Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
28 / 31
28 / 31

Esuura ya 25 — Amashomero n’Amatendekero

John Norton Loughborough

GSAM 391.1“Tunga amagezi, tunga okwetegereza; otabyebwa, kandi otahuguka kuruga omu bigambo by’akanwa kange. Otaleka amagezi, kandi galikulinda; gagonze, kandi galikukuuma. Amagezi nikyo kintu ekikuru; nahabweki tunga amagezi; kandi omu byona eby’otunga, tunga okwetegereza.”1

GSAM 391Ishomero ly’Omwegesa Mukuru G. H. Bell

GSAM 391.2Omulimo gw’eby’enyegesa ogw’ekitebe kyaitu eky’ediini hati gukuzire muno. Nk’amataagi agandi ag’omulimo ogu agakaba gamazire kubazibwaho, nagwo gukatandika guli mutaito muno. Omu 1868 Omwegesa Mukuru G. H. Bell akaigura ishomero omu kyombeko ekyaira eky’ofiisi, ha nsonda ey’obukiizi bw’obumoso n’oburugwaizooba ey’enguudo Kalamazoo na Washington, omu Battle Creek. Ekindi, omu bwire bw’ebimera kumera omu 1871, Orukiiko Rukuru oru rwahwaire, hakabaho enyegesa z’abagabura ezamara wiki ina, ezikaba ziteekaniziibwe kukonyera abo abakaba nibakora omu mulimo gw’obugabura n’ogw’ekanisa.

GSAM 391Okusaba Ishomero ly’Ekitebe kyaitu eky’Ediini

GSAM 391.3Omu Okweijurira n’Omukwenda ey’ebiro 16 eby’okwezi kwa 4, 1872, hakarugamu ekicweka ekyahairwe omutwe, “Tuliba n’Ishomero ly’Ekitebe kyaitu eky’Ediini?” Omu kicweka eki bakasoborra kurungi ebikaba nibyetagisa ishomero ery’omulingo ogu. Omu Okweijurira n’Omukwenda ey’ebiro 16 eby’okwezi kwa 7, bakarangirra ngu ishomero likaba liigwirwe n’abeegi ikumi na babiri; hanyuma ya wiki ibiri bakaba beyongiire baika ha makumi abiri na bataano, kandi ekibiina ky’abeegi amakumi ataano ab’okwega ebiragiro by’orulimi rwebagyo kikaba kitandikirwe. Ekicweka kya kabiri eky’omwaka gw’ishomero kikatandika ha biro 16 eby’okwezi kwa 9, 1872, n’abeegi amakumi ana. Ha biro 16 eby’okwezi kwa 12, ishomero likaba likuzire muno, nahabweki bakalifurura balitwara omu nju y’okuteraniramu; omu nju egi bakata ebimeeza by’okuhandiikiraho ebirukuzingwa ha migongo y’entebe z’ekanisa. Ekicweka ky’abeegi ab’okubanza nkaaga na basatu nakyo kikaba nikyegesebwa omu mwanya ogwa haiguru omu kanisa.

GSAM 392Esente Ezasondeziibwe habw’Itendekero

GSAM 392.1Orukiiko Rukuru omu kwezi kwa 3, 1873, rukamara obwire bwingi nirutekereza obukirukusaanira kusorooza esente z’okwombeka ebyombeko ebisaanire eby’ishomero ly’ekitebe kyaitu eky’ediini, nambere abakozi bakutendekirwe kugenda omu bicweka eby’emirimo ebitarukusisana. Obu baikirizire ekiteekerezo eki, bakakoma akakiiko kukwata omulimo gw’okusorooza esente ezikaba nizetagisa. Omu bwire obwo, ebicweka ebihandiikirwe kurungi kandi ebikuru ebirukukwata ha nsonga enu bikarugamu omu Okweijurira n’Omukwenda obwire n’obwire, bihandiikirwe Abakuru Butler, White, n’abandi. Kandi habw’okwekamba kw’Abakuru Butler na Haskell omu kuterana omu nkambi okutarukusisana, esente nyingi zikasoroozebwa habw’ishomero erikaba niriteekerezwaho.

GSAM 392.2Okuterana okundi okw’Orukiiko kukabaho ha biro 16 eby’okwezi kwa 11, 1873. Omu kuterana oku bakagamba ngu esente $52,000 zikaba zimazire kuraganizibwa habw’ekigega ky’eby’enyegesa eky’Abadventista b’ekiro kya mushanju, kukozesebwa kugura eitaka n’okwombeka ebyombeko ebisaanire omu bwire obwali nibwija. Omu kuterana okwo kwonyini, bakakoma akakiiko k’abantu mushanju kuraba omu kuteera akaruuru, kutandikaho omuryango gw’eby’enyegesa n’okutunga ekibanja ky’ebyombeko.

