Kapitlu 5 — Il-Messaġġ tat-Tieni Miġja

GSAM 93.1“ISSA tgħallmu parabbola mis-siġra tat-tin: Meta l-fergħa tagħha tkun għadha tenera, u toħroġ il-weraq, tafu li s-sajf ikun qrib; hekk ukoll intom, meta taraw dawn il-ħwejjeġ kollha, afu li hu [fil-marġni, hu] qrib, anki fil-bibien. Veru ngħidilkom, Din il-ġenerazzjoni ma tgħaddix, sakemm dawn il-ħwejjeġ kollha jkunu mwettqa. Is-sema u l-art jgħaddu, imma l-kliem tiegħi ma jgħaddix.”¹

GSAM 93.2F'din l-Iskrittura, l-attenzjoni tagħna hija mmexxija lejn iż-żmien meta jkun possibbli li nitgħallmu li l-miġja ta' Kristu hija “fil-bibien” bl-istess ċertezza li nafu li s-sajf huwa qrib meta naraw l-ewwel weraq żgħar u teneri jibdew joħorġu. Jista' wkoll jitgħallem li wasalna għall-ġenerazzjoni li ma tgħaddix mix-xena tal-azzjoni sakemm Kristu innifsu ma jiġix. Meta jasal iż-żmien biex titgħallem il-parabbola, huwa veru b'mod enfasizzat li huwa ż-żmien tal-Mulej biex iqajjem għalliema biex jgħallmu l-parabbola. Il-mistoqsija tal-appostlu f'okkażjoni oħra hija ugwalment applikabbli hawnhekk, “Kif se jisimgħu mingħajr predikatur? u kif se jippredikaw, jekk ma jintbagħtux?”²

GSAM 93Iż-Żmien tas-Sinjali

GSAM 93.3Fil-kapitlu preċedenti rajna kif ġie miksub għarfien dwar it-tmiem tal-perjodu ta' elfejn u tlett mija jum, u li dan kien jasal sal-“ħin tal-ġudizzju tiegħu.” Fil-parabbola introdotta hawnhekk, naslu għaż-żmien tal-Mulej biex din il-parabbola u l-messaġġ tal-“ġudizzju” jiġu pproklamati lid-dinja. Wara li tkellem dwar it-“tribulazzjoni” l-kbira li kellha tiġi fuq in-nies tiegħu li kellha tiġi “mnaqqsa,” is-Salvatur qal, “Immedjatament wara t-tribulazzjoni ta' dawk il-jiem ix-xemx tiddallam, u l-qamar ma jagħtix id-dawl tiegħu, u l-istilel jaqgħu mis-sema, u l-qawwiet tas-sema jitħawdu: u mbagħad jidher is-sinjal ta' Bin il-Bniedem fis-sema.”³

GSAM 94.1Innota li ma jingħadx li l-aħħar sinjal imsemmi huwa sinjal tal-wasla tiegħu; iżda sinjal li l-Iben tal-Bniedem hemmhekk, jidher ġej. L-avvenimenti mogħtija f'dan it-test bħala sinjali fuqhom tibni l-fidi fil-wasla tiegħu qrib huma s-sinjali fix-xemx, fil-qamar u fl-istilel. L-avvenimenti l-oħra li jsegwu iseħħu f'konnessjoni mal-wasla reali tiegħu fis-sħab tas-sema. Għalhekk, immedjatament wara t-tielet minn dawn is-sinjali—dak fl-istilel—jiġi ż-żmien tal-Mulej biex iqajjem l-għalliema tiegħu biex jgħallmu li l-wasla ta' Kristu hi fil-bibien.

GSAM 94.2Issa, rigward iż-żmien tal-wasla ta' dawn is-sinjali: kien se jkun immedjatament wara t-tribulazzjoni li x-xemx kienet se ssir skura.⁴ Kif jirreġistra Marku, kien se jkun “f'dawk il-jiem, wara dik it-tribulazzjoni.”⁵ Is-Salvatur tagħna kien qal li l-jiem kienu se jkunu mnaqqsa. Bid-digriet ta' Marija Tereża, u bl-Atti tat-Tolleranza bejn l-1773 u l-1776, ir-rabja tal-persekuzzjoni kontra l-knisja ġiet imnaqqsa. Għalkemm il-qawwa persekutriċi żammet il-kontroll tal-poter ċivili sa l-1798, il-persekuzzjonijiet tagħha waqfu madwar l-1773. Meta nqabblu d-dikjarazzjonijiet tas-Salvatur, l-ewwel minn dawn is-sinjali jkun bejn l-1773 u l-1798.

