Adventist Pioneer
Library
aplib.orgWhare pukapuka
Rārangi ihirangi
10 / 29
10 / 29

Upoko 9 — Te Wā Whakaroa

John Norton Loughborough

GSAM 148.1“Nā, ka rite te rangatiratanga o te rangi ki ngā wāhina kotahi tekau, i mau i ā rātou rama, ā, haere ana ki te whakatau i te tāne mārena hou. Tokorima o rātou he maharakore, tokorima he mahara. Ko ngā mea maharakore i mau i ā rātou rama, kīhai ia i mau hinu. Ko te hunga mahara i mau hinu atu i roto i ā rātou ipu me ā rātou rama. Ka whakaroa te tāne mārena hou, ka tunewha rātou katoa, ka moe.”1

GSAM 148.2Ko Karaiti te tāne mārena hou o te kupu whakarite.2 Nā reira, ko te haere ki te tūtaki ki te tāne mārena hou e tohu ana i te nekehanga a te iwi o te Ariki ki te tūtaki ki a Karaiti i tōna taenga mai, nā te mea ko te kaupapa o te kauwhau a Matiu 24 me te 25 ko te taenga mai o te Ariki. Ko te kupu a te Ariki te rama.3 I mau katoa ngā wāhina i ā rātou rama. Ko te pōhēhē o ētahi o ngā wāhina ko tō rātou tango noa i te ariā o te pono, me te kore o taua whakatapunga ngākau ki te Ariki e whakawhanake ana i ngā atawhai a te Wairua i roto i te ngākau o te kaiwhakapono. E whakaaturia ana tēnei mahi i roto i te kupu whakarite mā te “hinu atu i roto i ā rātou ipu.” Me tohu te whakaroa o te tāne mārena hou i tētahi pōuri i pā ki te hunga i puta atu e tūmanako ana ki te tūtaki ki tō rātou Ariki.

GSAM 148Te Wā e Hāngai Ana te Kupu Whakarite

GSAM 148.3Ko te kupu “ko reira”, e whakatuwhera ana i te kupu whakarite, he tohu ki te wā e hāngai ai. E whai tata ana i ngā kōrero i kīia i te upoko o mua, ehara i te mea i muri i te haerenga tuarua o te Ariki, engari i muri i te whakapuaki i te kupu whakarite mō te rākau piki, e pānui ana “kei ngā kūwaha” te haerenga mai o te Karaiti, ā, kua tae mai te whakatupuranga kāore e hipa kia puta ake te Karaiti anō i roto i ngā kapua o te rangi. Ka hāngai hoki tēnei i te wā e kī ana ētahi o ngā pononga e tuku ana i te karere i roto i ō rātou ngākau, “‘Ka roa te putanga mai o tōku ariki,’ ā, ka anga, ka patu i ōna hoa pononga, ka kai, ka inu tahi me te hunga haurangi.”

GSAM 149Te patu i ō rātou hoa pononga

GSAM 149.1Ko ēnei i mua he “hoa pononga,” e whakakōrero ngātahi ana i taua karere kotahi; engari ināianei kua huri ētahi o rātou i ngā mea i ākona e rātou, ā, ka “patu” i ō rātou hoa pononga e tuku ana i “te kai mā rātou i te wā e tika ai”—e whakapuaki ana i te whakarite e hiahiatia ana kia tūtaki ki te Ariki e tata mai nei. Ka “patu” rātou i te āhua kotahi i whakaarohia ai kia patua a Heremaia. Ka mea te iwi, “Haere mai, tātou ka patu i a ia ki te arero; kaua hoki e whakarongo ki tētahi o āna kupu.”4 Nā reira ka tīmata ēnei pononga ki te whakaako i runga i tētahi huarahi hei aukati i te mahi a ngā pononga “pono”. Ka kōrero atu ki tēnei rōpū anō, “Kia mahara rā ki te rironga o ngā mea i a koe, ki āu i rongo ai, ā, puritia, rīpenetā hoki. Nā, ki te kore koe e mataara, ka tae atu ahau ki a koe, ānō he tāhae; e kore hoki koe e mātau ki te hāora e tae atu ai ahau ki a koe.”5

