Ennyanjula y'Enkyusa ya 1992
GSAM -[Obubaka bw'Omusunsuzi wa CD-ROM: Olw'okuba enkyusa ya 1992 yalimu ebintu bya Loughborough ebyali tebinnakubibwa (nga Ekyongerwako A), kyatwalibwa nga kirungi okuteekamu n'ebiwandiiko bino ebipya eby'emabega awamu n'ebyafaayo n'okwekenneenya okubikwatako.]
GSAM 5Ebyafaayo by'Obulamu
GSAM 5.1John Norton Loughborough yali musajja eyalaba n'amaaso ge entandikwa y'ekkanisa y'Abadiventi ab'Olunaku olw'Omusanvu. Okulambika okutono okw'obulamu bwe n'obuweereza bwe mu bigambo bye (okwaggibwa mu Ekyongerwako A) kujja kuwa ennyanjula eri enkyusa empya ey'ekitabo kye.
GSAM 5.2Nazaalibwa e Victor, mu Ontario County, N.Y., nga Jan. 26, 1832. Ekibuga kino ekyali n'abantu abasukka mu 200 kyali kiweteddwa ekitundu ky'abalimi abaali batuuze obulungi okumala mayiro nnyingi. Kyali ku luguudo lw'obubaka obw'edda okuva Albany okutuuka Buffalo. Mu kibuga kino mwe nnagendanga mu ssomero lya Ssande ne mu kusinza okw'olukale okutuusa mu ttoggo lya 1848, ekibuga Rochester, N.Y. lwe kyafuuka ekifo kyange ekikulu. Taata ne jjajja wange bombi baali basumba b'ekitundu mu kkanisa y'Abamethodista, naye be beekoleranga....
GSAM 5.3... Mu wiiki eyasembayo mu Desemba 1843, nawulira okubuulira kwange okwasooka ku kubuulira kw'okujja kwa Kristo. Kwali kwa Ow'oluganda James Barry, ku nsonga “Ekiseera ky'Okusalira kwe kituuse.” Amaanyi ga Katonda amangi gaakuba amazima ge yayogeranga mu mutima. Kyalinga ng'okuyimirira mu maaso g'entebe ya Katonda ey'omusango. Wansi w'okubuulirira okwaddirira okuva eri omusumba, nze awamu n'abalala bangi twakuba ekkubo ne tweyoleka mu maaso okusabirwa. Awo we watandikira okugezaako kwange okwasooka okusaba n'okunoonya Katonda....
GSAM 5.4Mu kiseera eky'obutiti ekya 1852, nga sinnatandika kubuulira bubaka bwa malayika ow'okusatu, bwe nnali ntegeka oba mbuulire obubaka oba nneeyimirize n'omukyala wange mu kukola n'emikono, okwolesebwa kwaweebwa Mwannyinaffe White mu lukuŋŋaana lwaffe e Rochester ku Ssabbiiti emu, era obujulizi obw'obutereevu ne buweebwa ku lwange obutaddayo kulonzalonza, wabula okufuluma ne mbuulira obubaka, era Mukama yandiggulidde ekkubo ery'okutulabirira....
GSAM 6.1Bwe nnayingira ddala mu mulimu, mu biseera ebyo ebyasooka, waalabika ekintu ekyali ky'ekyama gye ndi. Kyali kino—mu lukuŋŋaana lwonna olukulu mu bitundu eby'enjawulo Ow'oluganda ne Mwannyinaffe White mwe baabeeranga, baŋŋambanga ŋŋende nabo. Nze ne nneebuzanga nti, “Lwaki tebabayita basumba bano mu kifo kyange buli kiseera?”
GSAM 6.2Ate era, obwo obujeemu busatu bwe bwajja okuva mu 1853 okutuuka mu 1865, bwe baatandikawo empapula ssatu ez'enjawulo, emu ku buli kujeema okwo, lwaki nze nnaliwo ne ndaba buli bujeemu nga butandika? Ate era, lwaki nze nnaliwo okulaba Mwannyinaffe White mu kwolesebwa kwe okw'olwatu emirundi egy'enjawulo egisukka mu makumi ana, okumulaba ng'akeberwa abasawo, okumuwulira ng'ayogera ebigenda okubaawo—ebintu ebyalabikanga nga tebisoboka eri abaawuliranga obunnabbi obwo, naye ne bituukirira ddala? Njogera n'obwesimbu bwonna nti emikisa gino tegyali biseera bya kweetikka kitiibwa gye ndi, wabula kyali kyama. Nze ne nneebuzanga nti, “Lwaki bino byonna biri bwe bityo?”