GSAM 392.3Omu rukiiko orumazire kubazibwaho, George I. Butler akakomwa kuba Omwebembezi w’Orukiiko Rukuru, na Sidney Brownsberger kuba Omuhandiiki. Ab’akakiiko abakomerwe Orukiiko Rukuru bakaba bali George I. Butler, S. N. Haskell, na Harmon Lindsay. Amabara ga James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, na Uriah Smith gakongerebwaho, kukorra hamu n’Akakiiko k’Orukiiko Rukuru nk’Akakiiko k’Abantu Mushanju. Bakatandika omuryango ogwahandiikisibwe omu biragiro ogurukwetwa “Omuryango gw’Eby’Enyegesa ogw’Abadventista b’ekiro kya mushanju.” Kuruga obwire obwo, Omwegesa Mukuru Brownsberger akakorra omu Itendekero lya Battle Creek kuhikya obu yayeserwe kutwara obujunanizibwa bw’itendekero erikaba nirigenda kwigurwa omu Healdsburg, California.

GSAM 393Eka Ikumi n’Ibiri Zigulirwa Itendekero

GSAM 393.1Ha biro 31 eby’okwezi kwa 12, 1873, akakiiko kanu kakagura eitaka lya eka ikumi n’ibiri omu rubaju rw’oburengwizooba orwa Battle Creek; ha itaka eri, eka mushanju nizo zafookere ekibanja ky’Itendekero lya Battle Creek.

GSAM 393.2Ishomero ly’ekitebe kyaitu eky’ediini omu Battle Creek likatandika ekicweka ky’obwire bw’obutiti omu bisenge by’ekyombeko kya kasatu eky’ofiisi ha biro 15 eby’okwezi kwa 12, 1873, n’abeegi kikumi na ikumi abahandiikisibwe.

GSAM 393Okutwetaagisa Amashomero g’Ekitebe kyaitu eky’Ediini

GSAM 393.3Ha nsonga y’okutwetaagisa amashomero ag’eby’enyegesa agasaanire, itwe nk’ekitebe ky’ediini, Muka White akahandiika omu 1873 ati:—

GSAM 393.4“Amaani gona ag’obwongo gasemeriire kukozesebwa n’okukuzibwa, nukwo abasaija n’abakazi babe n’obwongo obukuzire kurungi omu mbaju zona. Ensi ijwire abasaija n’abakazi abakuzire omu rubaju rumu rwonka; bakafooka bati habwokuba amaani agamu agabo gakakuzibwa, agandi gasigara gatakuzire habw’obutagakozesa. Enyegesa y’abato abarukukira obwingi tereeta ebirungi ebiginihirwamu. Basoma kurenga orugero, baitu bareka eby’omulimo ogw’obwomeezi obwa buli kiro....

GSAM 393Enyegesa Erukukuza Embaju Zona Neyetagisa

GSAM 393.5“Okusoma obutahumura, nk’amashomero oku garukutwarwa hati, nikulemereza abato kwetegekera obwomeezi obw’emirimo. Obwongo bw’omuntu buteekwa kukora. Obu buba butarukukora omu muhanda oguhikire, bujja kukora omu muhanda ogugwire. Nukwo obwongo bukule kurungi omu mbaju zona, emirimo n’okusoma bisemeriire kugaitwa hamu omu mashomero.

GSAM 393.6“Omu mirembe eyahingwire, bakusemeriire kutekaniza eby’enyegesa ebirukukiraho obugazi. Hamwe n’amashomero hakusemeriire kuba ebikaro eby’okulimiramu n’okukoleramu ebintu. Hakusemeriire kuba abegesa ab’emirimo y’omu ka, kandi ekicweka ky’obwire bwa buli kiro kikusemeriire kuheebwayo habw’emirimo, nukwo amaani g’omubiri n’ag’obwongo gakoresibwe omu mulingo ogurukwingana. Amashomero kakuba gaatandikirwe nk’entekaniza eyitumazire kubazaaho, hati tihakwakubaireho abantu baingi bati ab’obwongo obutakuzire kurungi omu mbaju zona.”2

