Поглавје 9 — Времето на одложување

GSAM 148.1“Тогаш царството небесно ќе се уподоби на десет девици, кои ги зедоа своите светилки и излегоа да го пречекаат младоженецот. И пет од нив беа мудри, а пет беа глупави. Глупавите ги зедоа своите светилки, но не зедоа масло со себе; а мудрите зедоа масло во своите садови заедно со светилките. Додека младоженецот доцнеше, сите задремаа и заспаа.”¹

GSAM 148.2Христос е младоженецот од приказната.² Излегувањето да го пречекаат младоженецот мора да претставува движење од страна на Божјиот народ да го пречека Христос при Неговото доаѓање, бидејќи темата на беседата во Матеј 24 и 25 е доаѓањето на Господа. Словото на Господа е светилникот.³ Сите девици ги зедоа своите светилнички. Глупоста на дел од девиците се состоеше во тоа што едноставно ја прифатија теоријата на вистината, без онаа искрена посветеност кон Господ која би ги развила благодатите на Духот во срцето на верникот. Ова дело во приказната е претставено со “масло во нивните садови”. Задоцнувањето на младоженецот мора да претставува некое разочарување за оние што излегуваат очекувајќи да го сретнат својот Господ.

GSAM 148Времето кога се применува приказната

GSAM 148.3Зборот “тогаш”, со кој започнува приказната, ни дава трага за времето на нејзината примена. Таа следува веднаш по она што било кажано во претходното поглавје, не по второто доаѓање на Господ, туку откако била прогласена приказната за смоквата, најавувајќи дека Христовото доаѓање е “пред вратата” и дека дошла онаа генерација која нема да помине додека самиот Христос не се појави на небесните облаци. Таа исто така се однесува на време кога некои од слугите кои ја пренесуваат пораката велат во срцата: “Мојот Господ го одложува своето доаѓање”; и почнуваат да ги тепаат своите сослуги, и да јадат и пијат со пијаниците.

GSAM 149Удирајќи ги своите сослужители

GSAM 149.1Тие биле “сослужители”, хармонично проповедајќи ја истата порака; но сега дел од нив се одвраќаат од она што го учеле и ги “удираат” своите сослужители кои ја даваат “храната во свое време” — објавувајќи ја потребната подготовка за средба со Господа, кој наскоро доаѓа. Тие “удираат” на ист начин како што беше предложено да се удри Еремија. Народот рече: “Ајде да го поразиме со јазик и да не обрнуваме внимание на ниеден од неговите зборови.”⁴ Така и овие слуги почнаа да подучуваат на начин што го попречуваше делото на “верните” слуги. На истиот овој клас му се обраќа со зборовите: “Затоа, сеќавај се како си примил и слушнал, и држи цврсто и покај се. Ако, пак, не бдееш, ќе дојдам на тебе како крадец и нема да знаеш во кој час ќе дојдам на тебе.”⁵

GSAM 149.2Притчата за девиците се однесува на време кога “сослужителите” се одвраќаат од пораката за блиското доаѓање на Господ и “почнуваат да удираат”. Тие исто така почнуваат да прават нешто друго — “да јадат и да пијат со пијаниците”. Тие се придружуваат на гозбите со оние кои сакаат да ги задоволат своите апетити. Соломон за таквите рекол: “Не биди меѓу пијачите на вино, меѓу оние што ненаситно јадат месо, зашто пијаницата и лакомот ќе дојдат до сиромаштија.”⁶

GSAM 149Првото разочарување

GSAM 149.3Сега ќе се постави прашањето: “Што имаше во искуството на доаѓањето што одговара на овие изјави?” Имаше движења кои целосно се совпаѓаа со пророштвото. Оние што ја пренесуваа пораката до април 1844 година работеа меѓу црквите, а служителите од различните цркви се здружија со нивните напори. Така, тие беа “сослужители”.

