaki nze nziyizibwa mu bituuti byabwe, nze atassangako kimu na kkanisa yonna etali ya Babatisiti? Ensonga eyo ya bulimba. Naye eno teyinza kuba nsonga y'Abamesodisiti n'Abapulezibiteriyani; kubanga bo bakkiriza okussa ekimu kw'abantu ab'amakkanisa ag'enjawulo. Bagobera ki? Nawulira nti abamu baagobwa olw'‘okuyimba’ ennyimba ez'okujja kwa Kristo omulundi ogw'okubiri; abalala olw'eddalu, so nga eddalu lyonna eryabakakasibwako kwe kuba nti baali balindirira Kristo. Ayi Katonda, ‘basonyiwe, kubanga tebamanyi kye bakola.’”

GSAM 176Storrs ku Ndowooza y'Amakkanisa

GSAM 176.1George Storrs yayogera bw'ati ku ndowooza y'amakkanisa eri Abadiventi:—

GSAM 176.2“Ku go, kkanisa ki mu kiseera kino etagamba nti, ‘Ntudde nga kabaka omukazi’? Era ku go, kkanisa ki eteesanyusa na kirowoozo nti olunaku lulituuka n'ewangula ensi, era nti ensi erissibwa wansi w'okukkiriza kwayo? Ku go, kkanisa ki ejja okukkiriza omuntu okusigala mu yo mu mirembe, ng'ayatula mu lwatu era awatali kutya okukkiriza kwe mu kujja okuli ku luggi? Obutatawaanyizibwa ng'osigadde mu bo tekisinziira ku kuba nti ‘weewalire ddala’ okwogera mu lwatu okukkiriza kwo mu kujja kwa Mukama omwaka guno, ka kibe ng'okkiririza ddala ki ku nsonga eyo, era ka kibe ng'owulira nti kikulu kwenkana wa okukoowoola nti, ‘Mutye Katonda, mumuwe ekitiibwa, kubanga ekiseera eky'omusango gwe kituuse’?”

GSAM 176Obujulizi bwa Mansfield

GSAM 176.3L. D. Mansfield, ng'awandiika okuva e Oneida, N.Y., nga 21 Maaki, 1844, awa obujulizi bw'ati:—

GSAM 176.4“Katonda akola mu birowoozo by'abaana be abaagalwa abalindirira Mukama okuva mu ggulu, era abaluŋŋamya obutawuliriza bwokka malayika ‘alina enjiri ey'emirembe n'emirembe ey'okubuulira, ng'agamba nti, Ekiseera eky'omusango gwe kituuse,’ naye n'okugondera ekiragiro ekiddako nti, ‘Mukifulumemu, abantu bange!’ Nneeyongera okukakasibwa okusinga edda lyonna nti ebibiina by'eddiini eby'omu kiseera kino bikola ekitundu ekitali kitono ekya Babulooni oyo agenda okusuulibwa n'amaanyi, n'ataddayo kulabika nate n'akatono.... Naye gye ndi kirabika nti ebibiina ebimu bisingira ddala okufaanana akajjembe akatono. Ebyokulabirako ebimu binaannyonnyola ensonga eno.

GSAM 176Omwoyo gw'Abantu Abakozi b'Obukambwe Gweyoleka

GSAM 176.5“Ow'oluganda omu eyali akoze n'obuwanguzi bungi mu kitundu kino, mu kulangirira okujja kwa Mukama, yalaga olunaku n'ekiseera eky'okuyigiririza mu kifo ekimu. Mukama yateekateeka ebintu n'aba nti ow'oluganda oyo yali mayiro kkumi na mukaaga okuva mu kifo ekyalagibwa, naye omusumba wa _____ yaliwo ng'akulembedde ekibiina ky'abantu abakozi b'obukambwe, nga balina kkoolaasi n'ebyoya, nga bagenderera okubisiiga ku muweereza oyo owa Katonda Ali Waggulu Ennyo. Omusumba oyo yennyini yatandika olukuŋŋaana olw'ennaku eziwerako nga waakayita ekiseera kitono, naye byonna byali binyogovu ddala ng'omuzira omunene ogw'obukiikakkono—tewali muntu yazuukusibwa oba eyakyuka. Oluvannyuma omusumba yagamba nti yali alowooza nti ‘ajja kwetaaga okutuula ku ntebe y'abeeraliikirira.’

