Okwanjura okw’Ekicapuro kya 1992
GSAM -[Ebigambo by’omuteekaniza wa CD-ROM: Habwokuba ekicapuro kya 1992 kikaba kirumu ebihandiiko bya Loughborough ebyali bitakacapwaga (nk’Ekyongezi A), kirorwa nk’ekisemeriire okwongeramu ebigambo binu ebyahyaka ebirukusoborra ebyabandizeho, hamu n’ebyafaayo n’okwetegereza ebirukukwatagana nabyo.]
GSAM 5Ebigambo Ebimpi eby’Obwomeezi Bwe
GSAM 5.1John Norton Loughborough akerolera okutandikwaho kw’ekanisa y’Abadventista b’ekiro kya mushanju. Ebigambo ebimpi bye wenka ha bwomeezi bwe n’obuheereza bwe (ebiiheerwe omu Kyongezi A) nibiija kwoleka ebyabandizeho, okukonyera okwetegereza ekicapuro kinu ekihyaka eky’ekitabu kye.
GSAM 5.2Nkazarwa omu Victor, isaza lya Ontario, N.Y., ha biro 26 eby’omwezi gw’okubanza, 1832. Omu kyaro kinu hakaba harumu abantu 200 rundi abarukukiraho, kandi kikaba kyetoroirwe ebicweka by’abalimi abaali baikaire kurungi, kumara mailo nyingi. Kikaba kiri ha muhanda ogwaira ogw’ebigaali ebyatwaraga ebaruha kuruga Albany kugenda Buffalo. Omu kyaro kinu nubwo nagendaga omu ishomero ly’orunaku rw’okubanza omu sande n’omu kusaba okw’abantu boona, kuhika omu bwire bw’ebimera okutoha omu 1848, obu orubuga rwa Rochester, N.Y. rwafookire ekitebe kyange. Isenyowe na isenkuru nyowe bombi bakaba bali baheereza b’omu kiikaro omu kanisa y’Abametodisiti, baitu bakeyesorozaga eby’okubabesaho....
GSAM 5.3... Omu sande ey’okumalirra omu mwezi gwa ikumi na ibiri 1843, nkahurra omurundi gwange ogw’okubanza okwegesa ha kwija kwa Kristo. Mwene itwe James Barry nuwe akaba natebeza, ha mutwe ogurukugamba ngu, “Obusumi bw’Omusango Gwe Buhikire.” Amaani maingi ga Ruhanga gaahikya omu mitima amazima aga yatebeize. Kikasisana nka itwe twali twemeriire omu maiso g’entebe ey’omusango gwa Ruhanga. Omu kwehanangiriza kw’omuliisa okwahondireho, nyowe n’abandi baingi tukenihiriza kugenda mumaisho kutusabira. Aho nukwo natandikiireho okwekamba kusaba n’okuserra Ruhanga....
GSAM 5.4Omu bwire bw’obutiti obwa 1852, ntakatandikire kutebeza obutumwa bwa maraika wa kashatu, nkaba ninteekereza obundaaba ndi ow’okutebeza obutumwa, rundi ow’okubesaho nyowe na mukazi wange n’omurimo gw’emikono. Ha Sabiti emu, omu ruteerane rwaitu omu Rochester, munyanya itwe White akaheebwa okworekwa. Obuhamya oburukunkwataho bwonyini bwaheebwa ngu ndeke kwikara nintankana, baitu ngende ntebeze obutumwa, kandi Mukama alyakingura omuhanda ogw’okumbesaho....
GSAM 6.1Obu nkaba mmaizire kutaaha kurungi omu murimo omu biro ebi eby’okubanza, hakabaho ekintu ekyali kiri nsita hali nyowe omu biro ebi. Kikaba kiri kiti—omu buli ruteerane orukuru omu masaza ag’embaganiza mwene itwe na munyanya itwe White olu baagendaga, bangambaga kugenda nabo. Nagambaga omu mutima gwange nti, “Habwaki batasaba baheereza banu kugenda nabo, omu kiikaro ky’okunsaba buli murundi?”