GSAM 150.1Оние што ја пренесуваа пораката учеа дека двете илјади триста дена од Даниел 8:14 ќе завршат со еврејската година 1843, што по нашиот календар беше 1844 година. Тие проповедаа дека часот на Божјиот суд ќе дојде на крајот од тој период. Секоја конфесија во земјата во тоа време учеше дека денот на судот ќе биде воведен со второто доаѓање на нашиот Господ. Така, лесно може да се види дека адвентистите сметале дека Господ ќе дојде на крајот на тој пророчки период. Тие рекле: “Овој период може да заврши на 21 март 1844 година, последниот ден од природната еврејска година 1843”. Затоа тие го очекувале крајот на март или почетокот на април 1844 година како време кога Спасителот може да дојде.

GSAM 150Развиток на лошите слуги

GSAM 150.2Кога дојде крајот на март и помина, а Господ не дојде, оние кои претходно работеле со Господовите гласници, но не ги посветиле своите животи целосно од срце на пораката, се свртеа против неа, почнаа да се противат на делото и да прават сѐ што е во нивна моќ за да им ја затворат патеката на оние кои сѐ уште продолжуваа да ја подучуваат доктрината за блиското доаѓање на Господа и пораката за часот на судот. “Во срцата свои”, рекоа тие, “Господ мој го одложува Своето доаѓање”. Со усните свои тие сега учеа дека целиот свет мора да се обрати пред Господ да дојде; дека сите Јудејци мора да се вратат во Палестина и да ја воспостават службата во својот храм во Ерусалим, пред Месијата да дојде. Некои дури учеа дека Христовото доаѓање е “духовно доаѓање”, дека тоа се случува при обратувањето, а исто така и при смртта на Неговиот народ.

GSAM 151Давање “Храна во свое време”

GSAM 151.1Додека овие така се свртеа против своите сослужители, оние што сѐ уште цврсто ја држеа верата ги собираа верниците во сали и шумички, давајќи им “храна во свое време” — покажувајќи им дека знаците на времето и исполнетите пророштва објавуваа, исто како и пред нивното разочарување, дека Христовото доаѓање е “близу, дури пред вратите”.

GSAM 151Црковни гозби

GSAM 151.2Додека го правеа тоа, започна нешто што претходно беше непознато во протестантските цркви — собирањето на народот во црквата за гозби и “забава”. Сите што ќе дојдеа беа поканети да учествуваат со нив во нивните деликатеси.

GSAM 151.3Првпат слушнавме за нешто вакво во Америка во месец мај 1844 година, веднаш по разочарувањето. Се случило вака: Додека Вилијам Милер, во една сала во Рочестер, Њујорк, подучувал и охрабрувал неколку стотици адвентисти, велејќи им: “Ние сме во времето на чекање од дваесет и петтото поглавје од Матеј; држете ја цврсто вашата вера; наскоро ќе имаме повеќе светлина по ова прашање”, во подрумот на една од најголемите црковни згради во Рочестер бил организиран “фестивал”. Се собра толпа луѓе, и членови на црквата и неверници, и додека претседателот на едно теолошко училиште ја забавуваше толпата исмејувајќи го Вилијам Милер, им продаваа остриги, сладолед, слатки, а за дваесет и пет центи и мала брошура што овој човек ја подготвил. Книгата се викаше “An Exposé of Millerism”.

GSAM 151.4Помалку од две недели од тој настан, друга конфесија во истиот град организираше “фестивал” во јавна сала, наплатувајќи влезница од дваесет и пет центи и поканувајќи ги сите што сакаа да дојдат и да учествуваат со нив во јадењето остриги, сладолед, колачи и слатки. Тогаш и таму започна ова модерно гоштевање во црквите, кое прерасна во “луди дружења”, “лотариски торби”, “рибарски езерца”, “собири со бакнување” и така натаму. Оваа појава на гоштевање во црквите толку се разви што сега модерната црковна зграда не ги исполнува стандардите ако нема своја кујна, остава и трпезарија. Оваа состојба е онаа што започна во “времето на чекање”, како што е означено во приказната.