GSAM 6.3... Mu 1890, Olukiiko Olukulu olw'Ekkanisa mu Nsi Yonna lwansaba okukolera ebuvanjuba bw'ensozi Rocky. Awo obujulizi buno ne bujja, nga bwawandiikirwa Omusumba O. A. Olsen, era ne kopi yaabwo n'empeerezebwa: “Njogera nti Omusumba Loughborough akole omulimu ogwetaaga okukolebwa mu makanisa. Mukama ayagala eddoboozi lye liwulirwe nga erya Yokaana, ng'ategeeza ebintu ye kennyini bye yayitamu mu ntandikwa n'enkulaakulana y'obubaka bwa malayika ow'okusatu. Omusumba Loughborough ayimirire mu kifo kye ekituufu, nga Kalebu ajja mu maaso, ng'ayogera obujulizi obw'amaanyi mu maaso g'obutakkiriza, okubuusabuusa n'obutali bwesige nti, 'tusobola okulinnya ne tutwala ensi ennungi.' Temukweka Musumba Loughborough mu nsonda yonna. Temumukwata ku kibiina ky'amakkanisa kimu kyokka. Mumuleke agende eno n'eri, ne buli wamu, ng'ategeeza bye yalaba, bye yamanya ne bye yakwata mu ntandikwa y'obubaka bwa malayika ow'okusatu.”
GSAM 6.4(Laba Ekyongerwako B ku nnaku enkulu mu bulamu bwa Loughborough.)
GSAM 7Okuyitibwa Okusaasaanya Ekitabo kya Loughborough
GSAM 7.1Ku ntandikwa y'ekyasa kino, oluvannyuma lwa Ow'oluganda Loughborough okuwandiika Entandikwa n'Enkulaakulana y'Obubaka bwa Malayika ow'Okusatu, ekyakulembera ekitabo Ekisinde Ekinene eky'Okujja kwa Kristo Omulundi ogw'Okubiri, Ellen White yawandiika ebigambo bino:
GSAM 7.2Nnina obweraliikirivu obw'amaanyi ku mbeera yaffe eriwo kati. Kaakano tulina okukola omulimu ogwandibadde gukolebwa dda. Tulina okukola nga Mukama bwe yalagira Musa okukola, abaana ba Isirayiri bwe baamaliriza okusomoka eddungu ne basiisira ku mbalama za Yoludaani. Musa yalagirwa okubaddamu okubategeeza byonna Mukama bye yabakolera mu lugendo lwabwe mu ddungu. Ebyafaayo by'okubategeeza bino bisangibwa mu kitabo ky'Ekyamateeka Olwokubiri.
GSAM 7.3Ebyafaayo by'ebyo abantu ba Katonda bye baayitamu mu byafaayo ebyasooka eby'omulimu gwaffe birina okuddamu okufulumizibwa. Bangi ku abo abaayingira mu mazima oluvannyuma tebamanyi ngeri Mukama gye yakolamu. Ebyo William Miller ne banne, Kapiteeni Joseph Bates, n'abatandisi abalala mu bubaka bw'okujja kwa Kristo bye baayitamu, bisaanidde okuteekebwa mu maaso g'abantu baffe. Ekitabo ky'Omusumba Loughborough kisaanidde okuweebwa obudde. Abakulembeze baffe balina okulaba ekiyinza okukolebwa okusasaanya ekitabo kino.
