Kapitlu 2 — Il-Pjan tas-Salvazzjoni Miftuħ

GSAM 38.1“It-tama mdewmija tagħmel il-qalb marida; imma meta tiġi x-xewqa, hija siġra tal-ħajja.”¹ “Għax hekk jgħid il-Mulej tal-eżerċiti: Għad darba oħra, fi ftit żmien, se nħawwad is-smewwiet u l-art, u l-baħar, u l-art niexfa; u se nħawwad in-nazzjonijiet kollha, u x-Xewqa tan-nazzjonijiet kollha tiġi; u se nimla din id-dar bil-glorja, jgħid il-Mulej tal-eżerċiti.”²

GSAM 38.2Minn dak iż-żmien li Adam ġie mkeċċi mill-ġnien ta' Eden u mis-siġra tal-ħajja, il-kliem indirizzat lil Satana dwar iż-żerriegħa tal-mara—“Se jħabbat rasek”—ta tama fit-telfa finali tad-dijavlu, fit-tneħħija tal-iskemi qarrieqa tiegħu, u fir-restawr għas-siġra tal-ħajja. Dak li kien mistenni—iż-Żerriegħa mwiegħda—b'hekk sar “ix-Xewqa tan-nazzjonijiet kollha.”

GSAM 38.3Fil-qawl hawn fuq minn Agġaj jidher li l-wasla ta' dan il-Mixtieq hija marbuta mal-ħin meta l-Mulej se jħawwad kemm is-smewwiet kif ukoll l-art. Pawlu, fil-kitba tiegħu lill-Ebrej, poġġa dak it-tħawwid fil-futur, jgħid: “Għad darba oħra mhux biss inħawwad l-art, iżda wkoll is-sema. U din il-kelma, Għad darba oħra, tfisser it-tneħħija ta' dawk l-affarijiet li jiġu mħawwdin, bħall-affarijiet maħluqa, biex jibqgħu dawk li ma jistgħux jiġu mħawwdin. Għalhekk, billi qed nirċievu renju li ma jistax jiġi mħawwad, ejja jkollna grazzja, biex nistgħu nservu lil Alla b'mod aċċettabbli, b'riverenza u b'biża' qaddisa.”³ Dan il-lingwaġġ dwar it-tħawwid waħdieni, li għad irid iseħħ, jidher li jpoġġih f'konnessjoni mill-qrib mal-istabbiliment finali tar-renju ta' Alla, taħt Kristu, iż-Żerriegħa mwiegħda, “id-Desiderju ta' kull nazzjon.”

GSAM 39.1Ir-restawr li għandu jsir permezz ta' Kristu jista' jidher b'mod ċar f'dawn l-aħħar jiem minn dawk kollha li għandhom il-Bibbja kollha miftuħa quddiemhom. Ma kienx hekk mal-qodma. Il-kelma tal-Mulej waslet għandhom, “preċett fuq preċett, preċett fuq preċett; linja fuq linja, linja fuq linja; hawn ftit, u hemm ftit.”⁴ Allura, fir-rivelazzjoni tal-pjan tas-salvazzjoni lilhom, kien bħat-triq tal-ġusti, “bħal dawl jiddi, li jiddi aktar u aktar sal-jum perfett.”⁵ Għalhekk isir suġġett ta' interess kbir li nsegwu b'mod qasir l-iżvelar gradwali ta' dak il-pjan lill-poplu antik tiegħu.

GSAM 39It-Tardanza Ma Ġietx Irrivelata Fil-bidu

GSAM 39.2Il-Mulej ma dewwimx immedjatament it-tama tagħhom, u ma għamilx qalbhom marida billi żvela lilhom il-fatt li kienu se jgħaddu mijiet ta' snin qabel ma jilħqu l-konsumazzjoni tat-tama tagħhom fis-Semenza mwiegħda. Mill-fatti rreġistrati nistgħu nifhmu li kien permess li jaħsbu li l-ewwel tarbija mwellda kienet dik is-Semenza: u li dalwaqt, b'xi mod, l-Eden kien se jiġi restawrat, u jerġgħu jkollhom aċċess għas-siġra tal-ħajja. Meta twieled Kajn, Eva qalet, “Irċevejt raġel mill-Mulej.”⁶ Xi studjużi tal-Ebrajk jixhdu li, meta jiġi tradott b'mod letterali u sħiħ, it-test jgħid, “Irċevejt raġel, il-Mulej.” Dan ifisser, Hawn hu ż-Żerriegħa li se tagħmel dan ix-xogħol tal-Mulej biex tegħleb lil Satana. M'hemm l-ebda rekord ta' espressjoni bħal din minn Eva meta Abel twieled. Kienet tista', u b'mod naturali kienet taħseb, li l-ewwel imwieled kien dak li kellu jissodisfa l-wegħda. Kemm it-tama tagħha kellha tonqos, u anke tmut, hekk kif in-natura ta' Kajn żviluppat, u hi rat it-triq ħażina tiegħu li fl-aħħar wasslet għall-qtil ta' ħuh. Qabel ma Abel ġie maqtul, żgur li rċevew xi dawl u għarfien dwar l-offerta futura li kellha ssir f'isemhom; għax Abel, kif kien mgħallem divinament, ġab il-ħaruf tiegħu bħala offerta, filwaqt li Kajn, li kien mgħallem l-istess bħal ħuh, ġab offerta mill-frott tal-art, u dan anke imħallat ma' spirtu ta' rabja u ġelosija. Il-qurbana ta' Abel kienet aktar aċċettabbli minn dik ta' Kajn, għax kienet saret “bil-fidi,” u dwarha Pawlu jikteb, “Huwa, għalkemm mejjet, għadu jitkellem.”⁷

GSAM 40Seth hu ż-Żerriegħa?

GSAM 40.1Wara l-mewt ta' Abel, twieled Seth, meta t-tama reġgħet ħajja; “għax Alla,” qalet Eva, “għażel għalija żerriegħa oħra minflok Abel, li qatel Kajn.”⁸ Imbagħad, Seth ġie kkalkulat fil-linja tad-diskendenza minn Adam. (Ara Ġenesi 5:3.) Kajn, l-ewwel imwieled veru, mhuwiex kkalkulat fil-ġenealoġija. Probabbilment Eva ħasbet li issa Seth kien iż-Żerriegħa mwiegħda. Jidher mir-rekord li wara t-twelid ta' Seth, in-nies bdew isejħu lilhom infushom bl-isem tal-Mulej. (Ara l-margini ta' Ġenesi 4:26.) Forse għamlu dan fuq l-ipoteżi li Seth kien dak li kellu jkun ir-rè finali, il-Mulej, u jneħħi d-dominju usurpat ta' Satana.