GSAM 152.1Сам Вм. Милер зборува за инцидентот што се случил во Рочестер со следниве зборови:

GSAM 152.1“Еден од докторите на теологија во Рочестер, г. _____, од _____ црквата, напиша брошура против милеризмот, ги повика своите господа и дами во домот на Господ, направи голема гозба со остриги и други ‘пикници’, Како Белшасар, ги пиеја своето кафе и својот чај, ги јадеа своите скапи деликатеси, и ги продаваа своите сладоледи и слатки, и неговата брошура против второто доаѓање на драгиот Спасител.

GSAM 152.2“Вечерта пред да заминам, уште еден од почитуваните господа имаше пикник-гозба во гостилница, или сала, и, како и претходно, продаваше билети, сладолед и слатки. Бев среќен што слушнав дека некои од црквите на различните секти не ги одобруваа таквите вавилонски гозби; и се надевам, во својата душа, дека не сите од овие сектски цркви ќе се најдат ‘јадејќи и пиејќи со пијаниците’ кога Христос ќе дојде. Зачуден сум што овие почитувани господа не се гледаат себеси во огледалото на Божјото слово; и би им препорачал да ги прочитаат Лука 14:12-14; Матеј 24:48-51; Лука 13:25-28; 2. Петров 2:13; Јуда 10-21. Ова се последните времиња, сигурно.”

GSAM 152.3Ако пастор Милер можеше да добие увид во она во што црквите потоа се впуштија со своите донаторски забави, со “колачи со прстен за погодување, собири со бакнување за десет центи, претстави со магарци, луди социјални забави, свети лотарији” и други игри на среќа, итн., тој би се одвратил со свет ужас.

GSAM 152Времето на одложување

GSAM 152.4Адвентистите најдоа утеха во библискиот факт дека кога ќе биде направено соопштението за блиското доаѓање на Господ, со него ќе биде поврзано и “време на чекање”. Ова тие го видоа во зборовите на нашиот Спасител во Матеј 25:5, 6 и во Авакум 2:1-3.

GSAM 153.1Што се однесува до нивниот став во пролетта 1844 година, цитираме од Midnight Cry од 9 мај 1844 година:—

GSAM 153.2“Откако го поминавме моментот на очигледниот крај на пророчките периоди, ние сме поставени во положба во која Бог предвидел дека Неговите деца ќе се најдат на крајот на визијата; и за која Тој обезбедил, преку пророкот Авакум, кога вели, ‘Ќе застанам на мојата стража и ќе се поставам на кулата и ќе внимавам да видам што ќе ми каже и што ќе одговорам кога ќе бидам укорен,’ или, како што стои во забелешката на маргината, ‘оспоруван.’ ‘И Господ ми одговори и рече: Напиши ја визијата и направи ја јасна на табли, за да може оној што чита да трча. Зашто визијата е уште за одредено време, но на крајот [од пророчките периоди] ќе проговори и нема да излаже: иако задоцни [по нивното очигледно завршување], чекај ја; бидејќи сигурно ќе дојде, [во полнотата на пророчките времиња, по кои] нема да задоцни.’⁷

GSAM 153.3“Дека ова предупредување се однесува на сегашното време, е очигледно од Павловото цитирање на него во Евреите 10:36-39: ‘Зашто ви треба трпение, за, откако ќе ја извршите волјата Божја, да го добиете ветувањето. Зашто уште малку, и Оној што треба да дојде, ќе дојде и нема да одложи. Сега, праведникот преку вера ќе живее; но ако некој се повлече, душата Моја нема да има удоволство во него. Но ние не сме од оние што се повлекуваат кон пропаст, туку од оние што веруваат за спасение на душата.’