GSAM 394Itendekero lya Battle Creek

GSAM 394.1Omu bwire bw’omusana n’obw’amababi kugwa omu 1874, ekyombeko ky’Itendekero lya Battle Creek kikombekwa. Kikaba kyombekerwe n’amatafaali, kiine ebitebe bisatu haiguru y’ekitebe eky’ahansi y’eitaka, kipima fuuti 75 x 75, kandi kiine ekisisani ky’omusalaba gw’Ekigirika. Kikahwa kandi kyahairwayo hali Ruhanga n’emikoro esaanire ha biro 4 eby’okwezi kwa 1, 1875. Ishomero likaigura omu kyombeko eki n’abeegi abarukuhingura kikumi n’abegesa mushanju abasobozi habw’ebicweka ebitarukusisana. Itendekero obu lyatandikire omu mwaka gw’ishomero ogwa 1877, bakagamba ngu abeegi bikumi bibiri nibo bakaba nibasoma. Ebihandiiko eby’Omuryango gw’Eby’Enyegesa ebyayanjurwe omu Rukiiko Rukuru omu kwezi kwa 10, 1880, bikoleka ngu abeegi 1400 bakaba bahandiikisibwe omu Itendekero lya Battle Creek kuruga omu 1873 kuhika omu kwezi kwa 12, 1880.

GSAM 394Amashomero Agandi Abiri Gaigurwa

GSAM 394.2Omu Rukiiko Rukuru, omu kwezi kwa 12, 1882, bakagamba ngu amashomero abiri ag’ekitebe kyaitu eky’ediini gakaba gaigwirwe omu mwaka ogwo omu bujunanizibwa bw’orukiiko. Erimu likaba Itendekero lya Healdsburg, eriri omu Healdsburg, California, eryaigwirwe ha biro 11 eby’okwezi kwa 4; erindi likaba Ishomero lya South Lancaster, eriri omu South Lancaster, Massachusetts, eryaigwirwe ha biro 19 eby’okwezi kwa 4.

GSAM 394Itendekero lya Healdsburg

GSAM 394.3Omu Okweijurira n’Omukwenda ey’ebiro 15 eby’okwezi kwa 1, 1884, hakarugamu ebigambo binu ebirukusemeza, ebirukukwata ha ishomero ly’ekitebe kyaitu eky’ediini eriri ha rubaju rw’Enyanja Pacific:—

GSAM 394.4“Omu kwezi kwa 9, 1881, Orukiiko rw’amakanisa orwa California rukacwamu kwigura ishomero ly’ekitebe kyaitu eky’ediini, kandi rwakoma akakiiko kuhikiriza omulimo ogwo. Okwezi kwa 4, 1882, obu kwahikire, eitaka erirukumara, n’ekyombeko ekisaanire eky’ebisenge ikumi, bikaba biguzirwe, abegesa babiri baheebwe emirimo, kandi ishomero ly’abeegi amakumi asatu na basatu litandikirwe. Omu mwaka gw’itendekero (ogwatandikire ha biro 29 eby’okwezi kwa 7, 1882), ishomero likaheebwa obusobozi obw’ebiragiro kuba itendekero, ekibanja ekindi eky’eka itaano kyagurwa, enju empango [ey’okwikaramu abeegi] yayombekwa, abegesa mukaaga batungwa, kandi abeegi 152 bahandiikiswa. Kuruga obu lyaigwirwe, esente ezirukuhika haihi $27,000 zikaba ziraganiziibwe habw’omulimo ogu, kandi nyingi hali zo abantu ba California bakaba bazisaswire.”

GSAM 395Ishomero lya South Lancaster

GSAM 395.1Abantu ba New England bakatandika ishomero lyabo omu nju y’okuramiza omu South Lancaster, Massachusetts. Habw’okwekamba okutajwaha okw’Omukuru S. N. Haskell n’okwehayo kw’abantu baitu omu New England, ebyombeko by’ishomero ebitali bimu bikaba byetegekere kuheebwayo hali Ruhanga omu bwire bw’amababi kugwa omu 1884. Ebyombeko eby’Omuryango gw’Ishomero lya South Lancaster omu kasumi ako bikaba bitaano; bibiri hali byo bikaba bihyaka kimu. Ekyombeko ky’ishomero kikaba kipima fuuti 60 x 65, kandi ekyombeko ekindi ekihyaka, enju y’abeegi, kipima fuuti 36 x 88. Bikahairwayo hali Ruhanga ha biro 19 eby’okwezi kwa 10, 1884.

GSAM 395.2Ishomero linu, hanyuma y’emyaka amakumi abiri n’ogumu ey’obuheereza oburungi, nirikyagenda omu maiso kurungi, kandi litumire abakozi abekambi omu mulimo gwa Mukama omu bicweka by’ensi ebitarukusisana. Omukuru w’ishomero hati nuwe Frederick Griggs, kandi nuwe muhandiiki w’Ekicweka ky’Eby’Enyegesa eky’Orukiiko Rukuru.

