Boqonnaa 26 — Ergamoota Alaa Keenya

GSAM 403.1"Akka jedhameetti, 'Warra waa'ee isaa hin dhageenye ni argu; warri hin dhageenye immoo ni hubatu.'"¹

GSAM 403.2Ergamni keenya inni jalqabaa kan biyya Ameerikaa alaatti baname bara 1874, yeroo Paastarri J. N. Andrews gara Siwiizarlaandi ergamee achitti hojii jalqabe ture.

GSAM 403DIRREE GIDDUGALEESSA AWROOPPAA

GSAM 403.3Yeroo sanatti biyyootni saddeet ergama kana keessatti hammatamanii turan; isaanis: Siwiizarlaandi, Firaansi, Xaaliyaanii, Tarkii, Beeljiyeem, Ispeen, Poorchugaal, fi Giriik, naannoo ummata miliyoona 140 qabu.

GSAM 403.4Yeroo kana, yeroo gareen amantii baay'ina ummataatiin laafaa turetti, ummanni keenya ergama lafa bal'aa akkanaa akka jalqaban kan dirqisiise haalawwan jiran ibsuun barbaachisaa ta'uu danda'a.

GSAM 403Paastara Czechowski

GSAM 403.5Bara 1865tti, Paastarri M. B. Czechowski, luba Kaatoolikii Poolaand kan amantaa jijjiirratee dhugaa yeroo sanaa fudhate, ummanni keenya akka isa tajaajila wangeelaatiif Awurooppaa Giddugaleessaatti erguuf hawwate. Kun yeroo sanatti raawwatamuu waan hin dandeenyeef, inni dhimma isaa Adveentistoota Guyyaa Tokkoffaa kanneen Boosten, Maasaachuseets keessatti argamaniif dhiyeesse; isaanis tarii akka inni ummata keenya irraa guutummaatti adda baheetti isa ilaalan. Haa ta'u malee, isaan maallaqa barbaachisu argatanii, ergama inni hawwuuf isa ergan.

GSAM 404Warra Sabata Eegan Siwiizarlaanditti

GSAM 404.1Bara 1866tti, magaalaa Tramelan, Siwiizarlaand keessatti dhugaa Sanbataa fi ergaa ergamaa sadaffaa barsiise; carraaqqiin kunis garee warra Sanbata eeganii baasuu danda'eera. Sana booda yeroo gabaabaa keessatti, ergaa kana Haangarii keessatti barsiisuuf isaan dhiisee deeme. Hojii keenya kan Ameerikaa ilaalchisee garee Tramelan jiruuf homaa hin dubbanne, garuu Albert Vuilleumier, inni namoota sana keessaa tokko, Afaan Ingiliffaa dubbisuu danda'a ture. Inni carraan koppii 'Advent Review' tokko arge. Karaa kanaan biyyoota lamaan gidduutti wal-qunnamtiin xalayaa eegalame.

GSAM 404Paastarri Erzenberger gara Ameerikaatti Ergame

GSAM 404.2Bara 1869tti, James Erzenberger kan Tramelan irraa ta'e, afaan Ingiliffaa barachuufi barumsaafi aadaawwan Amantaa Warra Adventistii Guyyaa Torbaffaa caalaatti beekuuf gara Ameerikaatti ergame. Inni Waxabajjii 18, Battle Creek ga'ee, waggaa tokkoofi walakkaa Ameerikaa keessa ture. Deebi'uuf, Fulbaana 9, 1870, Niiw Yoorkii irraa ka'e. Waggaa sanuma ji'a Juun keessa, Ademar Vuilleumier biyya kana daawwatee, achittis gara waggaa afurii turan. Yeroo gara biyya dhalootaa deebi'an, Paastarri Andrews isaan waliin turan. Onkoloolessa 16, 1874 Neuchatel ga'an.

GSAM 404.3Bara 1875tti, Paastarri D. T. Bourdeau fi maatiin isaa Ameerikaa gadhiisanii gara Firaansiitti deeman, achittis koreedhaan hojiif muudaman.

GSAM 404Gaazexaan Faransaayii Jalqabame

GSAM 404.4Waggaa itti aanu, Adoolessa 1876 keessa, magaalaa Baazel, Iswiizarlaanditti, maxxansi waraqaa afaan Faransaayiin barreeffame kan mata dureen isaa Les Signes des Temps (Mallattoolee Yeroo Ammaa) jedhu jalqabame. Caamsaa 13, 1882, waggaa jaha booda, Paastarri Haaskeel magaalaa Niiwu Yoorkii irraa gara Awurooppaa dooniidhaan imale. Imala tajaajila lallabaa kana irratti, yeroo muraasa Iswiizarlaand keessatti dabarse.

GSAM 405Paastarri Wiitnii Baazel Deema—Du'a Paastara Andiruu

GSAM 405.1Adoolessa 26, 1883, Paastarri B. L. Whitney fi maatiin isaa Baazel ga'an; inni Koree Konfaransii Waliigalaatiin hoogganummaa tajaajila sanaa fudhachuuf muudame, kunis Paastara Andrews, kan fayyaan isaa saffisaan gadi bu'aa ture, irraa salphisuuf ture. Ji'oota muraasa booda, Onkoloolessa waggaa sanaa keessa, du'aan boqote.

GSAM 405.2Paastarri Andrews jireenya isaa jalqabaatti faayidaa manneen barnootaa olaanoo fi koolleejjotaa hin argine, garuu akka gaariitti baratee ture; nama addunyaan nama ofiin barate yookiin ofiin of ijaare jettu sana ture. Cimina barumsaaf qabuun afaanota Laatiin, Giriikii fi Ibrootaa, akkasumas waggoota booda afaan Faransaayii sirriitti barate. Afaan Faransaayii kan inni barate hojii Ergama Awurooppaa Giddugaleessaa banuu fi itti fufsiisuuf gargaarsa isaa argachuuf ture; bakka kanatti waggoota jahan jireenya isaa isa dhumaa tajaajile, barruu 'French Signs of the Times' jedhamu barreessuu fi maxxansuu, akkasumas afaan sanaan lallabuun. Yeroo akkasitti hojjechaa turetti du'aan qabame.

GSAM 405Doktar Keelog Awurooppaa keessatti

GSAM 405.3Birraa bara 1883tti, Dr. J. H. Kellogg qorannoo yaalaa sababeeffachuun Awurooppaa daawwate. Ergamoota keenya hunda keessatti guyyoota muraasa ture, daawwannaan isaas hojjettootaaf madda jajjabina guddaa ture, keessumaa gorsi isaa kan hojii Baazel ilaalchisee kenname Paastara Andirwusiin baay'ee dinqisiifamee fudhatame.

GSAM 405Paastarri Baatler Awurooppaa Daawwachuu Isaanii

GSAM 405.4Konfiraansii Waliigalaa Onkoloolessa 1883 gaggeeffame irratti, saffisaan Ingilaanditti maxxansa barruu tokkoo jalqabuun akka yaadaatti dhiyaate. Bu'aa sagalee biraa konfiraansii kanarratti darbeetiin, Paastaroonni Joo. I. Batler, M. C. Wiilkooks, fi A. C. Burdoo hojii Awurooppaa fi Ingilaanditti gargaaruuf achi deeman. Paastarri Batler Guraandhala 27, 1884, magaalaa Gilaasgoo, Iskootlaanditti qubate. Kaayyoon daawwannaa Paastara Baatler gara ergamoota biyya alaa godhe keessaa tokko, rakkoolee hojii biyya alaa keessatti gaggeessuu irratti mudatan, fi akkamitti isaan mo'achuu akka danda'amu ija isaatiin qorachuudha ture. Innis, akkasumas, magaalaa Baazel keessatti, fi naannoo Awurooppaa Giddugaleessaa keessatti yeroo muraasa dabarseera. A. C. Bourdeau'n sulula Alps keessatti, ummata Firaansi gidduutti, warra Waldenses jedhaman biratti tajaajile; yeroo M. C. Wilcox immoo hojii maxxansaa fi gulaalaa Ingilaand keessatti hirmaatee hanga dhuma bara 1886tti achi ture.

GSAM 406Mana Maxxansaa Baazel Keessatti Hundeessame

GSAM 406.1Bara 1884tti, mana maxxansaa Imprimerie Polyglotte (maqaan kun jechuun, afaanota hedduun maxxansuu jechuudha) jedhamu magaalaa Baazel keessatti hundeeffame. Bitootessa 1885 keessa, H. W. Kellogg'n Koree Konfaransii Waliigalaatiin Basel daawwachuuf, akkasumas meeshaalee maxxansaa barbaachisan bituuf aangamni kennameef. Innis akkasumas godhe, kanaanis warshaan maxxansaa meeshaa ga'umsa qabu kan Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa ta'e, magaalaa durii Basel keessatti hundeeffame.