GSAM 153.4“Ние веруваме дека го заземаме тој период за кој зборува Спасителот, кога младоженецот одложува (Матеј 25:5)—на кој треба да се уподоби царството небесно,—кога ‘тој лош слуга [поради очигледен неуспех во времето] ќе рече во срцето свое, Мојот Господ го одложува Своето доаѓање и ќе почне да ги тепа своите сослужители, и да јаде и да пие со пијаниците,’ и Господ ќе дојде ‘во ден кога не го очекува.’

GSAM 154.1“Ние веруваме дека сега го заземаме тој временски период за кој зборува Петар, кога нивното ‘судење одамна не се одложува и нивната пропаст не дреме;’ каде што тие требаше ‘тајно да внесат погибелни ереси.’⁸ Овие, вели Петар, требаше да постојат, исто како што имаше лажни пророци кога Светото Писмо било напишано. Како што, значи, рекле оние од домот на Израел: ‘Деновите се продолжија и секое пророштво пропаѓа’,⁹ така морало да има време кога ќе изгледа дека времето поминало, за да можат потсмевачите од 2 Петрово 3:4 да прашаат: ‘Каде е ветувањето за Неговото доаѓање?’ и да се утешуваат себеси дека ‘сѐ продолжува како што било од почетокот на создавањето’.

GSAM 154.2“Веруваме дека токму во очекување на таквото одложување на визијата апостол Јаков рекол: ‘Затоа, браќа, бидете трпеливи до доаѓањето на Господа;’ ‘бидете и вие трпеливи; зацврстете ги срцата, зашто доаѓањето на Господа се приближува.’ И: ‘Ете, Судијата стои пред вратата.’

GSAM 154.3“И ние веруваме дека, предвидувајќи го истекувањето на очекуваното време, нашиот Спасител нѐ поучи, во дванаесеттото поглавје од Лука: ‘Нека вашите слабини бидат опашани и светилките запалени; и бидете како луѓе што го чекаат својот господар, кога ќе се врати од свадбата; за да, кога ќе дојде и ќе тропне, веднаш да му отворат.’¹⁰ Чекањето подразбира поминување на времето, бидејќи дотогаш не чекаме. Затоа нашиот Господ додава: ‘Блажени се оние слуги, кои Господ, кога ќе дојде, ќе ги најде будни.’

GSAM 154.4“Ќе продолжиме, ако Бог даде, да проповедаме: ‘Ете, младоженецот доаѓа; излезете да го пресретнете’; и: ‘Дојде часот на неговиот суд.’ И се надеваме дека нема да престанеме да викаме на глас пред светот и црквата, да се разбудат од своите песни за ‘мир’ и да ги послушаат Божјите понуди за милост. Ние имаме намера да продолжиме да чекаме и да бдееме за доаѓањето на Господа, верувајќи дека тоа е веќе пред нас.”

GSAM 155Оправдување на нивното дело

GSAM 155.1Добра претстава за тоа како адвентистите ја гледале својата работа пред 21 март 1844 година и веднаш по тој датум, може да се добие со читање на следниов цитат, преземен од статија под наслов “Оправдување”, во Advent Herald од 13 ноември 1844 година, објавена од Џ. В. Хајмс, С. Блис и А. Хејл:—

GSAM 155.2“Не бевме набрзани во прифаќањето на нашите мислења. Веруваме дека бевме искрени и чесни истражувачи на вистината. Ние ја послушавме заповедта на нашиот Спасител да ги пребаруваме Писмата. Не се потпревме на нашата сопствена мудрост; туку се обративме кон Бога за водство и насока и се потрудивме да се положиме на Неговиот олтар, верувајќи дека Тој ќе ги насочи нашите чекори по вистинскиот пат. Ги испитавме сите аргументи што беа изнесени против нас со искрена желба да ја спознаеме вистината и да се сочуваме од заблуда; но мораме да признаеме дека различните и разновидни ставови на нашите противници само нѐ потврдија во нашите гледишта. Видовме дека, без разлика дали сме во право или не, нашите противници не можеа да бидат во право; и меѓу нив немаше согласување. Аргументите на секој од нив беа толку слаби и детски што беа принудени постојано да го поништуваат она што самите го направиле; и со своите спротивни и противречни гледишта покажаа дека, без разлика како ги оценуваа нашите мислења, немаа доверба во мислењата на другите. И, покрај тоа, немаше ниту една клучна точка во нашата целосна позиција во која не бевме поддржани од еден или повеќе од оние кои се трудеа да го побијат непосредното доаѓање на Господа. Додека ние ја имавме буквалната преводба на Светото Писмо како поддршка, нашите противници залудно се обидуваа да докажат дека Светото Писмо не треба да се разбира буквално, иако секое пророштво што се исполнило е такво во најситните свои буквални детали.