GSAM 177.1“Omukulembeze w'ekibinja mu kyalo kino yagamba ekibinja kye, okuva lwe twatandika okukuŋŋaanira wano, nti singa omuntu yenna ayingira mu nnyumba ye n'agamba nti akkiriza nti Kristo ajja kujja omwaka guno, ajja kumugobera ebweru.”

GSAM 177Obuvunaanyizibwa eri Amakanisa

GSAM 177.2Mu kiseera kino tunaayongerako obujulizi obwava mu kwogera okwakolebwa mu lukiiko lw'abakkiriza b'Abadiventi abaali bakuŋŋaanidde e Boston, Massachusetts, nga lwawandiikibwa Maayi 31, 1844, era nga lwateekebwako emikono gya Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, ne J. V. Himes. Baagamba nti:—

GSAM 177.3“Ku bikwata ku buvunaanyizibwa bwaffe eri amakanisa, tuyinza n’okwogera ekigambo. Akabi kano, nga bwe kiri mu nsonga endala nnyingi, katulabikira okubeera mu kukola ebisukkiridde ku mpande zombi. Engeri esooka ey’akabi kwe kukkiriza obuyinza bw’ekkanisa gye tuyinza okubeeramu okututeekako okusirika mu nsonga ng’eyo ey’obuvunaanyizibwa. Tetubuusabuusa nti enkumi n’enkumi bebeetadde mu kusalirwa omusango mu maaso ga Katonda olw’okugondera ebyetaago by’amakanisa gaabwe ebitali bya Byawandiikibwa mu nsonga eno; naye singa baali bakoze n’obumalirivu era n’obwesigwa, bandibadde kati mu mbeera ey’obukuumi obusingawo era nga ba mugaso nnyo, newaakubadde bandiyitiddwa okubonaabona.

GSAM 177.4“Engeri ey’okubiri ey’akabi kwe kugondera omwoyo gw’okwesasuza eri amakanisa olw’obutali bwenkanya bwe batukoledde, n’okulwana awatali kusalawo n’amakanisa ago gonna. Ku buvunaanyizibwa bw’Abadiventi eri amakanisa ge bayinza okubeeramu, singa twasabwa okubawa obulagirizi, tetwandiyinzizza kuwa mateeka ag’okukozesebwa buli muntu. Balina okukola nga batya Katonda, ng’embeera y’ensonga bw’ebeetaagisa.

GSAM 178.1“Naye tusaanidde okuba abamalirivu okukola obuvunaanyizibwa bwaffe, n’okutegeeza amazima mu biseera byonna ebisaanira era ebigasa. Era singa okukola bwe tutyo kuleeta obusungu mu makanisa, ne gatutiisatiisa okutugoba okuggyako nga tusirise (newaakubadde singa tulaba nga kirungi okwawukana n’ekkanisa mu mirembe, kiyinza okuba ekisinga obulungi), ka tukole obuvunaanyizibwa bwaffe; era bwe tuba tugobeddwa, tubeere bagumiikiriza mu kubonaabona olw’obutali bwenkanya, nga twetegefu awamu ne Mukama waffe ‘okuva ebweru w’irembo, nga twetisse ekivume kye.’”

GSAM 178.2Mu bigambo bino ebijuliziddwa ku ngeri amakanisa gye gaakolamu eri abo abaawa obubaka bwa malayika ow’okubiri, kyangu okulaba nti, ng’ekivaamu ekisooka eky’okuweereza okuyita okw’okubiri eri “ekijjulo,” abo abaakuŋŋaanyizibwa mu kisibo kimu eky’omwoyo bayitibwa “abalema,” “abawenyera,” n’“abazibe b’amaaso”; kino kiraga nnyo obubi bwe baayisibwamu olw’okukubwa “bannaabwe abaweereza,” be baali baawuddwako.

GSAM 178Abantu Ab’enjawulo Abalondebwa Okufuna Amazima Amaggya

GSAM 178.3Ekigendererwa kya Mukama kiyinza okulabika bulungi mu kuleeta abantu ab’enjawulo wansi w’okulangirira obubaka bwa malayika ow’okubiri—okuyita okw’okubiri eri “ekijjulo”—n’“okukoowoola okw’omu ttumbi.” Amazima ag’omuwendo ag’ennaku ez’oluvannyuma gaali gasaanye okunoonyezebwa ne gabuulirwa—omulimu ogutaayinza kukolebwa mu makanisa “agasibiddwa ku nzikiriza zaago,” nga n’okubuulira enjiri eri ensi bwe kutaayinza kukolebwa ekkanisa ey’abatume ng’ekyali ekwatagana n’ebibiina by’Abayudaaya. Katonda yalagira okwawukana eyo,9 era yalagira n’okwawukana kw’abakkiriza b’Okujja kwa Kristo okuva ku abo abaali banoonya okubasibira mu lukomera lw’enzikiriza zaabwe.