GSAM 40Tama Ċentrata fuq Noe

GSAM 40.2Fir-rekord qasir tal-avvenimenti mill-ħin ta' Adam sat-twelid ta' Noe, jingħata ftit iktar mill-ġenealoġija tar-razza. Fit-twelid ta' Noe (“il-ġust,” fil-marġni) it-tama qamet mill-ġdid, u n-nies qalu, “Dan innifsu se jikkonsolana fir-rigward tax-xogħol u l-għeja ta' idejna, minħabba l-art li l-Mulej seħitha.”⁹ Il-kelma divina tibqa' siekta dwar kif, jew b'liema mod, kienu jistennew il-kumdità; imma kien hemm tama li l-maledizzjoni fuq l-art kienet se titnaqqas b'xi mod. Għarfien tal-ħażen li kien jeżisti fi żminijiet Noe, meta n-nies kienu se jimlew id-dinja bid-dnub u l-vjolenza tant li r-razza kienet se tinħasel mill-art b'għargħar, u biss Noe u l-familja tiegħu kienu se jsalvaw mid-distruzzjoni; u l-fatt li kellu jwissi lid-dinja għal mija u għoxrin sena mid-distruzzjoni imminenti, kollox kien moħbi minnhom.

GSAM 41Babel Mibni

GSAM 41.1Wara l-għargħar, in-nies ingħataw struzzjonijiet, permezz ta' Noe, biex jimlew l-art; imma hekk kif bdew jimmultiplikaw, irrifjutaw il-pjan tal-Mulej biex imexxihom. Nimrod waqqaf ir-renju ta' Babel (li wara ssejjaħ Babilonja, l-ewwel gvern terrestri).¹⁰ Ftit wara, in-nies bdew il-bini tat-torri ta' Babel, biex jagħmlu għalihom isem u biex ma jitferrux madwar id-dinja, eżattament il-kontra ta' dak li l-Mulej, permezz ta' Noe, kien għallimhom. Minflok jistennew bil-paċenzja lill-Mulej biex iwettaq l-iskopijiet tiegħu, ħadu l-affarijiet f'idejhom stess, meta Alla kkonfondahom fil-lingwaġġ tagħhom, u b'hekk tferrxu.

GSAM 41Abraham biex ikun werriet tad-dinja

GSAM 41.2Meta nsegwu r-rekord qasir sal-għaxar ġenerazzjoni minn Noe, niltaqgħu mas-sejħa ta' Abraham, li lilhu l-Mulej qal: “Il-pajjiż kollu li tara, se nagħtih lilek u lil nislek għal dejjem. U nagħmel in-nisel tiegħek bħat-trab tad-dinja: hekk li kieku raġel seta' jgħodd it-trab tad-dinja, in-nisel tiegħek ukoll ikun magħdud. Qum, imxi madwar l-art fit-tul u fil-wisa' tagħha; għax se nagħtiha lilek.”¹¹ Minkejja din il-wegħda lil Abraham li kellu jkollu l-art, il-Mulej assigura li kien se jmut. Pawlu jgħid li hu ħareġ f'“post li wara kellu jirċievi bħala wirt.”¹² Din il-mistoqsija dwar il-kisba tal-wegħda ġiet ċara bla dubju lil Abraham f'viżjoni minn Alla, għax hu “kien qed ifittex belt li għandha fondazzjonijiet, li l-bennej u l-ħallieq tagħha hu Alla.”¹³ Fir-Rumani 4:13 jgħid li l-wegħda kienet “li jkun eredi tad-dinja;” mhux fl-istat preżenti tagħha, iżda aktar tard, wara li jerġa' jkun ħaj.

GSAM 42.1Minn perspettiva umana, Abraham ma rnexxilux jara kif iż-żerriegħa mwiegħda setgħet tkun uliedu stess. Għalhekk suġġerixxa li Eliezer, l-amministratur tiegħu, jissejjaħ iż-żerriegħa. Il-Mulej qal, “Le; iżda se jkun wieħed li joħroġ minn ġufek stess.” Issa l-Mulej jibda juri lilu li x-xogħol finali taż-żerriegħa tiegħu mhux se jkollu twettiq immedjat. Qal lil Abraham, “Iż-żerriegħa tiegħek se tkun barranija f'pajjiż li mhux tagħhom, u se jservuhom; u se jaffliguhom erba' mitt sena.... U inti tmur għand missirijietok fil-paċi; inti tkun midfun f'età avvanzata tajba.”¹⁴

GSAM 42.2Il-mara ta' Abraham ipproponiet pjan mhux għaqli biex tħaffef it-twettiq tal-wegħda; imma wara li twieled Isakk, iben veru ta' Abraham u Sara, il-mara leġittima tiegħu, il-Mulej qal dwar Ishmael u ommu Hagar, “Keċċi lil din l-ilsira u lil binha.”

GSAM 42.3Fit-test tal-fidi ta' Abraham fl-offerta ta' Isakk fuq l-artal, hu tgħallem lezzjoni dwar is-suġġett tar-risurrezzjoni tal-mejtin. Huwa jingħad dwaru, “Huwa kkunsidra li Alla seta' jressqu [Isakk] lura anke mill-mejtin; minn fejn ukoll irċevieh b'mod figurattiv.”¹⁵

GSAM 42Iż-Żerriegħa Vera

GSAM 42.4Abraham kien darba mħarreġ li ż-Żerriegħa vera, permezz tagħha l-ġnus kollha kienu se jiġu mberkijin, għalkemm kienet minn nislu skont il-laħam, fil-fatt kienet il-Kristu ta' Alla; għax il-Mulej ma qallux “Żerriegħat, bħal ta' ħafna; imma bħal ta' wieħed, u għan-nisel tiegħek, li hu Kristu.”¹⁶ L-Appostlu Pawlu qal dwar dan, “L-Iskrittura, meta rat minn qabel li Alla kien se jġustifika l-ġnus permezz tal-fidi, ħabbret qabel l-Evanġelju lil Abraham, tgħid: Fik se jkunu mberkina l-ġnus kollha.”¹⁷ Il-wegħda lil Abraham ġiet imġedda lil Isakk u lil nislu,¹⁸ u wkoll lil Ġakob.¹⁹