GSAM 6.2Kandi, obujeemu buli busatu obu bwabaho kuruga omu 1853 kuhika omu 1865, obu baatandikire empapura isatu ez’embaganiza, rumu habwa buli kuhakaniza okw’amaani, habwaki nali ndiho nderora buli bujeemu nibutandika? Kandi habwaki nali ndiho kurora munyanya itwe White omu kworekwa kwe okwigwire emirundi erukukira amakumi ana, nderora abasawo nibamulenga, kandi mpurra naaranga ebintu ebyali nibiija kubaho—ebintu abaahurraga ebyarango ebi ebi baroraga nk’ebitarukwikirizika, baitu byahikiriire kimu? Ningamba n’omutima ogw’amazima nti emigisa enu etandetere okwesiimisa, baitu ekaba eri nsita. Nagambaga omu mutima gwange nti, “Habwaki ebi byona biri biti?”
GSAM 6.3... Omu 1890, Orukiiko Rukuru rukansaba kukorra oburugaizooba bw’Ensozi za Rocky. Hanyuma haija obuhamya bunu, obwahandiikirwe Omukuru O. A. Olsen, kandi n’ekihandiiko kyabwo kikasindikwa hali nyowe: “Ningamba nti muleke Omukuru Loughborough akole omurimo ogurukwetaagwa muno omu makanisa. Mukama nagonza iraka lye lihurrwe nk’erya Yohana, n’agamba ebintu ebi wenka arabiremu omu kuimuka n’okugenda mumaisho kw’obutumwa bwa maraika wa kashatu. Muleke Omukuru Loughborough ayemerre omu kiikaro kye ekihikire, nka Kalebu naija mumaisho, n’aha obuhamya obw’amaani omu maiso g’obutaikiriza, okugurukyagurukya n’okutankana, ati, ‘mali nitusobora kugenda tukatwara ensi enungi.’ Mutabohanga Omukuru Loughborough omu nsonda yona. Mutamubohanga ha rukiiko rw’amakanisa rumu rwonka. Muleke agende hanu na hali, na buli hantu, n’agamba ebi aroliire, ebi amanyire n’ebi akwasireho omu kuimuka kw’obutumwa bwa maraika wa kashatu.
GSAM 6.4(Rora Ekyongezi B habw’ebiro ebikuru omu bwomeezi bwa Loughborough.)
GSAM 7Okwetwa okw’Embaganiza Okurangaaniza Ekitabu kya Loughborough
GSAM 7.1Ha mpinduka y’ekyasa, mwene itwe Loughborough obu yamazire kuhandiika Okuimuka n’Okugenda Mumaisho kw’Obutumwa bwa Maraika wa Kashatu, ekyabandiirize Entambuza Enkuru ey’Okwija kwa Kabiri, Ellen White akahandiika ebigambo binu:
GSAM 7.2Enyikara yaitu ey’omu biro binu ninkiteekerezaho muno omu mutima. Hati tusemeriire kukora omurimo ogwali gusemeriire kukorwa ira muno. Tusemeriire kukora nka Mukama oku yaragiire Musa kukora, abaana ba Isaleri obu baamazire kuraba omu irungu, kandi basiisire haihi na Yorudani. Musa akaragirwa kubagarukiramu byona Mukama ebi yabakoliire omu ngendo zaabo omu irungu. Ebihandiiko eby’okugarukamu kunu biri omu kitabu ky’Ekyebiragiro.
GSAM 7.3Ebihandiiko eby’ebintu abantu ba Ruhanga ebi baarabiremu omu byafaayo eby’okubanza eby’omurimo gwaitu bisemeriire kugaruka kucapwa. Baingi abaizire omu mazima hanyuma y’ebi tibamanyire omulingo Mukama yakoraga. Ebi William Miller n’abagenzi be, Kapiteni Joseph Bates, n’abatandiki abandi omu butumwa bw’okwija kwa kabiri baarabiremu bisemeriire kwikara nibyolekwa abantu baitu. Ekitabu ky’Omukuru Loughborough kisemeriire kufaaho. Abebembezi baitu basemeriire kurora ekisobora kukorwa kukirangaaniza.