GSAM 7.4Tulina okunoonya n'okuyiga engeri esingayo obulungi ey'okuddamu okwekenneenya ebyo bye twatuukamu okuva ku ntandikwa y'omulimu gwaffe, bwe tweyawula ku makanisa ne tugenda mu maaso mitendera ku mitendera mu kitangaala Katonda kye yatuwa. Awo twatwala ekifo nti Baibuli, ne Baibuli yokka, ye yali okuba omulagirizi waffe; era tetulina kuva ku kifo kino. Twafuna okulaga okw'ekitalo okw'amaanyi ga Katonda. Ebyamagero byakolebwa. Emirundi n'emirundi, bwe twayingizibwa mu bifo ebizibu, amaanyi ga Katonda gaalagibwa ku lwaffe.— Ebbaluwa 105, 1903 (CWE145) (essira lyayongerwako).
GSAM 7Lwaki Kuddamu Kufulumya?
GSAM 7.5Nga twesigama ku bujulizi obwo obwogerwako waggulu, ka tufumiitirize ku nsonga lwaki Ow'oluganda Loughborough yalagirwa okuddamu okunnyonnyola ebyafaayo byaffe, era lwaki twawulira nga tulungamiddwa okuzza ebyo bye yannyonnyola mu kusaasaanya okw'amaanyi.
GSAM 8—Okuyitibwa Okujjukira
GSAM 8.1Okusinga byonna, okuddamu okwekenneenya ebintu eby'ebyafaayo kituwa omukisa okulondoola omukono gwa Katonda nga gukola, n'okulaba obukakafu bw'okufaayo kwe okw'okwagala. Kino kizimba okukkiriza era kituyigiriza amasomo g'eby'emabega, amalungi n'amabi. Kidda mu misingi gy'Ebyawandiikibwa egy'ekkanisa yaffe, era kiraga omwoyo gw'okwefiiriza ogw'abatandisi baffe. Kitujjukiza emirandira gyaffe egy'omwoyo. Nga Ow'oluganda Loughborough bwe yagamba ku lupapula 33 nti, “Oba kyali kirungi Isirayiri okujjukira obulagirizi bwa Mukama bwe yabali nabo, si kirungi naffe? Omuwandiisi wa Zabbuli ayongera n'essanyu n'agamba nti, 'Tendereza Mukama, ggwe emmeeme yange, so teweerabiranga birungi bye byonna.'”
GSAM 8—Ekiseera eky'Enjawulo mu Byafaayo
GSAM 8.2Emyaka egy'okutandikibwamu omulimu gw'Abadiventi ab'Olunaku olw'Omusanvu gyali bimu ku biseera eby'enjawulo mu byafaayo. Waakiri ebipimo bisatu eby'ekiseera ng'ekyo bijja mu birowoozo.
GSAM 8.3(1) Obunnabbi obukulu bwe buba butuukirira. Emirundi mingi ekintu ng'ekyo tekitegeerwa nnyo oba mu bujjuvu mu kiseera we kibaawo. N'olwekyo kikulu nnyo era kiyamba okudda emabega n'okutunuulira n'obumanyi obw'oluvannyuma, tutegeere obunene bw'obunnabbi—obubaka Mukama bwe yategeka okuba amazima ag'ekiseera kino mu kiseera ekyo eky'ebyafaayo by'ensi.
GSAM 8.4(2) Emisingi bwe giteekebwawo olw'omulimu ogw'enjawulo Mukama gw'ategeka okukola. Mu kutegeera ebiseera ng'ebyo, kikulu nnyo okulaba engeri empagi gye zaateekebwamu, obukakafu okuva mu Byawandiikibwa n'ebintu eby'obulagirizi bwa Katonda ebyalungamya abatandisi abo mitendera ku mitendera—abo abazimbi abayitibwa mu kiseera ng'ekyo—okutuuka ku kukkiriza okw'amakulu era okwa magezi ku bubaka n'obutume Katonda bwe yabakwasa.