GSAM 406.2Yeroo daawwannaa Paastara Butler Awurooppaa keessatti, gaazexaan Jarmanii kan Herold der Wahrheit jedhamu waajjira Baazel keessatti maxxanfame. Waggaa sanuma barruun Roomaaniyaa, Adevărulu Prezentu (Dhugaa Ammaa), akkasumas waajjira kanatti maxxanfame. Akkasumas kan biraa Afaan Xaaliyaaniin, L'Ultimo Messaggio (Ergaawwan Xumuraa) jedhamu maxxanfame. Barruuleen lamaan dhuma irratti eeraman kunniin ji'a sadii sadiin ba'an kanneen fuula kudha ja'a qaban turan. Konfiraansii Siwiizarlaand, Onkoloolessa 1884 keessatti, waggaa sana keessatti barruulee afuran kanneen irraa koppii 146,000 maxxanfamanii raabsamuu isaanii ibsame. Hanga bara 1895, yeroo waajjirri maxxansaa (sababa ari'atama Baazel keessatti isaan mudateef) magaalaa sana irraa gara Haambarg, Jarmanii geeffamutti, kitaabonniifi barruuleen afaanota adda addaa kudha tokkoon maxxanfamanii turan; isaanis: Firaansi, Jarmanii, Xaaliyaanii, Ruumaanii, Ispeenish, Boheemiyaan, Raashiyaa, Daach, Hangaarii, Armaan, Tarkii, fi Tarkii-Giriik. Kanaafuu, akkuma maqaan isaa ibsutti, dhaabbata "afaanota hedduun maxxansu" ture.

GSAM 407Aadde Waayitii Awurooppaa Daawwatan

GSAM 407.1Fulbaana 3, 1885, Aadde Waayitiin, ilmi ishee W. C. Waayitiin, fi maatiin isaanii Baazel ga'an. Biyyoota durii keessa waggaa tokkoo fi walakkaa turan; achittis ergamoota naannoo Awurooppaa Giddugaleessaa keessatti argaman daawwachaa, ergamoota adda addaatiif tajaajilli gati-jabeessi kennameera.

GSAM 407Konfiraansiin Siwiizarlaand Gurmaa'e

GSAM 407.2Fulbaana 10, 1885, Konfiransiin Siwiizarlaand hundeeffame. Gabaasa yeroo sanaatti kennameen akka ibsametti, konfiransichi lallabaa muudame tokko, hayyama qaban torba, waldaalee kiristaanaa kudhan, fi miseensota 224 of keessaa qaba ture. Isaan kun waggaa darbe gumaacha kudhan keessaa tokko $1,645.11 kaffalaniiru. Kana malees, hojii kanaaf gumaachi $2,041.22 taasifamee ture.

GSAM 407Paastara Waagoneer Awurooppaa keessatti

GSAM 407.3Aadde Waayit, W. C. Waayit fi maatii isaa wajjin, bara 1887 gara Ameerikaatti deebite. Bara sanuma, Paastarri J. H. Waagoneer gara Tajaajila Misii Awurooppaa Giddugaleessaatti akka makamu affeerame. Inni dirree hojii kana keessatti waggaa lamaa ol kan ture yoo ta'u, yeroo kanatti mana isaa Baazel keessa godhatee jiraata ture. Akkuma kanaan dura ibsametti, duuti isaa Ebla 20, 1889 magaalaa kana keessatti ture.

GSAM 407.4Fayyaan Paastara Whitney dadhabuun isaa fi duuti isaa itti aansee (Ebla 9, 1889) ergama kanaaf rukuttaa gaddisiisaa biraa ture.

GSAM 407Paastara Roobinsan Awurooppaa keessatti

GSAM 407.5Paastarri D. A. Robinson, kan Ingilaand keessa hojjechaa ture, bakka bu'aa Paastara Whitney ta'ee filatame. Inni naannoo kana keessatti waggaa ja'aaf bu'a qabeessummaan erga hojjetee booda, affeerraa Konfiransii Waliigalaatiin bara 1895 gara Indiyaa imale. Deemuun isaa hoogganaa biraa muudamuun akka barbaachisu taasise.

GSAM 408Paastara Holser Itti Gaafatamaa Hojii Dirree

GSAM 408.1Paastarri H. P. Holser nama hojii kanaaf filatame ture, dabalataanis aangoo kana irratti hoogganaa Ergama Awurooppaa Giddugaleessaa guutuu ta'uuf filatame. Asitti hanga bara 1901tti, yeroo innis miidhaa dhukkubatti mo'ame, osoo hin laafin fi bu'a qabeessummaan hojjete. Fulbaana 11, 1901 magaalaa Canyon City, Colorado keessatti du'e.

GSAM 408.2Haalawwan rakkisoo kana hunda keessattiyyuu, ergamichi guddachaa deeme, hojiinis ni tarkaanfate; kunis gabaasa Walga'ii Waliigalaa bara 1895tti dhiyaateen kan agarsiifamu yoo ta'u, gabaasichi akka ibsutti, Konfiransiin Awurooppaa Giddugaleessaa waldaalee kiristaanaa kudha sagal kan miseensota 484 qaban irraa ijaarame, isaanis bara darbe keessaa gumaacha kudhanffaa $4,378.18 kaffalaniiru. Guyyaa sana, tajaajiltoota muudaman afurii fi hayyama qaban shan qabu turan.

GSAM 408ERGAMA JARMANII-RAASHIYA

GSAM 408.3Bara 1870tti, J. H. Linderman, paasterii waldaa kiristaanaa Elberfeld, Pirusiyaa dhiyoo jiru, fi miseensonni isaa afurtama, Kitaaba Qulqulluu qo'achuurraa ka'uun, addunyaa irratti gareen Kiristaanotaa biraa guyyaa sana akka Sanbataatti kabajuu isaa osoo hin beekin, kabaja Sanbata guyyaa torbaffaa jalqaban. Beekumsi garee kanaa karaa adda ta'een ummata keenya bira ga'e. Guyyaa Sanbataa tokko, kadhataa tokko mana tajaajilaa Baazel keessatti argamu dhufe. Maatiin sun barumsa mana barumsaa Sanbataa Kitaabota Qulqulluu fuuldura isaanii banatanii qo'achaa turan. Mul'anni kun nama sana bira ga'ee, akka gaaffii gaafatu isa taasise.

GSAM 408Garee Elberfeld

GSAM 408.4Isaan Yihuudota osoo hin taane, Kiristaanota guyyaa Sabataa torbaffaa kabajan ta'uu isaanii erga beekee booda, waa'ee garee Elberfeld jiru kana dubbate. Paastarri Andiruuws dubbii kana qorachuun ogummaa akka ta'e yaade; kanaafuu, Paastara Erzenberger waliin ta'uun, jalqaba bara 1875tti gara Pirusiyaa deeme, achittis garee sana akkuma ibsametti argatan. Paastarri Erzenberger yeroo muraasaaf kutaa Jarmanii sana keessatti tajaajilaa turan, Amajjii 8, 1876 immoo namoonni saddeet Elberfeld keessatti cuuphaman; kunis cuuphaa jalqabaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa Jarmanii keessatti raawwatame ture.

GSAM 409.1Dhugaan bara 1882 irraa eegalee Raashiyaa keessatti, barreeffamoota obboloota Jarmanii Ameerikaa jiran hiriyyoota isaanii koloniiwwan Jarmanii Raashiyaa keessa jiraniif erganiin, hidda qabatee ture.

GSAM 409Paastara Konraadi Awurooppaa keessatti

GSAM 409.2Bara 1885tti, Paastarri L. R. Konraadiin lammiilee Jarmanii gidduutti hojjechuuf Ameerikaa gadhiisee gara dirree Awurooppaa Giddugaleessaatti imale. Waxabajjii 28, 1886, Baazel irraa gara Kirimeeyaa, Raashiyaa keessatti imale. Achiitti, Paastara Perk waliin ta'uun gara Berdebulatitti imale, achittis obboleettotni lama cuuphamanii waldaan miseensota kudha sagalii qabu hundeeffame, kunis Raashiyaa keessatti waldaa Adveentistii Guyyaa Torbaffaa kan jalqabaa ture.

GSAM 409Paastaroonni Konraadi fi Perk Man-hidhaa Galanii

GSAM 409.3Sana booda battalumatti, Paastaroonni Konraadiifi Perk amantii Ortodoksii faallaa ta'e barsiisuu isaaniitiif to'atamanii, Perekop keessatti torban shaniif hidhamanii turan. Erga gadhiifamanii booda (gidduu seensaa Ambaasaaddara Yunaayitid Isteetisiin), Paastarri Konraadiin Raashiyaa Bahaa daawwatanii, sana booda gara Siwiizarlaandiitti deebi'an.

GSAM 409Hojii Volgaa, Raashiyaa irratti

GSAM 409.4Bara sanuma keessa, Paastarri Laubhan naannoo mana isaa kan Laga Voolgaa irratti argamuutti Raashiyaa keessatti hojjechuu jalqabe. Bara 1880tti, Paastarri Kilaayin kan Kaansas irraa dhufe, Raashiyaa Jarmanii keessatti hojii jalqabe; akkasumas dirree hojii cimaafi rakkisaa kanaaf hojjettoonni ka'aniiru, amantoonnis ari'amaniifi hidhamaniiru ta'us, Gooftaan hojii kana haala dinqisiisaa ta'een eebbisiiseera.

