Boqonnaa 9 — Yeroo Turtii

GSAM 148.1"YEROO SANATTI mootummaan samii akka shamarran kudhan kanneen ibsaa isaanii fudhatanii misirricha simachuuf bahanitti fakkeeffama. Isaan keessaa shan ogeeyyii, shan ammoo gowwoota turan. Warri gowwoon turan ibsaa isaanii fudhatanii zayita waliin hin fudhanne; warri ogeeyyiin garuu ibsaa isaanii wajjin qodaa isaaniitti zayita fudhatanii turan. Misirrichi osoo hin dhufin yeroo turetti, hundumtuu isaan hirribaan qabamee rafan."¹

GSAM 148.2Kiristoos misirricha fakkeenya kanaati.² Kanaafuu, misirricha simachuuf bahuun sochii ummanni Gooftaa yeroo inni dhufu Kiristoos simachuuf godhu bakka bu'uu qaba, sababni isaas mata dureen haasaa Maatewos boqonnaa 24 fi 25 dhufuu Gooftaa ti. Jechi Gooftaa ibsaadha.³ Intallan hundi ibsaa isaanii fudhatanii turan. Gowwummaan shamarran keessaa gartokkoo, yaad-rimee dhugaa qofa fudhachuun, of-kennuu cimaa Gooftaadhaaf taasifamu kan ayyaana Hafuuraa garaa nama amanuu keessatti guddisu dhabuu isaaniiti. Hojiin kun fakkeenya kana keessatti "zayita qodaa isaanii keessa jiruun" bakka bu'a. Turtiin misirroo, warra Gooftaa isaanii arguuf deeman gama isaaniitiin abdii kutannaa tokko bakka bu'uu qaba.

GSAM 148Yeroo Misaalichi Itti Hojjetamu

GSAM 148.3Jechi "yeroo sana," kan fakkeenyi ittiin jalqabu, yeroo hojiirra ooluu isaa ilaalchisee akeeka nuuf kenna. Inni kan hordofu wanta boqonnaa darbe keessatti ibsame ture, dhufaatii Gooftaa isa lammaffaa booda osoo hin taane, fakkeenyi muka figii erga labsamee booda; kunis dhufaatiin Kiristoos "balbala bira jira" jechuun, akkasumas dhaloonni Kiristoos mataan isaa duumessa samii keessa hanga mul'atutti hin darbne akka dhufe kan labsu ture. Akkasumas yeroo tajaajiltoonni ergaa kana dabarsaa turan keessaa muraasni, 'Gooftaan koo dhufuu isaa ni tursiisa' jedhanii garaa isaaniitti yaaduun, tajaajiltoota isaanii wajjin jiran reebuu, akkasumas warra machooftanii wajjin nyaachuu fi dhuguu jalqabanitti illee ni raawwata.

GSAM 149Tajaajiltoota isaanii rukutuu

GSAM 149.1Isaan kun "hojjetoota waliinii," waliin ta'uun ergaa tokko labsaa turan; garuu amma gartokkoon isaanii waan barsiisaniirraa deebi'anii, hojjetoota isaanii kanneen "nyaata yeroo isaa eeggate" kennan—jechuunis, Gooftaa dhiyootti dhufu simachuuf qophii barbaachisuu labsan—"rukutu." Akkaataa itti Yeremyaan rukutamuuf yaadameen isaan "rukutu." Uummanni akkana jedhe, "Kottaa, arrabaan isa rukunun, jechoota isaa kamiyyuus hin dhaggeeffannu."⁴ Kanaafuu, tajaajiloonni kunniin akkaataa hojii tajaajiltoota "amanamoo" gufachiisuun barsiisuu eegalan. Gareen kun akkas jechuun dubbatamaaf, "Kanaafuu, akkaataa ati fudhatteefi dhageessetti yaadadhu, qabadhuu fi qalbii didiirisi. Yoo kanaaf ati hin eegdu ta'e, akka hattuutti si irratti nan dhufa, ati immoo sa'aatii ani itti si irratti dhufu hin beektu."⁵