GSAM 42.5Peress li Ġakob kellu tnax-il iben, issa b'mod naturali tinqala' il-mistoqsija: Permezz ta' min se tiġi traċċata l-linja taż-Żerriegħa vera? Fit-testimonjanza ispirata mogħtija minn Ġakob dwar uliedu, il-każ ġie solvut: “Il-bastun tal-mexxej ma jitlaqx minn Ġuda, u lanqas min iġib il-liġi minn bejn saqajh, sakemm jasal Shiloh; u għalih ikun il-ġbir tal-poplu.”²⁰ Fil-kisba ta' dan, hu xieraq li ninnota hawn li l-Iżraeliti, għalkemm kienu suġġetti għal nazzjonijiet differenti, kienu permessi li jkollhom is-Sanhedrin tagħhom. Għalhekk Ġuda — it-tribù tal-Lhud li ngħata dan l-isem minn Ġuda — kellu ċerta vuċi fil-gvern tagħhom sakemm Shiloh (Kristu) verament wasal.

GSAM 43Iż-Żmien Moħbi

GSAM 43.1Il-patriarki kellhom ċertu għarfien dwar ir-restawr u dwar iż-Żerriegħa mwiegħda; iżda meta jew kemm żmien qabel kellu jiġi kien għadu moħbi minnhom. Hekk kif id-diskendenti ta' Ġakob żdiedu fl-Eġittu, u l-Asirjan—il-Faraon (Isaija 52:4)—li “ma kienx jaf lil Ġużeppi,”²¹ oppressahom, il-moħħijiet tagħhom b'mod naturali reġgħu marru għall-400 (fil-fatt 430) sena imsemmija lil Abraham bħala l-perjodu li jkopri l-afflizzjonijiet tagħhom u l-waqfa tagħhom bħala barranin, bit-tama li t-tħelsien minn dawn kien se jwassal għall-wirt imwiegħed.

GSAM 43.2Meta twieled Mosè, il-ġenituri tiegħu raw li “kien tifel sabiħ.”²² Żgur li kien ingħatalhom dawl li kien se jkun, taħt Alla, il-mexxej li jeħles lil Iżrael mis-sklavija krudili tagħhom. Bla dubju, dan l-għarfien ġie mogħti lil Mosè; għax meta, fl-età ta' erbgħin sena, iddeċieda b'mod sħiħ li jmur mal-Iżraeliti oppressi, u jsofri afflizzjoni magħhom minflok ma jkun imsejjaħ iben bint Farawn u eredi tat-tron Eġizzjan,²³ u meta beda jiddefendi l-kawża tan-nies tiegħu, u fid-difiża tagħhom qatel Eġizzjan, ħaseb b'sorpriża kbira li ma rrikonoxxewx ix-xogħol tiegħu; “għax kien jaħseb li ħutu kienu jifhmu kif Alla permezz ta' idejh kien se jeħleshom.”²⁴

GSAM 44.1Meta wasal iż-żmien tal-Mulej biex l-Iżraeliti joħorġu mill-Eġittu, telqu, u fil-jum stess u fil-ħin stess li kien previst. Eżodu 12:40, 41. Ma setgħux jikkunsidraw lil Mosè bħala r-rè tagħhom finali u ż-żerriegħa li lilha saret il-wegħda, għax kien mit-tribù ta' Lewi, u ma kienx Ġakob, fil-predizzjoni ispirata tiegħu, ħabbar li Ġuda jkun ir-rè tagħhom sakemm jasal Shiloh?

GSAM 44“Se narah, imma mhux issa.”

GSAM 44.2Meta l-Iżraeliti kienu fit-triq tagħhom lejn Kana'an, Balak, ir-re ta' Moab (nisel ta' Lot), sejjaħ lil Balaam biex jisħet lil Iżrael. Il-Mulej biddel is-saħta tiegħu f'barka, permezz tagħha rċevew dawl addizzjonali, maħsub biex ineħħi l-ħsieb li t-tħelsija finali mill-usurpazzjoni ta' Satana tkun immedjata meta jidħlu f'Kana'an. Ir-rakkont fis-Skrittura dwar dan jgħid, Balaam, f'viżjoni minn Alla, qal, “Se narah, imma mhux issa; se nħares lejh, imma mhux qrib: se toħroġ Stilla minn Ġakob, u se jqum Xettru minn Iżrael, u se jħabbat l-angoli ta' Moab, u jeqred lil ulied Set kollha.”²⁵

GSAM 44.3Din iż-żerriegħa numeruża li ħarġet minn Abraham jitkellem dwarha Pawlu b'dan il-mod: “Għalhekk minn wieħed, u minnu li kien qisu mejjet, ħarġu daqshekk ħafna, bħan-numru ta' stilel fis-sema, u bħar-ramel li hemm ħdejn il-baħar li ma jistgħux jitgħoddu. Daqs kemm huma, kollha mietu fil-fidi, mingħajr ma rċevew il-wegħdi, iżda rawhom minn bogħod, u kienu konvinti minnhom, u aċċettawhom, u ammettew li kienu barranin u pellegrini fuq l-art.”²⁶

GSAM 44.4Il-qalb ta' Iżrael ma kellhiex taqa' jew tkun skuraġġita mill-predizzjoni ta' Balaam li t-tlestija tat-tama tagħhom mhix “issa,” u lanqas “qrib”; għax il-Mulej, mhux wisq qabel din il-profezija, kien ħalef fuq ħajtu stess li l-istat glorjuż kien se jasal fl-aħħar. Permezz ta' Mosè qal, “Imma daqs kemm jien ħaj, l-art kollha se timtela bil-glorja tal-Mulej.”²⁷ Fid-jiem tal-profeta Ħabakkuk, 863 snin wara, l-istess verità ġiet irripetuta, iżda msemmija bħala avveniment li għadu fil-futur: “għax l-art se timtela bil-għarfien tal-glorja tal-Mulej, bħalma l-ilmijiet jkopru l-baħar.”²⁸