GSAM 179“Obubaka Omukaaga” bwa Storrs

GSAM 179.1Amangu ddala nga baavudde mu kibiina ekyo, twalaba ekitangaala nga kituuka eri ebibiina by’Abadiventi ku nsonga y’ekibonerezo eky’omu maaso, nga bwe kyateekebwa mu katabo “Obubaka Omukaaga” aka George Storrs, nga kayigiriza nti omuntu mu butonde afa; nti abafu tebamanyi kintu wakati w’okufa n’okuzuukira; nti ekibonerezo eky’enkomerero eky’abatatya Katonda kijja kuba kuzikirira ddala; era nti obutafa kye kirabo kya Katonda, omuntu ky’afuna olw’okukkiriza kwokka mu Mukama waffe Yesu Kristo.

GSAM 179.2Enkumi n’enkumi ez’Abadiventi zaakkiriza enjigiriza eno ku butonde bw’omuntu, naye si bonna. Okugaana enjigiriza eno tekwaleta kutabulwa wakati waabwe, kubanga kwatwalibwa ng’ensonga ya kukkiriza yokka, nga si kipimo ky’embeera y’empisa; n’olwekyo, kaweefube ow’awamu ow’okulabula ensi ku kujja kwa Kristo okwali kumpi teyataataaganyizibwa. Naye kyakola okubakuma obusungu bw’amakanisa.

GSAM 179Obutayinza Kwegaana “Obubaka Omukaaga”

GSAM 179.3Omubuulizi w’Abamethodista mu kibuga mwe nnabeeranga, eyali agasse ku kubuulira enjigiriza y’Okujja kwa Kristo mu 1843, yafuna “Obubaka Omukaaga,” n’abusoma, era n’akkiriza eri abammemba b’ekkanisa ye nti yali tasobola kugaana njigiriza eyo; naye bwe yakiraba nti abammemba b’ekkanisa ye bangi baali bagikkiriza, n’abuulirira abalala obutasoma kitabo ekyo, kubanga “bandikkirizza enjigiriza eyo singa bakisoma.” Mu mwezi gwa Ssebutemba, 1844, omubuulizi ono bwe yakomawo okuva mu lukiiko lwa buli mwaka, yayimirira ku kituuti kye n’agaana mu lujjudde enjigiriza y’Okujja kwa Kristo, era n’asaba ekkanisa mu buwombeefu okumusaasira olw’okuyita ababuulizi okwogera mu nnyumba y’ekkanisa.

GSAM 179Okugezesebwa olw’Obukyamu bw’Enzikiriza

GSAM 179.4Ekikolwa kino eky’omubuulizi kyaddirira amangu n’okugezaako okukola ku bakkiriza b’Okujja kwa Kristo olw’obukyamu bw’enzikiriza; naye olw’okuba baabakkiriza okuwa ensonga zaabwe okuva mu Bayibuli, ekkanisa teyawangula. Abamu baagobebwa mu kkanisa eno kubanga enneeyisa yaabwe teyali ng’amateeka gaayo; n’abalala bangi ne beeyawula olw’okugobebwa kw’abammemba abo, nga tewali kyayinzika kulagibwa nti okukkiriza kwabwe kwali kukontana n’Ebyawandiikibwa. Bwe kityo enjigiriza y’Okujja kwa Kristo yaggibwawo emirembe gyonna mu kkanisa omw’abantu amagana gye baali balabidde Omulokozi ne basanyukira mu Katonda.