GSAM 409Milkaa'ina Warra Gurgurtaa Jarmanii

GSAM 409.5Bara 1888tti, raabsitoonni kitaabaa Rhaayinish-Piruushiyaa, Wurtembergaan, Baaden, fi Alsaas keessatti hojii jalqaban. Hojjettoonni jajjaboo fi amanamoo saddeet yookaan kudhan kun baay'ee milkaa'oo waan turaniif, waggaa tokko keessatti kitaabonni armaan gadii lakkoofsa kanaan gurguraman: Jireenya Kiristoos, 3,000; Gara Eedenii irraa gara Eedenii, 2,000; akkasumas barruulee xixiqqoo 12,000. Bu'aa hojii kanaatiin, iddoo hundumaatti jechuun ni danda'ama kitaabonni kun ni gurguraman, ni dubbifamanis; namoonni tokko tokko yookaan isaa ol ta'an dhugaa fudhataniiru.

GSAM 410Haamabargitti Ergamni Baniifame

GSAM 410.1Caamsaa, 1889, hojiin ergamaa magaalaa Hamburg, Jarmanii keessatti, Paastara Konraadiin jalqabame, yeroo gabaabaa keessattis mana barumsaa leenjisa hojjettootaa hundeeffame. Onkoloolessa itti aanu, manni barumsaa Sanbataa miseensota digdamii saddeet qabu gurmaa'e. Waggaa kanatti Paastarri Haaskeel ergama kana daawwachuun, waldaan miseensota digdamii qabu hundeeffame, akkasumas kuusaan kitaabotaa hundeeffame.

GSAM 410.2Yeroo kanatti Paastarri J. T. Boettcher hojii Jarmanii magaalaa Barmen keessatti raawwachaa ture. Bara 1890tti, Gabaasni Walga'ii Waliigalaatiif dhiyaate akka agarsiisutti, ergama Jarmanii-Raashiyaa keessatti waldaaleen gurmaa'an sagal, miseensota walitti qaboo 422 qaban turan; kana malees, warri guyyaa Sanbataa eegan 75 kanneen hanga yeroo sanaatti hin gurmaa'in turan. Ebla 7, waggaa sanuma keessa, namoonni dabalataa kudha lama cuuphamanii, waldaa Haambargitti makaman. Mudde keessa, baay'inni miseensota waldaa kanaa afurtamaatti ol guddate. Maallaqni kuusaa kitaabotaa Haambarg, Hooland, Raashiyaa, fi kutaalee Jarmanii adda addaa irraa gurgurtaa kitaabotaatiin argame, Doolaara 5,000 ture.

GSAM 410Milkaa'ina Awurooppaa

GSAM 410.3Akka gabaasa Konfiransii Waliigalaa bara 1891 irratti dhiyaatetti, hojiin Ergama Awurooppaa Giddugaleessaa suuta garuu sirriitti tarkaanfate. Yeroo sanatti Jarmanii keessatti waldaaleen shan kan turan yoo ta'u, miseensummaan isaanii dhibba tokkoo fi afurtama ture, isaan keessaa jaatamii afur miseensota waldaa Hambargii turan. Gatiin kudhanffaa kaffalame Doolara 1,000 ture. Kitaabonni dooniiwwan irraatti, misiyoonarii doonii Hambarg keessatti, kan gurguraman Doolara 500 yoo ta'u, gurgurtaan namoota gurgurtaaf oolan waggaa sana keessatti dirree hojii guutuutti Doolara 6,000 ture. Namoonni dhibba tokkoo fi shantama dhugaa Awustiriyaa keessatti fudhatanii turan, Raashiyaa keessatti ammoo waldaaleen kudha sadii miseensota afur dhibba ta'an qabu turan.

GSAM 411Warri Sabata Eegan Warra Raashiyaa Shan Guramanii Baafaman

GSAM 411.1Yeroo kanatti (1891), miseensota waldaa Kiristaanaa Raashiyaa shanan, geggeessaa isaanii dabalatee, barumsa waldaa kiristaanaa idilee ta'e mormu barsiisuu isaaniitiin to'annoo jala oolanii, gara Trans-Kaawkaasiisitti waggaa shaniif akka buqqa'an murtaa'eef. Isaan walitti hidhamanii, maayilii dhibba shan (500) akka deeman dirqamanii turan. Qormaata kana keessatti amantiin isaanii isaan jabeesse, isaanis Gooftaatti gammadan. Waggaa sana keessa, waa'ee rakkina Kiristoos, hirriba warra du'anii, guyyaa kamiifi maaliif akkas ta'eefi beekuu dandeenyaa? kan ibsu barruun xixiqqaan afaan Raashiyaan barreeffama Macaafa Qulqulluu dubbisuu fakkaatuun qophaa'ee ture.

GSAM 411.2Yeroo Konfiransii Waliigalaa bara 1895, baay'inni miseensota Jarmanii gara 368tti dabalee ture, gumaachi kudhanffaa waggaa darbes $2,327.43 ture.

GSAM 411Warra Sabata Eegan Dabalataa Raashiyaa keessatti

GSAM 411.3Raashiyaa keessatti, namoonni baay'een gara biyya alaa godaanus, baay'inni miseensotaa 467tti dabalee, isaanis gumaacha kudhan keessaa tokko doolaara 841.60 kaffalan.

GSAM 411.4Ibsa barreessaan ergama alaa torban kadhannaa bara 1896 irratti dhiheesse irraa akka hubannutti,

GSAM 411.4"Dirree Jarmanii-Raashiyaa keessatti waggaa darbe keessa baay'inni isaanii gara dachaa ta'eera; lakkoofsi isaanii namoota dhibba afur ol ta'aniin dabaleera. Barliin, Jarmanii keessatti, namoonni jaatamni tajaajila Sanbataa idilee irratti hirmaachaa turan. Ijaarsi mana sagadaa ergamaa Hambarg keessatti hojii achi jiru cimseera. Muniik, Baaveeriyaa keessatti, namoonni hedduun cuuphaa eeggachaa turan. Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, fi magaalota Jarmanyaa gurguddoo biroo keessattis amantoonni turan. Akkasumas Rotterdaam, Hooland keessattis gareen tokko ture.

GSAM 412.1"Raashiyaa keessatti, namoonni kitaaba raabsan mootummaa irraa eeyyama argatanii turan. Barreeffamoonni gara afaanota Laatviiyaa fi Istooniyaatti hiikamanii turan. Gaazexaan Jarmanii Baazel irraa gara Haambargitti jijjiiramee, waajjira sana keessattis dhugaa afaanota kudha afuriin maxxansaa turan."

GSAM 412Cuuphaa Haangeerii keessatti

GSAM 412.2Waggaa sana keessa, cuuphni jalqabaa Hangaarii keessatti, walga'iin sirna amantii jalqabaa immoo Boheemiyaa keessatti gaggeeffamee ture. Tajaajilli ergamaa doonii Danuubii fi Galaana Gurraachaaf, Galaatz kan Ruumeeniyaa keessatti argamuutti hundeeffamee ture.

GSAM 412Jarmanii keessatti Hojii Raabsaa

GSAM 412.3Barruu 'Home Missionary' jedhamu keessatti, Muddee, 1895, Paastarri Spiyis hojii gurgurtaa kitaabotaa dirree Jarmanii ilaalchisee akkas jedhan,

GSAM 412.3"Warri hojii gurgurtaa kanaa to'atan, yeroo dirree kanatti jalqabametti, namoota maxxansaa fi kitaaba gurguran beekamoo Leipzip keessa jiran tokko tokkoon 'kitaabota ajajaan gurguruun milkaa'ina dhabuu ta'a' jechuun mirkanaa'us, hojii kana dhiibuu hin dhiisne.

GSAM 412.4"Hagayya bara 1887tti maxxansi jalqabaa kitaaba Jireenya Kiristoos jedhamu afaan Jarmaniitiin bahe. Yeroo kitaabni maqaa kanaan ibsame kun raabsamuuf qophaa'etti, magaalaa Baazel keessatti waltajjiin qopheessitoota gurgurtaa (canvassers) gaggeeffame; kunis hojiin gurgurtaa kun Jarmanii qofa keessatti osoo hin taane, Awurooppaa guutuutti akka jalqabame agarsiisa. Maxxansi kitaaba kanaa inni torbaffaan amma afaan Jarmaniitiin maxxanfamee ba'eera.

GSAM 412.5"Amajjii 1, 1895 irraa eegalee, namoonni gurgurtaa haaraan kudha lama hojii kana keessa seenaniiru. Waxabajjii, 1895 keessa, gabaasni akka agarsiisutti gurgurtaan dhibbeentaa shantama dabaleera. Yeroo ammaa kana gaazexaa keenya kan Afaan Jarmanii, Herold der Wahrheit jedhamuuf carraaqqiin addaa taasifamaa jira. Waldaaleen kiristaanaa gurguddoo hin taane tokko tokko, koppiiwwan shantamaa hanga dhibba lamaatti fudhatanii gurguru. Akkasumas warra bitan waliin muuxannoo baay'ee gaarii qabu. Barruu 'Review' kan Guraandhala 18, 1896 bahe keessatti, Paastarri Konraadiin akkas jedhan, 'Bara 1895 dirree Jarmanii-Raashiyaa keessatti eegduuwwan Sanbataa kuma tokkoo fi dhibba shan waliin goolabne.'"

GSAM 413ERGAMA ISKAANDINAAVEEYAALLEE

GSAM 413.1Tajaajilli gara ummata Iskaandineeviyaatti baname Paastara Joon Maateesaniin bara 1877tti jalqabame. Waxabajjii 6, magaalaa Veele, Jiyilaand, Deenmaark keessatti ga'e. Yeroo inni gara biyya sanaatti deeme, namoonni muraasni warri hiriyoota isaanii Ameerikaa jiran irraa waraqaalee fi barruulee xixiqqoo ergamaniif dubbisuun Sabata eeguu jalqaban turan.