GSAM 7.4Tusemeriire kwesomesa kumanya omulingo ogurukukirayo oburungi ogw’okugarukamu ebi twarabiremu kuruga ha ntandikwa y’omurimo gwaitu, obu twayetandwire ha makanisa, kandi twagenda mumaisho idaara ha idaara omu musana Ruhanga ogu yatuhaire. Omu biro ebi tukacwamu ngu Baibuli, kandi Baibuli yonka, niyo eraba omwebembezi waitu; kandi titusemeriire kuruga ha kintu kinu n’akake. Tukolekwa ebintu eby’okuhuniriza eby’amaani ga Ruhanga. Ebyamahano bikakorwa. Emirundi mingi, obu twahikwaga ebizibu by’amaani, amaani ga Ruhanga golekwa habwaitu.— Ebaruha 105, 1903 (CWE145) (okuhamya kwongereirweho).
GSAM 7Habwaki Kugaruka Kukicapisa?
GSAM 7.5Omu musana gw’obuhamya obubandizeho, ka tuteekereze ha nsonga habwaki mwene itwe Loughborough yaragiirwe kugarukamu ebyafaayo byaitu, kandi habwaki tuhurra ngu twebembiirwe kugarura ebihandiiko bye omu kurangaanizibwa okw’amaani.
GSAM 8—Okwetwa Okwijuka
GSAM 8.1Kukira byona, okugarukamu ebyabaho omu byafaayo kutuha omugisa gw’okuhondera omukono gwa Ruhanga nigukora, kurora obuhamya bw’okuturolerra kwe okw’okugonza. Kinu kyombeka okwikiriza, kandi kitwegesa eby’okwega ebyaira, ebirungi n’ebibi. Kigarukamu emisingi y’Ebyahandiikirwe ey’ekanisa yaitu, kandi kyoleka omwoyo gw’abatandiki baitu ogw’okwehayo. Kitwijukya emizi yaitu ey’omwoyo. Nk’oku mwene itwe Loughborough yagambire ha rupapura 33 ati, “Obu kiraaba kyali kirungi hali Isaleri kwijuka okwebemberwa kwa Mukama hali bo, tikiri kirungi n’ahali itwe? Omu kusemererwa okwingi, omuhandiiki wa zabuli ayongera kugamba ati, ‘Omwoyo gwange, osingize Mukama, kandi oteebwa ebirungi bye byona.’”
GSAM 8—Obwire obw’Embaganiza omu Byafaayo
GSAM 8.2Emyaka ey’okutandikwaho kw’omurimo gw’Abadventista b’ekiro kya mushanju ekaba eri emu ha bihe eby’embaganiza omu byafaayo. Hali obubonero busatu rundi n’okukiraho obw’obwire nk’obu oburukwija omu biteekerezo.
GSAM 8.3(1) Obunabi obukuru obu buba nibuhikirra. Butoosa ekintu nk’eki tikimanywa muno rundi tikyetegerezebwa kimu omu bwire obu nikibaho. Nahabweki kikuru muno kandi kigasa okucooka enyuma tukakozesa okwetegereza okuruga omu byamazire kubaho, kumanya obugazi bw’obunabi—obutumwa Mukama obu yateekanize nk’amazima g’omu biro binu habw’obwire obu omu byafaayo by’ensi.
GSAM 8.4(2) Emisingi obu eba n’eteebwaho habw’omurimo ogw’embaganiza Mukama ogu arukutegeka kukora. Omu kwetegereza obwire nk’obu, kikuru muno kurora omulingo enyomyo yaateirweho, obuhamya oburuga omu Byahandiikirwe, n’ebyabaho omu kurolerra kwa Ruhanga ebyebembeire “abatandiki” idaara ha idaara. Abo abombeki abeetsirwe habw’obwire nk’obu bakahika ha kuhamya omu biteekerezo n’omutima habw’obutumwa n’omurimo Ruhanga ebi yabakwasiise.
