Boqonnaa 11 — Ergaa Ergamaa Lammaffaa

GSAM 171.1"ACHIINIS ergamaan biraa hordofee, 'Baabiloon, Baabiloon, magaalaan guddoon sun, kufteetti, kufteetti; sababni isaas saboota hunda wayinii aarii ejja ishee dhugsiteetti' jedhe."¹

GSAM 171.2"Yeroo sana abbaan manichaa aariidhaan guutamee, 'Saffisaan gara daandiiwwanii fi kutaalee magaalaatti ba'ii, hiyyeessota, warra qaama hir'atoo, warra miilaan rakkatanii fi warra ija-duudhaan dhufsiitii as galchi,' jedhee garsooma isaatti."²

GSAM 171.3Gooftaan tajaajiltoota isaatiin ergaa, "Yeroon murtii isaa ga'eera," jedhuun addunyaa kakaasee ture—ergaa kana irratti ummanni isaa amantaa qabu hundi yoo barbaadan tokkummaan dhaabbachuu danda'an ture. Kun affeerraa jalqabaa "irbaata" cidhaatiif ture. "Warra affeeramanitti" beeksifamee ture.³ Waamichi kun sababoota adda addaatiin erga dhiifamee booda, waamichi lammaffaa kan ergaa ergamaa lammaffaa wajjin walsimu kenname.⁴ Waamicha kanaan Gooftaan ummata ifa dhugaa isaa guddatu waliin hanga dhuma yerootti akka deeman adda baase.

GSAM 171Waamicha Lammaffaa Irbaata Cidhaatiif

GSAM 171.4Ergaan lammaffaan—inni iyyannoo sa'aatii murtii hordofu—akkas jedha, "Baabiloonin kufteetti, kufteetti, magaalaan ishee guddoon sun, sababni isaas saboota hunda wayinii aarii ejja ishee dhugsiifte." Waamichi lammaffaan irbaataaf dhiyaates akkas jedha, "Daawwitii daandiiwwan magaalaa keessa saffisaan ba'aa, warra hiyyeessota, warra qaama hir'atoo, warra miilaan dadhaboo fi warra jaamaa asitti fidhaa." Barruulee kana keessaa tokkoon tokkoon isaanii keessatti, ummanni kan Gooftaa ta'uu ofiin jedhu "magaalaa" jedhamanii waamamu. Amantaa isaanii wal faallessuu fi wal jalaa bu'een, "Baabilon" jedhamanii waamamu. Barruu biraa waa'ee yeroo dhumaa dubbatuun, dhufaatii Gooftaa dura xiqqoo ummanni isaa "Baabilon" keessaa akka ba'an ajajamuu isaanii ni argina: "Baabiloon isheen guddoon kuffatte, kuffatte, akkasumas mana jireenyaa seexanootaa, kuusaa hafuura hamaa hundumaa, fi mana qabiyyee allaattii xuraawaa fi jibbisiisaa hundumaa taateetti.... Ishee keessaa ba'aa, yaa ummata koo, akka isin cubbuu ishee keessaa hirmaattota hin taanetti, akkasumas akka isin adabbii ishee irraa hin fudhanneef."⁵

GSAM 172"Akka Dhageessetti Yaadadhu"

GSAM 172.1Ergaa waldaa Saardisitti dubbatame keessatti akkas jedhamee dubbifna, "Kanaafuu, akka fudhattettiifi dhageessetti yaadadhu, qabadhuu fi qabsiifadhu, gaabbis. Yoo kanaafuu hin damdamne, akka hattuutti nan dhufa, sa'aatii ani itti dhufus hin beektu."⁶ Barsiisni amantii haaromsaa, yeroo dukkanaa hojii "Yizebel"—bataskaana amantii gante—booda, bataskaana Sardis gara ifatti baase fakkaata. Bataskaanni Sardis akka bataskaana lubbuu qabdu turetti himamte; garuu yeroo barsiisa dhufaatii Gooftaa dhaga'ee didde, ofii ishee haala ittiin taateen sana akka "hattuu halkanii" itti dhufuu danda'utti of galchite. Kanaafuu, akkuma Ergamaan Phaawulos 1 Tesaloonikosaa 5:1-5 keessatti ibsetti, yeroo dhufaatiin Gooftaa dhihaatu haalli warra "Nagaa fi tasgabbii" jedhanii iyyan sana ta'a. Warri ifa dhugaa hordofan "ijoollee guyyaa" jedhamu, Gooftaanis akka hattuu irratti hin dhufu.

GSAM 172.2Ibsa raagaan kenname kan waldaalee torbaa kana keessatti, akka kufaatii waldaa Sardis battalumatti waldaan Filadelfiyaa, yookaan (akka jechichi hiikutti) jaalala obbolummaa, itti aantu ni argina. Dhugumatti, warri amanan 50,000, ergaa ergamaa lammaffaa kanaan waldaalee garaagaraa hunda keessaa baafamanii, dhugaa ijoo dhufaatii battalaa Kiristoos irratti hidhata jaalala obbolummaa tokkoon walitti qabaman turan.