GSAM 149.2Fakkeenyi durbaawwanii yeroo "garboonni" ergaa dhufaatii Gooftaa dhihaate irraa garagaluun, "rukkutuu jalqabanitti" kan ilaallatuudha. Isaanis waan biraa hojjechuu jalqabu—"warra machooftan waliin nyaachuu fi dhuguu." Warra fedhii nyaataa isaaniitiif gammaduu barbaadan waliin ayyaaneffannaa irratti hirmaatu. Solomoon waa'ee warra akkasii akkas jedhe, "Warra daadhii wayinii baay'ee dhugan, warra foon hamaadhaan nyaatan gidduu hin ta'in; kan machooftuu fi kan nyaataaf of gaddisiisu gara hiyyummaatti galu."⁶

GSAM 149Abdii Kutannaa Jalqabaa

GSAM 149.3Amma gaaffiin, "Muuxannoo dhufaatii Isaatti wanti himannaa kanaaf deebii kennu maaltu ture?" jedhu ni ka'a. Sochiiwwan raagaan wajjin guutummaatti walsiman turan. Warri hanga Ebla 1844tti ergaa sana dabarsan waldaalee keessatti hojjetan, tajaajiltoonni waldaalee adda addaas carraaqqii isaanii wajjin tokko ta'anii turan. Akkasumatti isaan "hojjettoota waliinii" turan.

GSAM 150.1Warri ergaa sana dabarsan akka guyyoonni kuma lamaa fi dhibba sadii kan Daani'eel 8:14 keessatti ibsaman waggaa Yihuudotaa 1843, kan waggaa keenya 1844 keessatti argamuun xumuramu barsiisaniiru. Yeroo sana dhuma irratti sa'aatiin murtii Waaqayyoo akka dhufu labsaniiru. Yeroo sanatti, gareen amantii biyya keessa jiru hundi guyyaan murtii dhufaatii Lammaffaa Gooftaa keenyaatiin akka jalqabu amana ture. Kanaafuu, Adveentistoonni yeroon raagaa sun xumura irratti Gooftaan ni dhufa jedhanii akka yaadan salphaatti hubatamuu danda'a. Isaanis, "Yeroon kun ji'a Bitootessa 21, 1844, kan waggaa Yihuudotaa uumamaa 1843 isa dhumaatiin xumuramuu danda'a," jedhan. Kanaafuu, isaan dhuma Bitootessaa yookaan jalqaba Eblaa, 1844 akka yeroo Fayyisaa itti dhufuu danda'utti ilaalan.

GSAM 150Tajaajiltoota Hamoo Guddatan

GSAM 150.2Yeroo dhuma Bitootessaa ga'ee darbe, Gooftaanis hin dhufne, warri duraan ergamoota Gooftaa wajjin hojjetan, garuu jireenya isaanii guutummaatti ergaadhaaf garaadhaa hin kennine, ergaadha sana morman, hojii sana mormuu eegalan, akkasumas warra ammas barumsa dhufaatii Gooftaa dhihaatee fi ergaa sa'aatii murtii barsiisaa turan karaa isaanii cufuuf waan danda'an hunda gochuu jalqaban. "Lubbuu isaaniitiin," jedhan, "Gooftaan koo dhufuu isaa tursiiseera." Afaan isaaniitiin amma barsiisuu eegalan, Gooftaan dhufuu isaa dura addunyaan guutuun gara amantii deebi'uu akka qabdu; Yihudoonni hundi gara Falasxiin deebi'anii, tajaajila mana qulqullummaa isaanii Yerusaalem keessatti hundeesuu akka qaban, Masihaan dhufuu isaa dura. Gariin isaanii immoo dhufuun Kiristoos "dhufuu hafuuraa" akka ta'e, kunis yeroo namni amantii fiduufi yeroo du'a ummata isaa akka raawwatamu barsiisan.

GSAM 151"Nyaata yeroo isaa eeggatee kennuu"

GSAM 151.1Yeroo isaan kun akkasitti hojjettoota isaanii wajjin wal faallessan, warri amanticha cimsanii qaban garuu, amantii qabdoota galmawwanii fi bosona keessatti walitti waamaa, "nyaata yeroo isaa eeggate" isaaniif kennu turan—kunis mallattooleen yeroo sanaa fi raagni dhugoome, akkuma abdii kutannaa isaanii dura turetti, dhufaatiin Kiristoos "dhiyootti, balbala bira jira" jechuu isaa isaanitti agarsiisuudhaani.