GSAM 413.2Madda hojii kanaa yommuu hordofnu, bara 1850tti namoonni afur kan Noorweey irraa gara Ameerikaatti godaananii, Sanbata Gooftaa kabajuu eegalanii akka turan baranna. Isaan Ooklaand, Wiiskoonsin keessa jiraatu turan. Lakkoofsa kana keessaa lama abbaafi haadha Paastara O. A. Olsen turan. Bara 1863tti, Paastarri Joon Maateesan kabaja Sanbata guyyaa torbaffaa jalqabe. Inni Pooysiippi, Wiiskoonsin keessa jiraata ture. Ji'oota jahan itti aanan keessatti, hojii isaatiin, namoonni Daaniish-Noorweejiyaan barumsa Amantaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa fudhatan gara afurtama turan. Lallabaa hojii irratti isa jalqabaa kan tajaajila keessatti isa waliin hiriire Paastara J. F. Haansan kan Minisootaa ture.

GSAM 413Kitaaba Jalqabaa Afaan Daaniish-Noorweeyitiin Maxxanfame

GSAM 413.3Bara 1866tti, Paastarri Joon Maateesan, ummata Iskaandineeviyaatiif barruulee xixiqqoo fi waraqaalee barsiisaa afaan isaaniitiin maxxansuu fi dhiisuu isaanii mirkaneeffachuuf, hoogganoota waajjira 'Review and Herald' gaafate. Waajjiricha keessatti maallaqni dhabamuun isaanii kana gochuu akka isaan dhowwatu itti himame; garuu Wiiskonsinii fi Minisootaa keessatti namoonni sanyii isaa kanneen dhugaan afaan haadha isaaniitiin maxxanfamuu hawwan turan; isaanis yoo jireenyi isaanii giddugaleessaa ta'ee fi lakkoofsi isaanii shantamaa gadi ta'ellee, doolaara 1,000 callaan walitti qabanii kaayyoo kanaaf harka isaa keessa kaa'an. Maallaqa kanaan fi barreeffama harkaa sirriitti qophaa'e baay'ee wajjin, Paastarri Maateeson gara Battle Creek dhufuun, ammas kitaabota maxxanfaman gaafate. Inni mormiiwwan kanaan dura dhiyaatan deebisuuf waan qophaa'eef, fedhiin isaa fudhatama argate, Bitootessa 18, 1867, barreeffama harkaa isaa kan kitaaba isaa 'Liv og Død' (Jireenyaafi Du'a) jedhamuuf qophaa'e, Paastara J. N. Andrews fi anatti, kan yeroo sana miseensota koree maxxansaa turre, dubbisuu jalqabe. Jecha biraatiin, barreeffamni isaa kan Daaniish-Noorweejiyaan barreeffame wanta inni jedhu Afaan Ingiliffaatiin nutti hime.

GSAM 414Paastarri Maateesoon Maxxansaa Ta'u

GSAM 414.1Yeroo sanatti, maxxansaan qubee isaaf qopheessuuf oolu kan gadhiifamuu danda'u hin turre, kanaafuu ofii isaatiin qopheessuu barachuuf eeyyama kadhatate. Hanga barruulee fi waraqaalee xixiqqoo afaan isaatiin maxxansiisee gara fuula kuma tokkootti ga'utti hojii kana irratti itti fufe.

GSAM 414.2Meeshaa haaraa dhugaa ummata isaa gidduutti ittiin babal'isu kanaan, jajjabina haarawaan gara naannolee adda addaatti deemee walga'iiwwan geggeessaa ture. Guyyaa sanaa eegalee hojiin kun ummatoota Iskaandineeviyaa gidduutti saffisaan guddachaa deeme.

GSAM 414Maxxansa Yeroo Biyya Alaa Isa Jalqabaa

GSAM 414.3Hojiin lammiilee Daaniish-Noorweey gidduutti gaggeeffamu sadarkaa guddaa irra ga'ee, namoonni lamummaa sana qaban afaan isaaniitiin barsiisaafi jajjabina akka argataniif gaazexaan ji'aa akka ba'uuf gaaffiin dhiyaate. Kanaafuu, Amajjii 1, 1872, waajjira 'Review and Herald' keessatti barruun ji'aa afaan Daaniish, kan fuula digdamii afur qabuufi akka barruu maxxanfamee, maqaa 'Advent Tidende (Advent Tidings)' jedhamuun bahe. Waggaa itti aanutti, guddinni barruu kanaa gara fuula soddoma lamaatti guddate. Inni barruu yeroo yeroon ba'u kan Adivantistoota Guyyaa Torbaffaa afaan alagaatiin baase isa jalqabaa ture.

GSAM 414.4Bara 1874tti amantii qabatan afaan Iswiidishiin dubbatan gidduutti fedhiin guddaan waan tureef, barruun ji'aa fuula kudha ja'aa qabu afaan sanaan kan jalqabame yoo ta'u, maqaan isaas Svensk Härold jedhama ture.

GSAM 414.5Yeroo Paastarri Maateeson biyya isaatti ergama ummata Iskaandineeviyaatiif (Waxabajjii, 1877) jalqabetti, koppiiwwan Tidende 266 ji'a ji'aan Ameerikaadhaa gara Deenmaarkitti, fi 60 ammoo gara Noorweeyitti ergamaa turan. Barruulee kana dubbisuudhaan namoonni hedduun durayyuu Iskaandineeviyaatti Sanbata kabajaa turan. Bu'aa hojii isaa waggaa tokkoo Deenmaark keessatti hojjeteen, gareewwan amantootaa iddoowwan adda addaa hedduutti hundeeffamaniiru.

GSAM 415Waajjira Maxxansaa Noorweey keessatti

GSAM 415.1Kana booda Paastarri Maateeson gara Noorweey deeme, achittis bu'aa hojii isaa Kiristiiyaanaa keessatti hojjeteetiin, Waxabajjii 7, 1879, waldaa miseensota soddomii saddeet qabdu hundeesse. Yeroo kanatti Paastarri J. P. Jaasparsan, Ameerikaa irraa dhufe, tajaajila sana keessatti isa waliin makame. Waggaa sanatti akkasumas Noorweey keessatti waldaan maxxansaa hundeeffame, fi Kiriistiyaanaa keessatti waajjira maxxansaa, kutaa walgahii tajaajila waldaatiif, fi kutaa jireenyaatiif qabeenyi doolaara 14,580n bitame. Yeroo muraasaaf maxxansi xiqqaan gaazexaa Tidernes Tegn jedhamu torban torbaniin waajjira Kiriistiyaanaa irraa maxxanfamaa ture.

GSAM 415.2Jalqaba birraa bara 1880tti, Paastarri Maateeson hojii Iskaandineeviyaa babal'isuuf gargaarsa argachuuf gara Ameerikaatti dhufan. Isaan Konfiransii Waliigalaa bara sanaa irratti hirmaatanii, Ebla 1881 keessa gammachuu guddaan guutamanii gara Awurooppaa deebi'an. Erga deebi'anii yeroo gabaabaa booda, maashiniin maxxansaa silindarii bitamee waajjira Kiristiiyaanaa keessatti kaa'ame.

GSAM 415Barruulee Fayyaa Afaan Daaniishii fi Iswiidishiin

GSAM 415.3Isaan battalumatti barruu fayyaa afaan Daaniishiin, kan Sundheds Bladet jedhamu maxxansuu eegalan. Bara 1883tti barruu walfakkaataa afaan Iswiidishiin, akkasumas barruu amantii kan Sanningens Härold jedhamu maxxansiise. Bara 1884tti meeshaaleen waajjiraa isaanii kan doolaara 2,563tti tilmaamamu qabu turan. Waggaa kana keessa waliigalaan waraqaaleen 115,000, dabalataanis barruuleen xixiqqoon kumaatamaan lakkaa'aman fi kitaabonni muraasni maxxanfamanii raabsamaniiru.

GSAM 415Paastara Haskell Iskaandineeviyaa keessatti

GSAM 415.4Hojiin biyyoota Iskaandineeviyaa keessatti gaggeeffamu daawwannaa Paastara Haaskeel bara 1882tiin gargaarsa guddaa argate, bara 1884tti immoo hojii Paastaroota Joo. I. Batler, B. L. Wiitnii, A. B. Ooyen, fi E. G. Oolseeniin gargaarsa qabatamaa argataniiru.

GSAM 416Aadde Waayitiin Iskaandineeviyaaf Gargaarsa Guddaa Taate

GSAM 416.1Bara 1885tti, Aadde E. G. White fi ilmi ishee W. C. White, gara Skandineeviyaa daawwannaa taasisan, kunis hojii naannoo sanaatiif faayidaa guddaa kan hin shallagamne qaba ture. Namoonni tokko tokko biyya sana keessatti hiyyeessonni kaffaltii kudhanffaa kaffaluu akka hin dandeenye, fi kitaabota gurguruuf yaaluun bu'aa hin qabu jedhanii yaada qabu turan. Ragaan Aadde Waayitiin dhiyaate yeroo isaa eeggatee kan dhiyaate yoo ta'u, deebiin jechoota kanaan kenname, "Waan Gooftaan jedhe hundumaa ni goona, ni ajajamnas," jedhuun, ummata biratti fudhatama guddaa argate. Daawwannaa kana keessatti, dirree Iskaandineeviyaa keessatti jijjiiramni guutuun kan fidame yoo ta'u, kunis irra caalaatti bu'aa hojii dadhabbii malee Aadde Waayitiin hojjetameetiin ture.