GSAM 45Is-Servizz tas-Santwarju Tip tal-Veru

GSAM 45.1Meta l-Mulej ħareġ lil Iżrael mill-Eġittu, ħabbar quddiem il-kamp kollu l-liġi tiegħu ta' preċetti morali, u tahom kopja minnha fuq ġebel, mnaqqxa bis-saba' tiegħu stess, biex ikunu dejjem imfakkra f'dak is-Salvatur li fl-aħħar kien se jagħmel sagrifiċċju minnu nnifsu għalihom; u biex bil-virtù tad-demm prezzjuż tiegħu d-dnubiet tagħhom jitnaddfu, waqqaf santwarju fid-deżert. Dan it-tabernaklu, jew santwarju, fil-kostruzzjoni kollha tiegħu, Mosè ġie mħeġġeġ biex jagħmlu eżattament bħall-mudell li l-Mulej wera lilu fuq il-muntanja.²⁹ Is-servizz f'dan is-santwarju kien dell tas-servizz reali ta' Kristu fis-santwarju tas-sema.³⁰ Filwaqt li l-għan ta' Alla fl-offerti u s-sagrifiċċji tas-santwarju kien li jżomm quddiem in-nies dell ta' “affarijiet tajbin li ġejjin,”³¹ l-isforz ta' Satana kien li jwassal lin-nies biex jiffokaw fuq l-offerta nnifisha, minflok fuq Kristu u s-servizz reali tiegħu, li tiegħu din kienet biss eżempju. B'hekk kien qed jipprova jwassalhom biex jiddependu fuq l-opri tagħhom stess għas-salvazzjoni.

GSAM 45.2Kien il-għan tal-Mulej li jkun ir-re tal-poplu tiegħu — l-Iżraeliti — biex jiġġieled il-battalji tagħhom u jissottometti n-nazzjonijiet. Kien għandu l-metodu tiegħu ta' gvern, kif jidher mit-test li ġej: “Meta kien ħassar seba' nazzjonijiet fl-art ta' Kana'an, qassmilhom l-art tagħhom bix-xorti. U wara dan tahom ġudikanti għal madwar erba' mija u ħamsin sena, sa Samwel il-profeta.”³²

GSAM 45Iżrael Jitlob Re

GSAM 45.3L-Iżraeliti ċarament ma kinux jħobbu l-mod kif il-Mulej kien imexxihom. Madankollu, kien il-għan u r-rieda tiegħu li jkunu poplu speċjali, distint minn dawk kollha madwarhom. Kieku kienu segwew l-istruzzjonijiet tiegħu b'mod strett, anke n-nazzjonijiet kienu jgħidu dwarhom, “Żgur li dan in-nazzjon kbir hu poplu għaqli u li jifhem. Għax hemm nazzjon kbir bħal dan, li għandu lil Alla daqshekk qrib lejh, bħall-Mulej Alla tagħna f'kull ħaġa li nsejħulu għaliha?”³³

GSAM 46.1Fin-nuqqas ta' sodisfazzjon tagħhom, talabuh lil Samwel biex jappunta re fuqhom, u l-Mulej qal lil Samwel, “Huma rrifjutawni biex ma nsaltanx fuqhom.”³⁴ Erġgħu qalu lil Samwel, u b'mod ftit aktar imperattiv, “Issa agħmlilna re biex jiġġudikana bħan-nazzjonijiet kollha.”³⁵ Samwel spjega b'attenzjoni l-oppressjoni li kienet se tiġi fuqhom jekk kellhom re, imma “madankollu n-nies irrifjutaw li jobdu l-vuċi ta' Samwel; u qalu, Le; imma irridu re fuqna; biex aħna wkoll inkunu bħan-nazzjonijiet kollha; u biex ir-re tagħna jiddeċiedi fuqna, u joħroġ quddiemna, u jiġġieled il-battalji tagħna.”³⁶

GSAM 46.2Għalhekk kellhom rejiet biex imexxu lilhom għal madwar ħames mija sena, l-ewwel bħala renju wieħed taħt Saul, David u Salamun; imbagħad maqsuma f'żewġ renji, Iżrael u Ġuda. Ftit biss mir-rejiet tagħhom kienu tajbin u ġusti, iżda l-maġġoranza kienu ħżiena, u mexxew lin-nies fl-idolatrija u f'iniqwitajiet kbar. Għalhekk in-nies ma kinux biss bħall-ġnus madwarhom fil-fatt li kellhom re, iżda wkoll fil-ħażen, fit-tluq mill-Alla ta' missirijiethom, u fl-adorazzjoni tal-idoli u l-armati tas-sema.

GSAM 46.3Il-Mulej qal dwar din il-ħakma rjali, minn fomm il-profeta Osea, “O Iżrael, inti ħassart lilek innifsek; imma fija hemm l-għajnuna tiegħek. Jien inkun ir-re tiegħek; fejn hu ieħor li jista' jsalvak f'kull belt tiegħek? U l-imħallfin tiegħek, li għalihom għedt, Agħtuni re u prinċpijiet? Jien tajtlek re fir-rabja tiegħi, u ħadtu 'l bogħod fil-korla tiegħi.”³⁷

GSAM 47Ir-Renju Mqalleb

GSAM 47.1Din il-ħakma monarkika kompliet sakemm il-Kaldej ħarqu lil Ġerusalemm, ħadu ir-reċipjenti tat-tempju, u ħadu lil Ġuda priġunier lejn Babilonja, fejn baqgħu għal sebgħin sena, kif kien mħabbar kontrihom. Fil-waqfien ta' din il-gvernanza monarkika, il-Mulej qal permezz tal-profeta Eżekjel lil Sedekija, l-aħħar re tagħhom, “Int prinċep profanu u ħażin ta' Iżrael, li wasal il-jum tiegħek, meta l-inikwità tispiċċa, hekk jgħid il-Mulej Alla: Neħħi d-djadema, u neħħi l-kuruna: dan mhux se jibqa' l-istess: għolli lil min hu baxx [il-mexxej ta' Babilonja], u naqqas lil min hu għoli [dan il-mexxej li għolla tant lilu nnifsu, mit-tribù ta' Ġuda]. Se naqleb, naqleb, naqlebha: u ma tibqax iżjed, sakemm ma jasal dak li għandu d-dritt; u nagħtihielu.”³⁸

GSAM 47.2Dan il-mexxej leġittimu, iż-Żerriegħa vera, hu Kristu. Dwaru kiteb il-profeta Miċa, “Int, o torri tal-merħla, il-fortizza tal-bint ta' Sijon, għandek jasal, anki l-ewwel dominju [dominju fuq l-art, restawrat fi Kristu]: ir-renju jasal għand bint Ġerusalemm.”³⁹

GSAM 47.3Meta Iżrael tilef ix-xettru, dan għadda f'idejn ir-re ta' Babilonja. Hekk kif kienu suċċessivament taħt il-gvern ta' Medo-Persja, il-Greċja u r-Ruma, ir-renju ġie mħassar tliet darbiet. Fil-perjodu ta' Cesari Awgostu, imperatur tar-Ruma, Kristu, l-eredi leġittimu għat-tron ta' David,—iż-Żerriegħa vera tal-mara, ta' Abraham u ta' David,—twieled, u bil-mod li kien imbassar.