GSAM 151Ayyaana Mana Amantaa

GSAM 151.2Isaan kana gochaa utuu jiranii, wanti kanaan dura waldaalee Pirootestaantii keessatti hin beekamne jalqabe—namoota waldaatti nyaataafii bashannanaaf walitti waamuu. Warri dhufuu barbaadan hundi nyaata isaanii mi'aawaa wajjin akka hirmaataniif affeeramanii turan.

GSAM 151.3Wanti jalqabaa gosa kanaa Ameerikaa keessatti dhageenyeef ji'a Caamsaa, bara 1844, abdii kutannaa sana booda ture. Akkaataa isaa kunooti: Yeroo Wiiliyaam Miilar, galma magaalaa Roocheester, N.Y. keessatti argamu tokko keessatti, Adveentistoota dhibbootaan lakkaa'aman barsiisaa fi jajjabeessaa turetti, akkas jedhaan, "Yeroo turtii Maatewos boqonnaa 25 keessa jirra; amantii keessan cimsadhaa; dhiyootti dhimma kana irratti ifa dabalataa ni arganna," gamoo walga'ii Roocheester keessatti argaman kanneen gurguddoo keessaa tokko jalatti, "ayyaanni" qophaa'ee ture. Tuutni namootaa, miseensota waldaa kiristaanaas ta'e warra hin amanne, walitti dhufan; yeroo pirezidaantiin koleejii teolojii Wiiliyaam Miilar qoofsaa tuuta sanaaf qoosaa itti godhu, isaanis ooyisteerii, ayskiriimii, mi'ooftuuwwan, akkasumas kitaaba xiqqoo namichi kun qopheesse tokko saantima digdamii shaniin gurguran. Kitaabichi "Saaxilamuu Miilariizimii" jedhama ture.

GSAM 151.4Yeroo sanaa kaasee torban lamaa gadi keessatti, gareen amantii biraa magaalaa sanuma keessatti galma ummataa keessatti "ayyaana" qopheessuun, seensaaf saantima digdamii shan kaffalchiisaa, fi nama fedhe hundi akka dhufanii ooyisteerii, ayskiriimii, keekii fi mi'ooftuu isaanii wajjin hirmaatan affeeraniiru. Sana booda achumatti ayyaaneffannaan ammayyaa waldaalee kiristaanaa keessatti jalqabe, kunis gara "walga'iiwwan hawaasummaa maraatoo," "saamsama fuudhuu," "kuusaa qurxummii," "dorgommii dhungachuu," fi kkf tti guddate. Amalli ayyaaneffannaa waldaalee kiristaanaa keessatti kun hanga sadarkaa guddaatti guddateera, amma ijaarsi waldaa kiristaanaa ammayyaa tokko yoo kushiinaa, kuusaa nyaataa, fi kutaa nyaataa hin qabaanne sadarkaa bu'uuraa hin guutu. Haalli kun isa "yeroo turtii," akkuma fakkeenya keessatti ibsametti jalqabameedha.

GSAM 152.1Wm. Miilar mataan isaa waa'ee taatee Roocheester keessatti uumame kana jechoota armaan gadiitiin dubbata:

GSAM 152.1"D.D.n tokko kan Roocheester keessaa, Obbo _____, kan waldaa kiristaanaa _____, barruu gabaabaa Miilariizimii mormu barreessuun, gooftotaafi dubartoota kabajamoo isaa mana Gooftaa waamee, ooyisteerii fi 'pikniikiiwwan' biroo irraa irbaata guddaa qopheesse, Akkuma Belsaazar, bunaafi shaayii isaanii dhuganii, nyaata isaanii mi'aawaa qaalii nyaatanii, ayskiriimii fi mi'eessituu isaanii gurguranii, akkasumas barruu gabaabaa isaa kan waa'ee deebii Fayyisaa jaallatamaa isa lammaffaa mormu barreesse.