GSAM 416Gamoo Waajjiraa Haaraa Noorweeyitti Ijaarame

GSAM 416.2Bara 1886tti, Paastaroonni O. A. Olsen fi N. Clausen biyyoota Iskaandineeviyaa daawwataniiru, isa boodaa (N. Clausen) yeroo dheeraadhaaf achi turan. Bara 1885tti gamoon waajjiraa haaraan Kiriistiyanaatti ijaarame, waggaa Fulbaana 1, 1886tti xumuramuufis, waajjirichi gurgurtaa kitaabotaafi barruulee qofa irraa galii $5,386.68 argate, yeroo kanatti galteen kaffaltii barruulee yeroo yeroon ba'an irraa argame $3,146.03 ture.

GSAM 416Bataskaawwan Digdamii Shan Iskaandineeviyaa Keessatti

GSAM 416.3Gabaasni bara 1889 Konfiransii Waliigalaatiif dhiyaate akka ibsutti, naannoo Iskaandineeviyaa keessatti waldaaleen kiristaanaa digdamii shan, miseensota 926 kan qaban, fi kaffaltii kudhanffaa $2,548.75 kaffalan turan; akkasumas tajaajiltoota ja'a, hayyama qaban afur, fi nama gurgurtaa gargaaran shantamni lama qaba ture. Gurgurtaan kitaabotaa biyya Noorweey fi Iswiidin keessatti kurmaana tokko keessatti $2,161.26 ture.

GSAM 416Mana Barumsaa Kiristiiyaanaatti

GSAM 416.4Yeroo kanatti Kiristaaniyaa keessatti manni barumsaa tokko hojjechaa ture, barattoota shantama qaba ture. Bara 1891tti, Paastaroota O. A. Olsen fi E. J. Waggoner'n, barnoonni kitaaba Qulqulluu Kiristaaniyaa keessatti kennamee ture, barattoota dhibba hirmaatan qaba ture. Barnoota kana keessatti hojii gurgurtaa kitaabaa irratti leenjiin guutuun kennamaa ture.

GSAM 417Bara 1895tti Iskandineeviyaa keessatti Waldaalee Afurtama

GSAM 417.1Waggaa jaha booda, bara 1895, gabaasa Paastara D. A. Robinson, kan yeroo sana hoogganaa naannoo biyya alaa turan, irraa kenname ni argina. Gabaasni kun yeroo kana keessatti hojiin guddina addaa akka qabaate ifatti agarsiisa, kanaafuu akka armaan gadiitti waraabna: "Iskandineeviyaan bataskaana afurtama, fi miseensota 1,458 qabdi. Gumaachi kudhan keessaa tokko waggaa $5,585.55 ture. Tajaajiltoota muudaman kudha shan, hayyamamtoota kudha tokko jiru, gurgurtaan kitaabota waggaa sanaas Doolara 40,000 ga'a. Maallaqni guddaan kun irra caalaatti bu'aa carraaqqii namoota gurgurtaa raawwataniiti, kunis biyya kan bara 1885tti gurgurtoonni kitaabaa, tajaajiltoonni amantii keenyaa illee, kitaabota karaa gurgurtaa raawwachuun gurguruun hin danda'amu jechuun mirkaneessan keessatti raawwatame.

GSAM 417Konfiraansiiwwan Iskaandineeviyaa Sadan

GSAM 417.2Naannoo Iskaandineeviyaa keessatti yeroo ammaa konfiraansiiwwan sadiitu jira, guyyoonni hundeeffama isaanii akka armaan gadiitti: Deenmaark, Caamsaa 30, 1880; Iswiidin, Bitootessa 12, 1882; Noorweey, Waxabajjii 10, 1887. Paastarri Joon Maateesan, kan jalqaba Misiiyona Iskaandineeviyaa bane, hojii sana milkaa'inaan durse, akkasumas badhaadhina ummata sanaatiif jabaatee of kennuun kan hojjete, dhukkuba hamaa, somba daakuun qabamee, El Monte, Kaalifoorniyaatti, Bitootessa 30, 1896, umrii isaa waggaa jaatamii tokkootti du'e.

GSAM 417MISHIINII BIRITEEN

GSAM 417.3Wiiliyaam Ings, dhalataa Haampishaayer, Ingilaand kan ta'e, garuu hafuuraafi barnootaan Ameerikaanaa kan ture, ijoollummaa isaa irraa kaasee Yunaayitid Isteetis keessa jiraatee, Caamsaa 23, 1878 Baazel, Siwiizarlaandi irraa gara Saawuzhaampitan ga'e. Yeroo kanatti turti isaa torban lama qofa ta'ee gabaabaa ture, achiis yeroo gabaabaaf gara Ardii Awurooppaa deebi'e. Haa ta'u malee, yeroo gabaabaa booda deebi'ee gara Saawuzhaampitan deeme; achittis ji'a afur guutuu mana manatti hojjechaa, waraqaalee wangeelaa raabsuu fi hojii misiyonaarii isa bira ga'u kamiyyuu hojjechaa, warra Sanbata eegatan kudhan akka jiran gabaase. Mudde 30 bara sana, aniifi haati manaa koo gara Saawuzhaampitan geenye; achittis hojiin keenya kan Paastara Ings wajjin walitti makamee, yeroo gannaa Galma Shirley fi mana keenya kireeffanne keessatti walga'iiwwan gaggeessuu irratti ture. Bona bara 1879 keessa, Saawuzhaampitan keessatti walga'iiwwan dunkaanaa geggeessine. Yeroo fi iddoo kanatti, Dubree Maawud Siisliin (amma Aadde Booyid) hojii kana waliin makamuun, dubbisa Macaafa Qulqulluu dubbisaa fi hojii mana-manaa hojjechaa turte. Carraaqqii kana irraa kan ka'e, namoonni hedduun dhugaa fudhataniiru. Ganna itti aanu keessa, galma Raavenswuud Vilaa keessatti argamu keessatti walga'iiwwan geggeessine; kunis gamoo nuti keessa jiraachaa fi kuusaa keenya itti qabnu ture.

GSAM 418Walga'ii Dunkaanaa Ingilaanditti

GSAM 418.1Bona bara 1880tti, Paastarri Andiruuws, fayyaan isaa dadhabaa ta'us, Romsee keessatti walga'ii dunkaanaa irratti gargaaruuf Siwiizarlaandiirraa dhufe; achittis namoonni biroo ergaa sana fudhataniiru.

GSAM 418.2Amajjii 11, 1880, waldaan raabsa barreeffamootaa hundeeffame. Hojii kana keessatti miseensonni baay'ee fedhii agarsiisaniiru, barreeffamoonni hedduunis raabsamaniiru.

GSAM 418.3Guraandhala 8, 1880, cuuphni keenya inni jalqabaa raawwatamee namoota ja'aaf kenname. Hanga Adoolessa 2, 1881tti, namoonni digdamii sagal Saawuzhaampiten keessatti cuuphamanii turan.

GSAM 418Hojjettoonni Ingilaanditti Dabalan

GSAM 418.4Murtii Konfiransii Waliigalaa kan birraa bara 1881 gaggeeffameen, Paastarri A. A. John fi haati manaa isaa, Geo. R. Drew, fi Dubree Jennie Thayer gara Ingilaand deeman, akkasumas hojii dirree tajaajila sanaa keessatti hirmaatan. Bara 1882 keessa, Paastarri Haskell dirree Awurooppaa daawwatee, hojjettoota tajaajila Ingilaand waliin guyyoota muraasa dabarsee, gorsaafi tooftaa kennuudhaan gargaarsa guddaa taasiseera.

GSAM 418.5Bitootessa, 1882 keessa, dabalata maxxansa 'Signs of the Times' kan fuula lama qabu kan Biriitish ta'e maxxanfamu jalqabe, akkasumas koppiiwwan 'Signs' kuma tokko kan Ameerikaadhaa ergamanitti maxxanfamee itti dabalame. Kunniin hojii ergamaa Biriitish Gudditti tajaajilaaf oolan. Gabaasni hojii, Onkoloolessa 1, 1883, akka agarsiisutti, guyyaa sana warri Sanbata eegan dhibba tokko turan. Gumaachi kudhan keessaa tokko erga ergamichi jalqabamee kaffalame, $2,078.71 ture.

GSAM 419Hojii Ergamaa Doonii

GSAM 419.1Egaa, tola ooltummaa eegdota doonii irraa argameen, Paastarri Ings paakeejjiiwwan barreeffamoota xixiqqoo fi barruulee buufataalee gurguddoo "Dhaabbata Doonii Istiimii Peeniinsulaa fi Bahaa" kan Afrikaa Kibbaa, Hindii Bahaa fi Dhihaa, Ameerikaa Giddugaleessaa, fi Odoloota Beey keessatti argaman saddeettamaaf bilisaan akka erguuf hayyamni isaaf kenname. Fedhiin odola Deemaraaraa keessatti jalqaba kan dammaqe, dhiibbaa barreeffamoota akka kanaan ergamaniitiini. Odeeffannoo kana kan arganne xalayaawwan odolicha irraa ergamaniinidha.