GSAM 94Il-Jum u l-Lejl Skuri

GSAM 94.3Fl-19 ta' Mejju, 1780, ix-xemx iddallmet b'mod soprannaturali. Ma kienx eklissi, peress li l-qamar kien imtela' il-ġurnata ta' qabel. Minkejja dan, kien hemm dlam fuq il-parti kollha ta' nord-est tal-Istati Uniti minn ħdax ta' filgħodu sa ħdax ta' filgħaxija. F'dik l-okkażjoni mhux biss ix-xemx inħalliet fid-dlam, iżda l-qamar irrifjuta li jirrifletti d-dawl tax-xemx. Kien dlam li pprevjena x-xemx milli tiddi fuq id-diska tal-qamar. U kif esprima Noah Webster, ħafna snin wara, “Qatt ma ngħatat raġuni sodisfaċenti għal dan id-dlam.”

GSAM 95.1Dwar dan il-jum skur, Herschel, l-astronomu, qal: “Il-Jum Skur fl-Amerika ta' Fuq kien wieħed minn dawk il-fenomeni naturali meraviljużi li dejjem se jinqara dwarhom b'interess, iżda li l-filosofija ma tistax tispjega.”

GSAM 95.2Dawk li ddeskrivew id-dlam tal-lejl tal-19 ta' Mejju, 1780, qalu, minkejja li kien hemm qamar sħiħ, li “jekk kull ġisem luminjuż fl-univers kien ġie meqrud, id-dlam ma kienx ikun aktar kbir.”

GSAM 95Il-Waqgħa tal-Istilel

GSAM 95.3It-tielet minn dawn is-sinjali, il-waqgħa tal-istilel, saret realtà fit-13 ta' Novembru 1833. F'dak il-lejl, jew aħjar minn ħames sigħat qabel iż-żerniq, kien hemm xita ta' meteori li xi wħud qabbluha ma' xmajjar tan-nar li jinżlu mis-sema; u oħrajn, ma' xrar tan-nar li jitilqu minn xi biċċa kbira ta' logħob tan-nar. Dan il-fenomenu kkopra l-Amerika ta' Fuq kollha, mill-Golf tal-Messiku fin-nofsinhar sa Hudson's Bay fit-tramuntana, u mill-Gżejjer Sandwich fil-punent sa ftit mijiet ta' milja biss minn Liverpool fil-lvant. Kull fejn ġie osservat, kienet l-istess xita kontinwa ta' stilel, jaqgħu b'densità bħal frak tal-borra f'maltempata tal-borra.

GSAM 95.4Rigward din ix-xita ta' stilel fl-1833, nikkwotaw aktar mill-Connecticut Observer tal-25 ta' Novembru 1833:—

GSAM 95.5“L-editur tal-Old Countryman jagħmel kwistjoni serja ħafna mill-‘stilel jaqgħu.’ Hu jgħid, ‘Aħna niddikjaraw ix-xita tan-nar, li rajna filgħodu ta' l-Erbgħa li għaddiet, bħala tip tal-biża’, prekursur ċert, sinjal ta' ħniena, ta' dik il-ġurnata kbira u terribbli li l-abitanti tad-dinja se jkunu xhieda tagħha meta jinfetaħ is-sitt siġill. Il-ħin hu eżatt quddiemna, deskritt mhux biss fit-Testment il-Ġdid, iżda wkoll fit-Testment il-Qadim; u ma kienx possibbli naraw stampa aktar preċiża ta' siġra tat-tin tarmi l-frott tagħha meta tinħakem minn riħ qawwi.”

GSAM 96It-Tbassira ta' Thomas Burnett

GSAM 96.1In-nies kienu mgħallma minn dawk ta' żminijiet il-qodma biex jistennew twettiq letterali ta' dan is-sinjal. Thomas Burnett, fit-Theory of the Earth tiegħu, stampata f'Londra fl-1697, qal dwar Mattew 24:29:—

GSAM 96.2“M'hemmx dubju li f'dak iż-żmien se jkun hemm kull tip ta' meteori tan-nar; u fost oħrajn dawk imsejħa stilel jaqgħu, li, għalkemm mhumiex sinifikanti waħedhom, madankollu kieku jkunu multiplikati f'numri kbar, jaqgħu, kif jgħid il-profeta, bħal weraq mid-dielja jew tin mis-siġra tat-tin, kienu jagħmlu dehra tal-għaġeb.... Ma għandniex naraw dawn l-affarijiet bħala espressjonijiet iperboliċi u poetiċi, iżda bħala profeziji ċari u affarijiet li se jiġru b'mod letterali.”

GSAM 96Xhieda tal-Professur Olmstead

GSAM 96.3Il-Professur Olmstead, minn Yale College, Massachusetts, li kien imsejjaħ “l-akbar meteorologu fl-Amerika,” qal dwar l-istilel nieżla tal-13 ta' Novembru 1833:—

GSAM 96.4“Il-firxa tax-xita tal-istilel tal-1833 kienet tali li kkopriet parti mhux żgħira mill-wiċċ tad-dinja, mill-medda tan-nofs tal-Oċean Atlantiku fil-lvant sa l-Oċean Paċifiku fil-punent; u mill-kosta tat-tramuntana ta' Amerika t'Isfel sa reġjuni mhux definiti fost il-possedimenti Brittaniċi fit-tramuntana. Il-wirja tal-istilel jaqgħu ma kinitx biss viżibbli, iżda kullimkien ippreżentat l-istess dehra.”