GSAM 395Ishomero ly’Okutendeka erya London (Bungereza)

GSAM 395.3Omulimo omu London, Bungereza, obu gwagumiziibwemu kugenda omu maiso n’okweyongera amaani, bakarora ngu kikaba kisaanire omu bwire bw’omusana obwa 1887 kwigura ishomero ly’okutendeka abakozi ba Baibuli, kandi enyegesa yalyo ekugaitirwe hamu n’okukora omulimo gwa Baibuli. Kuruga omu ishomero linu, abakozi batumirwe kukora omu bicweka ebindi eby’Obukama Obwegaitire n’omu matwale gaabwo. Hati ishomero erirukukura kurungi niritwarwa ha Duncombe Hall, omu London ey’obukiizi bw’obumoso, omu bujunanizibwa bw’Omwegesa Mukuru H. R. Salisbury, ayatungire enyegesa ye ey’okubanza omu itendekero erya Battle Creek, Michigan.

GSAM 396Itendekero lya Battle Creek Lihanguhisibwa

GSAM 396.1Okwetaga omwanya ogurukukiraho omu Itendekero lya Battle Creek kukaba kwingi, nahabweki omu bwire bw’omusana obwa 1886 kiketagisa kwongera muno ha kyombeko ky’itendekero; kandi omu mwaka ogwahondiireho (1887), kwombeka enju y’okuraaramu abeegi abakazi (eyamanyirwe nk’Enju ey’Oburengwizooba). Enju ey’Oburengwizooba eine ebisenge eby’abeegi 150, kandi abantu 225 basobora kwikarra omu nju y’okuliiramu. Enju ey’Obukiizi bw’Obulyo, eyayombekerwe omu 1884 ha rubaju rw’obukiizi bw’obulyo orw’ekibanja ky’itendekero, ekaba nju y’okuraaramu abeegi abasaija. Itendekero obu lyatandikire ekicweka ky’obwire bw’obutiti obwa 1886-87, hakaba haroho abeegi 568.

GSAM 396.2Omu 1885 Omwegesa Mukuru W. W. Prescott akateebwa kuba omukuru w’Itendekero lya Battle Creek; hanyuma y’obwire butaito, akakomwa kuba Omuhandiiki w’Eby’Enyegesa ow’ekitebe kyaitu eky’ediini. Kinu kikeyoleka kuba ekikorwa eky’amagezi. Itendekero lya Battle Creek likagasirwa, kandi habw’emirimo y’omuhandiiki ow’omulingo ogu, hamwe n’omugisa gwa Ruhanga, obumu bukeyongera n’emirimo yakorwa kurungi okukiraho omu mashomero gaitu gona ag’ekitebe kyaitu eky’ediini.

GSAM 396Itendekero ly’Abakwenda erya Emmanuel

GSAM 396.3Itendekero lya Battle Creek likaheereza kurungi kuhikya omu mwaka 1901, eitaka n’ebyombeko obu byatunziibwe hali Omuryango gw’Itendekero ly’Abakwenda ab’Obujanjabi erya Amerika, kandi Omuryango gw’Eby’Enyegesa gwahwaho. Ahonaaho bakatandikaho omuryango omuhyaka ogw’itendekero, ogukaba nigwetwa Itendekero ly’Abakwenda erya Emmanuel. Itaka ly’okulima likatungwa haihi na Berrien Springs, omu bukiizi bw’obulyo n’oburengwizooba obwa Michigan, nambere abeegi bombekere ebyombeko, kandi nambere ishomero erirukukura kurungi lirukutwarwa. Ekigendererwa eky’ishomero linu ekitahinduka kiri kuha “enyegesa erukukuza embaju zona,” erukuhondera ebiragiro ebijuliziibwe omu kicweka eky’okubanza eky’esuura enu. Okutendeka abakozi abetegekere kimu kukora omu kicweka kyona eky’ensi nambere basobora kwetwa kukora habw’okwebembera kwa Ruhanga, nikyo kigendererwa ekikuru n’okwegomba kw’abegesa b’Itendekero ly’Abakwenda erya Emmanuel.