GSAM 173Ergaan Lammaffaan Akkamitti Labsiifame

GSAM 173.1Iyyanni Halkan Gidduu kan Fulbaana 12, 1844, ibsa Paastara J. V. Himes ergaa malaa'ikaa isa lammaffaa fi haalawwan labsiinsa isaa fidan ilaalchisee kenne of keessaa qaba. Xalayaan isaa kan barreeffame McConnelsville, Ohio, Hagayya 29, 1844 yoo ta'u, akkas jedha:—

GSAM 173.2"Bara 1840tti yeroo Obboleessa Miiler waliin hojii jalqabnutti, inni waggaa sagaliif barsiisaa ture. Yeroo sana keessa inni hamma tokko kophaa dhaabbatee ture. Garuu hojiin isaa warra amantii qabnu jedhan abdii dhugaa ummata Waaqayyoo fi qophii dhufaatii Gooftaa barbaachisuuf dammaqsuu; akkasumas gareewwan warra hin amanne hunda haala baduu isaanii fi dirqama battalumatti qalbii diddiiranii gara Waaqayyootti deebi'uu, akka qophiitti yeroo inni dhufu Misirroo nagaan simachuuf isaan dammaqsuu irratti walirraa hin cinne fi bu'a qabeessa ture. Kaayyoon hojii isaa kanneen gurguddoo turan. Namoonni garee amantaa yookaan paartii tokkoof akka hirkatan gochuuf yaalii tokkollee hin goone.

GSAM 173.3"Yeroo dhugummaa dhufaa jiru kanatti amannee, barumsa kana ifatti fudhanne, yaada wal fakkaataa qabannee, gareewwan amantii adda addaa gidduutti, bakka kunuunsa Waaqayyootiin itti hojjenneef waamamne keessatti, adeemsa wal fakkaataa hordofne. Tajaajiltootaafi waldaalee kiristaanaatiif, isaan caccabsuun, addaan qooduun yookaan jeequun hojii keenya akka hin taane itti himne: Kaayyoo addaa tokko qofa qabna turre, innis 'iyyoon' akeekkachiisa murtii 'balbala irratti' jiru dabarsuufi namoonni akka taateef qophaa'an amansiisuu ture.... Tajaajiltoonniifi miseensonni hojii keenya irraa fayyadaman, garuu barumsa sana dhugaadhaan kan hin fudhanne, yookaan barumsa sana waliin deemuun lallabuu fi kabajuu akka qaban, yookaan immoo yeroo rakkinaa isaan mudate sanatti, amantoota murteessoo fi kutatoo ta'an waliin rakkoo akka qabaatan hubatan. Kanaafuu, barumsa sana morman, akkasumas, tokko tokkichi tooftaa tokkoon, kaan immoo tooftaa biraatiin, dhimma kana ukkaamsuuf murteessan. Kunis obboloota keenya dhiiraa fi dubartoota isaan gidduu jiran haala baay'ee rakkisaa keessa galche. Baay'een isaanii waldaa isaanii jaallatu turan, akkasumas dhiisuu yaaduu hin dandeenye. Garuu yeroo isaan itti qoosaman, cunqurfaman, karaa adda addaatiin mirgootaafi gammachuu isaanii kan durii irraa dhorkaman, akkasumas yeroo 'nyaanni yeroo isaatti' isaan irraa dhorkame, fi weedduun gowwoomsaa 'nagaafi tasgabbii' jedhu Sanbata Sanbata gurra isaanii keessatti dhaga'amu, daftee jaalala garee isaanii irraa guddifaman, ulfaatina humna isaaniitiin ka'anii, waanjoo ofirraa harcaasanii, iyyannoo kaasan, 'Umata koo, ishee keessaa ba'aa.'

GSAM 174Haala Rakkisaa Keessatti

GSAM 174.1"Haalli kun kanaafuu haala rakkisaa keessa nu galche, (1) Sababni isaas yeroo raagaa keenyaa isa dhumaa irra turre, kan keessatti Gooftaan ummata isaa hunda tokkotti walitti qaba jedhanii eegnu; fi (2) yeroo hundumaa barsiisa addaa lallabna turre; amma haalli waan jijjiirameef, yoo iyyannoo wal-fageenyaa fi diigamuu waldaalee nu fudhatanii fi ergaa keenya dhaggeeffatan keessatti hirmaanne, kun nuuf akka amanamummaa dhabuu ta'ee fudhatama ture. Kanaafuu, nuti ni shakkinne, akkasumas ejjennoo keenya isa jalqabaa irra itti fufne; hanga waldaan fi tajaajilli dhimma kana gara sadarkaa ittiin sodaa Waaqayyootiin, dhugaa fi ijoollee Waaqayyoo cunqurfamaniif ejjennoo ittisaa fudhachuuf dirqamnutti geessanitti.