GSAM 156Разочарувањето објаснето

GSAM 156.1“Но времето — еврејската година 1843 — помина, и ние бевме разочарани што не Го угледавме Царот во Неговата убавина. И сите што ни се спротивставуваа искрено сметаа дека секоја карактеристична особина на нашата вера е докажана како лажна; и дека ние, како чесни луѓе, треба да го напуштиме целиот наш став. И затоа, со изненадување, тие видоа дека сѐ уште се држиме до нашата надеж и сѐ уште Го очекуваме нашиот Цар.

GSAM 156.2“Ние, сепак, во нашето разочарување, не видовме причина за обесхрабрување. Видовме дека Светото Писмо укажува дека мора да има период на одложување и дека додека визијата се одложува, ние мораме да чекаме на неа. Исто така видовме дека со истекот на годината периодот не можеше целосно да заврши, дури и под претпоставка дека нашата хронологија беше точна; и дека тие можеа да се исполнат само некаде во тековната година; и сепак, ние искрено и целосно му признавме на светот дека се излажавме во однос на точниот момент на кој гледавме со толку голема доверба; но додека се излажавме на тој начин, можеме да ја видиме раката Божја во тоа. Можеме да видиме дека тој го искористил тоа прогласување како тревога за светот и како испит за црквата. Тоа го ставило неговиот народ во став на очекување. Тоа ги повикало оние кои биле спремни да страдаат за Неговото име. Тоа покажало на кого повикот за доаѓањето на Господа бил вест за голема радост, а на кого бил непожелен звук во ушите. Тоа му покажа на универзумот кој ќе го поздрави враќањето на Господа, а кој ќе го отфрли при неговото второ доаѓање, како што Евреите направија при неговото прво доаѓање. И ние го сметаме тоа за чекор во исполнувањето на Божјиот план, во овој ‘ден на неговата подготовка’, за да може да изведе народ кој само ќе ја бара волјата на Господа, за да бидат подготвени за неговото доаѓање.”

GSAM 157ИСТОРИЈА НА ДВИЖЕЊЕТО ПО МАРТ, 1844

GSAM 157.1Кратка историја на адвентското движење по 21 март 1844 година е изложена во следново, преземено од Signs of the Times, 31 октомври 1844 година:—

GSAM 157.2“По истекот на 1843 година,—еврејската година,—големото мнозинство адвентисти се успокои во верувањето дека отсега не можеме да сметаме на одредени времиња со каква било сигурност. Тие веруваа дека се наоѓаме таму каде што укажува нашата хронологија, на крајот на сите пророчки периоди, на чие завршување се очекува доаѓањето; и дека, иако ќе треба да чекаме само кратко време за кое нашата хронологија можеби се разликува од Божјото време, сепак веруваа дека не можеме да имаме понатамошен показател за точниот момент. Сите ги зедоа своите светилки и излегоа да го пречекаат Младоженецот; но Младоженецот задоцни повеќе од времето (1843) кога се очекуваше. За време на ова одложување на визијата, се чинеше дека сите се одлучни да чекаат, верувајќи дека таа не може да се одложи и дека може да се очекува од момент на момент. Сепак, наскоро стана многу очигледно дека мнозина прават планови за иднината, што не би ги правеле ако веруваа дека Господ ќе дојде оваа година; и дека заспале во однос на реалното сфаќање за непосредното појавување на Господ. Со други зборови, тие мислеа дека може да дојде секој ден, или дека може да се одложи некое време, за кое време тие би можеле да уживаат во освежувачки одмор. Па, ова беше како што нашиот Спасител рече дека ќе биде: ‘Додека младоженецот се одложуваше, сите задремаа и заспаа.’