GSAM 397Ishomero Erikuru erya Baibuli, Chicago, Illinois

GSAM 397.1Omu Okweijurira n’Omukwenda ey’okwezi kwa 3, 1887, Omukuru George I. Butler akaha ekiteekerezo ky’okwombeka enju y’omulimo gw’abakwenda omu Chicago, Illinois. Enju egi ekukozesiibwe nk’ishomero erikuru erya Baibuli ery’okwegesa abakozi ba Baibuli, kandi omu kasumi niko kamu ekukozesiibwe nk’enju y’okuramiza n’enju y’omulimo gw’abakwenda habw’abantu baitu omu rubuga. Omu bwire bw’amababi kugwa n’obw’obutiti obwa 1888-89, ekyombeko kikombekwa. Esente ezakozesiibwe, otwaliremu ebibanja, enju, ebintu by’omu nju, n’ebindi, zikaba nka $28,000. Kikakingurwa omu mikoro ha biro 4 eby’okwezi kwa 4, 1889, n’oruterane rw’okwegesa abatambuze b’ebitabu. Omu kasumi k’okuheebwayo hali Ruhanga, bakagamba ngu abantu baitu bakaba bamanyire abantu abatarukuhinguka ahansi y’orukumi abaali bamazire kwikiriza amazima g’omu biro binu omu bicweka by’ensi ebitarukusisana habw’okwekamba kw’abakozi ba Baibuli.

GSAM 397.2Ishomero linu likatwarwa kurungi Omukuru Geo. B. Starr kuhikya omu bwire bw’ebimera kumera obwa 1891. Hanyuma, n’abegesa abakomerwe Akakiiko k’Orukiiko Rukuru, likagumizaamu omulimo gwalyo kuhikya omwaka 1893. Omu mwaka ogwo bakarora ngu ekyombeko tikikaba nikimara habw’abantu abakaba nibeyongera kwetaga okwegesebwa Baibuli. Entekaniza obu zakozerwe kugaita ishomero lya Baibuli n’Itendekero lya Battle Creek, ekyombeko kya Chicago kikatundwa hali Omuryango gw’Abakwenda ab’Obujanjabi n’Okukora Ebikorwa by’Embabazi. Ekyombeko kihanguhisiibwe kandi kiteirwemu ebikozesebwa by’ekiikaro ekitaito eky’okujanjabiramu n’okugaruramu obwomeezi; kandi hati nikyetwa Itaagi lya Chicago ery’Ekiikaro ky’Obujanjabi ekya Battle Creek.

GSAM 397Itendekero ly’Obumu, Nebraska

GSAM 397.3Orukiiko Rukuru orwa 1889 rukaba nirutekereza ekiteekerezo eky’okwombeka itendekero omu kiikaro ekikusaanire enkiiko z’amakanisa ez’amasaza mwenda ganu: Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, na Arkansas. Nahabweki orukiiko rukakoma akakiiko akaine omulimo gw’okukoma ekiikaro ekisaanire habw’ishomero. Abantu b’ebikaro nka Des Moines, Iowa, Fremont na Lincoln, Nebraska, n’ebikaro ebindi, obu bamanyire ekitukaba nitwenda kukora, bakehiganwa omu kuraganiza ebiconco by’okukonyera omulimo ogu, habwokuba abantu ba buli kiikaro bakagonza muno ebyombeko bibe omu rubuga rwabo. Habwokuba Lincoln, Nebraska, ekaraganiza ebiconco ebirukukira obwingi, kandi yarorwa kuba ekiikaro ekirukukirayo kusaanira, ishomero likateebwa aho.

GSAM 398.1Ekyombeko ekikuru, nikyo Itendekero ly’Obumu lyonyini, kipima fuuti 141 x 84. Oburaiha kuruga ha itaka kuhika ha mutwe gw’akasolya aketoroire buli fuuti 100. Okwihaho ekyombeko eki, haroho enju ibiri z’okuraaramu, buli emu epima fuuti 104 x 104, kandi eine ebitebe bisatu. Bakaba nibanihira ngu esente ezikurugire omu itaka eryahairwe nk’ekiconco zikusaaswire hakiri ekicweka kimu kya kabiri eky’esente z’okuteekaniza itendekero linu erikuru ery’ekitebe kyaitu eky’ediini. Omu itendekero eri, abakozi bakaba nibagenda kwegesebwa omu bicweka ebyahukaniibwe eby’Orungereza, endimi za Scandinavia, n’Orugirimaani, abegesa nibabeegesa omu ndimi zabo ez’obuzaarwa.