GSAM 8.5(3) Empinduka enkuru obu zibaho omu buheereza bwonyini obw’ekifo ekirukwera, obwahikirizaga ebisisani ebyaira. Habwokuba omuhanda gwa Ruhanga “guli omu kifo ekirukwera” (Zabuli 77:13), kyetaagisa muno kwetegereza n’okuhondera omu kwikiriza Ruhanga eki arukukora kumaraho ekizibu ky’ekibi. Ekirukukonyera muno omu kinu nukwo okuralikiraniza empinduka enkuru eyabandiizeho n’egi ey’omu kusisimuka kw’okwija kwa kabiri. Mukama nagonza tuteekereze ha kyabaho omu kuruga omu rugo kugenda omu kifo ekirukwera (kuruga Kalvario kuhika ha Kutemba omu iguru), n’omulingo abantu ba Ruhanga ab’omu biro ebi ha kubanza baatetegeriize ekibaireho, nukwo bakarabira omu kweihwa amaani okwabalengesere muno, baitu hanyuma bakarora ekiikaro kyabo omu kuhikirra kw’entekaniza ya Ruhanga. Ebi baarabiremu bita omusana ha by’abaikiriza omu 1844 n’omu biro ebyahondireho, ha mpinduka y’okuruga omu kifo ekirukwera kugenda omu kifo ekirukwera muno (kuruga ha Kutonganirra kuhika ha Kucwa Omusango omu Kutonganirra).
GSAM 9.1Obubonero bwona busatu obubandizeho nituburora omu bwire bw’okutandika obusoboroirwe omu bihandiiko bya mwene itwe Loughborough. Nitwegomba kwetegereza n’okutunga omwoyo nugwo gumu ogw’abantu abaaserraga amazima “nk’obuguuda obuserekere,” bakagazoora kandi bakehayo n’ebintu byabo byona kugatebeza.
GSAM 9—Okuhamya Omwoyo gw’obunabi
GSAM 9.2Ensonga endi ey’okugaruka kucapisa obuhamya bwa Loughborough eri kugaruka kuhamya omu biro byaitu omugaso, omu byafaayo n’omu Baibuli, ogw’obuheereza bwa Ellen White nk’omuhandiiki, omugambi n’omuntu owaatungire ekiconco eky’embaganiza eky’Omwoyo, eki yabazireho omu kwanjura kwe.
GSAM 9—Obuhamya bw’Omuntu Owaayeroliire Amazima ag’Omusingi
GSAM 9.3Obuhamya nibwoleka ensonga isatu rundi n’okukiraho Ellen White habwaki yahaire ebiragiro emyaka nka 90 enyuma ngu ekitabu kinu kihike ahantu haingi, kandi ngu ebigambo n’ebyafaayo by’abo abaataireho emisingi y’omurimo bigarukwemu kandi bigaruke bicapwe. (1) Abakaiso banu abaayeroliire bakaba nibafa, nahabweki obuhamya bwabo obw’omu kanwa obwa buri muntu bukaba nibuceceka. (2) Enkumi ezayeyongeraga omu kanisa batamanyire bo bonka ebyabaho ha kutandika rundi abantu abaatandikire, bakaba nibaija kuletera ekanisa kutamanya emizi yayo Ruhanga eyaataireho. (3) Obuheereza bw’enyegesa z’ebisuba oburukulenga bukaba nibwija kulenga ekanisa, kukira muno omu nyikara yayo ey’obutabona, nk’oku kyayolekerwe omu byabaho omu Minneapolis kandi nk’oku byagirugiremu. Nahabweki obwesige bwa baingi omu mazima ngu Mukama akaba ayebembeire entambuza enu bwali nibuija kulengesebwa muno omu miringo mingi ey’embaganiza kandi ey’amagezi ag’obugobya. Kikaba nikyetaagisa ngu obuhamya bw’omukono gwe nigukora bugarukwemu kurungi kandi n’amaani.