GSAM 149.2Ka hāngai te kupu whakarite mō ngā wāhina i te wā e huri ana ngā “hoa pononga” i te karere mō te tata mai o te Ariki, ā, “ka anga, ka patu.” Ka tīmata hoki rātou ki te mahi i tētahi atu mea—“ka kai, ka inu tahi me te hunga haurangi.” Ka hono rātou ki te hākari me te hunga e hiahia ana ki te whakakī i ō rātou hiahia kai. I mea a Horomona mō ēnei, “Kei uru ki te hunga kakai wāina; ki te hunga pukukai kikokiko; nō te mea ka tutuki tahi te tangata inuinu rāua ko te tangata kakai ki te rawakore.”6

GSAM 149Te Tuatahi o ngā Pōuri

GSAM 149.3Ka ara ake ināianei te pātai, “He aha ngā mea i roto i te wheako taenga mai e hāngai ana ki ēnei kōrero?” I puta ētahi nekehanga i tino hāngai ki te poropititanga. Ko te hunga i tuku i te karere tae noa ki Āperira 1844 i whakapau kaha i waenga i ngā hāhi, ā, i hono ngā minita o ngā hāhi rerekē ki ā rātou mahi. Nā reira, he “hoa pononga” rātou.

GSAM 150.1Ko te hunga i tuku i te karere i whakaako ka mutu ngā rā rua mano toru rau o Raniera 8:14 i te mutunga o te tau Hūrai o 1843, arā, i tō mātou tau o 1844. I whakapuakina e rātou ka tae mai te haora whakawā a te Atua i te mutunga o taua wā. I taua wā, i whakapono ngā hāhi katoa o te whenua ka whakatūria te rā whakawā e te haerenga tuarua o tō mātou Ariki. Nā reira, ka kitea wawe ka whakapono ngā Atewenetiti ka tae mai te Ariki i te mutunga o taua wā matakite. I mea rātou, “Ka mutu pea tēnei wā i te marama o Māehe 21, 1844, te rā whakamutunga o te tau Hūrai tūturu o 1843.” Nō reira, i titiro rātou ki te mutunga o Māehe, ki te tīmatanga rānei o Āperira, 1844, hei wā ka tae mai pea te Kaiwhakaora.

GSAM 150Te Whanaketanga o ngā Pononga Kino

GSAM 150.2I te taenga mai o te mutunga o Māehe, ā, i hipa atu, kāore te Ariki i tae mai, ka huri ērā i mahi tahi ai ki ngā karere a te Ariki i mua, engari kāore i tino whakatapua ā rātou oranga ki te karere i te ngākau katoa; ka huri rātou ki te whakahē, ka tīmata ki te whakatete i te mahi, ā, ka whakapau kaha ki te aukati i te huarahi o te hunga i ū tonu ki te whakaako i te akoranga mō te tata mai o te Ariki me te karere mō te haora whakawā. “I roto i ō rātou ngākau,” i kī ai rātou, “Ka roa te putanga mai o tōku ariki.” Mā ō rātou ngutu i whakaako rātou ināianei me huri katoa te ao i mua i te taenga mai o te Ariki; me hoki katoa ngā Hūrai ki Palesetina, kia whakatū i tō rātou ratonga temepara i Hiruhārama, i mua i te taenga mai o te Karaiti. I whakaako ētahi anō he “taenga wairua” te taenga mai o te Karaiti, i puta i te huringa, ā, i puta anō i te matenga o tōna iwi.

GSAM 151Te tuku i “te kai mā rātou i te wā e tika ai”

GSAM 151.1I a rātou e huri ana ki te whawhai ki ō rātou hoa pononga, ko te hunga i mau tonu ki te whakapono i karanga i ngā kaiwhakapono ki ngā whare hui me ngā ngahere, ā, i hoatu “te kai mā rātou i te wā e tika ai”—e whakaatu ana ki a rātou e kī ana ngā tohu o te wā me ngā poropititanga kua tutuki, pērā i mua i tō rātou pōuri, mō te haerenga mai o te Karaiti, “ka tata ia, kei ngā kūwaha tonu.”