GSAM 398.2Ebyombeko bikahairwayo hali Ruhanga ha biro 24 eby’okwezi kwa 9, 1891, kandi ishomero lyaigura ha biro 30 eby’okwezi kwa 9. Abeegi abahandiikisibwe omu mwaka ogw’okubanza bakaba 301. Omu 1892 ishomero likatandika n’abeegi 222, kandi abahandiikisibwe omu mwaka gwona bakaba 553. Hali banu, amakumi mushanju n’omu bakaba omu kicweka ky’Orugirimaani, n’amakumi munaana na bataano omu kicweka ky’endimi za Scandinavia.

GSAM 398.3Itendekero liine itaka ly’okulima, erirukuha emirimo abeegi abarukugonza kukora eby’obulimi. Itendekero lyongera liine enju y’okukoleramu emigaati, nambere bakora n’ebyokulya ebimu ebirukugasira obwomeezi. Omu mwaka 1903 bakatandikaho omuryango habw’okubanza empapura n’ebitabu omu Rugirimaani, Oruswidi, n’Orudaani-Orunorwe. Omuryango gunu gwine enju y’okubanza ebitabu, kandi nugwo gwine omulimo gwona ogw’okubanza ebitabu ogw’ekitebe kyaitu eky’ediini omu Amerika habw’abantu ab’amahanga ago. Omulimo ogu gukorwa muno abeegi. Beegesebwa omulimo gw’okubanza ebitabu, kandi batunga obumanyirizi hanu habw’okukora omulimo gw’abakwenda n’engaro zabo.

GSAM 398.4Omulimo gw’obujanjabi nagwo guroho hamwe n’itendekero linu. Habw’okukozesa kurungi omwanya ogw’ebisenge, bakarora ngu ishomero likaba nirisobora kuleka emu ha nju zalyo empango ez’okuraaramu. Nahabweki, habw’esente ntaito, ekiikaro ky’okujanjabiramu n’okugaruramu obwomeezi kikatandika kukora, kandi nikikora omulimo murungi muno.

GSAM 399Itendekero lya Walla Walla

GSAM 399.1Ishomero linu liri haihi na Walla Walla, omu isaza lya Washington, kandi likahairwayo hali Ruhanga ha biro 8 eby’okwezi kwa 12, 1892. Likaba liigwirwe ha kiro ekyabandizeho, n’abeegi 101. Omuhendo gunu gukeyongera omu mwaka ogwo gwahika 185. Ishomero linu liine itaka litaito ly’okulima n’emirimo endi ey’okukora ebintu. Nirikura kurungi kandi nikikora omulimo murungi. Omwegesa Mukuru J. L. Kay nuwe arukwebembera abegesa hati.

GSAM 399Ishomero lya Australia

GSAM 399.2Ha biro 24 eby’okwezi kwa 8, 1892, ishomero likaigurwa omu Melbourne, Australia, omu kyombeko ekyapangisirwe, liine abegesa bataano. L. J. Rousseau, kuruga omu Itendekero erya Battle Creek, Michigan, nuwe yabandize kuba omukuru w’ishomero. Omu mwaka 1894, ishomero linu likaba liine abeegi 89 abahandiikisibwe.

GSAM 399Okufurukira Avondale

GSAM 399.3Abakaba nibatumbura ishomero bakaba nibagonza kugaita emirimo n’okusoma, nahabweki bakarora ngu kuhindura ekiikaro kikaba kisaanire. Ishomero likafururwa kuruga omu rubuga rukuru orwa Melbourne lyatwarwa omu Avondale, Cooranbong, New South Wales, omu kiikaro ky’omu kyaro, nambere itaka ly’okulima lyatungirwe, n’ebyombeko ebisaanire byayombekwa. Hati ishomero niritwarwa kurungi omu mulingo gw’okwegesa emirimo y’engaro.

GSAM 399Ebyarangirwe ha Avondale Byahikirra

GSAM 399.4Omu kutandikaho n’okutwara ishomero, ekigendererwa ky’akakiiko kikaba kutwara ishomero omu mulingo ogurukuhondera ebiragiro ebyahairwe ha mashomero g’okwegesa emirimo y’engaro, nk’oku kyali nikisoboka. Linu likaba nirigenda kuba “ishomero ly’ekyokurorraho,” kandi bakagumibwa emirundi nyingi ngu kakuba litwarwa kurungi, lyakukozere kurungi. Kandi eitaka lyonyini, eryarorwaga nk’eritaine mugaso, lyakwanire. Obwire, n’omugisa gwa Mukama, byolekere ngu ebyarangirwe bikaba by’amazima. Nobukiraaba ngu hakaba haroho ekyanda ky’amaani kumara emyaka nyingi erukuhonderangana, ekyaleetere obujune omu bulimi n’ebirimwa kubura hoona omu bicweka ebikaba bibeehinguliriize, itaka ly’okulima erya Avondale likasigara liine ebimera ebibisi kandi niryana. Kinu kikaba kintu ekirukuhuniriza muno, kuhika abakuru ba gavumenti kwija kukaguza emiringo y’okulima eyakozesiibwe kuleeta ebirungi binu ebirukuhuniriza.