GSAM 157Внимание насочено кон есента 1844 година

GSAM 157.3“Уште во мај 1843 година, братот Милер го привлече нашето внимание кон седмиот месец од еврејската света година, како време за одбележување на оние типови кои укажуваат на второто доаѓање; и минатата есен ние со голем интерес го очекувавме тој момент. Откако тој помина, братот С. С. Сноу целосно го прифати мислењето дека, според типовите, доаѓањето на Господа, кога и да се случи, мора да се случи на десеттиот ден од седмиот месец; но тој не беше сигурен за годината. Подоцна тој виде дека пророчките периоди всушност не истекуваат сѐ до тековната година, 1844; тој тогаш се зазеде за ставот дека околу 22-ри октомври — десеттиот ден од седмиот месец оваа тековна година — ќе бидеме сведоци на доаѓањето на Господ на славата. Ова го проповедаше во Њујорк, Филаделфија и други места во текот на минатата пролет и лето; и иако многумина ги прифатија неговите ставови, сепак, не се виде никакво посебно пројавување на неговите ефекти сѐ до околу јули.

GSAM 158Плодови оставени на нивите

GSAM 158.1“Во почетокот на сезоната некои од нашите браќа на северот на Њу Хемпшир биле толку силно впечатени со верувањето дека Господ ќе дојде пред да настане уште една зима, што не ги обработувале своите полиња. Околу средината на јули,—која беше вечерта на полноќта на еврејската година прикажана како ден (вечер-утро, сметајќи од новата месечина во април, почетокот на оваа еврејска година), другите кои ги посеале и засадиле своите полиња беа толку впечатени од сознанието за непосредното појавување на Господа, што не можеа, во согласност со својата вера, да ја соберат својата жетва. Некои, кога влегле во своите полиња да ја косат тревата, се нашле целосно неспособни да продолжат и, усогласувајќи се со своето чувство на должност, ги оставиле посевите да стојат во полето, за да ја покажат својата вера преку делата и така да го осудат светот. Ова брзо се проширило низ северниот дел на Нова Англија.

GSAM 158Судот да претходи на Адвентот

GSAM 158.2“Во истото време нашите браќа во Мејн го прифатиле ставот дека судот мора да претходи на доаѓањето; дека тоа се совпаѓа со жетвата, и дека не е само на крајот на светот, туку зазема период непосредно пред крајот. Во согласност со ова гледиште, тие сметаа дека ние сме во времето на судот, дека се црта линијата на разделување и дека слугите Божји се запечатуваат на челата, чие исполнување ќе биде знак за четирите ангели што ги држат четирите ветрови на земјата (Откровение 7:1) да го ослободат својот зафат.

GSAM 159Разбудување на полноќ

GSAM 159.1“Околу средината на јули, благословот Божји во враќањето на отпаднатите почна да го придружува прогласувањето на времето, и оние што ги прифатија некои од споменатите гледишта, покажаа забележителна промена во своето однесување и ненадејно будење од сон, како што беше предвидено. ‘Во полноќ се слушна глас: Ете, младоженецот доаѓа; излезете да го пресретнете. Тогаш сите тие девици станаа и ги подготвија своите светилки.’ Од јули, овие движења беа во различни делови на Нова Англија, и беа одделни едни од други; но сите беа придружени со Божјиот благослов во враќањето на многумина чии светилки речиси згаснале, и во посветувањето на Неговите свети. На камп-собранието во Ексетер, сите овие влијанија се сретнаа, се споија во едно големо движење и брзо се проширија низ сите адвентистички групи во земјата.”