GSAM 151Ngā Hākari a te Hāhi

GSAM 151.2I a rātou e mahi ana i ēnei mea, ka tīmata tētahi āhuatanga kāore i mōhiotia i mua i ngā hāhi Porotestana—ko te karanga i te iwi kia huihui ki te whare karakia mō te hākari me te “whakangahau.” I tonoa te hunga katoa e hiahia ana kia tae mai, kia kai tahi i ā rātou kai reka.

GSAM 151.3Ko te mea tuatahi i rongo ai mātou mō tētahi mea pēnei i Amerika, i te marama o Mei, 1844, i muri tonu i te pōuri. Ko tēnei te āhua: I a William Miller, i roto i tētahi whare hui i Rochester, Niu Ioka, e whakaako ana, e akiaki ana i ngā rau o ngā Atewenetiti, ā, i mea atu ki a rātou, “Kei te wā tatari tātou o Matiu, upoko rua tekau mā rima; kia pakari tō whakapono; ākuanei ka mārama ake tātou ki tēnei take,” i whakaritea i te rūma raro o tētahi o ngā whare hui nui rawa atu i Rochester, he “hākari.” I hui tahi te hunga maha, ngā mema o te hāhi me te hunga kāore i te whakapono, ā, i te wā e whakakatakata ana te tumuaki o tētahi whare wānanga whakapono i te hunga mātakitaki mā te tāwai i a William Miller, ka hokona ki a rātou ngā oita, te aihikirīmi, ngā kai reka, ā, mō te rua tekau mā rima hēneti, he pukapuka iti i whakaritea e tēnei tangata. Ko te ingoa o te pukapuka, “An Exposé of Millerism.”

GSAM 151.4I roto i te rua wiki i muri i taua wā, i whakaritea e tētahi atu hāhi i taua tāone kotahi anō he “hākari” i tētahi whare hui tūmatanui, ā, i tonoa kia utua te rua tekau mā rima hēneti hei urunga, ā, i tonoa te hunga katoa e hiahia ana kia tae mai, kia kai tahi hoki i ā rātou oita, aihikirīmi, keke, me ngā kai reka. I reira ka tīmata te kai nui hou i roto i ngā whare karakia, ā, kua whanake hei “pāti pōrangi,” “pēke hopu,” “hārotoroto ika,” “hui kihi,” me ērā atu. Kua tino tipu tēnei āhuatanga o te kai nui i roto i ngā whare karakia kia kore e eke ki te paerewa he whare karakia hou ināianei mēnā kāore he kīhini, he rūma kai, he rūma penapena kai rānei. Ko tēnei āhua i tīmata i te “wā tatari,” arā, pēnei i whakahuatia i te kupu whakarite.

GSAM 152.1Ka kōrero a Wm. Miller anō mō te āhuatanga i pā ki Rochester i roto i ēnei kupu e whai ake nei:

GSAM 152.1“Ko tētahi o ngā D.D. i Rochester, a Mr _____, nō te hāhi _____, i tuhi i tētahi pānui hei whakahē i te kaupapa a Miller, i karanga i ōna rangatira tāne me ngā rangatira wāhine ki te whare o te Ariki, i whakarite i tētahi hākari nui o ngā oita me ētahi atu ‘pikiniki,’ Pērā i a Perehatara, i inu rātou i tō rātou kawhe me te tī, i kai i ā rātou kai utu nui, ā, i hokona hoki e ia ā rātou kirīmi hukapapa me ngā kai reka, me tana pukapuka iti e whakahē ana i te haerenga tuarua o te Kaiwhakaora aroha.
GSAM 152.2“I te pō i mua i taku wehenga, i whakarite tētahi atu o ngā rangatira whakapono i tētahi hākari pikiniki ki tētahi whare inu tūmatanui, ki tētahi whare whakanui rānei, ā, i hokona e ia, pēnei i runga ake nei, āna tīkiti, āna aihikirīmi, me āna kai reka. I koa ahau ki te rongo kāore ētahi o ngā hāhi o ngā rōpū whakapono rerekē i whakaae ki ēnei hākari Papurōna; ā, e tūmanako ana ahau i roto i tōku wairua, kāore ngā hāhi rōpū katoa e kitea ‘ka kai, ka inu tahi me te hunga haurangi’ i te taenga mai o te Karaiti. Ka mīharo ahau kāore ēnei rangatira tapu e kite i a rātou anō i roto i te whakaata o te kupu a te Atua; ā, ka tūtohu ahau kia pānui rātou i Ruka 14:12-14; Matiu 24:48-51; Ruka 13:25-28; 2 Pita 2:13; Hūrā 10-21. Ko ēnei ngā wā whakamutunga, tūturu.”