GSAM 8.5(3) Enkyukakyuka ennene bwe zibaawo mu buweereza obw'amazima obw'omu watukuvu, obutuukiriza ekifaananyi. Olw'okuba ekkubo lya Katonda “li mu watukuvu” (Zabbuli 77:13), kikulu nnyo okutegeera n'okugoberera mu kukkiriza Katonda ky'akola okukola ku kizibu ky'ekibi. Ekintu ekiyamba ennyo mu kino kwe kugeraageranya enkyukakyuka ennene eyasooka n'eyo eyali mu kusisimuka kw'Abadiventi. Mukama ayagala tufumiitirize ku ebyo ebyabaawo mu nkyukakyuka okuva mu luggya okudda mu watukuvu (okuva ku Kalvari okutuuka ku Kulinnya), n'engeri abantu ba Katonda ab'ekiseera ekyo gye baategeeramu mu kusooka ekyo ekyali kibaddewo mu ngeri eteri ntuufu, ne bafuna okuggwaamu essuubi okw'obulumi, naye oluvannyuma ne bategeera ekifo kyabwe mu nteekateeka ya Katonda eyeyoleka. Ebyo bye baayitamu bitangaaza ebyo ebyatuuka ku bakkiriza mu 1844 n'oluvannyuma, mu nkyukakyuka okuva mu watukuvu okutuuka mu Watukuvu wa Watukuvu (okuva mu kuyingirira okutuuka mu kusala omusango okw'okuwolereza).
GSAM 9.1Ebipimo bino byonna ebisatu ebyogeddwako waggulu tubiraba mu kiseera ky'entandikwa nga bwe kiragibwa mu nnyiriri za Ow'oluganda Loughborough. Twagala okutegeera n'okwettanira omwoyo gwe gumu ogw'abo abaanoonyanga amazima “ng'obugagga obukwekeddwa”, ne bagazuula, ne bawaayo byonna okubulangirira.
GSAM 9—Okukakasa Omwoyo gw'Obunnabbi
GSAM 9.2Ensonga endala ey'okuddamu okufulumya obujulizi bwa Loughborough kwe kuddamu okukakasa mu kiseera kyaffe kino omulimu gw'Ellen White ogw'ebyafaayo n'ogw'Ebyawandiikibwa, ng'omuwandiisi, omwogezi, era omufuna ekirabo eky'enjawulo eky'Omwoyo, kye yayogerako mu nnyanjula ye.
GSAM 9—Obujulizi bw'Oyo Eyaliwo ng'Alaba Amazima ag'Entandikwa
GSAM 9.3Obukakafu bulaga waakiri ensonga ssatu lwaki Ellen White yawa okulagira emyaka nga 90 emabega ekitabo kino okubeerawo ennyo, n'okuddamu okwekenneenya n'okufulumya ebigambo n'obujulizi bw'abo abaateekawo emisingi gy'omulimu. (1) Abantu bano abaaliwo ng'ebintu bibaawo baali bafa, n'obujulizi bwabwe obw'obuntu n'obw'akamwa ne busirika. (2) Enkumi ezeyongera ezaayingiranga mu kkanisa nga tebalina kumanya kwabwe ku bintu ebyatandikawo omulimu oba abantu abaabitandikawo zandireese ekkanisa etamanyi mirandira gyayo egyalagibwa Katonda. (3) Obuweereza obugezesa obw'enjigiriza ezikyamu bwandigezesezza ekkanisa, naddala mu mbeera yaayo eyali ezibiddwa amaaso nga bwe kyeyoleka mu, era ne kiva mu, ebyatuuka e Minneapolis. Bwe kityo okwesiga kw'abangi mu mazima nti Mukama yabadde akulembedde ekisinde kino kwandigezeseddwa nnyo mu ngeri nnyingi, ez'enjawulo era ez'ekyama. Kyali kijja kuba kikulu nnyo obukakafu bw'omukono gwe nga gukola okuddamu okwogerwa mu ngeri ennywevu era eyeyoleka.