GSAM 96.5Dwar din il-wirja, li bdiet madwar l-11 ta' filgħaxija, 12 ta' Novembru, u kompliet sa madwar l-4 ta' filgħodu tal-13, il-professur jgħid:—

GSAM 96.6“Dawk li kellhom xorti biżżejjed biex jaraw l-esibizzjoni ta' stilel jaqgħu filgħodu tat-13 ta' Novembru 1833, probabbilment raw l-akbar wirja ta' logħob tan-nar ċelestjali li qatt dehret minn mindu nħolqot id-dinja, jew għall-inqas fi żminijiet li jinsabu fl-annali tal-istorja.”

GSAM 97Xita ta' stilel dehret ukoll fl-Ewropa

GSAM 97.1F'ktieb ippubblikat minn Leonard Heinrich Kelber, f'Stuttgart, il-Ġermanja, fis-sena 1835, nitgħallmu li dan is-sinjal reġa' seħħ fuq dik in-naħa tal-Atlantiku, fl-istess xahar, iżda ftit jiem wara. Hu jgħid:—

GSAM 97.2“Fl-25 ta' Novembru 1833, kien hemm wirja sabiħa ta' stilel jaqgħu fuq il-kontinent Ewropew,” u “f'Minsterburg, fis-Silesja, stilel waqgħu bħax-xita tan-nar. Miegħhom waqgħu wkoll blalen tan-nar, li għamlu l-lejl daqshekk ċar li n-nies ħasbu li d-djar viċin kienu qed jieħdu n-nar.

GSAM 97.3“Fl-istess ħin f'Prin, fl-Awstrija, kien hemm waqgħa ta' stilel li kkopriet spazju ta' aktar minn ħames mitt mil kwadru. Ġiet deskritta minn xi wħud bħala bħal xmajjar tan-nar li jinżlu mis-sema. Xi wħud sejħulha xita tan-nar. Iż-żwiemel beżgħu minnha u waqgħu l-art. Ħafna nies mardu minħabba l-biża'.”

GSAM 97Applikazzjoni tal-Parabbola

GSAM 97.4Meta ninżlu f'din il-linja ta' profezija lil hinn mit-twettiq tas-sinjal it-tielet — il-waqgħa tal-istilel — is-Salvatur tagħna jgħid, “Issa tgħallmu parabbola mis-siġra tat-tin.” Dan il-lingwaġġ ma japplikax għall-ġenerazzjoni li kienet qed tgħix meta l-Mulej tagħna ta dan id-diskors, iżda għall-ġenerazzjoni li kellha tara dawn l-affarijiet imwettqa — mhux qed jitwettqu, iżda mwettqa. L-affarijiet li għandhom jitwettqu bħala sinjali li Kristu qiegħed fil-bieb ma jinkludux it-theżżiż tas-smewwiet meta se jidher ġej verament. Dawn is-sinjali tal-wasla tiegħu qrib jinkludu dan it-tielet sinjal, dak fl-istilel. Il-ħin maħtur mill-Mulej biex in-nies jitgħallmu parabbola mis-siġra tat-tin jibda wara s-sena 1833. Dan hu l-ħin tal-Mulej biex id-dinja tiġi mqajma għall-verità kbira li l-miġja tiegħu qrib il-bibien, u li l-miġja tiegħu se tkun qabel ma tgħaddi dik il-ġenerazzjoni li tisma' dik il-parabbola. Għalhekk naraw kif il-ħin huwa mmarkat f'din it-tbassira meta l-proklamazzjoni kbira tal-miġja għandha tingħata lid-dinja.

GSAM 98Proklamazzjoni Dinjija

GSAM 98.1Bħala twettiq ta' din it-tbassira nsibu li eżattament f'dak iż-żmien fl-1833, il-Mulej kien qed iqajjem il-messaġġiera jew il-qaddejja tiegħu f'partijiet differenti tad-dinja, li mill-1833 sal-1844 ħabbru l-għajjat tal-wasla qrib ta' Kristu, “saħansitra quddiem il-bibien;” u dawn għallmu l-parabbola tas-siġra tat-tin, u wrew is-sinjali tal-wasla tiegħu, eżattament kif hu kien għallimhom jagħmlu. Dan il-messaġġ, jew permezz tal-għalliem ħaj jew permezz tal-paġna stampata, wasal f'kull stazzjon missjunarju fid-dinja, u f'kull port tal-baħar fuq l-art.