GSAM 152.2"Halkan ani osoon hin deemin dura, kabajamoonni lallabdootaa kan biraa mana bashannanaa yookaan galma uummataa keessatti ayyaana bashannanaa qopheessanii, akkuma armaan olitti, tikkeettiiwwan isaanii, ayskiriimii fi mi'eessituuwwan isaanii gurguraniiru. Waldaaleen tokko tokko kan garee adda addaa irraa ta'an ayyaanota Baabilonii akkasii kana hin deeggaran jedhanii dhaga'uun koo na gammachiiseera; akkasumas, yeroo Kiristoos dhufu, waldaaleen garee adda addaa kun hundi isaanii 'warra machooftan waliin nyaatanii dhugaa jiran' keessatti akka hin argamne lubbuu kootiin abdadha. Geggeessitoonni kabajamoon kun of isaanii daawwitii jecha Waaqayyoo keessatti arguu dhabuun isaanii na dinqa; aniis akka isaan kitaaba Luqaas 14:12-14; Maatewos 24:48-51; Luqaas 13:25-28; 2 Phexros 2:13; Yudaas 10-21 dubbisan nan gorsa. Dhugumatti, kun yeroo dhumaati."

GSAM 152.3Paastariin Miilar erga waldaaleen Kiristaanaa ayyaanota gumaacha isaanii irratti, "keekii tilmaama qubeelaa, dorgommii dhungachuu saantima kudhaniin, agarsiisa harree, walga'iiwwan hawaasummaa maraatoo, lotarii qulqulluu," fi qophiiwwan taphoota carraa kan biroo fi kkf keessatti waan seenaniif ilaalcha argatee utuu jiraate, sodaa qulqulluudhaan ni jalaa ba'a ture.

GSAM 152Yeroo Turiinsaa

GSAM 152.4Adveentistoonni, yeroo dhimmi dhufaatii Gooftaa dhihaatee jiraachuu isaa beeksifamu, yeroon itti turamu waliin walqabata akka ta'e dhugaa kitaaba qulqulluu irraa argameen jajjabaatanii turan. Kana jechoota Fayyisaa keenyaa kan Maatewos 25:5, 6 fi Habakkuk 2:1-3 keessatti argan.

GSAM 153.1Waa'ee ilaalcha isaanii kan arfaasaa bara 1844 ilaalchisee, kitaaba 'Midnight Cry' kan Caamsaa 9, 1844 irraa waraabna:—

GSAM 153.2"Yeroo raagaa mul'atu xumuramu jedhamee yaadame irraa erga darbinee booda, haala ijoolleen Waaqayyoo dhuma mul'ata sanaatti keessa seenu jedhee Waaqayyo dursee beeke keessa galfamanneerra; kanaafis, raaga Habakkukiin, yeroo inni akkana jedhutti, qophii godheera, 'Ani eegumsa koo irraan nan dhaabbadha, tuurattis nan of dhaaba, waan inni natti himu ilaaluuf nan eega, yeroon ittiin ceephamus maal akkan deebisu nan qopheessa,' yookaan akka cinaatti barreeffametti, 'waan ittiin falmamu.' 'Yahaanis naaf deebisee akkana jedhe, Mul'ata sana barreessi, gabateewwan irrattis ifatti kaa'i, akka inni dubbisuu danda'uuf. Argiinsi sun yeroo murtaa'eef kan eegamuudha, garuu dhuma irratti [yeroo raagaa keessatti] ni dubbata, hin sobu; yoo ture illee [xumura isaa mul'atu irra darbee], isa eegaa; sababni isaas dhugumatti ni dhufa, [guutummaa yeroo raagaa keessatti, sana booda] hin turu.'⁷

GSAM 153.3"Qajeelfamni kun yeroo ammaa kan ilaallatu ta'uun isaa, Paawulos kitaaba Ibroota 10:36-39 keessatti waraabuu isaa irraa ifa dha: 'Atiin sababni isaa, fedhii Waaqayyoo raawwattanii booda waadaa akka fudhattan, obsaan isin barbaachisa. Amma booda yeroo gabaabaa qofa hafeera, kan dhufus ni dhufa, hin turas. Amma inni qajeelichi amantiidhaan jiraata; garuu namni duubatti deebi'e kamiyyuu, lubbuun koo isa irratti hin gammadu. Nuti garuu warra gara badhaadhaatti duubatti deebi'anii miti; warra gara fayyina lubbuutti amananidha.'