GSAM 400.1Ebihandiiko ebirukwoleka emirimo y’ishomero omu mwaka 1903 nibyoleka ngu omuhendo gw’abeegi gukeyongera ebicweka amakumi ataano ha kikumi. Esente nazo zikaba ziri omu nyikara nungi—ebyetaago byona bisaswirwe, kandi $1,500 zisigaire omu kigega kukozesebwa habw’oburungi bw’ishomero. Omwegesa Mukuru C. W. Irwin abaire mutwazi kandi mukuru w’ishomero kumara emyaka erukuhika haihi ina.

GSAM 400Ishomero lya Mt. Vernon

GSAM 400.2Orukiiko Rukuru omu 1893 rukacwamu kusagika okwigura ishomero omu Mt. Vernon, Ohio. Ishomero linu liine emirimo emu ey’okukora ebintu erukukorerwa hamu nalyo, kandi bagamba ngu nirikora omulimo murungi. Abeegi abahandiikisibwe omu 1894 bakaba 140. Omwegesa Mukuru J. W. Loughhead akaba aheeriize nk’omukuru w’ishomero linu kumara emyaka nyingi, kuhikya obu yayeserwe Washington, D.C. Endagiriro y’ishomero eri Academia, Ohio.

GSAM 400Ishomero ly’Emirimo y’Engaro erya Keene

GSAM 400.3Orukiiko Rukuru orwa 1893 rukaikiriza okwigura ishomero ly’emirimo y’engaro omu Keene, Texas. Itaka ly’okulima erirukuhingura eka 130 likatungwa, ebyombeko byayombekwa, kandi ishomero lyaigura omu bujunanizibwa bw’Omwegesa Mukuru C. B. Hughes n’abakonyera be. Niritwarwa nirihondera entekaniza y’okugaita emirimo n’okusoma. Abeegi abahandiikisibwe omu 1894 bakaba 160. Ishomero linu nalyo likozere kurungi muno.

GSAM 400Itendekero ly’Obumu erya Claremont

GSAM 400.4Ishomero linu liri omu Kenilworth, haihi na Cape Town, Afrika ey’Obukiizi bw’Obulyo. Abegesa balyo abarukukira obwingi bakakomwa kuruga omu Itendekero lya Battle Creek. Likaigura omu 1894, n’abeegi kyenda abahandiikisibwe. Omwaka gw’ishomero ogw’okubanza obu gwahwaire, omuhendo gw’abeegi gukaba gweyongiire muno, kyetagisa kutunga omwanya ogundi kuraba omu kuhanguhisa ekyombeko ky’ishomero. Hati itendekero liri omu bujunanizibwa bw’Omwegesa Mukuru C. H. Hayton.

GSAM 401.1Abadventista b’ekiro kya mushanju nabo bakatwara ishomero ly’omu kyaro (ery’okubanza) omu Claremont n’abeegi amakumi mushanju, n’ishomero ly’ekanisa omu Beaconsfield, eryakaba liine abeegi amakumi asatu abahandiikisibwe omu 1894.

GSAM 401Ebicweka Ebikuru eby’Omulimo gw’Eby’Enyegesa, 1895

GSAM 401.2Omuhandiiki w’eby’enyegesa akaha Orukiiko Rukuru ebihandiiko binu omu kwezi kwa 2, 1895:—

GSAM 401.3“Ebikaro eby’enyegesa eby’ekitebe kyaitu eky’ediini nibisobora kubazibwaho omu bigambo bike biti: Haroho amatendekero ataano omu bikaro binu: omu Battle Creek, Michigan; College View, Nebraska; Healdsburg, California; College Place, Washington; na Kenilworth, Afrika ey’Obukiizi bw’Obulyo. Haroho amashomero ana ag’omutindo ogwa hagati, rundi amashomero agarukwegesa enyegesa y’omutindo ogwo omu nsi enu, omu South Lancaster, Massachusetts; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; na Graysville, Tennessee.... Okwihaho ago, haroho Ishomero lya Baibuli erya Australia; ishomero omu Mexico erirukukorra hamu n’omulimo gw’abakwenda ab’obujanjabi; ishomero ly’abaana b’abantu abazaaliranwa ha kizinga Pitcairn; ha Raiatea, ekimu ha bizinga bya Society; omu Nyanja Pacific ey’Obukiizi bw’Obulyo; ha Bonacca, ekimu ha bizinga bya Bay, omu Nyanja Caribbean; amashomero g’amakanisa nka ikumi n’ataano omu nsi enu n’omu mahanga agandi; amashomero abiri aga Baibuli ag’Orukiiko Rukuru; n’amashomero maingi ag’abatambuze b’ebitabu n’ag’enkiiko z’amakanisa ez’ebicweka, agatakatekaniziibwe nk’amashomero agarukukora obutoosa.”