GSAM 98.2Il-portata tal-messaġġ ġiet spjegata b'mod ċar mill-editur tal-Voice of Truth, ta' Rochester, N.Y., f'edizzjoni ta' Jannar 1845:—

GSAM 98.3“L-Evanġelju etern, kif deskritt f'Apokalissi 14:6, 7, ġie mħabbar lil kull nazzjon, kull tribù, kull lingwa u kull poplu; jgħid b'leħen għoli: ‘Ibżgħu minn Alla u agħtuh glorja; għax waslet is-siegħa tal-ġudizzju tiegħu: u adoraw lil dak li ħoloq is-sema, l-art, il-baħar u s-sorsi tal-ilma.’ Ma hemmx każ li jista' jiġi stabbilit b'fatti b'mod aktar ċar minn dak li dan il-messaġġ ġie mġorr għal kull nazzjon u lingwa taħt is-sema, fi ftit snin li għaddew, fil-predikazzjoni tal-wasla ta' Kristu fl-1843 [1843, skont il-kalendarju Lhud—skont il-ħin tagħna, 1844], jew dalwaqt. Permezz ta' lezzjonijiet u pubblikazzjonijiet, il-ħoss wasal madwar id-dinja kollha, u l-kliem sal-fruntieri tad-dinja.”

GSAM 98.4Xi nies, li ma kinux familjari mal-fatti, ħasbu li l-moviment tat-tieni wasla kien limitat għal ċerta lokalità, u assumew li kien xogħol marbut ma' William Miller u ftit mijiet ta' qaddejja assoċjati miegħu fil-parti tat-tramuntana tal-Istati Uniti. Għal dawk, jista' jkun ta' sorpriża li jitgħallmu li l-moviment fl-Amerika, li fih il-Ministri Miller u Himes kienu mexxejja prominenti, kien biss parti żgħira minn moviment kbir li, kif semmejna hawn fuq, mar “sa tarf id-dinja.”

GSAM 99KIF BEDA L-MOVIMENT FI NAZZJONIJIET VARJI

GSAM 99.1Wasal iż-żmien tal-Mulej biex din il-proklamazzjoni titwassal lid-dinja, u f'madwar għoxrin jew aktar partijiet differenti tad-dinja, kważi fl-istess ħin, qamu nies li, mingħajr ma kienu jafu x'kien qed jagħmel ħaddieħor, marru jxandru dan il-messaġġ f'kull rokna tad-dinja. Dawk imsemmija fil-kapitlu 4, li rċevew id-dawl dwar it-tmiem tal-2300 jum, b'eċċezzjoni waħda — A. Campbell — ġew imħeġġa biex jipproklamaw il-messaġġ tal-anġlu l-ewwel ta' Apokalissi 14; dan ukoll permezz ta' aġenzija diretta tal-Ispirtu ta' Alla, u mhux billi jaqsmu d-dawl ma' xulxin.

GSAM 99Mqabbel mar-Riforma

GSAM 99.2Jekk napplikaw l-istess regola għal dan il-moviment li D'Aubigné applika għall-qawmien tar-Riforma kbira tas-seklu sittax, żgur għandu jitqies bħala messaġġ tal-Mulej u fil-ħin tal-Mulej. Dwar dik ir-Riforma b'mod ġenerali l-istoriku qal:—

GSAM 99.3“Il-Ġermanja ma kkomunikatx il-verità lis-Svizzera, lanqas is-Svizzera lil Franza, u lanqas Franza lill-Ingilterra. Dawn il-pajjiżi kollha irċevewha mingħand Alla, eżattament bħalma parti waħda tad-dinja ma tittrasmettix id-dawl lil parti oħra; imma l-istess globu li jiddi jikkomunikah direttament lill-art kollha. Kristu, iż-żerniq mill-għoli, eżaltat bla tmiem lil fuq minn kull bniedem, kien, fil-perjodu tar-Riforma, bħalma kien fl-istabbiliment tal-Kristjaneżmu, in-nar divin li ta l-ħajja lid-dinja. Fis-seklu sittax, doktrina waħda u l-istess ġiet stabbilita fl-istess ħin fid-djar u fil-knejjes tan-nazzjonijiet l-aktar imbiegħda u varji. Ir-raġuni hi li l-Ispirtu l-istess kien kullimkien jaħdem biex jipproduċi l-istess fidi.

GSAM 99.4“Ir-Riforma tal-Ġermanja u dik tas-Svizzera juru din il-verità. Zwingle ma kellux ebda kuntatt ma' Luther. Kien hemm, bla dubju, rabta bejn dawn iż-żewġ irġiel; imma rridu nfittxuha 'il fuq mill-art. Dak li mis-sema tah il-verità lil Luther, taha wkoll lil Zwingle. Alla kien il-mezz ta' komunikazzjoni bejniethom. ‘Bdejt nippriedka l-Evanġelju,’ jgħid Zwingle, ‘fis-sena tal-grazzja 1516, b'kelma oħra, f'żmien meta l-isem ta' Luther qatt ma kien instema' fil-pajjiż tagħna. Ma tgħallimtx id-duttrina ta' Kristu mingħand Luther, imma mill-kelma t'Alla. Jekk Luther jippreka lil Kristu, jagħmel dak li nagħmel jien; dan hu kollox.’”⁶

GSAM 100.1Meta jitkellem dwar ix-xogħol ta' Farel u Lefèvre fi Franza, l-istoriku jgħid:—

GSAM 100.2“Ir-Riforma fi Franza, għalhekk, ma kinitx importazzjoni barranija. Twieldet fuq l-art Franċiża; ħarġet f'Pariġi; kellha l-ewwel għeruqha fl-università nnifisha, li kienet it-tieni qawwa fid-dinja Kristjana Rumana. Alla poġġa l-prinċipji tax-xogħol fil-qlub onesti tan-nies ta' Picardy u Dauphiny qabel ma bdiet fi kwalunkwe pajjiż ieħor.