GSAM 47.4Sabiex in-nies jafu li l-Mexxej leġittimu, iż-Żerriegħa vera, kien iktar minn bniedem mortali ordinarju b'saltna qasira, il-Mulej ħeġġeġ lis-salmista biex jikteb hekk: “Nagħmlu l-ewwel-wild tiegħi, ogħla mir-rejiet tad-dinja. Il-ħniena tiegħi inżomm għalih għal dejjem, u l-patt tiegħi jibqa' sod miegħu. Anke n-nisla tiegħu nagħmilha tdum għal dejjem, u t-tron tiegħu bħall-jiem tas-sema.” “In-nisla tiegħu tdum għal dejjem, u t-tron tiegħu bħax-xemx quddiemi. Se jkun stabbilit għal dejjem bħall-qamar, u bħala xhud fidili fis-sema.”⁴⁰

GSAM 48.1Fil-profezija ta' Isaija naqraw aktar dwar dan il-Gvernatur kif ġej: “Għalina twieled tifel, għalina ngħata iben: u s-setgħa tkun fuq spallejh; u ismu jissejjaħ Għaġeb, Kunsillier, Alla l-Qawwi, Missier l-Eternità, il-Prinċep tal-Paċi. Iż-żieda tal-gvern tiegħu u tal-paċi ma jkollhiex tmiem, fuq it-tronu ta' David, u fuq ir-renju tiegħu, biex jorganizzah, u jistabbilixxih bil-ġudizzju u bil-ġustizzja minn issa 'l quddiem għal dejjem. L-entużjażmu tal-Mulej tal-armati se jwettaq dan.”⁴¹

GSAM 48It-trasport ta' Enok u Elija

GSAM 48.2Hemm registri ta' persuni fl-antikità li ġew meħuda fis-sema mingħajr ma għaddew mill-mewt. Dwar Enok, is-seba' minn Adam, jingħad li “mexa ma' Alla: u ma baqax; għax Alla ħadu.”⁴² “Bil-fidi Enok ġie meħud biex ma jarax il-mewt; u ma nstabx, għax Alla kien ħadu; għax qabel ma ttieħed kellu dan it-testimonju, li għoġob lil Alla.”⁴³

GSAM 48.3Ukoll, waqt li Elija u Elisha kienu qed jimxu flimkien, “ġara li, hekk kif kienu għadhom sejrin u qed jitkellmu, deher karru tan-nar u żwiemel tan-nar, u firduhom minn xulxin; u Elija tela' fis-sema f'tromba tar-riħ. U Elisha rah, u għajjat: Missieri, missieri, il-karru ta' Iżrael u r-rikkieba tiegħu! U ma rahx aktar.”⁴⁴

GSAM 48.4Enok profetizza dwar il-miġja ta' Kristu bħala l-imħallef tad-dinja kollha, b'dawn il-kliem: “Ara, il-Mulej qed jiġi ma' għexieren ta' eluf mill-qaddisin tiegħu, biex jagħti sentenza fuq kulħadd, u biex jikkonvinċi lil dawk kollha bla qima fosthom dwar il-ħtijiet kollha bla qima li wettqu, u dwar il-kliem kollu iebes li l-midinbin bla qima tkellmu kontrih.”⁴⁵

GSAM 49Ġob Għallem dwar il-Ġejja tal-Mulej

GSAM 49.1Ġob, li jingħad li għex fi żminijiet Mosè, kellu ċertu għarfien dwar il-wasla ta' Kristu u r-risurrezzjoni; għax qal, “O kieku kliemi kien miktub issa! O kieku kienu stampati f'ktieb! O kieku kienu mniżżla b'penna tal-ħadid u biċ-ċomb fil-blat għal dejjem! Għax naf li l-Feddej tiegħi jgħix, u li fl-aħħar jum se jqum fuq l-art; u għalkemm wara l-ġilda tiegħi l-vermi jħassru dan il-ġisem, madankollu fil-laħam tiegħi se nara lil Alla: li se narah jien stess, u għajnejja se jarawh, u mhux ieħor.”⁴⁶

GSAM 49It-Tronu ta' David, it-Tronu tal-Mulej

GSAM 49.2It-tronu ta' David kien imsejjaħ it-tronu tal-Mulej. “Salamun qagħad fuq it-tron tal-Mulej bħala re minflok David missieru.”⁴⁷ Il-Mulej kien “għamel ġurament miegħu [David], li mill-frott tal-ġenbejn tiegħu, skont il-laħam, kien se jqajjem lil Kristu biex joqgħod fuq it-tron tiegħu: hu, meta ra dan minn qabel, tkellem dwar il-qawmien ta' Kristu, li ruħu ma tħallietx fl-infern, u lanqas ġismu ma ra korruzzjoni.”⁴⁸ U huwa wkoll imsemmi dwar ir-renju futur ta' Kristu, li Huwa se joqgħod fuq it-tronu ta' David. (Ara Isaija 9:7.) Erġa' jingħad, “Ir-rejiet tad-dinja poġġew lilhom infushom, u l-mexxejja jikkonsultaw flimkien, kontra l-Mulej u kontra l-Midluk tiegħu.... Madankollu, poġġejt ir-re tiegħi fuq l-għolja qaddisa tiegħi ta' Sijon. Se nħabbar id-digriet: il-Mulej qalli, Inti l-Iben tiegħi; illum nissiltek.”⁴⁹ Erġa' qal il-Mulej lill-Mulej tiegħi, “Oqgħod fuq il-lemin tiegħi, sakemm nagħmel lill-għedewwa tiegħek pedestal għas-saqajn tiegħek.”⁵⁰