GSAM 9Ebigambo ha Kyongezi A
GSAM 9.4Obutamanya obw’okukaguza n’okutankana obw’abo abatayeroliire bukarorwa na mwene itwe Loughborough akyali mwomeezi. Ekimu ha bintu nk’ebi nikyo kyamuletere kuhandiika eki tuhaire hanu nk’Ekyongezi. Nitukirora nk’omugisa kandi nk’obujunanizibwa okuta eky’okugarukamu kye omu kicapuro kinu, kandi gunu nugwo omurundi gw’okubanza nikicapwa. Tukamanya ngu kiriho habw’okukijuliza omu katabu ka L. E. Froom akarukwetwa Okuzoora Abakaiso b’Obunabi Abaabuzire. Nitujuliza Froom oku yasoboroire ebyafaayo by’ekihandiiko ekikozere Ekyongezi A:
GSAM 10.1Ekintu ekindi eky’omuhendo ekyaizire kyali kihandiiko kihango, J. N. Loughborough eki yahandiikire ha kyoma kyaira ekya Blick eky’okuhandiika eby’esimu, kyona omu nyuguta enkuru. Kyali eky’okugarukamu kye, eki yateekanize omu 1918 akyabulayo akasumi kake kufa, hali emisango ey’ebisuba, okunyoolesa amazima n’obutahika, abatonganizi abamu ei baali bamuteireho akasumi kake emabega habw’ebitabu bye eby’okubanza ebirukukwata ha ntandikwa y’entambuza y’okwija kwa kabiri. Obu kyahaabweyo hali emu ha nju zaitu ez’okucapa ebitabu kukicapisa, kikaba nikyeyoleka ngu tikyakwetagisirwe abantu baingi ekirukumara kukicapisa. Nahabweki kikagarurwa hali omuhandiiki.
GSAM 10.2Omukuru Loughborough obu yagurusire, akakiha H. A. Washburn, owaali omwegesa mukuru w’ebyafaayo ha Pacific Union College, owakiroraga nk’eky’omuhendo kandi akakirinda. Ekiro kimu enju y’omwegesa ogu ekahiirra kimu, n’ibikiro lye erirungi ery’ebitabu likahiirramu. Ebitabu bike ebi yasigaze bikaba biri ha meeza ye ey’emirimo ha itendekero. Omu byo hakaba harumu ekihandiiko kinu, ekirukwetwa “Ebimu ebi Ndabiremu.” Ha kumalirra kw’ekicweka kyange eky’okubanza eky’okwegesa ha Ntambuza y’Abamilerita, eki baali bansabire kuha ha kutandika kw’Ishomero lya Baibuli ery’Oruhandu orw’Haiguru eryabaire omu mwaka ogu ha Pacific Union College, Omwegesa Mukuru Washburn akaleeta ekihandiiko akakita omu mikono yange, n’agamba ati, “Hati nyetegeriize habwaki ekihandiiko kinu kyali kisemeriire kuba kimu ha bintu bike ebyahonokere kuruga omu ibikiro lyange lyona ery’ebitabu, habw’okuba ha meeza yange ha itendekero. Ruhanga akagonza kirindwe habw’omugaso gunu. Kite omu Bihandiiko Ebikungirwe eby’Oburugo bw’Entambuza y’Okwija kwa Kabiri.”—empapura 48, 49
GSAM 10Okukorra Hamu kwa Mukama n’Abantu
GSAM 10.3Obu nitwetegereza ebimu ha buhangwa bw’abantu nk’oku burorwa omu mitima yaitu, nitumanyira kimu ebibindi by’itaka Mukama eby’ataire n’akozesa. Nituha ekitabu kinu kuhamya okwikiriza omu mulingo Mukama akoraga, hatali kwombeka obwesige obw’ebisuba omu bugara bw’abantu abo abu yakoraga kurabamu kuhikiriza eby’agonza. Tituhayo eby’okwekwasa habw’omulingo gwona obuntu bw’abasaija n’abakazi banu abaatiina Ruhanga obusobora kwolekwa hali omuserrazi w’amazima ow’omutima gwona omu biro byaitu, obu nasoma ekitabu kinu rundi ebihandiiko ebindi byona eby’obwire buli obukuru. Ruhanga ataire n’akorra hamu n’abantu, obuntu nibukwatanisibwa n’obwaruhanga (Abefeso 2:20). Ka twikale nituhurra iraka lye, n’obu liba niriraba omu bigambo by’abandi ebirukugamba n’obugara. “Mutagayanga obunabi; mulenge ebintu byona; mukwatire kimu ekirungi.” (1 Abasesalonika 5:20, 21). (Rora Obutumwa Obukomerwemu 3:342-347)
GSAM 11Okutaho Omutima ha Bwire bw’Okutandika
GSAM 11.1Niturora ngu omugaso omukuru gw’ekitabu kinu guli omu kugarukamu ebikaguzo bingi (emirundi mingi n’ebitakaguzirwe) ebirukukwata ha bwire bwaitu obw’okutandika n’emyaka ey’okubanza. Ebikaguzo ebindi ebirukukwata ha byahikire ha kanisa hanyuma, ha mpero y’ekyasa kya ikumi na mwenda n’okurugaho, nibisoborrwa kurungi ahandi. Omukwenda wa Mukama asoboroire omu buhamya enyikara ey’ekanisa ey’omu biro ebi, omusana Mukama ogu yalengereho kuleeta omu 1888, n’ebyarugire omu kanisa kwanga obutumwa obu, omu bwire obu n’omu myaka eyahondireho kuhika omu biro byaitu.