GSAM 100.3“Rajna li r-Riforma Żvizzera kienet indipendenti mir-Riforma Ġermaniża. Ir-Riforma Franċiża, min-naħa tagħha, kienet indipendenti minn dawn it-tnejn. Ix-xogħol beda fl-istess ħin f'dawn il-pajjiżi differenti, mingħajr ebda komunikazzjoni bejniethom; bħalma, f'battalja, il-forzi kollha differenti li jiffurmaw l-armata jimxu fl-istess ħin, għalkemm wieħed ma jgħidx lill-ieħor biex jimxi, għax kmand wieħed u l-istess, li joħroġ mill-istess Kumandant Kap, jinstema' minn kulħadd. Il-ħin kien wasal, in-nies kienu lesti, u Alla beda r-Riforma tal-knisja tiegħu f'kull pajjiż fl-istess ħin. Fatti bħal dawn juru li r-Riforma kbira tas-seklu sittax kienet xogħol divin.”⁷

GSAM 100.4Dwar ir-Riforma fl-Ingilterra, taħt Thos. Bilney, Fryth, Tyndale, u oħrajn, D'Aubigné jgħid aktar:—

GSAM 100.5“Ir-Riforma fl-Ingilterra bdiet, għalhekk, b'mod indipendenti minn Luther u Zwingle, u kienet ibbażata esklussivament fuq Alla. Kien hemm f'dawn il-pajjiżi kollha tal-Kristjaneżmu azzjoni simultanja tal-kelma divina. L-oriġini tar-Riforma f'Oxford, Cambridge u Londra kienet it-Testment il-Ġdid bil-Grieg ippubblikat minn Erasmus. [Tyndale u Thomas Bilney telqu minn Cambridge fis-sena 1519.] Wasal jum meta l-Ingilterra kienet kburija b'din l-għolja oriġini tar-Riforma.”⁸

GSAM 101.1Il-proklamazzjoni tal-avvent qamet b'mod simili għal dik li ġiet traċċata hawn fuq fir-Riforma. In-nies ġew mħeġġa fl-istess ħin f'aktar minn erba' darbiet iktar partijiet tad-dinja, mingħajr ma kellhom għarfien jew kwalunkwe komunikazzjoni ta' sentimenti ma' xulxin, u bdew jipproklamaw l-istess veritajiet tal-Iskrittura, mhux biss f'erba' nazzjonijiet tad-dinja, iżda lid-dinja ċivilizzata kollha.

GSAM 101Il-Ħidma ta' Joseph Wolff

GSAM 101.2Jista' jkun xieraq f'dan il-punt li niffokaw l-attenzjoni fuq fatti rigward l-estent tal-proklamazzjoni tal-avvent:—

GSAM 101.3“Fl-1831 Joseph Wolff, D.D., ġie mibgħut bħala missjunarju mill-Gran Brittanja biex jaħdem fost il-Lhud tal-Palestina. Hu, skont il-ġurnali tiegħu, sas-sena 1845, ħabbar il-wasla mgħaġġla tal-Mulej fil-Palestina, fl-Eġittu, fuq ix-xtut tal-Baħar Aħmar, fil-Mesopotamja, fil-Krimea, Persja, Ġorġja, madwar l-Imperu Ottomanu, fil-Greċja, l-Arabja, it-Turkija, Bokhara, l-Afganistan, il-Kashmir, l-Indostan, it-Tibet, fl-Olanda, fl-Iskozja, fl-Irlanda, f'Kostantinopoli, Ġerusalemm, San Ħelena, ukoll fuq il-bastimenti fil-Mediterran, u fil-Belt ta' New York, għal kull denominazzjoni. Huwa jiddikjara li ppreka fost il-Lhud, it-Torok, il-Musulmani, il-Parsej, l-Indù, il-Kaldej, l-Iżedej, is-Sirjani, is-Sabej, lil paxiet, xejkijiet, xaħijiet, ir-rejiet ta' Organtsh u Bokhara, ir-reġina tal-Greċja, eċċ.”⁹

GSAM 101.4Fil-Jemen, ir-reġjun abitat mid-dixxendenti ta' Hobab, is-sogru ta' Mosè, Joseph Wolff ra ktieb li dwaru jgħid hekk: “L-Għarab ta' dan il-post għandhom ktieb imsejjaħ ‘Seera,’ li jittratta dwar ‘It-Tieni Ġejja ta' Kristu, u r-Renju Tiegħu fil-Glorja!’”¹⁰

GSAM 102.1Fil-Jemen qatta' sitt ijiem mar-Rekabin, dwarhom jgħid: “Ma jixorbux inbid, ma jħawlux vinji, ma jiżirgħux żerriegħa, jgħixu f'tined, u jiftakru fil-kliem ta' Ġonadab bin Reħab. Magħhom kienu wlied Iżrael, mit-tribù ta' Dan, li jgħixu ħdejn Terim fl-Hatramawt, li jistennew, flimkien ma' wlied Reħab, il-wasla mgħaġġla tal-Messija fis-sħab tas-sema.”