GSAM 174Fakkeenya Ergamootaa Karaa Keenyaaf

GSAM 174.2"'Isaas gara mana waldaa Yihuudotaatti seenee, ji'a sadiif ija jabinaan waa'ee mootummaa Waaqayyoo falmaa fi amansiisaa ture. Garuu yeroo namoonni adda addaa jabeenyaan fudhachuu didanii, amanuu dhabanii, karaa sana ummata fuulduratti arrabsan, isaanii irraa fagaatee, barattoota adda baasee, guyyaa guyyaan mana barumsaa Taayiraanos jedhamu keessatti falmaa ture.'⁷ Osoo 'namni adda addaa jabaatee' fi 'karaa sana [dhufuu Gooftaa] ummata duratti hamaa hin dubbanne' turetti, obboloonni keenya ba'anii waldaawwan irraa adda ba'uuf hin kaka'an. Isaan 'arrabsoo hamaa' 'garboota hamaa' irraa dhufu kana obsuu hin dandeenye; waldaaleen amantii kanneen warra 'abdii eebbaa' eeggatan irratti daangaa dhiibbaa fi 'arrabsoo hamaa' itti fufuu danda'an, isaaniif intaloota Baabiloon ishee icciitii ta'an malee waan biraa hin turre. Akkasumaan isaan labsanii, bilisummaa wangeelaatti seene. Baabiloon maal akka ta'e irratti hundi keenya yoo waliigaluu baanne iyyuu, warra barumsa dhufannaa fi mootummaa Waaqayyoo dhihaate morman hundarraa battalumatti fi bara baraaf gargar ba'uu irratti garuu ni waliigalla. Nuti kun dhimma lubbuu fi du'aa akka ta'e ni amanna. Qaamota dhufannaa Gooftaa salphisaniif yookaan morman waliin walitti hidhamanii hafuun du'a. Aadaa namootaa hundarraa ba'anii, jecha Waaqayyootti dhaabbatanii, guyyaa guyyaan mul'achuu Gooftaa eeguun jireenya. Kanaafuu amma warra karaa kamiinuu waanjoo garbummaa keessatti hidhamaniif akkas jenna, 'Isaan gidduu ba'aa, adda ta'aa, jedha Gooftaan, wanta xuraawaa hin tuqinaa; anis isin nan simadha, Abbaa isiniif nan ta'a, isinis ilmaan koo fi intaloota koo taatu, jedha Gooftaan Waaqayyo Hundaa.'"⁸

GSAM 175Mormii Ibsi Himaa Hin Dandeenye

GSAM 175.1Wm. Miller waa'ee walitti bu'iinsa yeroo sana waldaalee fi Amanteessitoota Dhufaa gidduutti ture akkas jedhee dubbata:—

GSAM 175.2"Waldaaleen Kiristaanaa abdii eebbaa kanaaf jecha barumsa kanaafi miseensota isaanii akka dhiisan gochuun isaanii waan uumamaa hin taaneefi kan hin hubatamnedha. Waldaaleen Baaptistii tokko tokko amantii isaaniitiif osoo hin taane, amantoota dhufaatii wajjin tokkummaa qabaniif akka isaan dhiisan nan beeka. Yoo kana ta'e, yoo Fayyisaa dhufuuf jedhu irratti amantii isaaniif hin taane, ani kan waldaa Baaptistii tokko malee kamiyyuu wajjin waldaa hin qabanne, maaliif iddoowwan lallabaa isaanii irraa dhiibame? Kun sababa sobaati. Garuu kun sababa Meethodistootaa fi Piresbiteriyaanoota ta'uu hin danda'u; sababni isaas isaan walga'ii walmakaa ni amanu. Maalfaaf nama ni dhorku? Namoonni muraasni faarfannaa dhufaatii lammaffaa faarsaniif dhorkaa akka ta'an dhaga'eera; kaan immoo maraatummaadhaaf, yeroo maraatummaan isaan irratti mul'ate hundi, isaan Kiristoosiif eegaa turan qofa ta'e. Yaa Waaqayyo, 'isaaniif dhiisi, waan hojjechaa jiran hin beekan.'"

GSAM 176Ibsa Storrs Ilaalcha Waldaalee Kiristaanaa Irratti

GSAM 176.1Joorji Istooris ilaalcha waldaaleen amantii Adveentistootaaf qaban ilaalchisee akkana jedhe:—

GSAM 176.2"Isaan keessaa kamtu yeroo kanatti, 'Ani akka mootittii taa'a' hin jedhu? Isaan keessaa kamtu yaada guyyaa tokko addunyaa mo'achuu fi amantii isaaniitiif jala galfamuu ishee ta'u jedhuun of hin gammachiifne? Isaan keessaa kamtu nama ifatti fi sodaa malee dhufaatii Waaqayyoo balbala irra jiruutti amantii isaa baafatu, nagaadhaan isaan bira akka turu ni heyyama? Ulaagaaleen isaan biratti tasgabbaa'anii turuuf, wanti isaan gaafatamu, wanta ati yaada kee irratti amantu kamiyyuu yoo ta'e, fi iyyuu baay'ee barbaachisaa sitti fakkaatee, 'Waaqayyoof sodaadhaa, isaafis ulfina kennaa, sababni isaas sa'aatiin murtii isaa ga'eera' jedhanii iyyuun, ifatti amantaa dhufaatii Gooftaa kan bara kanaa ibsuu irraa 'guutummaatti of qusachuu' kee mitii?