GSAM 419"Seenaa Sanbataa" Manneen Kitaabaa Ingilaand Keessatti Kaa'ame

GSAM 419.2Koppiin kitaaba 'Seenaa Sanbataa' kan Paastara Andiruuws akkasumas manneen kitaabaa ummataa fi kutaalee dubbisaa bilisaa guutuu Giriit Bireeten keessatti argaman jaatamii keessatti kaa'amee ture, achittis kitaabonni sun amma iyyuu ni jiru, seenaa sana warra dubbisuuf fedhii qabaniif himaa.

GSAM 419.3Bara 1884tti, Paastarri Baatler hojjettoota biroo dirree kanaatiin deeggaramee Ingilaand daawwate. Paastaroonni S. H. Leen fi Roobert Andiruuws Caamsaa 9, 1885tti ergama Giriit Bireeten keessa jiruutti makamuuf Boosten irraa dooniin imalan. Daawwannaan Aadde Waayit gara Ingilaandiitti godhite hojjettootaaf madda jabinnaa fi jajjabinaa turte. Aadde Waayit fi ilmi ishee dirree Awurooppaa irraa gara Ameerikaatti deebi'uu isaaniin dura torban muraasa achitti dabarsan.

GSAM 419"Dhugaa Ammaa" Jalqabame

GSAM 419.4Jalqaba bara 1884, Erga Paastarri Butler Ingilaand ga'ee yeroo gabaabaa booda, M. C. Wilcox gulaalaa taasiseen, Grimsby keessatti barruun fuula saddeet qabu kan ji'atti si'a lama ba'u, 'Dhugaa Ammaa' jedhamu eegaluuf murteeffame. Amma barruun kun Ingilaand, Landan keessatti torbanitti ba'uun, fuula kudha ja'a qabuun, maxxansa torbanii koppii gara 18,000 ta'uun maxxanfamaa jira.

GSAM 420.1Bara 1889tti, Paastarri Holser akka gabaasanitti Misiyooniin Biriitish waldaalee saddeet, warra Sanbata eeganii dhibba lama qaba ture, isaan keessaa jaatamii shan Landan keessa turan. Gatiin kudhan keessaa tokko kan bara darbee $1,244.58 ture. Luba lama kan muudaman, lama hayyama qaban, misiyoonota doonii lama, fi hojjettoota Kitaaba Qulqulluu torba turan. Yeroo kanatti Paastaroonni Wm. Hutchinson fi Francis Hope misiyoonii Ingilizii seenan.

GSAM 420Maxxansa Paasifik Landan keessatti

GSAM 420.2Bara 1890 keessa, Dhaabbatni Maxxansaa Paasifik Pires kan Ooklaand, Kaalifoorniyaa, waajjira damee isaa 48 Paternoster Row, Landanitti, akkasumas waajjira maxxansaa 451 Holloway Road, Landan, Kaabaatti hundeesse. Gurgurtaan kitaabotaa waajjiricha irraa waggaa jalqabaatiif gatii jumlaatiin $9,556.89 ture.

GSAM 420.3Guraandhala, 1895, Paastarri Roobinsan gabaasa armaan gadii dhiheessan:

GSAM 420.3"Giriit Bireeten keessatti waldaaleen kiristaanaa kudha tokko, miseensonni 363, tajaajiltoonni shan, fi eeyyamamaan tokko jiru. Gatiin kudhanffaa waggaa darbee $5,077.20 ture, yookaan giddugaleessaan miseensa tokkoof $13.98 ta'a. Qabeenyi waajjira maxxansaa amma Dhaabbata Tiraaktii Idil-addunyaa, Liimiteed, kan koorporeeshinii Ingilizii ta'e, abbummaan kan qabameefi kan bulfamuudha."

GSAM 420.4Mudde bara 1895 keessa, Barreessaan Ergama Alaa waa'ee Biriiteen Gudditti lakkoofsa miseensotaa 560 gabaase. Waggaa sana keessa gumaachi kudhanffaa $1,000n dabalee ture. Guyyaa sana, gareewwan saddeet magaalaa Landan keessatti iddoowwan adda addaatti guyyaa Sanbataa walga'aa turan.

GSAM 420.5Kanaafuu hojiin dirree tajaajilaa kanaa, yeroo tokko tokko immoo akka waan hin mul'anneetti suuta deemaa ture. Sanyiin biyyee gosa tokko tokko keessatti akka warra kaanii saffisaan hin biqilan. Biqiluu isaanii suuta ta'us, guddinni isaanii garuu amansiisaa fi jabaadha. Akkasumas dhugaan ergaa sadaffaa mootummaa kanaa keessatti argamu akkasuma. Sanyiin isaa facaafamee, hidda qabatee, suuta suutaan guddatee, hanga ammaatti hamma guddaa ta'eera.

GSAM 421ERGAMA AWUSTRAALAAZIYAAN

GSAM 421.1Caamsaa 10, 1885, Paastaroonni S. N. Haskell, J. O. Corliss fi maatii isaa, M. C. Israel fi maatii isaa, Wm. E. Arnold, fi Henry Scott dirree Awustiraaliyaatti tajaajila wangeelaa banuuf San Francisco irraa dooniin imalan. Waggaa kudha tokko kanaan dura, bara 1874, walga'ii Baatil Kiriik keessatti geggeeffame irratti, Aadde Waayitiin saba hedduun dhugaa kana gara fuulduraatti akka fudhatan, akkasumas maashinoota maxxansaa hojjechaa, fi kitaabonnii fi waraqaaleen biyyoota adda addaa keessatti maxxanfamaa akka jiran argite dubbatte. Biyyoonni kamtu akka jiraatan adda baastee akka ibsitu yeroo gaafatamtu, Awustiraaliyaan maqaa tokkicha isheen yaadachuu dandeessu ta'uu dubbatte.

GSAM 421Deddeebii Macaafa Qulqulluu

GSAM 421.2Hojii cimaa fi milkaa'aa Paastara Haskell fi garee isaa jalatti, ergaan saffisaan waan tarkaanfateef Awustiraaliyaa keessatti maxxansa barruu baasuun barbaachisaa ta'uun fudhatame. Kanaafuu, qophiin maxxansaa taasifame, Amajjii 1, 1886, Meelboorn keessatti barruun ji'aa fuula kudha jaha qabu kan 'Bible Echo and Signs of the Times' jedhamu maxxanfamee bahe. Maxxansa jalqabaa irraa koppiin kuma jaha maxxanfame, yeroo maxxansi idilee garuu kuma sadii qofa ture.

GSAM 421Waldaan Kiristaanaa Jalqabaa Awustiraaliyaa Keessatti Gurmaa'e

GSAM 421.3Dilbata, Ebla 10, 1886, waldaan amantii Adveentistii Guyyaa Torbaffaa kan Awustiraaliyaa keessatti isa jalqabaa hundeeffame. Warri waliigaltee mallatteessan kudha saddeet ni turan, warri kaan torbatu cuuphamaaf iyyataniiru. Isaan kun Sanbata itti aanutti cuuphaman, torbanoota hedduudhaafis Sanbata hunda miseensonni dabalaa dhufuun, hanga lakkoofsi waldaa sanaa shantama shaniitti ga'utti ture. Hanga Caamsaa, 1886tti, lakkoofsi waliigalaa warra galmaa'anii sagaltama ture. Kanneenii dabalataan, iddoowwan biroo keessatti warri Sanbata eegan gara soddomii shan turan.

GSAM 421.4Waajjira maxxansaa keessa maxxansitoota gaggaarii lamaafi motora tokko ture; kun hundi kan kaffalameefi kan qabeenya Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa biyya fagoo sanaa ture—waajjira keenya guddaa Ooklaand, Kaalifoorniyaa keessatti argamu irraa gara maayilii kuma torba fagaatu.

GSAM 422.1Bara 1886tti ergaan kun gara Niiw Ziilaandiitti babal'ate. Gabaasni dirree Awustiraaliyaa irraa dhufe akka ibsutti, Niiw Ziilaandi keessatti warri Sanbata eegan shantama turan. Maallaqni waajjira keessatti gurgurtaa kitaabaatiin argame Doolaara 700 ture. Kana malees, namoonni gurgurtaa raawwatan Niiw Ziilaandi keessatti koppiiwwan kitaaba 'Great Controversy' afur-dhibba, Awustiraaliyaa keessatti immoo koppiiwwan kitaaba 'Thoughts on Daniel' kuma tokko gurguranii turan.

GSAM 422Gamoo Waajjiraa Awustiraaliyaa

GSAM 422.2Gabaasa Adoolessa 19, 1889 dhiyaate irraa ragaalee armaan gadii arganna: Gamoon waajjira maxxansaa Meelboorn keessatti argamu kan mana sagadaa tajaajila waldaatiif oolu of keessaa qabu ijaaramee xumurameera.

GSAM 422Tasmania Keessatti Seene

GSAM 422.3Konfiraansiin Awustiraaliyaa fi Niwuu Ziilaandii keessatti qophaa'ee jira, hojiin kunis Paastaroota Israa'el fi Stiidiin gara Taasmaaniyaatti babal'ifameera. Iddoo isa boodaatti waldaaleen sadii duraanuu hundeeffamaniiru, miseensummaan isaanii waliigalaa dhibba tokkoo fi soddoma jaha (136) dha. Kanneen malees, warri Sabata eegan kan biroo faca'anii jiran kan hanga ammaatti hin hundeeffamne ni jiru.