GSAM 49Il-Lhud Konfużi

GSAM 49.3Dawn it-testi ħawdu lill-Lhud. Hawn kienet problema li ma setgħux isolvu: jekk David sejjaħlu Mulej, kif kien hu ibnu? Kif seta' jkun tifel imwieled miż-żerriegħa ta' David, u madankollu jkun Immanuel—Alla magħna? Madankollu Isaija, il-profeta tagħhom stess, ħabbar, “Verġni se tnissel, u twelled iben, u se ssemmih Immanuel.”⁵¹

GSAM 50.1Kristu kien jaf sew il-mistoqsija li kienet se tpoġġi fis-silenzju lill-Fariżej li kienu jfittxu difetti, u għalhekk staqsiehom, “X'taħsbu dwar il-Kristu? Bin min hu hu? Qalulu, Bin David. Qalilhom, Kif mela David fl-Ispirtu jsejjaħlu Mulej, meta jgħid, 'Il-Mulej qal lil Mulej tiegħi, Oqgħod fuq il-lemin tiegħi, sakemm inpoġġi l-għedewwa tiegħek taħt saqajk? Jekk David imbagħad isejjaħlu Mulej, kif hu ibnu?”⁵²

GSAM 50.2Dan is-suġġett jiġi msemmi mill-ġdid fis-Salm 45:6, 7: “It-tron tiegħek, o Alla, hu għal dejjem u għal dejjem: ix-xettru tar-renju tiegħek hu xettru ta' ġustizzja. Int tħobb il-ġustizzja u tobgħod il-ħażen: għalhekk Alla, l-Alla tiegħek, dilkek biż-żejt tal-ferħ fuq il-ħbieb tiegħek.”⁵³ Bil-kitbiet Qaddisa quddiem il-moħħ, il-poplu Lhud kien għandu kunċetti għoljin dwar il-karattru tal-Gvernatur u tar-Restawratur futur. Ma setax ikun mod ieħor.

GSAM 50Iż-Żerriegħa ta' Oriġini Divina

GSAM 50.3Ġew mogħtija istruzzjonijiet dettaljati dwar Kristu u t-twelid tiegħu, għax il-Mulej permezz tal-profeta Miċa ddetermina l-oriġini divina tiegħu, u anke r-raħal żgħir fejn kellu jitwieled: “Imma int, Betlehem ta' Efrata, għalkemm int żgħira fost l-eluf ta' Ġuda, minnek joħroġ għalija dak li se jkun mexxej fl-Iżrael; li l-ħruġ tiegħu ilu mill-qedem, minn dejjem” (fil-marġni, Ebrajk, minn “jiem l-eternità”).⁵⁴

GSAM 50Il-Preżenza t'Alla Manifesta fis-Shekinah u fis-Sħaba

GSAM 50.4Aktar 'il quddiem fl-istorja tal-Iżraeliti, meta Salamun temm il-bini tat-tempju, li qal li kellu jkun “magnifiku” ħafna, is-shekinah tal-glorja t'Alla ħadet il-pożizzjoni tagħha bejn il-kerubini fuq is-siġġu tal-ħniena. Ir-rekord jgħid li fid-dedikazzjoni tat-tempju, hekk kif il-qassisin ħarġu mill-post qaddis, “is-sħaba mliet id-dar tal-Mulej, u l-qassisin ma setgħux joqogħdu biex iwettqu s-servizz minħabba s-sħaba: għax il-glorja tal-Mulej kienet imliet id-dar tal-Mulej.”⁵⁵ Il-preżenza tal-Mulej f'dan it-tempju kienet manifesta quddiem għajnejn in-nies fis-sħaba tal-glorja. Il-Mulej wieġeb għat-talba ta' Salamun f'din l-okkażjoni, u qallu, “Smajt it-talba tiegħek, u għażilt dan il-post għalija bħala dar tas-sagrifiċċju.”⁵⁶

GSAM 51.1In-nies għamlu dnub—għaddew għall-idolatrija—u b'konsegwenza, il-belt u s-santwarju tagħhom kienu f'ruini għal sebgħin sena. Wara l-kattività, it-tempju ġie mibni mill-ġdid taħt it-tmexxija ta' Żerubbabel. Għalkemm kien inferjuri fis-sbuħija għal dak mibni minn Salamun, il-Mulej qal dwaru permezz tal-profeta tiegħu, “Il-glorja ta' din id-dar l-aħħar se tkun akbar minn dik tal-ewwel.”⁵⁷ Din id-dar ġiet imżejna minn Erodi, u fil-btieħi tagħha s-Salvatur għallem. Id-dar l-ewwel kellha sħaba ta' glorja li tirrappreżenta lill-Mulej, imma fis-sekonda daħal is-Salvatur innifsu, il-Ħallieq ta' kull ħaġa.

GSAM 51Ir-Renju Glorjuż taz-Zokk ta' Ġesse

GSAM 51.2Għal dawk li kienu qed jistennew bil-ħerqa fi żminijiet Isaija, ir-rappreżentazzjonijiet permezz tal-profezija tiegħu tal-affarijiet glorjużi marbuta mar-redenzjoni finali kellhom ikunu sors ta' saħħa u tħeġġiġ. Dawn il-profeziji jerġgħu jiddelineaw b'mod ċar ħafna l-linja minn fejn kellu jiġi dan il-Feddej mistenni, kif ġej: “U toħroġ rimja miz-zokk ta' Ġesse, u Fergħa tikber mill-għeruq tiegħu: u l-Ispirtu tal-Mulej jistrieħ fuqu, l-Ispirtu tal-għerf u tal-fehim, l-Ispirtu tal-parir u tal-qawwa, l-Ispirtu tal-għarfien u tal-biża' tal-Mulej; u jagħmlu ta' fehim mgħaġġel fil-biża' tal-Mulej; u ma jiġġudikax skont dak li jaraw għajnejh, u lanqas ma jwiddeb skont dak li jisimgħu widnejh: imma bil-ġustizzja jiġġudika l-fqir, u jagħti deċiżjoni ġusta favur l-umli tad-dinja: u jħabbat l-art bil-bastun ta' fommu, u bin-nifs ta' xufftejh joqtol il-ħżiena.”⁵⁸