GSAM 102.2Naraw, minn dak li ntqal hawn fuq, li f'dawk l-erbatax-il sena, Wolff innifsu kien ħabbar l-aħbar tal-wasla ta' Kristu fil-bibien, f'aktar minn għoxrin nazzjon differenti. Matul l-istess żmien id-dottrina kienet tixtered b'mod wiesa' fil-Ġermanja, partikolarment fin-Nofsinhar fost il-Moravjani.

GSAM 102Il-Messaġġ fil-Ġermanja u fir-Russja

GSAM 102.3Kittieb Ingliż, Mourant Brock, jgħidilna li “f'Württemberg kien hemm kolonja Kristjana ta' mijiet ta' nies, li kienu qed jistennew il-wasla mgħaġġla ta' Kristu.” Id-duttrina ġiet ipproklamata f'partijiet oħra tal-Ġermanja minn Hengstenberg, li f'dak iż-żmien kien meqjus bħala t-teologu l-aktar talentuż fil-Ġermanja.

GSAM 102.4Fil-Review and Herald, 13 ta' Diċembru 1892, il-Pastur L. R. Conradi mill-Ġermanja jgħid:—

GSAM 102.5“Bengel, fil-Ġermanja, qabbad l-imħabba għall-wasla tal-Mulej tagħna f'ħafna qlub, li wasslet eluf biex jistudjaw il-kelma profetika bħal qatt qabel.... Id-dawl deher fil-Ġermanja, u ġew ċċirkolati pubblikazzjonijiet li juru l-applikazzjoni tal-2300 jum. Segwa qawmien reliġjuż, speċjalment f'Württemberg, u hekk kif bdiet il-persekuzzjoni, mijiet ta' familji marru lejn ir-Russja t'Isfel, u hemmhekk xterduh fost il-kompatrijotti tagħhom li kienu marru hemmhekk ħafna snin qabel. Meta l-pasturi għalqu l-knejjes tagħhom, b'ftit eċċezzjonijiet biss kienu jżommu l-‘stunden’ tagħhom, jew ‘siegħa’ ta' laqgħat, f'djar privati, u mijiet inbiddlu. Anke f'dak iż-żmien is-Sibt kien diskuss fosthom, imma peress li ħadd ma ħa l-inizjattiva, il-kwistjoni ġiet soppressa. Bidwi Russu ġie konvertit fl-‘stunden,’ u mbagħad beda l-istess xogħol fost ir-Russi. Dan fl-aħħar wassal għall-moviment kbir ‘Stundist’ tal-lum, li l-influwenza tiegħu tasal sal-iktar rokna remota tas-Siberja u t-Trans-Kawkasu.”

GSAM 103.1Fil-Review and Herald, 31 ta' Lulju 1891, hemm dikjarazzjoni mill-Pastur Conradi dwar il-Ħu Schäche mill-Awstralja, li, fil-ħin li qed jitkellem dwaru, kien residenti fis-Silesja, u ħadem parti mill-ħin fl-interess tal-missjoni lokali ta' Missier Gosner, teologu evanġelista Ġermaniż magħruf. Mill-Ħu Schäche jagħti dan li ġej dwar il-ktieb ta' Kelber:—

GSAM 103.2“Wara l-1836, jew meta l-Kalkolu ta' Bengel kien skada, deher fil-gazzetta tal-kontea ta' Schweidnitz avviż mil-librerija tas-Sur Sommerfeldt hemmhekk, dwar ktieb ta' L. Henry Kelber, dwar l-avvenimenti kbar u ferħanin li kellhom iseħħu fis-snin 1843 u 1844. It-titlu eżatt tal-ktieb ma niftakarx. Aħna ksibna dak il-ktieb, u qrajnuh ma' numru ta' persuni interessati, b'bibien imsakkra, fis-sena 1839-40. Il-ktieb wera minn Danjel, u l-Apokalissi, u Mattew 24, li t-tmiem kien qrib, u kellu wkoll tabella ta' kalkolu, li turi kif ġiet miksuba d-data msemmija hawn fuq.”