GSAM 153.4"Nuti yeroo sana, kan Fayyisaan waa'ee isaa dubbate, yeroo misirrichi turu (Maatewos 25:5)—kan mootummaan samii itti fakkeeffamuu qabu—keessa jiraachaa jirra jennee amanna; yeroo 'gar-jalliin hamtuun sun [yeroo sana keessatti kufaatiin ifatti mul'ateen] garaa isaa keessatti akkana jedhu, Gooftaan koo dhufuu isaa tursiisa, hiriyaawwan isaa rukutuuf, akkasumas warra machooftanii wajjin nyaataa fi dhugaa jiraachuuf ni jalqaba,' Gooftaanis 'gaafa inni isa hin eegneetti dhufa.'"

GSAM 154.1"Nuti amma yeroo sana kan Phexros dubbate keessa jiraachaa akka jirru ni amanna, yeroo 'murtii isaanii kan yeroo dheeraa hin turre, akkasumas adabbiin isaanii hin hirribne;' bakka isaan 'dhoksaan barumsa badiisaa fidan.'⁸ Kunniin, akkuma yeroo Kitaabni Qulqulluun barreeffamaa turetti raajiiwwan sobaa turan, akka jiraachuuf jiran Phexros ni dubbata. Akkuma warri mana Israa'el, 'Guyyoonni dheeraa'aniiru, mul'anni hundis ni bada,'⁹ jedhan, yeroo itti yeroon akka darbee jiru fakkaatu tokko jiraachuu qaba ture; kunis akka warri tuffattoonni 2 Phexros 3:4, 'Waadaan dhufuu isaa eessa jira?' jedhanii gaafatanii, 'waanti hundinuu akkuma jalqaba uumamaa irraa kaasee turetti itti fufa' jechuun of gowwoomsaniif.

GSAM 154.2"Ergamaan Yaaqoob, 'Kanaafuu, obboloota koo, hanga dhufaatii Gooftaaatti obsaa; isinis obsaa; onnee keessan jabeessaa: dhufaatiin Gooftaa dhiyaateera,' jechuu isaatiin, akkasumas, 'Ilaa, Abbaan Murtii balbala dura dhaabbateera,' jechuun isaa, kan inni ilaallatu turtii mul'ata kanaatiif akka ta'e ni amanna.

GSAM 154.3"Akkasumas nuti yeroon eegamu sun darbuu isaa dursee yaaduun, Fayyisaan keenya boqonnaa kudha lamaffaa Luqaas keessatti, 'Mudhiin keessan hidhamee haa ta'u, ibsaan keessanis boba'ee haa qabsiifamu; isinis akka namoota abbaa manaa isaanii eeggatan ta'aa, yeroo inni cidhaa irraa deebi'u; akka yeroo inni dhufee rukutu, battalumatti isaaf banan ta'uuf' jedhee nu gorsuu isaa ni amanna.¹⁰ Eeguun yeroon akka darbu agarsiisa, sababni isaas hanga yeroo sanaatti hin eegnu. Kanaafuu Gooftaan keenya itti dabaluun akkana jedha, 'Barsiisota yeroo Gooftaan dhufu dammaqanii argatu eegaluu isaan.'

GSAM 154.4"Yoo Waaqayyo fedhe, itti fufnee, 'Ilaa, Misirrichi dhufaa jira; isa simachuuf ba'aa;' akkasumas, 'Sa'aatiin murtii isaa ga'eera,' jechuun ni labsina. Akkasumas addunyaa fi waldaa kiristaanaatiif iyyannoo olkaasuu, weelluuwwan isaanii kan 'nagaa' jedhan keessaa akka of dammaqanii fi waamicha araara Waaqayyoo akka dhaggeeffatan gochuuf itti fufna jennee abdii qabna. Dhufuu Gooftaa keenyaa eeggachuu fi dammaqanii eeguu keenya itti fufuuf yaadna, sababni isaas dhufuun isaa dhihaateera jennee amanna."