GSAM 52Ir-Resurrezzjoni Mgħallma mill-Profeti

GSAM 52.1Il-profeta Isaija wkoll għallem id-duttrina tar-risurrezzjoni tal-mejtin, f'dawn il-kliem ta' konsolazzjoni: “F'din il-muntanja l-Mulej tal-forzi jagħmel għal kulħadd festa ta' ikel xaħmi, festa ta' inbejjed fuq il-qiegħ, ikel xaħmi mimli mudullun, inbejjed fuq il-qiegħ imsaffija tajjeb. U f'din il-muntanja jeqred il-wiċċ tal-kopertura mqiegħda fuq il-poplu kollu, u l-velu li huwa mifrux fuq in-nazzjonijiet kollha. Hu jibla' l-mewt fil-vittorja; u l-Mulej Alla jħassar id-dmugħ minn fuq kull wiċċ; u jneħħi l-għajb tal-poplu tiegħu minn fuq l-art kollha; għax il-Mulej tkellem. U f'dak il-jum jingħad: Ara, dan hu l-Alla tagħna; stennejna għalih, u hu jsalvana: dan hu l-Mulej; stennejna għalih, se nifirħu u nħossu kuntenti fis-salvazzjoni tiegħu.”⁵⁹

GSAM 52Ir-Renju ta' l-Art Irinnovata

GSAM 52.2L-istess profeta jgħid li se tkun art imġedda li fiha se jiġi stabbilit ir-renju finali: “Għax, ara, jien noħloq smewwiet ġodda [smewwiet atmosferiċi] u art ġdida; u l-ewwel ma jiftakruha, u lanqas ma tiġi f'moħħhom [fil-marġni, Ebrajk, ‘tiġi fuq il-qalb,’ jiġifieri, biex terġa' tkun mixtieqa]. Imma ifirħu u thennew għal dejjem f'dak li noħloq: għax, ara, se noħloq lil Ġerusalemm biex tkun ta' ferħ, u lin-nies tagħha biex ikunu ta' għajjat ta' ferħ. U se nifraħ f'Ġerusalemm, u nsib il-ferħ fil-poplu tiegħi: u l-leħen tal-biki ma jinstemax aktar fiha, u lanqas il-leħen tal-għajjat. Minn dakinhar 'il quddiem [minn meta tinħoloq l-art il-ġdida] m'hemmx iktar tarbija ta' ġranet [tifel li jgħix ftit], u lanqas raġel anzjan li ma jkunx temm il-ġranet tiegħu [anzjanità prematura]: għax it-tifel jmut fl-età ta' mitt sena [f'żminijiet meta n-nies kienu jilħqu ħajja ta' disgħa mija sena, it-tfal setgħu jkunu ta' mitt sena]; imma l-midneb meta jkollu mitt sena [fl-aħħar snin ta' ħajja ta' mitt sena] ikun misħut. [Dawk li jmutu fil-ħin meta tinħoloq l-art il-ġdida huma dawk li jintilfu fil-‘qerda tan-nies bla qima.’ 2 Pietru 3:7.] U jibnu djar u jgħixu fihom; u jħawlu għelieqi tal-inbid u jieklu l-frott tagħhom. Ma jibnux biex ieħor jgħix fihom; ma jħawlux biex ieħor jiekol: għax bħad-jiem ta' siġra [is-siġra tal-ħajja, fis-Settanta] huma d-jiem tal-poplu tiegħi, u l-magħżulin tiegħi se jgawdu għal żmien twil mix-xogħol ta' idejhom.”⁶⁰

GSAM 53.1Eżekjel iħares 'l isfel permezz tal-vista twila taż-żmien sal-qawmien tal-mejtin. Permezz tiegħu l-Mulej jgħid, “Ara, o poplu tiegħi, se niftaħ il-qabriet tagħkom, u nġibkom 'l fuq mill-qabriet tagħkom, u nġibkom fil-pajjiż ta' Iżrael.”⁶¹

GSAM 53“Huwa Ħa Fuqu l-Uġigħ Tagħna”

GSAM 53.2Lill-Isaija, il-profeta tal-Evanġelju, ġew rivelati b'mod aktar sħiħ il-prova, it-tbatijiet u l-mewt tas-Salvatur f'isem il-bnedmin. “Min,” jgħid il-profeta, “emmen ir-rapport tagħna? U lil min ġie rivelat driegħ il-Mulej? Għax jikber quddiemu bħal pjanta tenera, u bħal għerq minn art niexfa: m'għandux dehra, lanqas ġmiel; u meta narawh, m'hemm l-ebda sbuħija li nistgħu nixtiequh. Huwa mistmerr u miċħud mill-bnedmin; raġel ta' uġigħ, u familjari mal-uġigħ: u aħna bħallikieku ħbejna wiċċna minnu; kien mistmerr, u aħna ma stmajniehx. Żgur li hu ħa fuqu l-uġigħ tagħna, u ġarr l-afflizzjonijiet tagħna; madankollu aħna ħsibna li kien imħabbat, imsawwat minn Alla u mġarrab. Iżda hu ġarrab il-feriti minħabba t-trasgressjonijiet tagħna, u ġie mfarrak minħabba l-inikwitajiet tagħna; il-kastig għall-paċi tagħna kien fuqu; u bil-feriti tiegħu aħna nfejqu.”⁶²

GSAM 53.3Daqshekk kbar dawn l-avvenimenti biex iseħħu fi żmieni? setgħu staqsew in-nies, kif ukoll il-profeta. It-tweġiba kienet tkun, Issa mhux se jiġru; għadu ma wasalx iż-żmien għall-wasla ta' dan il-Feddej kbir; imma jgħid il-profeta, “Għajnejk se jaraw lir-Re fil-ġmiel tiegħu; se jaraw l-art li tinsab 'il bogħod ħafna.”⁶³

GSAM 54Il-Profetiji ta' Danjel Jirrivelaw il-Futur

GSAM 54.1Madankollu, kien permezz tal-profeta Danjel li l-Mulej beda jgħallem lill-poplu tiegħu dwar ir-renji konsekuttivi li kellhom joħorġu u jmexxu sa l-istabbiliment tar-renju tiegħu li ma jintemm qatt; u biex jirrivela perjodu speċjali ta' żmien, minn avveniment li għadu kellu jiġri, sal-apparizzjoni vera u l-qtugħ tal-Messija. L-interpretazzjoni tal-ħolma ta' Nebukadnezzar żvelat li l-erba' saltniet li kellhom imexxu d-dinja kienu se jonqsu fil-qawwa u fil-kobor skont ir-rata tan-nuqqas fil-valur tad-deheb, il-fidda, il-bronż u l-ħadid; u li fl-aħħar, l-istat imkisser u mhux magħqud tas-saltniet kien se jkun komparabbli mal-fraġilità tal-ħadid imħallat ma' tafal tajni. Imbagħad kellha tiġi s-saltna tas-smewwiet li kellha ssegwi t-tnaqqis ta' dawk is-saltniet li kienu se jsiru bħal qxur mill-qiegħa tad-dris tas-sajf, sabiex ma jinstabx post għalihom, filwaqt li s-saltna ta' Alla kienet se timla l-art kollha.