GSAM 180.1Ekyo ekyakolebwa mu kibuga kye nnazaalibwamu kyakolebwa ne mu makanisa amagana mu nsi yonna. Abo abaayisibwa bwe batyo abo abaali baganda baabwe baafuna okubudaabudibwa kungi mu bigambo bya nnabbi Isaaya: “Wuliriza ekigambo kya Mukama, mmwe abatya ekigambo kye: baganda bammwe ababakyawa, ne babagoba olw’erinnya lyange, baagamba nti, Mukama agulumizibwe; naye alirabikira mu ssanyu lyammwe, era baliswala.”10

GSAM 180Obusungu bw’Ababi Bulagiddwa

GSAM 180.2Olunaku Mukama lwe baali basuubira bwe lwasembera, abakkiriza ne beeyongera okunyikira mu mirimu gyabwe, n’ababi ne beeyongera okukambuwala n’okuseka n’obukambwe, nga bwe kirirabika mu kiwandiiko kino ekyakolebwa omuwandiisi w’Okukoowoola okw’omu Ttumbi, Okitobba 31, 1844:—

GSAM 180.3“Ekiva mu kisinde kino ku babi nakyo kyatuyamba nnyo okukakasibwa mu kukkiriza kwaffe nti Katonda yali akirimu. Abaana ba Katonda bwe baakuŋŋaananga awamu okugwa wansi n’okwewombeeka mu maaso ge, n’okweteekerateekera okulabika kwe, nga bwe kyali kigwanira ekibiina ky’aboonoonyi okukola, abaayinza okulokolebwa n’ekisa kyokka, ababi baalaga obukyayi obusinga obunene. Bwe twali tetulangiridde nkuŋŋaana zaffe okuggyako mu lupapula lwaffe, era nga tetwayise bantu ba lujjudde kujja, abaana ba Beliyaali baayingiramu nga bungi ne baleeta akajagalalo kanene. Ku kawungeezi ka Lwomukaaga, nga 12 w’omwezi guno [Okitobba 12, 1844], tetwakola kukuŋŋaana mu weema y’okusinziza, omukozesa w’ekifo [omukuumi] alyoke afune omukisa okulongoosa ennyumba olw’olunaku lwa Ssabbiiti [olunaku olusooka mu wiiki]. Naye ekibiina ky’abantu kyamenya ne kiyingira mu nnyumba, ne kigaana n’omukisa ogwo. Naye meeya, nga tewali amuyise, yayingirira mangu n’abagobya.”

GSAM 181.1“Mu kukuŋŋaana kwaffe ku Ssabbiiti eyaddirira, oluvannyuma lw’okujjuzza weema, ekibiina ekinene ky’abantu kyajjuza oluguudo oluli mu maaso g’ekizimbe, bangi ku bo nga basunguwalidde omuntu yenna akkiriza okujja kwa Mukama. Akawungeezi tewaabeerawo kukuŋŋaana olw’okweyiwa kw’abantu; naye ekibiina ky’abantu kyajjuza oluguudo nga bukyali, era okutaataaganyizibwa okw’amangu kwa meeya ne poliisi ye eyali ekola obulungi kwayerula oluguudo, nga bamaze okuweereza abamu mu kkomera ly’abakuumi. Twali tuyinza kugeraageranya enneeyisa y’ekibiina ekyo yokka ku bantu abaali beetoolodde oluggi lwa Lutti, ku kawungeezi akaali kasooka okuzikirizibwa kwa Sodomu.... Ekisinde kyabwe kino kyali kya mangu nnyo, kya bumu era nga kibuna wonna, ne kiba nti okulabika kwakyo ku lunaku olusooka olw’omwezi ogw’omusanvu ogw’Abayudaaya kwatunyweza mu ndowooza yaffe nti guno gwali gwe mwezi ogwo.”

GSAM 181Abasekerezi Bateeka Engoye z’Okulinnyira mu Ggulu

GSAM 181.2Ku lunaku olw’Okutobba 22, 1844, olunaku ennaku 2300 lwe zaaggweerako, e Paris, Maine, abakkiriza bwe baali bakuŋŋaanidde mu nnyumba y’okusinziza, nga basaba Katonda n’obukulu nga basuubira Mukama okujja ku lunaku olwo, abasekerezi ab’obuwemu ne bakuŋŋaana okwetooloola ennyumba nga bayimba ennyimba ez’okusekerera. Ababiri ku bakozi b’akajagalalo abo ne bambala engoye enjeru empanvu, ne balinnya ku ntikko y’ennyumba, ne bayimba ennyimba era ne basekerera abo abaali mu nnyumba nga basaba era nga balindirira Mukama okujja.