GSAM 176Ragaa Maansfiildii

GSAM 176.3L. D. Mansfield, Bitootessa 21, 1844, magaalaa Oneida, N.Y. irraa barreessuun akkas jechuun ragaa ba'a:—

GSAM 176.4"Waaqayyo sammuu ijoollee isaa jaalatamoo kanneen Gooftaa samii irraa eeggatan irratti hojjechaa jira, ergamaa 'wangeela bara baraa lallabuun, 'Yeroon murtii isaa ga'eera,' jedhu' kana akka dhaggeeffatan qofa osoo hin taane, ajaja itti aanu, 'Ummata koo, ishee keessaa ba'aa!' jedhu akka ajajamaniifis isaan qajeelchaa jira. Ani yoomiyyuu caalaa guutummaatti amaneera, jaarmiyaaleen amantii yeroo ammaa kutaa Baabiloonii guddaa kan humnaan diigamtee gonkumaa deebi'ee hin argamne sana ta'uu isaanii.... Haa ta'u malee, akka natti fakkaatutti, jaarmiyaalee tokko tokko keessatti walfakkeenyi gaanfa xiqqaa sanaa baay'ee ifa dha. Fakkeenyota muraasni dhimma kana ni ibsu.

GSAM 176Hafuurri Tuuta Jeequmsaa Ifatti Mul'ate

GSAM 176.5Obboleessi tokko naannoo kanatti dhufaatii Gooftaa lallachaa milkaa'inaan hojjechaa ture, iddoo fi yeroo murtaa'etti haasaa akka taasisuuf beellama qabate. Gooftaan garuu akkas taasise, inni iddoo beellamaa irraa maayilii kudha ja'a fagaatee ture, garuu lubni _____ tokko garee namoota jeequmsa uuman dursaa, daamarii fi baallee qabatee, tajaajilaa Waaqayyoo Ol'aanaa sana irratti itti fayyadamuuf achi argame. Lubni kunniin sun yeroma gabaabaa booda walga'ii yeroo dheeraa jalqabe, garuu hunduu akka cabbii Kaabaatti qorraa'aa ture—lubbuun tokkoyyuu hin dammaqne yookaan hin jijjiiramne. Dhumarratti lubichi, 'teessoo warra yaadda'oo' irra taa'uun narra jira jedhee akka amanu dubbate.

GSAM 177.1"Hoogganaan garee ganda kanaa erga nuti asitti walga'iiwwan gaggeessaa jirraa kaasee, namni kamiyyuu mana isaa seenee, 'Kiristoos waggaa kana dhufa jedheen amana' yoo jedhe, balbalaan ala isa baasa' jedhee garee isaatiin dubbate."

GSAM 177Itti Gaafatamummaa Waldaalee Kiristaanaa

GSAM 177.2Asirratti ragaa haasaa walga'ii amantootaa kan walga'ii dhufaatii Bostan, Maasaachuseets keessatti walitti qabaman, kan gaafa Caamsaa 31, 1844 ta'ee fi Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, fi J. V. Himesiin mallatteeffame irraa dhiyeessina. Isaanis akkas jedhu:—

GSAM 177.3"Dirqama keenya kan waldaalee kiristaanaatiif ilaalchisee illee jecha tokko dubbachuu dandeenya. Balaan asitti, akkuma dhimmoota biroo baay'ee keessatti, akka nutti mul'atutti, daangaa darbuu lamaan keessa jira. Balaan inni jalqabaa, aangoon waldaa kiristaanaa nuti waliin hidhata qabnu, gaaffii dirqamaa akkanaa keessatti callisiisuuf nu danda'uu isaati. Nuti shakkii hin qabnu, namoonni kumaatamaan lakkaa'aman dhimma kanarratti gaaffiiwwan waldaa isaanii kanneen Kitaaba Qulqulluu wajjin wal hin simneef harka kennuudhaan Waaqayyo dura ofi isaanii murtii adabbiitiif saaxilaniiru; isaan kun, otoo jabaatoo fi amanamoo ta'anii jiraatan, amma haala nageenyummaan isaa baay'ee fooyya'aa fi faayidaa qabeessa ta'e keessa jiraatu turan, yoo dhiphinaaf waamamaniillee.