GSAM 9Ebiwandiiko ku Kyongerwako A
GSAM 9.4Obutamanya obubuusabuusa era obubuuza obw'abo abatali baaliwo nga ebintu bibaawo bwalabikira ne mu bulamu bwa Loughborough. Waliwo ekyokulabirako kimu ekyamuwa ensonga okuwandiika kino ekiweereddwa wano nga Ekyongerwako. Tukitwala ng'omukisa n'obuvunaanyizibwa okussaamu okuddamu kwe mu nkyusa eno, nga kano ke kaseera akasooka okukifulumya. Twaamanya nti kibaddewo olw'okujuliza okukikwatako mu katabo ka L. E. Froom akayitibwa Okuzuula Abajulizi b'Obunnabbi Abaabula. Tukoppa ennyonnyola ya Froom ku byafaayo by'ekiwandiiko ekikola Ekyongerwako A:
GSAM 10.1Ekintu ekirala eky'omugaso ekyayongerwa ku bye twakuŋŋaanya kyali kiwandiiko kinene ekyawandiikibwa ku kyuma, ekyakubibwa J. N. Loughborough ku kyuma eky'edda ekya Blick ekyawandiikanga obubaka, nga kyonna kyali mu nnukuta nkulu. Kyali kiddamu kwe yategeka mu 1918, ng'ebulayo akaseera katono afe, eri emisango gy'obulimba, okukyusakyusa n'obutali butuufu egyakubibwa abawandiisi abamu, nga wayise akaseera katono, ku bitabo bye ebyasooka ebyakwata ku ntandikwa y'Ekisinde ky'Okujja kwa Kristo. Bwe baakiwa ekitongole ekifulumya ebitabo okukifulumya, kyeyoleka nti tekirina mugaso gwa bantu bonna ogumala okukkirizibwa okufulumizibwa. N'olwekyo kyazzibwa eri omuwandiisi.
GSAM 10.2Mu myaka gye egy'obukadde, Omusumba Loughborough yakiwa H. A. Washburn, eyali pulofeesa w'ebyafaayo mu Pacific Union College, eyakiyagala n'akikuuma. Lumu ennyumba entono ya pulofeesa yakwatibwa omuliro n'eggyawo, era n'etterekero lye eddungi ne ligenda nakyo. Ebitabo bitono bye yasigaza byali ku mmeeza ye ku ssetendekero. Mu byo mwalimu ekiwandiiko kino, ekyali kiyitibwa “Ebimu ku Bye Nayitamu.” Ku nkomerero y'omutendera gwange ogwasooka ogw'okuyigiriza ku Kisinde ky'Abagoberezi ba Miller, gwe nnali nsabiddwa okuwa ku ntandikwa y'Essomero lya Baibuli erya Waggulu eryali libumbiddwa omwaka ogwo mu Pacific Union College, Pulofeesa Washburn yajja n'ekiwandiiko n'akiteeka mu mikono gyange ng'agamba nti, “Kati ntegeera lwaki ekiwandiiko kino kyali kimu ku bintu bitono ebyawonye okuva mu tterekero lyange lyonna, kubanga kyali ku mmeeza yange ku ssetendekero. Katonda yali ayagala kikuumibwe olw'omulimu guno. Kiteeke mu Advent Source Collection.”—miko 48, 49
GSAM 10Okukolagana kwa Mukama n'Abantu
GSAM 10.3Nga tutegeera ekintu ku ngeri abantu gye tuli nga bwe kyeyoleka mu mitima gyaffe, tumanyi nnyo obunafu bw'ebibya eby'ebbumba Mukama by'akozesesezza bulijjo okukolagana nabyo. Ekitabo kino tukireeta okunyweza okukkiriza mu ngeri Mukama gy'akoledde, so si kuzimba kwesiga kwa bulimba mu bunafu bw'abantu be yayagalanga okukozesa okutuukiriza Katonda by'ayagala. Tetugezaako kuwolereza ngeri yonna obunafu bw'obuntu obw'abasajja n'abakazi bano abatya Katonda mwe buyinza okweyolekera eri omunoonya amazima omwesimbu mu kiseera kyaffe kino, ng'asoma ekitabo kino oba ebiwandiiko ebirala ebikwata ku biseera ebyo eby'amaanyi. Katonda abadde akola bulijjo ng'akolagana n'abantu, mu kugatta obuntu n'obwakatonda (Abaefeso 2:20). Ka tuwulirenga eddoboozi lye, ne bwe liyita mu bigambo by'abalala ebinafu. “Temunyoomanga bunabbi; mugezese ebintu byonna; munyweze ekirungi.” (1 Abasessalonika 5:20, 21). (Laba Obubaka Obulondeddwa 3:342-347)
GSAM 11Ekiseera ky'Entandikwa kye Kikulu
GSAM 11.1Tukiraba nti ekiyamba ennyo ekitabo kino kwe kuddamu ebibuuzo bingi (ne bwe biba nga tebibuziddwa) ebikwata ku kiseera ky'entandikwa yaffe n'emyaka egyasooka. Ebibuuzo ebirala ebikwata ku byatuuka ku kkanisa oluvannyuma mu nkomerero y'ekyasa eky'ekkumi n'omwenda n'oluvannyuma bisaanidde okunnyonnyolwa awalala. Omubaka wa Mukama yannyonnyola mu bujulizi embeera y'ekkanisa mu kiseera ekyo, ekitangaala Mukama kye yagezaako okuleeta mu 1888, n'ebivudde mu kkanisa okugaana obubaka obwo, mu kiseera ekyo ne mu myaka egituuka ku lunaku lwaffe.