GSAM 54.2Imbagħad, fil-viżjoni tas-seba' kapitlu, taħt is-simboli tal-erba' bestji kbar, l-istess suġġett jiġi trattat mill-ġdid, u jiġu ppreżentati karatteristiċi oħra ta' dawn ir-renji. F'dan il-kapitlu tiġi traċċata l-karriera u x-xogħol tal-qawwa tal-“qarn iż-żgħir” li kellha toħroġ, wara d-diviżjoni tar-renju r-raba' f'għaxar partijiet, billi teqred jew tissottometti tlieta minnhom biex tistabbilixxi ruħha bħala mexxej spiritwali fuqhom kollha. Din il-qawwa papali se tkompli fl-istat maqsum u fraġli tar-renju r-raba', sa għal 1260 sena. B'hekk ġew rivelati avvenimenti li jwasslu sal-ħin meta Kristu jirċievi r-renju mingħand Missieru, u jagħtih lis-santi tal-Għoli; renju li fl-aħħar se jkollu s-setgħa fuq l-art kollha, u se jdum għal dejjem.

GSAM 55L-Elfejn u Tliet Mitt Jum

GSAM 55.1Fit-tmien kapitlu ta' Danjel, taħt il-viżjoni tal-muntun, il-mogħża, u l-“qarn iż-żgħir li kiber immens,” il-profeta jerġa' jitwassal sal-aħħar taż-żmien. Fil-versi 13 u 14 l-attenzjoni tiegħu tiġi msejħa għal perjodu ta' żmien—2300 jum—li jdum sa l-ġudizzju. Din kienet medda twila ta' żmien, u għalhekk il-profeta fehemha; għax l-anġlu infurmah li l-viżjoni kienet għadha għal ħafna jiem. Sa dakinhar ma kinitx ingħatat data għall-bidu ta' dawk il-jiem, u għalhekk jgħalaq il-kapitlu billi jgħid, “Bqajt mistagħġeb bil-viżjoni; imma ħadd ma fehemha.”

GSAM 55Is-Sebgħin Ġimgħa sal-Messija

GSAM 55.2It-tisa' kapitlu jirrakkonta dwar l-anġlu li ġie għand Danjel, bħala tweġiba għall-petizzjoni tiegħu, biex jagħtih ħila u fehim. Huwa infurmah dwar perjodu ta' sebgħin ġimgħa. Disgħa u sittin minn dawn il-ġimgħat tas-snin [din, kif jgħidulna, hija t-tifsira tal-kelma shevooim, tradotta bħala “ġimgħat”] kienu se jwasslu sal-Messija. Il-punt minn fejn kellu jibda l-perjodu, “il-kmandament biex terġa' tibni u tistabbilixxi lil Ġerusalemm,” kien għadu ma ngħatax. Tqum il-mistoqsija, Kif seta' jaf Danjel fejn kienu se jispiċċaw id-disgħa u sittin ġimgħa? Fil-kapitlu tnax, il-mistoqsija dwar iż-żmien tiġi kkunsidrata mill-ġdid, u għall-inkjesta tiegħu, “X'se jkun it-tmiem ta' dawn l-affarijiet?” jingħadlu biex imur għat-triq tiegħu, għax il-kliem huma “mgħottija u msiġillati sal-ħin tat-tmiem,” meta “l-għorrief se jifhmu.”

GSAM 55.3Bla dubju, din il-mistoqsija dwar iż-żmien hija wieħed mill-każijiet li l-appostlu Pietru jirreferi għalihom meta jgħid, “Dwar din is-salvazzjoni l-profeti staqsew u fittxew bi diliġenza, li profetizzaw dwar il-grazzja li kellha tiġi għalikom: u kienu jfittxu x'inhu, jew x'tip ta' żmien, kien qed jindika l-Ispirtu ta' Kristu li kien fihom, meta kien jixhed minn qabel it-tbatijiet ta' Kristu u l-glorja li kellha ssegwi.”⁶⁴

GSAM 56Id-Destin tal-Ħżiena

GSAM 56.1Malakija, l-aħħar mill-profeti tat-Testment il-Qadim, jħalli deskrizzjoni eċċitanti tad-distruzzjoni finali tal-ħżiena: “Ara, il-jum qed jiġi li se jaħraq bħal forn; u l-kburin kollha, iva, u dawk kollha li jagħmlu l-ħażen, se jkunu bħal tiben niexef; u l-jum li ġej se jaħraqhom, jgħid il-Mulej tal-eżerċiti, u ma jħallilhomx għerq jew fergħa. Imma għalikom li tibżgħu minn ismi, ix-Xemx tal-ġustizzja se titla' bil-fejqan f'ġwienaħha; u toħorġu u tikbru bħal baqar żgħar fil-barrakka. U tgħaffġu l-ħżiena; għax se jkunu rmied taħt il-qigħan ta’ saqajkom fil-jum li nagħmel dan, jgħid il-Mulej tal-eżerċiti.”⁶⁵

GSAM 56.2Bil-fatti kollha rreġistrati fit-Testment il-Qadim fil-pussess tal-Iżraeliti, li kienu qed jispjegaw tant karatteristiċi tal-pjan tas-salvazzjoni, kemm kbir kellu jkun l-interess tal-istudenti diliġenti tal-kelma hekk kif raw u fehmu li kienu qed jersqu lejn iż-żmien meta din iż-Żerriegħa mwiegħda kienet se tiġi. Filwaqt li l-massa, u anki dawk li kienu jaqraw l-Iskritturi fis-sinagogi kull Sibt, ma fehmux il-kelma (Atti 13:27), dawk id-devoti u studjużi, li b'fedeltà kienu jfittxu l-Iskritturi taħt il-gwida tal-Ispirtu, bla dubju kienu jitolbu b'mod ferventi, bħalma għamel l-appostlu Ġwanni f'din id-dispensazzjoni, “Ejja, Mulej Ġesù, u ejja malajr.”