GSAM 103Il-Messaġġ fil-Gran Brittanja

GSAM 103.3F'pubblikazzjoni Ingliża msejħa The Millennium, jgħid li “seba' mitt qaddej tal-Knisja tal-Ingilterra kienu qed iħabbru l-għajjat tar-ritorn tar-Redentur.” Fost xi wħud mill-qaddejja l-aktar talentużi ta' dak iż-żmien kien hemm dawk li pproklamaw id-duttrina tal-avvent fl-Ingilterra bejn l-1840 u l-1844. Minn dawn se nsemmu l-ismijiet ta' Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Dr. Nisbett, Rev. A. Dallas, M.A. [fil-ktieb tiegħu, Look to Jerusalem, paġna 114, japplika l-parabbola ta' Mattew 24 għal din il-ġenerazzjoni], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, eċċ.

GSAM 104Il-Messaġġ fl-Olanda

GSAM 104.1Id-duttrina tat-tieni avvent ġiet ipproklamata fl-Olanda minn Hentzepeter, li jingħad li dak iż-żmien kien l-aktar qaddej kapaċi f'dak il-pajjiż. Kien kuratur tal-Mużew Rjali f'L'Aja, maħtur mir-re. Hu jgħid dwaru nnifsu, f'ittra miktuba lill-editur tal-Midnight Cry f'Ġunju 1844, li l-attenzjoni tiegħu ġiet imsejħa għall-ewwel darba għal dan is-suġġett minn ħolma impressjonanti ħafna. Huwa investiga l-Iskrittura dwar is-suġġett, u fis-sena 1830 ippubblika pamflet li jispjega d-duttrina. Fl-1841 ippubblika pamflet ieħor dwar it-tmiem tad-dinja. Fl-istess ittra jgħid li l-ewwel informazzjoni li rċieva rigward William Miller u oħrajn li kienu qed jipproklamaw pubblikament id-duttrina tal-wasla qrib ta' Kristu kienet fl-1842, permezz ta' konversazzjoni ma' raġel li kien wasal fl-Olanda mill-Amerika.

GSAM 104Il-Messaġġ fit-Tartarja

GSAM 104.2Diġà fl-1821 kienet emmnuta u mgħallma fit-Tartarja id-duttrina tal-wasla tal-Mulej. Madwar dak iż-żmien, missjunarju Irlandiż ġie mibgħut f'dak il-pajjiż, u qassis Tartar staqsieh, “Meta se jiġi Kristu għat-tieni darba?” Huwa wieġeb li ma kien jaf xejn dwar dan, u għalhekk il-qassis esprima sorpriża kbira għal tweġiba bħal din minn missjunarju li kien ġie biex jgħallimhom id-duttrini tal-Bibbja, u osserva li kien jaħseb li “kull min għandu Bibbja jista' jkun jaf dan.” Imbagħad il-qassis ta l-opinjoni tiegħu, u stqarr li kien jaħseb li Kristu kien se jiġi madwar is-sena 1844 W.K. Dan il-fatt jinstab fl-Irish Magazine, 1821.

GSAM 104Il-Messaġġ fl-Amerika, fl-Indja, u fuq il-Kontinent

GSAM 104.3Fl-Advent Tracts, Vol. 2, paġna 135, 1844, Mourant Brock mill-Ingilterra jgħid:—

GSAM 105.1“Mhux biss fil-Gran Brittanja li tinsab l-aspettattiva tar-ritorn qrib tas-Salvatur, u li tingħata l-vuċi ta' twissija, iżda wkoll fl-Amerika, fl-Indja, u fuq il-kontinent Ewropew. Fl-Amerika, madwar tliet mitt qaddej tal-kelma qed jippredikaw b'hekk ‘dan l-evanġelju tar-renju;’ filwaqt li f'dan il-pajjiż, madwar seba' mija mill-Knisja ta' l-Ingilterra qed jagħtu l-istess sejħa.”

GSAM 105Għal Kull Port tal-Baħar fid-Dinja

GSAM 105.2E. R. Pinney, minn Seneca Falls, N.Y., qaddej Battista devot li offra ħajtu għall-proklamazzjoni tad-duttrina tal-avvent, fl-Exposition of Matthew 24 tiegħu, paġni 8 u 9, qal:—

GSAM 105.3“Diġà fl-1842, pubblikazzjonijiet dwar it-tieni miġja kienu ntbagħtu lil kull stazzjon missjunarju fl-Ewropa, l-Asja, l-Afrika u l-Amerika, fuq iż-żewġ naħat tal-Muntanji Rocky.... Il-kmandanti tal-bastimenti tagħna u l-baħrin jgħidulna li ma jmissux port fejn isibu li din il-proklamazzjoni ma waslitx qabelhom, u spiss isiru mistoqsijiet lilhom dwarha.”

GSAM 105Tliet Eluf Jipproklamaw il-Messaġġ

GSAM 105.4Il-Pastur G. W. Mitchel, minn Zanesville, Ohio, qaddej ieħor li hu stess ipproklama d-duttrina, qal lill-awtur f'konversazzjoni f'Newark, Ohio, 8 ta' Awwissu, 1894, li l-Ministru William Miller qallu, f'konversazzjoni f'McConnellsville, Ohio, fis-Settembru, 1844, li kellu “l-ismijiet u l-indirizzi ta' tliet eluf qaddej f'partijiet differenti tad-dinja li kienu qed jipproklamaw, ‘Ibżgħu minn Alla, u agħtuh glorja; għax waslet is-siegħa tal-ġudizzju tiegħu,’ bil-maġġoranza ta' dawn tinsab fl-Amerika ta' Fuq u fil-Gran Brittanja.”