GSAM 11.2Kikuru kurora embaganiza hagati y’okukererwa kw’ebi abantu barukunihira, ekyabairaga ha bantu ba Ruhanga omu mirembe yoona, abaanihiraga ngu bari haihi n’okwija kwa Mukama baitu bakatunga obuhamya ngu kwali kutali kw’omu bwire bwabo, n’okukererwa kw’ebigendererwa bya Mukama, obu, nk’oku yakoliire Isaleri eyaira, yatuleetere nk’abantu ha mbibi za Kanaani akagamba ati, “Mutahemu,” kandi tutatahe habw’obutaikiriza. Ka turole nambere tuli, n’ensonga habwaki tuli hanu. Ka twege eby’okwega by’abaisenkuru itwe, tugarukemu emigisa n’okugumiisiriza kwa Mukama, kandi tumuleke akole omu itwe n’okuraba omu itwe eki yatasoboire kukora emyaka 100 enyuma.
GSAM 11.3(Rora Ekyongezi C)
GSAM 11Okusoomooza Ekanisa ey’Omu Biro Binu
GSAM 11.4Omu kwanjura kwa mwene itwe Loughborough akagamba ngu Abadventista b’ekiro kya mushanju 100,000 abaali bali omu kanisa omu biro ebi bakolekaga amaani n’obwekambi ebyabaleteraga kusisana nka bukaikuru 2. Obu turakozesa ekigeranyo nikyo kimu, nitusobora hati kugamba ngu obukaikuru 6 bwaitu nibusisana nka bukaikuru 120? Okugarukamu kwe eby’emyaka ey’okubanza kuleeta kusoomooza ki ha kanisa ey’omu biro binu?
GSAM 12.1Nitubasigira ebikaguzo ebimu ebitagarukirwemu; nitusaba ngu ekicapuro kinu ekihyaka kibiretese omu biteekerezo:
GSAM 12.2(1) “Entambuza” egenzere nkaha?
GSAM 12.3(2) Etaire n’ehondera emisingi yayo n’obwesigwa?
GSAM 12.4(3) Empinduka ezi turora omu kanisa kuruga omu biro bya Loughborough nizisobora kusoborrwa kuhika nkaha habw’empinduka omu bantu rundi habwa Mukama n’akora omu itwe?
GSAM 12.5(4) Habwaki tukyali hanu, hanyuma y’emyaka nka 150 kuruga entambuza obu yatandikire kutebeza ngu okugaruka kwa Kristo kuri haihi?
GSAM 12.6Obu ngarukamu ebyafaayo byaitu ebyaira, kandi ndabire omu buli idaara ly’okugenda mumaisho kuhika ha kiikaro kyaitu hati, ninsobora kugamba nti, Ruhanga asingizibwe! Obu ndora Mukama ebi akozere, ninyijura okuhunirra n’obwesige omu Kristo nk’omwebembezi. Titwine eki tusemeriire kutiina habw’ebiro eby’omu maiso, kureka obu tulyeebwa omuhanda Mukama ogu atwebembiiremu, n’okwegesa kwe omu byafaayo byaitu ebyaira.—Ebigambo Ebimpi eby’Obwomeezi bwa Ellen G. White, 196
GSAM 12.7Otaiha akamanyiso k’orubibi akaira, abaisenkuru bawe aka baataireho.—Enfumo 22:28 Akakiiko k’Ibikiro ly’Ebitabu ery’Abatandiki b’Abadventista Loma Linda, California, ebiro 1 eby’omwezi gwa kasatu, 1992