GSAM 177.4"Bifti balaa inni lammaffaa, haqa-dhabdummaa waldaaleen nu irratti raawwataniif jecha hafuura haaloo ba'uu fi dhaabbilee akkasii hunda irratti waraana addaan hin baafne gaggeessuuf of kennuu dha. Waa'ee dirqama Adveentistootaa, waldaalee isaan waliin hidhata qaban ilaalchisee yoo ta'e, yoo akka goonu waamichni nuuf dhiyaate, qajeelfama waliigalaa ta'e kennuu hin dandeenyu. Haala jiruun akka barbaadametti, sodaa Waaqayyootiin gochuu qabu.

GSAM 178.1"Haa ta'u malee, yeroo hundumaa kan sirrii fi mijaa'aa ta'etti dhugaa barsiisuudhaan, dirqama keenya raawwachuuf murannoo qabaachuu qabna. Karaa kana hordofuun yoo waldaalee kiristaanaa mufachiisne, fi isaanis yoo callisuu baanne nu baasuuf yoo nu doorsisan (garuu yoo hariiroo keenya waldaa kiristaanaa wajjin jiru nagaadhaan addaan kutuu filanne, karaa wayya ta'uu danda'a), hojii keenya haa raawwannu, yeroo nu baasanis, miidhaa isaan nu geessisan obsaan haa danda'annu, fi Gooftaa keenya wajjin 'karra ala baanee arrabsoo isaa baachuuf' fedhii haa qabaannu.'"

GSAM 178.2Waraabbiiwwan kana kanneen gocha waldaaleen warra ergaa ergama lammaffaa lallaban irratti raawwataniif ibsan irraa, bu'aa jalqabaa waamicha lammaffaa 'irbaata' kanaaf kennuun, warri dallaa hafuuraa tokko keessatti walitti qabaman akka 'warra qaama hir'ateetti' akkamitti akka dubbataman salphaatti hubachuun ni danda'ama, "warra qajeelaa hin deemne," fi "warra jaamaa," kunis miidhaa hamaa "hiriyyoota hojii" isaanii kan isaan irraa adda baafaman irraa "rukutamuu" irra ga'e cimsee agarsiisa.

GSAM 178Saba Addaa Dhugaa Haaraa Fudhachuuf Filatame

GSAM 178.3Kaayyoon Gooftaa, ergaa malaa'ikaa lammaffaa—waamicha lammaffaa "irbaata" sanatti—fi "iyyoon halkan walakkaa" jedhamuun ummata addaa baasuu keessatti ifatti hubatamuu danda'a. Dhugaa gatii guddaa qaban kan guyyoota dhumaatiif sakatta'amanii labsamuu qabu turan—kunis hojii waldaalee amantii "amanta-hidhamtoota" keessatti raawwatamuu hin dandeenye, akkuma waldaan ergamootaa gareewwan Yihuudotaa wajjin walitti dhufeenya qabaachaa wangeela addunyaatti beeksisuu hin dandeenye sana. Waaqayyo achitti addaan ba'iinsa ajaje,⁹ akkasumas amantoonni dhufaatii warra amanta isaanii keessatti isaan cufuu barbaadan irraa addaan ba'uu akka qaban ajaje.

GSAM 179"Lallaba Jaha" kan Storrs

GSAM 179.1Booda xiqqoo erga ba'anitti, akkuma barruu gabaabaa keessatti ibsametti, ifti waa'ee adabbii gara fuulduraa ilaalchisee gareewwan amantii dhufaatii sanaaf akka dhufe ni hubanna, "Lallaba Jaha," kan Joorj Istooris, ilaalcha namni uumamaan du'a qabeessa ta'uu isaa; warri du'an gidduu du'aa fi deebi'anii ka'uu keessatti of wallaaluu isaanii; adabbiin dhumaa warra hamoo guutummaatti baduu ta'uu isaa; akkasumas jireenyi bara baraa kennaa Waaqayyoo kan amantii Gooftaa keenya Yesuus Kiristoosiin qofa argamu ta'uu isaa fudhata.

GSAM 179.2Aduuventistoonni kumaatamaan lakkaa'aman barsiisa uumama namaa kana fudhataniiru, garuu hundi isaanii miti. Diduun isaa jeequmsa gidduu isaanii hin fidne, sababni isaas akka dhimma amantii qofaatti ilaalamu malee akka qormaata amala gaariitti hin lakkaa'amu ture; kanaafuu, carraaqqiin waloo addunyaan dhufaatii Kiristoos dhiyaatee jiraachuu ishee akeekkachiisuuf godhamu hin addaan cite. Haa ta'u malee, kun waldaaleen kiristaanaa isaan irratti akka aaran taasiseera.