GSAM 152.3Ki te mea i kite a Minita Miller i ngā mea kua uru atu ngā hāhi i muri mai, i ā rātou pāti koha, me ngā “keke matapae mōwhiti, hui kihi tekau hēneti, whakaaturanga kāihe, hui pāpori pōrangi, lotere tapu,” me ērā atu whakarite kēmu tūponotanga, me ērā atu, ka wehi tapu ia.

GSAM 152Te Wā Whakaroa

GSAM 152.4I kitea e ngā Atewenetiti he whakamārie i te kōrero a te Paipera, arā, i te wā e pānuitia ana te tata mai o te Ariki, ka hono atu he “wā tatari.” I kitea e rātou tēnei i ngā kupu a tō tātou Kaiwhakaora i roto i a Matiu 25:5, 6, me Hapakuku 2:1-3.

GSAM 153.1Mō tō rātou tū ki te kōanga o te tau 1844, ka whakahua mātou i ngā kupu o te Midnight Cry o Mei 9, 1844:—

GSAM 153.2“Kua hipa atu tātou i te wā i kitea ai te mutunga o ngā wā matakite, ā, kua whakanohoa tātou ki tētahi tūnga i matapae a te Atua ka noho ai āna tamariki i te mutunga o te whakakitenga; ā, nāna i whakaritea tēnei mā te poropiti Hapakuku, i a ia e kī ana, ‘Ka tū ahau ki tāku mahi tiaki, ka whakanoho i ahau ki te taumaihi. Ka tūtei atu, ka titiro atu, ko te aha e kīia mai e ia ki ahau, ā, ko te aha e whakahokia e ahau ina rīria tāku,’ arā, i te taha o te whārangi, ‘i whakawhēia ahau.’ ‘Nā, ka utua mai tāku e Ihowā, i kī mai ia: ‘Tuhituhia te kite; kia mārama rawa ki ngā papa, kia tere ai te kaikōrero. Mō tōna wā anō hoki i whakaritea ai te kite, ā, e whawhai ana ia ki te mutunga [o ngā wā matakite], ā, e kore e teka. Ahakoa roa ia [i tua atu i tōna mutunga e kitea ana], tatari atu ki a ia; nō te mea he pono rawa ka puta mai; [i te kī o ngā wā matakite, i tua atu i reira] e kore e whakaroa.’7
GSAM 153.3“E mārama ana e pā ana tēnei whakatūpato ki te wā nei, nā te whakahua a Pāora i roto i Hiperu 10:36-39: ‘Ko te mea hoki hei matenuitanga mā koutou he manawanui; kia oti ai i a koutou te mahi tā te Atua i pai ai, e riro tonu ai i a koutou ngā mea i whakaaria mai rā. ‘Potopoto kau ake hoki, ā, ka tae mai tēnei e haere mai nei, e kore anō e whakaroa. Mā te whakapono ia e ora ai te tangata tika; ā, ki te hoki tētahi ki muri, e kore tōku wairua e āhuareka ki a ia.’ Otiia, ehara tātou i te hunga e hoki ana ki muri, ki te whakangaromanga, engari nō te hunga e whakapono ana, ā, ora ana te wairua.’
GSAM 153.4“E whakapono ana mātou kei te noho mātou i taua wā i kōrerotia e te Kaiwhakaora, i te roa o te noho a te tāne mārena (Matiu 25:5)—koia te āhua o te rangatiratanga o te rangi,—i te wā ka mea ‘taua pononga kino [nā te mea i āhua hapa te wā] i roto i tōna ngākau, ‘Ka roa te putanga mai o tōku ariki,’ ā, ka anga, ka patu i ōna hoa pononga, ka kai, ka inu tahi me te hunga haurangi,’ ā, ‘E tae mai te ariki o taua pononga i te rā e kore ai ia e mahara.’