GSAM 422.4Gumaachi kudhan keessaa tokko waggaa sanaa naannoo Awustiraaliyaatti doolaara 9,371 ture. Naannoo sana keessatti namoonni gurgurtaa kitaabaa kudhan shan turan, gurgurtaan kitaaba isaaniis walumaa galatti doolaara 19,500 ture.

GSAM 422.5Imala addunyaa naannoo lammaffaa Paastara Haaskeelitti, deebi'ee Awustiraaliyaa daawwatee, walga'ii isaanii kan Hagayya, 1889 gaggeeffame irratti hirmaate, akkasumas karaa baay'een gargaarsa bu'a qabeessa ta'e kenne, kunis garee haaraa gurmaa'e sana biratti baay'ee dinqisiifame. Hojjettoonni adda addaa Ameerikaa irraa yeroo yerootti kaayyoo guddaa tokko—hojii Waaqayyoo ijaaruu fi cimsuu—jecha Awustiraaliyaa daawwataniiru.

GSAM 422Aadde Waayit Awustiraaliyaa keessatti

GSAM 422.6Bara 1891, birraatti, Aadde E. G. White, ilmi ishee W. C. White, Paastara Geo. B. Starr, fi namoonni biroon Kaalifoorniyaa irraa gara Awustiraaliyaatti imalanii, ji'a Muddee—kan biyya sanaatti walakkaa bonaa ta'e—achitti ga'an. Ragaan Aadde Waayitiin, yeroo waggoota sagal biyyattii keessa turanitti dadhabbii qaamaa isaan mudate osoo jiruu, hojii sana hafuuraafi qajeelfama ergaa ergamicha sadaffaa wajjin wal simsiisuuf gargaarsa guddaa taasiseera. Yeroo isaan Awustiraaliyaa turanitti, Paastarri J. O. Corliss deebi'ee hojii wajjin wal qunname, akkasumas W. A. Colcord fi warri kaan tajaajilaa, barsiisaa fi kkf ta'uun dirreetti seenan.

GSAM 423Paastara Olsen Awustiraaliyaa keessatti

GSAM 423.1Yeroo Bulchiinsa Paastara O. A. Olsen pirezidaantii Konfireensii Waliigalaa turetti, dhaabbilee keenya gurguddoo hunda kanneen biyyattii keessa argaman daawwateera. Kunis imala bal'aa—imala addunyaa naanna'uu—gaafate. Imala kana kan inni godhe, fedhii fi haala misiyoonota adda addaa sirriitti beekee, haqa qabeessummaan isaan tajaajiluuf qophaa'uuf ture. Imala kanarratti, bara 1893tti, Awustiraaliyaa keessatti torbanoota hedduu dabarse.

GSAM 423Konfiraansii Gamtaa Awustiraaleezhiyaa

GSAM 423.2Yeroo kanatti, Konfiransiin Gamtaa Awustiraaliyaa kan konfiransiiwwan Awustiraaliyaa fi Niiw Ziilaandii akkasumas dirreewwan ergamaa Awustiraaliyaa irraa ijaarame hundeeffame. Konfiransiin kun waggaa lama lamatti walga'ee, akkaataa konfiransiiwwan gamtaa biyyoota birootti gaggeeffama. Bara 1893 keessa, gurgurtoonni kitaabaa muraasni dirree kana keessa turan maxxansa kitaaba 'Tarkaanfiiwwan gara Kiristoos' lakkoofsa 5,000 gurguranii, maxxansi lammaffaa lakkoofsa walfakkaatuun maxxanfame. Bona bara 1894-95 keessa, ji'a afur keessatti ajaja kitaabota kaffaltiin bitaman lakkoofsa 4,000 fudhataniiru.

GSAM 423Paastara Pireskaat Awustiraaliyaa keessatti

GSAM 423.3Bara 1895tti, Paastarri W. W. Pireskaat, Barreessaan Barnootaa damee amantii kanaa, ji'oota hedduuf konfiransii kana keessa turuun, damee hojii kanaatiif yeroo fi yaada guddaa kenneera. Yeroo sanatti, dhaabbata barnootaa kan isaaniif faayidaa guddaa qabu gaggeesseera.

GSAM 424.1Gabaasni hojii waggaa sanaa kan Konfiransii Waliigalaatiif dhiyaate, Paastara W. C. White'n kan dhiyaate yoo ta'u, akka armaan gadiiti:

GSAM 424.1"Konfireensiin Gamtaa Awustiraaliyaa waldaalee kiristaanaa kudha torba kan miseensota 1074 qaban irraa ijaarame, isaanis waggaa darbe tithee Doolara $9,810.10 kaffalan. Konfireensiin kun tajaajiltoota muudaman kudha lama, hayyama qaban lama, hojjettoota Kitaaba Qulqulluu sadii, fi namoota kitaaba gurguran shantama kan qabu yoo ta'u, isaanis waggaa keessatti kitaabota gatii Doolara $28,731.11 ta'an gurguraniiru. Waggaa kana keessa, kooloonii Niiw Saawuz Weels, kan waldaalee ja'aa fi miseensota 321 qabu, Konfaransii Awustiraaliyaa irraa adda ba'ee, Konfaransii Niiw Saawuz Weels jedhamee moggaafameera."

GSAM 424ERGAMA AFRIKAA KIBBAA

GSAM 424.2Konfiraansii Waliigalaa kan bara 1886 magaalaa Battle Creek keessatti geggeeffame irratti, gaaffiin Afrikaa Kibbaatti ergama banuu irratti xiyyeeffannoon kenname. Tarkaanfiin hojii kana deeggaru waan fudhatameef, bona jalqabaa bara 1887tti biyya fagoo sana keessatti hojii kana hundeessuuf yaaliin taasifame; iddoo sana kan turan namoota muraasa kanneen durayyuu Sanbata kabajuu jalqaban, hojjettoota waamaa turan.

GSAM 424Paastaroota Boyd fi Robinson Afriikaa Kibbaatti

GSAM 424.3Kaayyoo kanaaf, Caamsaa 11, Paastarri C. L. Boyd fi maatii isaa, Paastarri D. A. Robinson fi haadha manaa isaa, hojjettoota biroo wajjin, magaalaa Niiwu Yoorkii irraa karaa Liivarpuul fi Landanitti Afrikaatti imalan. Waggaa sadii booda, Konfiransii Waliigalaa irratti, Obbo P. W. B. Wessels akka jedhanitti, yeroo hojjettoonni kun Afrikaa ga'an, namoonni afurtama ta'an kanneen maxxansaalee mata duree kanarratti barreeffaman dubbisuu fi Kitaaba Qulqulluu qo'achuun, duraanii kaasee Sabata ajaja afraffaa eegaa turan.

GSAM 424.4Paastaroonni Robinsan fi Booyd hojii ergamaa Magaalaa Keep Taawun keessatti jalqaban, achirraas hojiin kun gara kaaba-bahaatti fageenya maayilii dhibba saddeetii (800)tti, hanga Kiimbarlii kan dirree daayimandii keessatti argamutti babal'ate.

GSAM 424.5Hanga bara 1889tti, tajaajiltoota lama, tokko hayyama qabu, waldaalee afur, fi miseensota saddeettamtu qofatu ture; isaanis gumaacha kudhan keessaa tokko kan doolaara $2,798.36 ta'u kaffalan. Waggaa kana keessa, Jaarsi Ira J. Hankins, kan Ameerikaa, magaalaa Keep Taawun keessatti bu'aa gaariin hojjeteera, akkasumas Obboo fi Aadde Druillard hojii kana waliin wal qunnamuuf, fi rakkinaafi dadhabbii warra dirree haaraa keessatti hojii jalqabsiisuuf waamaman irratti dhufu keessatti hirmaachuuf Neebraaskaa irraa dhufan. Hojiin Aadde Druillard irra caalaatti kuusaa kitaabotaatti kan xiyyeeffate yoo ta'u, hojiin kutaa kanaas bulchiinsa isheetiin jala ture; yeroo kanatti Obbo Druillard immoo hojii wangeelaa waliigalaa irratti qabamanii turan. Waggaa kana keessa, dooniiwwan buufata kana dhufan irratti, kitaabota doolara 750 gurguraniiru.

GSAM 425Paastara Haskell Afrikaa keessatti

GSAM 425.1Waggaa sanuma ji'a Hagayyaa keessa Paastarri Haaskeel magaalaa Keep Taawun ga'an. Ji'oota shan gareewwan adda addaa Afrikaa Kibbaatti argaman daawwachuu fi isaan waliin hojjechuudhaan gaariitti dabarsan. Daawwannaa kanaan hojiin wangeelaa jabaatee ijaarame, innis bu'aa hojii isaa waan argeef onneen isaa jajjabe. Hojii barnootaatiif fedhiin uumame, kunis hanga barattoonni kudha lama Afrikaa irraa dhufanii manneen barumsaa amantii keenyaa keessatti barachuutti ga'e.