GSAM 179"Lallaba Jaha" Mormuu Dadhabuu

GSAM 179.3Lubni Meethodistii magaalaa ani keessa jiraachaa ture, kan bara 1843tti barsiisa dhufaatii Waaqayyoo barsiisuu irratti hirmaatee ture, kitaaba "Lallaba Jaha" jedhamu fudhatee, dubbisee, miseensota waldaa isaatiif barsiisicha mormuu akka hin dandeenye amane; garuu miseensonni waldaa isaa hedduun fudhachaa akka jiran erga argee booda, namoonni biroo kitaabicha akka hin dubbisne gorse, sababni isaas "yoo dubbisan barsiisicha ni amanu" jedhe. Ji'a Fulbaanaa, bara 1844, erga lallabaan kun walga'ii waggaa irraa deebi'ee booda, iddoo lallabaa isaatti ka'ee ifatti barumsa dhufaatii sana morme, akkasumas mana kutaa kiristaanaa isaatti haasawaa dhiyeessitoota afeeruu isaatiif gad of qabee dhiifama gaafate.

GSAM 179Amantii Sobaatiif Himatamuu

GSAM 179.4Gochi lubeen kana raawwate booda yeroo gabaabaa keessatti, amantoonni dhufaatii akka amantii sobaatti himatamanii ittiin murteessuuf yaaliin godhame; garuu isaan mormii isaanii Macaafa Qulqulluu irraa dhiyeessuuf waan hayyamameef, waldaan injifannoo tokkollee hin argatin. Sababni isaas adeemsi isaanii seera waldaa wajjin waan wal hin simneef namoonni muraasni waldaa kiristaanaa kana keessaa baafaman, warri kaan hedduun immoo miseensota amantiin isaanii Kitaaba Qulqulluu wajjin faallaa ta'uun isaa hin mirkanoofne kana baafamuu isaaniitiin kan ka'e ofirraa addaan ba'an. Akkasumas, barumsi waa'ee dhufaatii Waaqayyoo waldaa kiristaanaa sana keessaa yeroo hundumaaf ni dhorkame; waldaa sana keessatti namoonni dhibbootaan lakkaa'aman Fayyisaa argatanii Waaqayyo keessatti gammadoo turan.

GSAM 180.1Wanti magaalaa dhaloota kootti raawwatame kun, waldaalee biroo dhibbootaan lakkaa'aman guutuu biyyattii keessatti illee raawwatameera. Warri obboloota isaanii duraaniin akkasitti qabaman, jechoota raajicha Isaayyaas keessatti jajjabina guddaa argatan: "Jechuma Gooftaa dhaggeeffadhaa, isin warri jecha isaatiin hollattu: Obboloonni keessan isin jibban, maqaa koof jedhanii isin baasan, akkas jedhan, 'Gooftaan kabajamu haa ta'u; garuu inni gammachuu keessaniif ni mul'ata, isaan garuu ni qaana'u.'"¹⁰

GSAM 180Aarii Warra Hamoo Mul'ifame

GSAM 180.2Guyyaan Gooftaan itti dhufu jedhamee eegamu akkuma dhiyaachaa deemuun, amantoonni hojii isaaniitti caalaatti ciman, warri hamoon immoo caalaatti aaranis itti qoosaa turan, kunis ibsa itti aantu kan gulaalaa 'Midnight Cry' kan Onkoloolessa 31, 1844 baaseen kan mul'atuudha:—

GSAM 180.3"Dhiibbaan sochiin kun warra hamoo irratti uumee, akkasumas Waaqayyo kana keessa akka jiru amantii keenya keessatti nu jajjabeessuuf gargaarsa guddaa ta'eera. Yeroo ijoolleen Waaqayyoo fuuldura isaa jilbeenfachuufii gad of deebisanii mul'achuu isaatiif qophaa'uuf walitti qabaman, akkuma gareen cubbuu qabeeyyii kan araara qofaan oolchamuu danda'an gochuu qabanitti, warri hamoon jibba guddaa agarsiisan. Yeroo nuti walga'iiwwan keenyaaf beeksisa kan baafne gaazexaa keenya qofa keessatti ta'ee fi ummata achitti hin affeerretti, ilmaan Beeliyaal itti tuulaman, jeequmsa guddaas uuman. Galgala Sanbataa, gaafa 12ffaa ji'a kanaa [Onk. 12, 1844], mana sagadaa keessatti walga'ii tokkollee hin gaggeessin, kunis nama mana qulqulleessuuf [janitor] carraa mana Sanbataaf [Dilbataaf] qulqulleessu akka argatuuf ture. Garuu, tuunni namootaa mana sana cabsanii seenuun, carraa sana illee dhoorkan. Kantiibichi garuu, osoo hin gaafatamin dafee gidduu seenuun, isaan achii ari'e.