GSAM 154.1“E whakapono ana mātou kei te noho mātou ināianei i taua wā i kōrerotia e Pita, arā, ‘nōnamata te tukunga mō rātou ki te hē, e kore anō e whakaroa; kāhore hoki he moe o tō rātou whakangaromanga;’ ā, mā rātou e ‘mau puku mai ngā tītorehanga whakangaro.’8 E ai ki a Pita, ka puta ēnei, pērā i ngā poropiti teka i te wā i tuhia ai ngā Karaipiture. Nā reira, pēnei i te kī a te whare o Īharaira, ‘Ka roa nei ngā rā, kua kore anō he kitenga,’9 me pērā anō kia tae tētahi wā e āhua nei kua hipa te wā i whakaritea, kia pātai ai te hunga tāwai o 2 Pita 3:4, ‘Kei hea te kōrero o tōna haerenga mai?’ ā, kia whakapae rātou i roto i ō rātou ngākau, ‘Mau tonu hoki ngā mea katoa nō te moenga rā anō o ngā mātua, pērā tonu me tō te orokohanganga.’
GSAM 154.2“E whakapono ana mātou, nā te roa o te tatari mō te kitenga, i mea ai te Āpōtoro Hēmi, ‘Nā, tatari mārie koutou, e ōku tēina, ki te haerenga mai o te Ariki.’ ‘Tatari mārie anō hoki koutou. Kia ū ō koutou ngākau; kua tata hoki te haerenga mai o te Ariki.’ Ā, ‘Nanā, kei ngā tatau te kaiwhakawā e tū ana.’
GSAM 154.3“Ā, e whakapono ana mātou, i te tatari ki te hipanga atu o te wā e tūmanakohia ana, i whakatūpato mai tō tātou Kaiwhakaora ki a mātou, i te upoko tekau mā rua o Ruka, ‘Whītikiria ō koutou hope, tahuna ngā rama kia kā; ko tō koutou rite hei ngā tāngata e tatari ana ki tō rātou rangatira, ina hoki mai i te hākari o te mārena, mō tōna tae rawa mai, ka pātōtō, nā uaki tonu atu rātou ki a ia.’10 Ko te tatari he tohu kua hipa te wā i tūmanakohia, nā te mea kāore tātou e tatari i mua i taua wā. Nō reira ka tāpiri tō tātou Ariki, ‘Ka koa ngā pononga e rokohina mai e tō rātou rangatira, ā tōna taenga mai, e mataara ana.’
GSAM 154.4“Ka haere tonu mātou, ki te pai a te Atua, ki te karanga, ‘Ē, ko te tāne mārena hou! Puta mai koutou ki te whakatau i a ia;’ me te kī, ‘kua tae mai hoki te hāora o tāna whakawā.’ Ā, e whakapono ana mātou kāore mātou e ngoikore ki te haere tonu ki te karanga kaha ki te ao me te hāhi, kia ara ake rātou i ā rātou waiata ‘rongo’, kia whakarongo ki ngā tono aroha a te Atua. E whakamahere ana mātou kia haere tonu te tatari me te mataara mō te haerenga mai o te Ariki, e whakapono ana kei te tata mai nei.”