GSAM 11.2Kikulu okulaba enjawulo wakati w'okulwawo kw'ekyo abantu kye baasuubiranga, ekintu abantu ba Katonda kye baayitangamu mu mirembe gyonna, nga baasuubiranga nti bali kumpi n'okujja kwa Mukama naye ne bafuna obukakafu nti ekiseera kyabwe kyali tekinnatuuka, n'okulwawo kw'ebigendererwa bya Mukama, bwe, nga bwe kyali ku Isirayiri ow'edda, yatuleeta ng'abantu ku mbalama za Kanani n'agamba nti, “Muyingire”, naye ne tutayingira olw'obutakkiriza. Ka tulabe we tuli, era lwaki tuli wano. Ka tuyige amasomo ga bajjajjaffe, tuddemu tutegeeze omukisa n'okugumiikiriza kwa Mukama, era tumuleke akolere mu ffe ne okuyita mu ffe ekyo kye yali tasobola kukola emyaka 100 egiyise.
GSAM 11.3(Laba Ekyongerwako C)
GSAM 11Okusoomooza Ekkanisa eriwo Kati
GSAM 11.4Mu nnyanjula ya Ow'oluganda Loughborough yagamba nti Abadiventi ab'Olunaku olw'Omusanvu 100,000 abaali bakola ekkanisa mu kiseera ekyo baalaga amaanyi n'obunyiikivu ebyabafuulanga okulabika ng'abali obukadde bubiri. Nga tukozesa omugerageranyo gwe gumu, tuyinza okugamba kaakano nti obukadde bwaffe mukaaga bulabika ng'obukadde 120? Ebyo bye yannyonnyola ku myaka egyasooka bireeta kusoomooza ki eri ekkanisa ya leero?
GSAM 12.1Tuleka nammwe ebibuuzo ebimu ebitaaddibwamu, bye tusaba enkyusa empya eno ereete:
GSAM 12.2(1) “Ekisinde” kigenze wa?
GSAM 12.3(2) Kibadde kyesigwa eri emisingi gyakyo?
GSAM 12.4(3) Enkyukakyuka ze tulaba mu kkanisa okuva mu kiseera kya Loughborough ziyinza okunnyonnyolwa ku kigero ki olw'enkyukakyuka mu bantu, oba olw'okukola kwa Mukama wakati mu ffe?
GSAM 12.5(4) Lwaki tukyali wano nga wayise emyaka nga 150 okuva ekisinde lwe kyatandika okulangirira nti Kristo anaatera okukomawo?
GSAM 12.6Mu kwekenneenya ebyafaayo byaffe eby'emabega, nga mpitiddemu buli mutendera ogw'okweyongera mu maaso okutuuka ku kifo kye tulimu kaakano, nnyinza okugamba nti, Katonda yeebazibwe! Bwe ndaba Mukama by'akoledde, nzijula okwewuunya n'okwesiga Kristo nga mukulembeze. Tetulina kutya kwonna eri ebiseera eby'omu maaso, okuggyako nga twerabira ekkubo Mukama lye yatulemberamu, n'okuyigiriza kwe mu byafaayo byaffe eby'emabega.—Ebifaananyi by'Obulamu bwa Ellen G. White, 196
GSAM 12.7Tosimbulanga nsalo ya dda, bajjajjaabo gye baateekawo.—Engero 22:28 Akakiiko k'Etterekero ly'Ebitabo ery'Abadiventi Abatandisi (The Adventist Pioneer Library Committee), Loma Linda, California, 1 Maaki 1992