GSAM 181.1Walga'ii keenya kan Dilbata itti aanuu irratti, erga dunkaanni guutamee booda, tuunni namootaa baay'een daandii gamoo fuuldura jiru qabatee ture; isaan keessaa baay'een isaanii namni kamiyyuu dhufaatii Gooftaa amanuu isaatti aaranii turan. Galgala, jeequmsa uummataa irraa kan ka'e walgahii hin geggeeffamne; haa ta'u malee, daandiin sa'aatii jalqabaatti tuuta namootaatiin guutamee ture; garuu hatattamaan itti seenuun kantiibaa fi poolisiin isaa dandeettii qabu namoota muraasa gara mana eegumsaatti erganii booda, daandii sana qulqulleessan. Amala tuuta namootaa kana kan wal bira qabnu, gocha namoota balbala Lootii galgala Sodom barbadaa'uuf jedhutti maranii sana qofa ture.... Sochiin isaan agarsiisan kun akkas tasaa, walfaana, fi bal'aa waan tureef, mul'anni isaa guyyaa jalqabaa ji'a torbaffaa Yihuudotaa keessa mul'achuun isaa, kun ji'a kana ta'uu qaba kan jedhu yaada keenya keessatti nu jajjabeesse."

GSAM 181Warri Qoosanii Uffata Ol Ba'iinsaa Uffatan

GSAM 181.2Onkoloolessa 22, 1844, guyyaa guyyoonni kuma lamaa fi dhibba sadiitu xumuraman, Paaris, Meeyin keessatti, yeroo amantoonni mana sagadaa keessatti walitti qabamanii, Gooftaan guyyaa sana dhufa jedhanii abdachuun Waaqayyoof kadhannaa cimaa dhiheessaa turanitti, warri qoosuufi itti qeeqan manicha naannoo walitti qabamanii, faaruuwwan qoosaa faarfachaa turan. Warra jeequmsa kaasan kana keessaa lama uffata adii dheeraa uffatanii bantii manaatti ba'anii, faarfachaa, warra mana keessaa kanneen kadhachaa fi Gooftaan guyyaa sana dhufa jedhanii eegaa turanitti qoosu turan.

GSAM 181.3Ta'uu danda'a, gocha kana irraa kan ka'e sobni waa'ee Adveentistoonni uffata ol-bahumsaa uffachuu isaanii ilaalchisee tamsa'e jalqabe; sababni isaas, barruuleen Adveentistootaa bara 1844tti Adveentistiin tokko dhugumaan uffata ol-bahumsaa uffatee Gooftaan akka dhufu eeggatee tureef ragaa qabatamaa tokkoof badhaasa hanga $500 kennanillee, dhugumatti dhimmichi tokkollee hin dhufne.

GSAM 182Mul'ata Haazen Foos, 1844

GSAM 182.1Yeroo kanatti Poolaand, Meeyin keessatti, dargaggeessi Haazen Foos jedhamu kan Guyyaa kudhan ji'a torbaffaa keessa Gooftaan akka dhufu cimsee amanu tokko jira ture. Inni nama bifa bareedaa, amala nama hawwatuu fi barumsa gaarii qabu ture. "Iyyichi halkan walakkaa" osoo hin xumuramin torban muraasa dura, Gooftaan itti dhihaatee mul'ata isaaf kenne; mul'ata kan keessatti imala ummata dhufaatii gara magaalaa Waaqayyootti godhan, balaawwan isaan mudataniinis dabalatee isaaf agarsiifame. Ergaawwan akeekkachiisaa muraasni isaaf kennaman, kan inni dabarsuuf ture, akkasumas yoo waan isaaf mul'ate amanamummaadhaan himuuf yaaliiwwanii fi ari'atamni itti aanu akka ta'u illee mul'ateefii ture. Inni, akkuma Obbo Foy, tarkaanfiiwwan sadii kan ummanni Waaqayyoo ittiin guutummaatti daandii gara magaalaa qulqulluutti geessu irra galan isaaf mul'ate. Gooftaan "guyyoota muraasa booda" dhufa jedhanii (akka yeroo sana weeduutti) amantii cimaa waan qabuuf, kutaan mul'ataa kan tarkaanfiiwwan sadii gara daandii sanaatti geessan ilaalatu isaaf ibsamuu hin dandeenye; amalaan immoo of-tuulaa waan ta'eef, fannoo irraa duubatti deebi'ee, dubbachuufis dide. Mul'anni yeroo lammaffaaf irra deebi'amee isaaf mul'ate, dabalataanis yoo waan isaaf mul'ate sana himuu irraa dide, ba'aan irraa fudhatamee, ijoollee Gooftaa keessaa isa laafaa ta'e, kan waan Waaqayyo mul'isu amanamummaadhaan himuuf kennamuu akka ta'e itti himame. Inni ammas dide. Itti aansuun mul'anni sadaffaan isaaf kenname, akkasumas ba'aan irraa ka'ee, nama laafota keessaa isa laafaa ta'e kan ajaja Gooftaa raawwatu tokkoof akka kenname itti himame.