GSAM 401.4Omu kuha ebicweka ebikuru ebirukukwata ha muhendo gw’abeegi omu matendekero n’amashomero ag’ekitebe kyaitu eky’ediini agarukukora obutoosa, omuhandiiki agamba ati: “Obu tuba nitubalirra n’obwegendereza, hati haroho abeegi abarukuhingura 3,000, ab’emyaka yoona, abahandiikisibwe omu mashomero g’Abadventista b’ekiro kya mushanju.”

GSAM 402Ebicweka Ebikuru eby’Amashomero n’Amatendekero, 1903

GSAM 402.1Omulimo gw’eby’enyegesa n’amashomero n’amatendekero omu Badventista b’ekiro kya mushanju bikuzire nk’amataagi agandi ag’obutumwa oku gakuzire. Nk’oku kyolekerwe omu Kitabu ky’Omwaka eky’Orukiiko Rukuru ekya 1904, hati haroho amatendekero n’amashomero ag’omutindo ogwa hagati mwenda omu Amerika, n’ataano omu mahanga agandi. Ago ag’omu mahanga agandi gali omu bikaro binu: Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, haihi na Cape Town, Afrika ey’Obukiizi bw’Obulyo; Holloway, omu London ey’Obukiizi bw’Obumoso, Bungereza; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, haihi na Magdeburg, Germany.

GSAM 402.2Omu Amerika haroho amashomero ag’omutindo oguli hagati ikumi n’ana; omu mahanga agandi, ataano. Aga ha mpero gali omu Copenhagen, Denmark; Honolulu, Eitwale lya Hawaii; Diamante, Entre Rios, Ripabulika ya Argentina, Amerika ey’Obukiizi bw’Obulyo; Curityba, Brazil, Amerika ey’Obukiizi bw’Obulyo; Brusque, Brazil, Amerika ey’Obukiizi bw’Obulyo.

GSAM 402.3Okwongerra ha mashomero n’amatendekero agakaba gamazire kubazibwaho, haroho amashomero 357 ag’amakanisa ag’ebikaro agatwarwa ekitebe kyaitu eky’ediini. Hali ago, 317 gali omu Amerika ey’Amasaza Agegaitire, n’amakumi ana omu mahanga agandi. Kakuba twakubaire n’emihendo ehikire ey’okuhikya hati, emihendo enu yakweyongiire muno. Amashomero maingi gaigwirwe kuruga ha mpero ya 1902. Nk’ekyokurorraho, Orukiiko rw’amakanisa orwa Nebraska rukagamba ngu rukaba ruine amashomero ikumi ag’amakanisa. Ha biro 1 eby’okwezi kwa 2, 1904, ebihandiiko byabo byoleka “amashomero amakumi abiri n’ana ag’amakanisa,” okwongera kw’amashomero ikumi n’ana omu rukiiko rumu.

GSAM 402.4Mazima omukono gwa Mukama ogurukwebembera guterekereize kandi gwiguliire omulimo gw’eby’enyegesa omu bantu banu omuhanda omu mulingo ogurukuhuniriza. Ahe amagezi abo abeserwe kutwara itaagi linu ery’omulimo gwe, nukwo amashomero agatarukusisana gatwarwe nigahondera entekaniza ey’atereho. Nukwo halibaho ebitebe bingi eby’abakozi abasobozi, abakuzire kurungi omu mbaju zona, ab’okukorra Mukama, hatali abasaija n’abakazi abakuzire “omu rubaju rumu rwonka” omu nyegesa n’omu ngeso. “Mukama akaha ekigambo,” omuhandiiki wa Zabuli agamba ati, kandi “ekitebe [ihe, ha rubaju rw’orupapura] ky’abo abakirangiriire kikaba kikuru.”

Notes

  1. Enfumo 4:5-7. ↩
  2. Obuhamya hali Ekanisa, Ekitabu 3, empapura 152, 153. ↩

Note

Back