GSAM 155Hojii Isaanii Mirkaneessuu

GSAM 155.1Akkaataa Adveentistoonni hojii isaanii Bitootessa 21, 1844 duraafi guyyaa sana booda itti ilaalan ilaalchisee yaada gaariin, waraabbii armaan gadii, kan barruu mata duree "Mirkaneeffannaa" jedhu jala, 'Advent Herald' kan Sadaasa 13, 1844, J. V. Himes, S. Bliss, fi A. Hale'n maxxanfame keessaa fudhatame dubbisuun argamuu danda'a:—

GSAM 155.2Yaada keenya fudhachuuf ariifannee hin turre. Dhugaa barbaacha keenyatti qorattoota amanamoo fi dhugaa jaallatan akka turre ni amanna. Ajaja Fayyisaa keenyaa kan Kitaaba Qulqulluu akka qorannu nuuf kenne ni kabajne. Ogummaa ofii keenyaa irratti hin hirkanne; garuu qajeelfamaafi geggeessuuf gara Waaqayyootti ilaalle, akkasumas inni tarkaanfii keenya karaa sirrii irra akka buusu amannee, ofii keenya iddoo aarsaa isaa irra dhiheessuuf yaalle. Falmiiwwan nu irratti dhiyaatan hunda fedhii dhugaa beekuu fi dogoggora irraa of eeguuf qabnuun qoranne; garuu dhugaa dubbachuuf, ejjennoonni mormitoota keenyaa garaagaraafi bifa adda addaa qaban sun ilaalcha keenya keessatti nu cimsuu qofaaf gargaaran. Sirrii yookiin dogoggora ta'us, mormitoonni keenya sirrii ta'uu akka hin dandeenye, akkasumas isaan gidduutti waliigalteen akka hin jirre arganneerra. Falmiin tokkoon tokkoo isaanii baay'ee laafaa fi daa'imummaawaa waan tureef, waan ofii isaanii hojjetan irra deddeebi'anii diiguuf dirqama keessa turan; akkasumas ilaalcha isaanii faallaa fi wal-faallessuun, yaada keenya akkamitti yoo ilaalatan illee, yaada walii isaanii irratti amantaa akka hin qabne agarsiisan. Dabalataanis, qabxii ijoo ejjennoo keenya guutuu keessatti kan warra dhufaatii Gooftaa battalaa mormuuf hojjetan keessaa tokko yookaan isaan ol ta'an irraa deeggarsa hin arganne tokkollee hin turre. Nuti deeggarsaaf hiikkaa Kitaaba Qulqulluu isa jechaa jechatti qabnuu osoo jirru, mormitoonni keenya garuu Kitaabni Qulqulluun jechaa jechatti hubatamuu akka hin qabne mirkaneessuuf bu'aa malee yaalan, raagni dhugoome hundi hanga wantoota xixiqqoo qubee isaatti sirriitti raawwatametti ta'us.

GSAM 156Abdii Kutannaa Ibsame

GSAM 156.1"Garuu yeroon sun—waggaan 1843, waggaa Yihuudotaa—darbe, nutis Mooticha miidhagina isaatiin arguu dhabuudhaan abdii kutanne. Warri nu morman hundis dhugaan amantaa keenya keessaa mallattoon adda ta'e hundi soba ta'uun isaa mirkanaa'e jedhanii yaadu; akkasumas akka namoota dhugaa dubbatanitti, ejjennoo keenya guutuu akka dhiisnu nu eegan. Kanaafuu, dinqisiifannaan nu argan, ammas abdii keenyatti maxxannee, ammas Mootii keenya eegaa jirra.

GSAM 156.2"Nuti garuu, abdii kutannaa keenya keessatti, sababa abdii ittiin kutannu hin argine. Kitaabonni Qulqulluun yeroon turtii tokko jiraachuu akka qabu, fi mul'anni osoo hin dhufin dura nutis isa eeguu akka qabnu agarsiisuu isaa argine. Akkasumas, lakkoofsi yeroo keenyaa sirrii ta'us, yeroon sun dhuma waggaa sanaan guutummaatti xumuramuu akka hin dandeenye, garuu yeroo waggaa ammaa keessatti qofa raawwatamuu akka danda'u hubanne; haa ta'u malee, nuti ifattiifi guutummaatti addunyaatti bakka murtaa'aa amantaa guddaan itti ilaalle sana irratti dogoggorree akka turre amanne; garuu yeroo nuti akkasitti dogoggorree jirru illee, dhimma sana keessatti harka Waaqayyoo arguu dandeenyeerra. Itti fayyadama labsii sanaa addunyaadhaaf akeekkachiisa, waldaa kiristaanaatiif immoo qormaata akka ta'e arguu dandeenya. Ummata isaa haala eeggannaa keessa galche. Warra maqaa isaatiif jedhanii dhiphina fudhachuuf fedhii qaban adda baase. Iyyisni dhufannaa Gooftaa eenyuuf oduu gammachuu guddaa akka ta'e, eenyuuf immoo sagalee gurra isaaniif hin tolle akka ta'e agarsiise. Kun uumama guutuutti eenyutu deebii Gooftaa ni simata, eenyutu immoo akkuma Yihudootni dhufaatii isaa isa jalqabaatti godhan, deebii isaa isa lammaffaatti ni didu agarsiiseera. Nuti immoo, 'guyyaa qophii isaa' kanatti, inni saba fedhii Gooftaa qofa barbaadu, dhufaatii isaatiif akka qophaa'an gaggeessuuf, kana akka tarkaanfii kaayyoo Waaqayyoo raawwatamuutti ilaalla.