GSAM 182Foos Mul'ata Isaa Himuu Dadhabe

GSAM 182.2Kun dargaggeessa sana rifaasise, innis waan isaaf mul'ate himuuf murteesse, akkasumas beellama kenne. Uummanni arguufii dhaggeeffachuuf walitti tuulame. Inni of eeggannoodhaan muuxannoo isaa, waan Gooftaan isaaf mul'ate himuuf akkam akka dide, fi didiinsi isaa maal akka fidu of eeggannoodhaan hime. "Amma," jedhe, "mul'ata sana isiniif nan hira." Garuu wayyoo! Yeroon isaa darbeera: akka siidaatti afaan qabamee ummata dura dhaabbate, dhumarrattis dhiphina guddaa keessatti, "Jecha mul'atichaa tokko illee yaadachuu hin danda'u," jedhe. Harka isaa dhiphinaan walitti qabatee, "Waaqayyo dubbii isaa guuteera. Mul'aticha narraa fudhateera," jedhe, akkasumas yaaddoo sammuu guddaan, "Ani nama badedha," jedhe. Yeroo sanaa jalqabee abdii isaa Kiristoos irraa dhabee, haala abdii kutannaa keessa seene. Gara walga'ii Amantaa Adventist deebi'ee hin hirmaanne, amantii irrattis fedhii dhuunfaa hin qabaanne. Amalli isaa kallattii hedduun, yoo xiqqaate, kan nama dhiibbaa laafaa Hafuura Gooftaa irraa dhabee, kan "ofuma isaatiif dhiifamee, gocha isaatiin guutamuuf" jedhamuuti. Haala sammuu akkanaa keessatti bara 1893 du'e.

GSAM 183Mul'ata Foos Nama Biraatiin Himame

GSAM 183.1Erga mul'ata isaa yaadachuu dadhabee ji'a sadii booda, kutaa cinaa jiru keessaa nama biraan mul'ata tokko himamuu dhagahe. Walga'iin sun mana jireenyaa inni keessa ture keessatti geggeeffamaa ture. Gara walga'ichaatti akka dhufuuf dirqisiifame, garuu dide. Mul'atichi, akka namni lama wanta tokko walfakkaataan himuu danda'utti, isa isaaf agarsiifame sanaatti baay'ee akka walfakkaatu dubbate. Akkasumas, wanti inni argee yeroo himuuf yaalutti yaadachuu dadhabe sun beekame. Boodarra nama sana yeroo arge, "Inni meeshaa Gooftaan ba'aa isarra kaa'edha," jedhe.

GSAM 183Abdii Kutannaa

GSAM 183.2Guyyaan kudhanffaan ji'a torbaffaa, yeroo Yihuudotaa (Onk. 22, 1844), dhumarratti dhufe. Guyyaan kun warra abdii isaanii guutuu akka ta'uuf yeroo sana eegaa turan kumaatamaan lakkaa'aman argate. Guyyaa sana booda waan lafa irraa kan ta'e kamiyyuuf qophii hin goone turan. Yaada "yoo dhufuu baate hoo?" jedhu illee yaadaa hin turre; kanaa mannaa, akka waan guyyaan sun yeroo umurii uumamaa isaanii xumursu jedhanii eeganitti dhimmoota jireenya lafaa isaanii qindeessanii turan. Warra hamoo aarii dhufu irraa akka baqatan akeekkachiisanii fi jajjabeessanii turan, isaan keessaa hedduun ammoo ergaan kun dhugaa ta'uu danda'a jedhanii sodaatan. Fira isaanii wajjin gorsanii kadhatanii turan, akkasumas warra onnee isaanii Waaqayyoof hin kennin irraa nagaatti jedhaniiru. Gabaabumatti, akka nama Abbaa Murtii lafa guutuu fuula fuulatti dhiyaachuuf jedhuutti ulfina guddaan, wantoota lafa kanarra jiran hundaaf nagaatti jedhaniiru. Kanaafuu, yaaddoo hafuura kutuutti dhihaateen, battala kamittuu "sagalee ergamoota olaanaa fi biibii Waaqayyoo" dhaga'uuf, akkasumas samiin ulfina Mootii isaanii isa dhufuutiin boba'ee arguuf, iddoowwan sagada isaaniitti walitti qabaman.

GSAM 184.1Sa'aatiin suuta darbaa dhufaa turte, yeroo dhuma irratti aduun lafa lixaa gadi buute, guyyaan kudhanffaan ji'a torbaffaa kan Yihuudotaa xumurame. Dukkana halkanii ammas addunyaa irratti haguuggii isaa gaddisiisaa diriirse; garuu dukkana sana wajjin garaa amantoota dhufaatiitti gaddi cimaan dhufe, gaddi kunis gadda bartoonni Gooftaa keenyaa isa yeroo isaan isa yeroo gabaabaa dura mo'icha guddaadhaan Yerusaalemitti akka Mootiitti gaggeessanii, erga fannoo irratti rarraafamee awwaalamee booda halkan sana gara mana isaaniitti gaddinaan deeman sana qofa wajjin wal gitu ture.