GSAM 181.3Kiyinzika okuba nti okuva ku kintu kino kwe kwava obulimba obwasaasaanyizibwa ku Badiventi nti bambala engoye z’okulinnyira mu ggulu; kubanga newaakubadde empapula z’Abadiventi zaasuubiza empeera etuuka ku doola $500 olw’okuleeta ekyokulabirako ekimu ekituufu omu Omudiventi kye yambala engoye ng’ezo mu 1844 n’alindirira Mukama okujja, tewali musango n’ogumu ogwali guweereddwayo.

GSAM 182Okwolesebwa kwa Hazen Foss, 1844

GSAM 182.1Mu kiseera ekyo waaliwo omuvubuka eyali abeera e Poland, Maine, erinnya lye Hazen Foss, eyali akkiriza nnyo nti Mukama yandijja ku lunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu. Yali musajja wa ndabika nnungi, ayogera n’obusanyusa, era nga ayigiddwa bulungi. Wiiki ntono ng’okukoowoola okw’omu ttumbi tekunnaggwa, Mukama yamusemberera n’amuwa okwolesebwa, mwe yalagibwa olugendo lw’abantu b’Okujja kwa Kristo okugenda mu kibuga kya Katonda, awamu n’obulabe bwabwe. Obubaka obumu obw’okulabula yabuweebwa, era yali alina okubutuusa; n’alaba n’okugezesebwa n’okuyigganyizibwa ebyandiddiridde singa yabeera mwesigwa mu kunnyonnyola ebyali bimulagiddwa. Nga bwe kyali eri Mwami Foy, yalagibwa emitendera esatu abantu ba Katonda mwe baali balina okuyita okutuuka ddala ku kkubo erigenda mu kibuga ekitukuvu. Olw’okuba yali akkiriza nnyo okujja kwa Mukama “mu nnaku ntono endala” (nga bwe baali bayimba olwo), ekitundu ky’okwolesebwa ekikwata ku mitendera esatu egiyingiza ku kkubo kyali tekitegeerekeka gy’ali; era olw’omwoyo gwe ogw’amalala, n’atya omusalaba n’agaana okukinnyonnyola. Okwolesebwa kwaddibwamu omulundi ogw’okubiri, era n’ayongerwako nti singa era agaana okunnyonnyola ebyali bimulagiddwa, omugugu gwandimuggiddwako ne guweebwa omu ku baana ba Mukama abasinga obunafu, omu eyandinyonnyodde n’obwesigwa Katonda kye yandimubikkulidde. Yaddamu okugaana. Awo n’aweebwa okwolesebwa okw’okusatu, n’agambibwa nti yali asumuluddwa, era omugugu ne guteekebwa ku omu ku banafu ennyo, eyandikola Mukama kye yamulagira.

GSAM 182Foss Alemererwa Okunnyonnyola Okwolesebwa Kwe

GSAM 182.2Ekyo ne kimutiisa, omuvubuka n’asalawo okunnyonnyola ebyali bimulagiddwa, n’alangirira olukuŋŋaana lwe. Abantu ne bajja mu bungi okulaba n’okuwulira. Yannyonnyola n’obwegendereza obumanyirivu bwe, n’engeri gye yali agaanye okunnyonnyola Mukama kye yali amulaze, n’ekyandivudde mu kugaana kwe. “Kati,” n’agamba, “nnaategeeza okwolesebwa.” Naye ng’ennaku! kyali kiyise; yayimirira mu maaso g’abantu nga tasobola kwogera kigambo ng’ekibumbe, oluvannyuma n’agamba mu kubonaabona okw’amaanyi nti, “Siyinza kujjukira kigambo na kimu ku kwolesebwa.” N’anyoola emikono gye mu bulumi n’agamba nti, “Katonda atuukirizza ekigambo kye. Anzigyeeko okwolesebwa,” era mu kutya okw’amaanyi okw’ebirowoozo n’agamba nti, “Ndi musajja eyazikirira.” Okuva mu kiseera ekyo yafiirwa essuubi lye mu Kristo, n’ayingira mu mbeera ey’okuggwaamu essuubi. Teyaddamu na kubeerawo mu kukuŋŋaana kw’Abadiventi, era teyalina kwagala kwonna ku by’eddiini. Enneeyisa ye mu bintu bingi, bwe tuyinza okwogera, ebadde ng’ey’omuntu aggyiddwako obuyambi obw’ekisa obw’Omwoyo gw’Omukulu, ng’eyali “alekereddwa mu makubo ge, ajjuzibwe ebikolwa bye.” Mu mbeera eno ey’ebirowoozo yafa mu 1893.