GSAM 157SEENAA SOCHIITII BITOOTESSA BARA 1844 BOODAA

GSAM 157.1Seenaan gabaabaan sochii dhufaatii Bitootessa 21, 1844 boodaa, kan armaan gadii keessatti ibsame, kan 'Signs of the Times', Onkoloolessa 31, 1844 irraa fudhatameedha:—

GSAM 157.2"Bara 1843—Bara Yihuudotaa—erga darbee booda, gareen guddaan amantii Dhufaatii, kana booda yeroowwan addaa mirkanaa'ina tokkoon illee shallaguu akka hin dandeenye amantaa keessa seene. Isaan akka amanutti, nuti bakka lakkoofsi yeroo keenyaa agarsiisutti, jechuunis xumura yeroowwan raagaa hundaa, kan dhuma isaaniirratti dhufaatiin eegamu, irra turre; akkasumas yeroo lakkoofsi yeroo keenyaa yeroo Waaqayyoo irraa xiqqoo adda ba'uu danda'u qofa eeguu qabna ta'us, garuu yeroo murtaa'aa sanaaf mallattoo biraa argachuu akka hin dandeenye amanan. Hundi isaanii ibsaa isaanii fudhatanii misirricha simachuuf gara alaa bahan; garuu misirrichi yeroo (1843) inni itti eegamu darbee ture. Yeroo mul'anni kun turte kanatti, hundi isaanii akka waan hin turree fi yeroo kamittiyyuu eegamuu danda'uutti amanuun isa eeguuf murteessanii turan fakkaata. Haa ta'u malee, dafee ifa ta'eera namoonni baay'een karoora gara fuulduraatiif baasaa akka turan; kunis yoo Gooftaan waggaa kana dhufa jedhanii amanan kan hin baasne ture. Akkasumas, dhufaatii Gooftaa isa battalaa dhugaa ta'ee hubachuu irraa hirribni akka isaan huffe ifa ta'eera. Jecha biraatiin, guyyaa kamittiyyuu dhufuu akka danda'u, yookaan yeroo muraasaaf tursiifamuu akka danda'u, yeroo sana keessatti boqonnaa nama haaromsu fudhachuu akka danda'an yaadu turan. Egaa, kun akkuma Fayyisaa keenya jedhetti ta'e, 'Yeroo misirrichi turutti, hundi isaanii hirribaan qabamanii rafan.'

GSAM 157Xiyyeeffannoon Birraa Bara 1844tti Hojjetame

GSAM 157.3"Ji'a Caamsaa, 1843 irraa eegalee, Obboleessi Miilar xiyyeeffannoo keenya ji'a torbaffaa waggaa qulqulluu Yihuudotaa irratti, akka yeroo kabaja agarsiisota deebii isa lammaffaa agarsiisanitti, nuuf harkisee ture; birraa darbe sanas yeroo sana fedhii guddaan eegaa turre. Erga ji'ichi darbee booda, Obboleessi S. S. Snow yaada, akka fakkeenyotaatti, dhufaatiin Gooftaa yeroo dhufu guyyaa kudhanffaa ji'a torbaffaa irratti ta'uu qaba jedhu guutummaatti fudhate; garuu waggaa isaaf mirkanaa'aa hin turre. Boodarra, yeroowwan raagaa hanga waggaa ammaa, 1844, dhufuun isaanii dhugumaan hin xumuramne ta'uu hubate; Sana booda inni yaada kanatti ciche, akka tilmaamaatti Onkoloolessa 22—guyyaa kudhan ji'a torbaffaa waggaa kanaa—dhufaatii Gooftaa kabajaa ni argina jedhu. Kana birraa fi bona darbe keessa Niiw Yoork, Filaadelfiyaa, fi iddoowwan birootti lallabe; namoonni baay'een ilaalcha isaa fudhataniis, garuu hanga naannoo Adoolessaatti gochi isaa mul'annaan addaa tokkollee hin mul'anne.