GSAM 155He Whakamana i ā Rātou Mahi

GSAM 155.1He whakaaro pai mō te āhua i titiro ai ngā Atewenetiti ki ā rātou mahi i mua i te 21 o Māehe 1844, me muri tata i taua rā, ka kitea mā te pānui i te rerenga kōrero e whai ake nei, i tangohia mai i tētahi tuhinga i raro i te taitara “Te Whakatikanga,” i roto i te Advent Herald o te 13 o Nōema 1844, i whakaputaina e J. V. Himes, S. Bliss, rātou ko A. Hale:—

GSAM 155.2“Kāore mātou i tere ki te whakaae ki ā mātou ake whakaaro. E whakapono ana mātou he tāngata rapu i te pono mātou, he pono, he ngākau pono hoki. I whakarongo mātou ki te whakahau a tō mātou Kaiwhakaora kia rapu i ngā Tuhinga Tapu. Kāore mātou i whakawhirinaki ki tō mātou ake mātauranga; engari i titiro mātou ki te Atua mō te aratohu me te ārahi, ā, i ngana mātou ki te tuku i a mātou ki runga i tōna āta, e whakapono ana ka ārahi ia i ā mātou hīkoinga kia tika. I arotake mātou i ngā kōrero katoa i whakatakotoria hei whakahē i a mātou me te ngākau pono kia mōhio ki te pono, kia kore ai mātou e taka ki te hē; engari me whakaae mātou, nā ngā tūnga kanorau, ā-āhua maha hoki o ā mātou hoa whawhai i whakapūmau noa iho i ā mātou ake whakaaro. I kite mātou, ahakoa he tika, he hē rānei mātou, kāore i taea e ō mātou kaiwhakatete te tika; ā, kāore hoki he kotahitanga i waenga i a rātou. He ngoikore, he tamariki hoki ngā kōrero a ia tangata, nā reira me whakakore tonu rātou i ā rātou ake mahi; ā, mā ā rātou ake whakaaro rerekē, whakahē hoki, i whakaatu rātou ahakoa pēhea rānei te tirohanga ki ā mātou ake whakaaro, kāore rātou i whakawhirinaki ki ngā whakaaro o tētahi ki tētahi. Āpiti atu, kāore he wāhanga matua i roto i tō mātou tūnga katoa kāore i tautokohia e tētahi, tokomaha rānei o te hunga i whakapau kaha ki te whakahē i te taenga wawe mai o te Ariki. I a mātou e whai ana i te whakamāramatanga tūturu o ngā Karaipiture hei tautoko i a mātou, i ngana kore hua ā mātou hoa whawhai ki te whakaatu kāore ngā Karaipiture e tika kia mārama tūturu, ahakoa ko ia matakite kua tutuki, i tutuki i runga i ōna taipitopito tino tūturu.

GSAM 156Te Whakamārama i te Pōuri

GSAM 156.1“Engari i pahure te wā—te tau 1843, te tau a Īharaira—ā, i pōuri mātou kāore i kite i te Kīngi i tōna korōria. Ā, i whakapono pono ngā hunga i whakahē i a mātou kua whakaaturia he hē ngā āhuatanga motuhake katoa o ā mātou whakapono; ā, me waiho e mātou, hei tāngata pono, tō mātou tūnga katoa. Nō reira, i mīharo rātou i te kite i a mātou e piri tonu ana ki tō mātou tūmanako, e tatari tonu ana ki tō mātou Kīngi.
GSAM 156.2“Ko mātou, ahakoa i pōuri, kāore i kite i tētahi take e ngoikore ai te ngākau. I kite mātou i tohu ngā Karaipiture me noho he wā whakaroa, ā, i te roa o te matakite, me tatari tonu mātou mōna. I kite hoki mātou, i te mutunga o te tau, kāore i taea te whakamutu katoa i taua wā, ahakoa te whakaaro he tika tō mātou tātaitanga wā; ā, ka tutuki noa iho i tētahi wā i roto i tēnei tau; ā, ahakoa tērā, i whakaae mārire mātou ki te ao katoa kua hē mātou i te wā tika i tino whakawhirinaki ai mātou; engari ahakoa i hē mātou, ka kite mātou i te ringa o te Atua i roto i taua take. Ka kitea e mātou kua whakamahia e ia taua pānui hei whakatūpato mō te ao, hei whakamātautau hoki mō te hāhi. I whakatūria ai ōna tāngata ki te tūmanako. I karanga ai i te hunga e hiahia ana ki te mamae mō tōna ingoa. I whakaatu ai ki a wai te karanga o te taenga mai o te Ariki he rongo harikoa nui, ā, ki a wai he oro kāore i pai ki ō rātou taringa. Kua whakaatu ki te ao whānui ko wai ka pōwhiri i te hokinga mai o te Ariki, ā, ko wai ka whakakāhore i a ia i tōna tuarua, pēnei i ngā Hūrai i tōna taenga tuatahi. Ā, e whakaaro ana mātou he hipanga tēnei i roto i te whakatutukitanga o te kaupapa a te Atua, i tēnei ‘rā e takatū ai ia,’ kia ārahi ia i tētahi iwi e rapu anake ana i te hiahia o te Ariki, kia whakaritea ai rātou mō tōna taenga mai.”