GSAM 183Okwolesebwa kwa Foss Kunyonyolwa Omulala

GSAM 183.1Nga wayiseewo emyezi ng’esatu okuva lwe yalemererwa okujjukira okwolesebwa kwe, yawulira okuva mu kisenge ekiriraanye okwolesebwa nga kunnyonnyolwa omuntu omulala. Olukuŋŋaana lwali lukolebwa mu nnyumba mwe yali. Baamukubiriza okuyingira mu lukuŋŋaana, naye n’agaana. Yagamba nti okwolesebwa okwo kwali kumpi okufaanana n’okwo kwe yalagibwa, nga abantu babiri bwe bandiyinzizza okunnyonnyola ekintu kye kimu. Bwe kityo kyategeerekeka kye yalaba naye kye yali tasobola kujjukira ng’agezaako okukinnyonnyola. Oluvannyuma bwe yalaba omuntu oyo, n’agamba nti, “Oyo ye kyombo Mukama kye yateekako omugugu.”

GSAM 183Okuggwaamu Essuubi okw’Obulumi

GSAM 183.2Olunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu mu kiseera ky’Abayudaaya (Okitobba 22, 1844) lwatuuka. Lwazuula enkumi n’enkumi ez’abantu abaali balindiridde okutuuka kw’amasuubi gaabwe ku lunaku olwo. Baali bakoze enteekateeka z’obulamu bw’ensi nga tebalina kye basigaliza oluvannyuma lw’olunaku olwo. Tebaali na ndowooza nti, “Singa tekijja,” wabula baategeka ensonga zaabwe ez’ensi nga bwe bandikoze singa baali basuubira olunaku olwo okumaliriza ekiseera ky’obulamu bwabwe obw’obutonde. Baali balabudde n’okubuulirira ababi okudduka obusungu obwali bugenda okujja, era bangi ku bo ne batya nti obubaka buyinza okuba obw’amazima. Baali bawabudde era ne basaba n’ab’eŋŋanda zaabwe, ne basiibula abo mu bo abaali tebawadde mitima gyabwe eri Katonda. Mu bufunze, baali basiibudde ebintu byonna eby’ensi n’obukulu bwonna obw’omuntu eyeetwala nti anaatera okuyimirira amaaso ku maaso n’Omulamuzi w’ensi yonna. Bwe batyo, nga balina okweraliikirira kumpi okubaggya omukka, ne bakuŋŋaanira mu bifo byabwe eby’okusinziza, nga basuubira buli kaseera okuwulira “eddoboozi lya malayika omukulu n’ekkondeere lya Katonda,” n’okulaba eggulu nga lyaka n’ekitiibwa kya Kabaka waabwe ajja.

GSAM 184.1Essaawa ne ziyita mpola, era ku nkomerero enjuba n’egwa wansi w’olugabanya lw’eggulu olw’ebugwanjuba, n’olunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu mu kiseera ky’Abayudaaya ne luggwa. Ekizikiza ky’ekiro ne kisaasaana nate ku nsi nga ekizikiza eky’ennaku; naye n’ekizikiza ekyo ne kijja n’obulumi bw’ennaku mu mitima gy’abakkiriza b’Okujja kwa Kristo, obwali bufaanana n’obulumi obuyinza okufaananyizibwa obw’abayigirizwa ba Mukama waffe, bwe baagenda mu maka gaabwe mu kiro ekyaddirira okukomererwa n’okuziikibwa kw’oyo, nga waakayita akaseera katono, gwe baali batwala mu Yerusaalemi mu buwanguzi nga Kabaka waabwe.

Notes

  1. Okubikkulirwa 14:8. ↩
  2. Lukka 14:21. ↩
  3. Lukka 14:17. ↩
  4. Lukka 14:21; Okubikkulirwa 14:8. ↩
  5. Okubikkulirwa 18:2-4. ↩
  6. Okubikkulirwa 3:3. Okufuna ennyonnyola enzijuvu ku makkanisa omusanvu, laba Ebirowoozo ku Danyeri n'Okubikkulirwa. ↩
  7. Ebikolwa 19:8, 9. ↩
  8. 2 Abakkolinso 6:17, 18. ↩
  9. Ebikolwa 13:46; ↩
  10. Isaaya 66:5. ↩

Note

Back