GSAM 158Oomishaalee Dirreetti Dhiifaman

GSAM 158.1"Jalqaba waqtii sanaatti, obboloota keenya muraasni kaaba New Hampshire keessa jiran, Gooftaan ganna biraa dura akka dhufu amantii cimaadhaan waan qabaniif, lafa isaanii hin qotne. Naannoo walakkaa ji'a Adoolessaa—kan galgala halkan walakkaa guyyaa-waggaa Yihuudotaa ture (akkuma lakkoofsa guyyaa Yihuudotaa kan ji'a haaraa Ebla kan jalqaba waggaa Yihuudotaa kanaa ta'e irraa eegaluun galgala-ganama jedhamu), warri kaan kanneen qotiisa isaanii facaasanii fi dhaaban, dhugaa Gooftaan dafee dhufa jedhuun akkasitti amansiifamaniiru, hanga amantaa isaaniitiin walsimsiisuun oomisha isaanii sassaabuu hin dandeenye. Gariin isaanii, marga isaanii muruuf gara qotiisa isaaniitti yeroo deeman, guutummaatti tarkaanfachuu dadhabuun, miira dirqama isaanii irratti hundaa'uun, amantii isaanii gocha isaaniitiin agarsiisuuf, akkasumas addunyaa kana ittiin balaaleffachuuf, midhaan isaanii qotiisa keessatti akkuma jirutti dhiisan. Kun saffisaan Kaaba Niwuu Ingilaand keessatti babal'ate.

GSAM 158Murtiin Dhufaatii dura ta'a

GSAM 158.2"Yeroo sanuma keessatti obboloonni keenya Meeyin keessa jiran ilaalcha murtiin dhufaatii dura dhufuu akka qabu; kunis yeroo sassaabbii oomishaatiin kan wal-simu, fi xumura addunyaa qofa irratti osoo hin taane, yeroo xumura dura jiru kan qabate ta'uu isaa fudhatanii turan. Ilaalcha kana waliin walsimsiisuun, isaan akka nuti yeroo murtii keessa jirru, sararri gargar baasu sararamaa akka jiru, fi tajaajiloonni Waaqayyoo adda isaanii irratti chaappeffamaa akka jiran yaadu turan; kunis kan raawwatamu ta'uun isaa, ergamoota afuran kanneen qilleensa afurii lafaa qaban (Waa'ee Mul'ata 7:1) akka qabannoo isaanii laafisan mallattoo ta'a.

GSAM 159Dammaqiinsa Halkan Walakkaa

GSAM 159.1"Naannoo walakkaa ji'a Adoolessaatti, eebbifamni Waaqayyoo warra duubatti deebi'an deebisuuf godhamu lallaba yeroo sanaa wajjin deemaa jalqabe, warri ilaalchota eeraman keessaa tokko fudhatanis amala isaanii irratti jijjiirama ifa ta'e agarsiisanii, akkuma raaganitti hirribaa tasaa dammaqanii ba'an. 'Halkan walakkaa iyyanni dhaga'ame, 'Ilaa, Misirrichi dhufaa jira; isa simachuuf ba'aa.' Yeroo sana bakka jireenyaa hundi ka'anii ibsaawwan isaanii qabsiisan." Adoolessa irraa eegalee sochiiwwan kun kutaalee Niwuu Ingilaand adda addaa keessatti, walirraa adda ta'anii turan; garuu hundi isaaniiyyuu warra ibsaawwan isaanii dhaamuuf dhihaatanii turan hedduu deebisanii, akkasumas qulqulleessuu qulqulluuwwan isaa keessatti eebba Waaqayyootiin deeggaramaa turan. Walga'ii buufataa Ekseeter irratti, dhiibbaawwan kun hundi walitti dhufanii sochii guddaa tokko ta'anii, saffisaan gareewwan dhufaatii biyya sanaa hunda keessatti babal'atan."