GSAM 157HĪTORI O TE NEKEHANGA I MURI I TE MĀEHE, 1844

GSAM 157.1He hītori poto o te nekehanga o te taenga mai i muri i te 21 o Māehe, 1844, kua whakatakotoria i raro nei, i tangohia mai i te Signs of the Times, 31 o Oketopa, 1844:—

GSAM 157.2“I muri i te pahure o te tau 1843,—te Tau Hūrai,—i tau te nuinga o ngā Atewenetiti ki te whakapono kāore e taea e mātou te tatau i ngā wā motuhake i muri ake nei me te tino mārama. I whakapono rātou kei te wāhi e tohu ana tō tātou tātaitanga wā, i te mutunga o ngā wā matakite katoa, ā, i te mutunga o ēnei ka tūmanakohia te taenga mai; ā, ahakoa me tatari noa tātou mō te wā poto e taea ai e tō tātou tātaitanga wā te rerekē i te wā a te Atua, i whakapono rātou kāore he tohu anō e taea e tātou mō te wā tika. Kua mau katoa rātou i ā rātou rama, ā, kua puta ki te haere ki te tūtaki i te Tāne Mārena Hou; engari i roa atu te Tāne Mārena Hou i tua atu i te wā (1843) i tūmanakohia ai ia. I te roanga o tēnei tatari o te matakite, i pērā te whakatau a te katoa kia tatari tonu, i te whakapono kāore e taea te whakaroa, ā, ka taea pea te tūmanako i ia wā poto. Heoi, i te wā poto ka tino kitea he tokomaha e whakarite ana i ngā mahere mō āpōpō, kāore rātou i pērā mēnā i whakapono rātou ka tae mai te Ariki i tēnei tau; ā, kua moe rātou i roto i te kore mōhio ki te tata tonu o te taenga mai o te Ariki. Arā, i whakaaro rātou ka tae mai pea ia i tētahi rā ahakoa tēhea, ka whakaroa rānei mō tētahi wā poto, ā, i taua wā ka taea e rātou te whai okiokinga whakahou. Nā, i pērā tonu i tā tō tātou Kaiwhakaora i kī ai, ‘Ka whakaroa te tāne mārena hou, ka tunewha rātou katoa, ka moe.’

GSAM 157Te Aro ki te Ngahuru o te Tau 1844

GSAM 157.3“I te marama o Mei, 1843, i kukume a Taina Miller i tō tātou aro ki te marama tuawhitu o te tau tapu a Īharaira, hei wā mō te whakanui i ēnei tauira e tohu ana ki te haerenga tuarua; ā, i te ngahuru o tērā tau i titiro mātou ki taua wā me te tino hiahia. I muri i tōna hipanga, i tino tautoko a Taina S. S. Snow i te whakaaro, e ai ki ngā tauira, ina puta te taenga mai o te Ariki, me puta i te tekau o te marama tuawhitu; engari kāore ia i tino mōhio ki te tau. I muri mai, i kite ia kāore ngā wā matakite e mutu kia tae ki tēnei tau, 1844; I tū ia ki te whakaaro, ko te wā tata ki te 22 o Oketopa—te rā tekau o te marama tuawhitu o tēnei tau—ka kite tātou i te taenga mai o te Ariki o te korōria. I kauwhautia e ia tēnei i Niu Ioka, i Philadelphia, me ētahi atu wāhi i te kōanga me te raumati kua pahure; ā, ahakoa i tautokohia āna whakaaro e te tokomaha, kāore i kitea he tohu motuhake o āna hua kia tae noa ki te marama o Hūrae.