GSAM 105.5William Miller, meta tkellem dwar it-tixrid estensiv ta' din is-“sejħa,” qal:—

GSAM 105.6“Wieħed jew tnejn f'kull rokna tad-dinja ħabbru l-aħbar, u lkoll jaqblu fil-ħin,—Wolff mill-Asja; Irving, li kien fl-Ingilterra; Mason mill-Iskozja; Davis minn South Carolina; u numru kbir f'dan ir-reġjun, huma, jew kienu, qed jagħtu l-għajjat.”¹¹

GSAM 106Il-Voice of Elijah ta' Hutchinson Mibgħut Mifrux

GSAM 106.1Il-Ministru R. Hutchinson, fl-1837, ġie mibgħut mill-Ingilterra bħala missjunarju Weslejan lejn il-Kanada. Fl-aħħar stabbilixxa ruħu f'Montreal. Kien għandu konnessjonijiet estensivi ħafna f'pajjiżi barranin. Fis-snin 1843 u 1844 ippubblika ġurnal imsejjaħ Voice of Elijah, li fih tratta d-duttrina tal-avvent. Peress li kellu aċċess faċli għal bastimenti lejn pajjiżi barranin, u kien privileġġjat li jibgħat pakketti kbar tal-kitbiet tiegħu mingħajr spejjeż ta' posta, bagħathom f'ammonti kbar għal kull rokna tad-dinja. Huwa qal dwar ix-xogħol tiegħu stess li bagħathom b'xejn lejn Nova Scotia, New Brunswick, New Foundland, l-Ingilterra, l-Irlanda, l-Iskozja, il-Galles, Franza, il-Ġermanja, Kostantinopoli, Ruma, u f'kull parti mir-Renju Brittaniku u l-kolonji tiegħu.

GSAM 106Fil-Gżejjer Sandwich

GSAM 106.2Fil-Midnight Cry tal-12 ta' Ottubru 1843, kien hemm ittra mingħand is-Sinjura O. S. Burnham, minn Kaloa, Gżira Kaui, Gżejjer Sandwich. Hija, flimkien ma' żewġha, kienu għalliema fl-iskola f'dak il-post. Aċċettaw, u kienu qed jipproklamaw, id-dottrina tal-avvent hemmhekk, u kumpanija ta' nies li jemmnu kienet qed tadura magħhom fuq il-gżejjer.

GSAM 106Il-Messaġġ Imqabbel Ma' Dak ta' Ġwanni l-Battista

GSAM 106.3B'hekk naraw li d-duttrina tal-avvent ġiet ipproklamata f'livell biżżejjed biex twettaq it-tbassiriet tal-Iskrittura dwarha.

GSAM 106.4Il-messaġġ li kellu jħabbar l-ewwel miġja ta' Kristu ġie stabbilit mill-profeta Iżajja b'dawn il-kliem: “Il-leħen ta' min jgħajjat fid-deżert: Ħejjew it-triq tal-Mulej, agħmlu dritta fid-deżert triq wiesgħa għal Alla tagħna. Kull wied se jiġi mgħolli, u kull muntanja u għolja se jiġu mnaqqsa: u l-għawwija se jsiru dritti, u l-postijiet iebsa se jsiru ċatti: u l-glorja tal-Mulej se tiġi rivelata, u kull laħam se jaraha flimkien: għax fomm il-Mulej tkellem.”¹² Din il-profezija tlestiet fix-xogħol ta' “Ġwanni l-Battista, jippreka fid-deżert ta' Ġuda, u jgħid: Indmu: għax is-saltna tas-smewwiet hi qrib.”¹³

GSAM 107.1Dan ir-raġel, waħdu, matul sitt xhur ta' xogħol fil-pajjiż wieħed ta' Ġudaja, wettaq din it-tbassira meraviljuża. Filwaqt li din il-profezija limitat ix-xogħol ta' Ġwanni fir-rigward taż-żmien u l-post, mhux hekk hu ma' dawk il-profeziji li jirrigwardaw it-tħabbir tat-tieni miġja, għax ix-xogħol kellu jkun b'“għajjat qawwi,” b'estent globali.

GSAM 107.2B'hekk jidher, fid-dawl tal-fatti ppreżentati, kemm b'mod preċiż twettqet il-profezija dwar il-messaġġ tal-avvent. Wasal iż-żmien ta' Alla biex tiġi mgħallma l-parabbola tas-siġra tat-tin, biex tingħata l-ewwel stqarrija tal-messaġġ tal-ewwel anġlu, u hu qajjem lill-messaġġiera tiegħu biex iħabbru l-għajjat lin-nazzjonijiet, il-popli u l-ilsna kollha.