GSAM 158Ngā Hua i Waiho i ngā Mara

GSAM 158.1“I te tīmatanga o te wā, i tino pāngia ētahi o ā mātou tuākana i te raki o New Hampshire e te whakapono ka tae mai te Ariki i mua i tētahi atu takurua, nō reira kāore rātou i whakatipu i ā rātou pāmu. I te waenganui o Hūrae—koia te ahiahi o te pō waenganui o te tau-ā-rā o ngā Hūrai (ahiahi-ata, e tatau ana mai i te marama hou o Āperira, te tīmatanga o tēnei tau Hūrai)—i tino pāngia ētahi atu i whakatō, i whakatipu i ō rātou mara e te whakapono ka tae mai wawe te Ariki, ā, kāore i taea e rātou, kia ū ki tō rātou whakapono, te kohi i ō rātou hua. Ko ētahi, i a rātou e haere ana ki ā rātou pāmu ki te tapahi i ā rātou tarutaru, ka kitea e rātou kāore rawa e taea e rātou te haere tonu; ā, i runga i tō rātou māramatanga ki ā rātou haepapa, ka waiho e rātou ā rātou hua kia tū tonu i te pāmu, hei whakaatu i tō rātou whakapono mā ā rātou mahi, ā, kia whakawā i te ao. I tere te hōrapa o tēnei i te raki o New England.

GSAM 158Te Whakawā i Mua i te Taenga mai

GSAM 158.2“I taua wā anō, i whakapono ā mātou tuākana i Maine me tū te whakawā i mua i te taenga mai; i hāngai ki te wā kohi, ā, ehara i te mea kei te mutunga o te ao anake, engari i tū mō tētahi wā i mua tata tonu i te mutunga. E ai ki tēnei tirohanga, i whakaaro rātou kei roto tātou i te whakawā, kei te tuhia te rārangi wehe, ā, kei te hīritia ngā kaimahi a te Atua ki ō rātou rae; ko te whakatutukitanga o tēnei he tohu mā ngā anahera e whā e pupuri ana i ngā hau e whā o te ao (Whakakitenga 7:1), kia tuku i ā rātou mau.

GSAM 159Te Aranga Waenganui-Pō

GSAM 159.1“I te waenganui o Hūrae ka tīmata te manaakitanga a te Atua ki te whakahoki mai i te hunga hēhē i te whakatairanga o te wā, ā, ko te hunga i whakaae ki tētahi o ngā tirohanga i whakahuatia ake nei, i whakaatu i tētahi panonitanga nui i tō rātou whanonga, me te ohorere o te ara ake i te moe, pēnei i matakitea. ‘i waenganui pō, ka pā te karanga, ‘Ē, ko te tāne mārena hou! Puta mai koutou ki te whakatau i a ia.’ Kātahi ka ara katoa aua wāhina, ka whakapai i ā rātou rama.’ Mai i Hūrae, i puta ēnei nekehanga i ngā wāhi rerekē o New England, ā, i motuhake ia nekehanga i tētahi i tētahi; engari i whai katoa i te manaakitanga a te Atua ki te whakahoki mai i te tokomaha i tata kua mutu ō rātou rama, me te whakatapunga o tōna hunga tapu. I te hui puni o Exeter, i tūtaki ēnei awe katoa, ka whakakotahi ki tētahi nekehanga nui, ā, ka tere te hōrapa puta noa i ngā rōpū Atewenetiti katoa o te whenua.”

Ngā kīwae

  1. Matiu 25:1-5. ↩
  2. Māka 2:18-20. ↩
  3. Waiata 119:105. ↩
  4. Heremaia 18:18. ↩
  5. Whakakitenga 3:3. ↩
  6. Whakatauki 23:20, 21. ↩
  7. Hapakuku 2:1-3. ↩
  8. 2 Pita 2:1, 3. ↩
  9. Ehekiera 12:22. ↩
  10. Ruka 12:35, 36. ↩

Kīwae

Hoki