GSAM 425.2Yeroo kanatti, hojiin gurgurtaa kitaabaa xiyyeeffannoo barbaachisu argate. Hojii kanaaf jecha, magaalaa Keep Taawun keessatti, Obbo E. M. Morrisoniin kan gaggeeffame barnoonni tokko geggeeffame; kunis damee ergaa kana isa barbaachisaa ta'eef jireenyaa fi humna haaraa kenne. Barumsa barnoota kana irratti kennameen battalumatti hordofuun, gurgurtoonni kitaabaa kudha sadii ji'a jaha keessatti, kitaabota hamma $5,621.28 ta'an gurguranii geessaniiru. Dhugumatti, ajajni baay'ee waan tureef, akkuma kitaabonni fedhii jiru guutuuf saffisa gahaa ta'een qophaa'uu hin dandeenyeen, waajjira Landan guutummaatti liqimse.

GSAM 425.3Bara 1892tti, Paastarri A. T. Robinson hojii Afrikaa Kibbaatti makaman. Yeroo sana hojiin hanga iddoo kuusaa haaraan isa moofaa bakka bu'uuf barbaachisuutti guddatee ture. Kanaafuu, gamoon haaraan walga'iiwwan waldaatiif bakka gahaa qabu ijaarame.

GSAM 426Gamoo Koolleejjii Afrikaatti

GSAM 426.1Kanaafuu hojiin kun tarkaanfii tarkaanfiidhaan guddachaa kan ture yoo ta'u, dhuma irratti magaalaa Keep Taawun naannoo jiraattuu Kilarimoont keessatti gamoon koolleejjii doolaara 35,000 baasu ijaarame. Gargaarsi obboloota Ameerikaa irraa barbaadame tokkichi, barsiisota koorsii koolleejjii barsiisuuf gahumsa qaban erguu qofa ture, isaanumaan baasii isaa ni uwwisu turan. Gaaffiin kun erga fudhatamee booda, manni barumsichaa Guraandhala 1, 1893tti baname.

GSAM 426Konfiraansii Afrikaa Kibbaa

GSAM 426.2Konfiraansiin Afrikaa Kibbaa bara 1892tti hundeeffame. Konfiraansii Waliigalaa bara 1893tti sagaleen Konfiraansii Waliigalaatti fudhatame. Yeroo sana waldaalee amantaa shan, miseensota 138 kan qabu yoo ta'u, isaanis waggaa darbe gumaacha kudhanffaa $34,077.32 kaffalan. Konfiraansii kana irratti, Konfiraansiin Afrikaa Kibbaa Piiter Weeselsiin bakka bu'amee ture, innis garaa bal'aadhaan Konfiraansii Waliigalaatiif doolaara 16,000 arjoome; kunis baasii Konfiraansiin Waliigalaa hojii Afrikaa Kibbaatti banuuf baase irra caala ture. Arjooma kana dabalataan, innii fi obboleessi isaa tokko magaalaa Chiikaagoo keessatti hojii mana qorichaa tolaa jalqabuuf doolaara 40,000 arjooman.

GSAM 426.3Konfiraansii Waliigalaa bara 1895 irratti Barreessaan Ergama Alaa waa'ee dirree Afrikaa akkas jedhe:

GSAM 426.3"Konfiraansiin Afriikaa Kibbaa waggaa lama qofaaf kan gurmaa'e ta'us, yeroo kana keessatti Konfiraansiin Waliigalaa hojjettoota kudha lama dirree sanaatti ergeera. Isaan keessaa lamaan akka misiyoonota of danda'anii biyya keessa deeman, kaan immoo dameewwan adda addaa keessatti hojii jalqabaniiru. Konfiraansichi sun mana barumsaa gaarii, mana daa'imman abbaa malee guddatan, fi mana yaalaa (sanitarium) ijaarsa irra jiru qaba. Istaatistiiksiin akka agarsiisutti, baay'inni miseensota isaanii 184 dha."

GSAM 426Maxxansawwan Afrikaa Kibbaatti Maxxanfaman

GSAM 426.4Dhimmi bilisummaa amantaa Afriikaa Kibbaatti ji'oota muraasa darban keessa ummata keenya kakaasee maxxansaalee lama akka maxxansiisan taasiseera; inni tokko afaan Hoolanditti kan maqaan isaa De Wachter jedhamu yoo ta'u, inni kaan immoo Afaan Ingiliffaan kan maqaan isaa The South African Sentinel and Gospel Echo jedhamuudha. Maxxansi inni boodaa kunniin lakkoofsi isaa 4,000 dha.

GSAM 427Konfiraansii Gamtaa Afriikaa Kibbaa

GSAM 427.1Amajjii, 1903 keessa, Konfiransiin Gamtaa Afrikaa Kibbaa hundeeffame, kunis konfiransiiwwan Keep Koloniifi Naataal-Tiraansvaal, akkasumas ergamoota Baasutoolaandiifi Maataabeelaalaandi kanneen to'annoo Konfiransii Gamtaa jala turan of keessatti hammate. Konfiraansicha keessatti waldaaleen qindaa'an 15 kan miseensota 595 qaban, gareewwan hin qindaa'in 9 kan miseensota sagaltama qaban, fi warra Sabata eegan kan kophaa jiran soddoma—walumaa galatti 715, kanneen gumaacha kudhan keessaa tokko kan $7,850 kaffalan turan. Hojjettoonni soddoma sagal turan, isaan keessaa digdamii tokko kan kaffaltii konfiraansota adda addaa irraa argatan turan.

GSAM 427DIRREE POLINEESHYAANII

GSAM 427.2Bara 1876tti, Paastara James White fi barreessaan kun kitaaba 'Signs of the Times' tokkoo fi barreeffamoota xixiqqoo muraasa, xalayaa wajjin, gara Odola Pitcairnitti ergan. Sanadoonni kun doonii Kaappii Hoorn naanna'uun gara Niiwu Yoorkitti deemu irra kaa'aman. Doonichi Piitkaayernitti akka dhaabbatuufi achitti paakeejiin akka kennamuuf waadaa nuuf gale. Odola sana irratti nama tokkollee hin beeknu turre, waa'ee odola sanaa mataa isaatiis, jiraattotni isaa ummata Waaqatti of kennanii fi amantii qaban ta'uu isaanii beekamuun ala waan biraa hin beeknu turre. Barruuleen sun yaaliidhaan ergaman.

GSAM 427Daawwannaa Piitkaayirniif

GSAM 427.3Hanga Obbo John I. Tay bara 1886, waggaa kudhan booda, gara odolaatti dhufanitti, kitaaba 'Signs' fi barreeffamoota xixiqqoo sana dubbisuun bu'aa argateef, odola guutuun yeroo tokkotti guyyaa waaqeffannaa isaanii guyyaa jalqabaa torbanii irraa gara guyyaa torbaffaatti jijjiiranii Sanbata Gooftaa kabajuuf murteessuuf dhiyaatanii akka turan hin dhageenye. Haa ta'u malee, kana kan godhan hanga yeroo daawwannaa Obbo Teeyitti hin turre. Inni yeroo dheeraaf odola sana daawwachuuf hawwii guddaa qaba ture, garuu waa'ee namoota sanaa dhuunfaatti yookaan fedhii isaan dhugaa irratti duraanuu qabaniif homaa hin beekne.

GSAM 428.1Gara Ameerikaatti erga deebi'ee booda, misiyooneroonni Galaana Paasifikii keessatti odola irraa gara odolatti ittiin geejjibamuu danda'an markabni tokko akka ijaaramuuf ciminaan falme. Yaada kana sammuu isaa keessatti guddaa qabatee, bara 1889tti Konfiransii Waliigalaa irratti hirmaate, achittis dhimma Odoloota Poolineeshiyaatiif falme. Konfiraansichi faayidaa hojii kanaa erga hubatee booda, gumaacha walitti qabuun doolaara 12,000 walitti qabuuf sagalee kenne, kunis doonii odoloota Galaana Paasifikii keessa jiran gidduutti hojjechuuf ijaaruuf yookaan bituuf ture.

GSAM 428Dooniin Piitkaayirn Ijaarame

GSAM 428.2Tarkaanfii kana waliin walsimsiisuuf, dooniin Piitkaayirn jedhamtu bona bara 1890 keessa, Beenishiyaa biratti, Ooklaandi, Kaalifoorniyaa irraa gara maayilii soddoma fagaatee, baasii doolaara $12,035.22tiin ijaarame. Waggaa tokko keessaa kurmaana sadii keessatti maallaqni kun walitti qabamee, kaayyoo kana qofaaf manneen barumsaa Sanbataatiin arjoomame; arjoomni gammachuudhaan fi kaka'umsa guddaadhaan kenname akkas ta'e takkaa hin jiru. Doonichi Fulbaana 25, 1890, magaalaa Oakland, Kaalifoorniyaatti eebbifame. Namoonni gara kuma tokkoo fi dhibba shan ta'an sirnicha daawwachuuf doonicharrattis ta'e buufata doonii irratti walitti qabaman.

GSAM 428Imala Galaanaa Piitkaayirnii Isa Jalqabaa

GSAM 428.3Doonichi Onkoloolessa 20tti, gara dirree hojii isaa fagoo ta'eetti imala isaa isa jalqabaa Saan Firaansiskoo irraa ka'e. Doonicharratti ergamoota ta'uun Paastarri E. H. Geetis fi haati manaa isaa, Paastarri A. J. Riid fi haati manaa isaa, Joon I. Teey fi haati manaa isaa, garee ergamootaa Kaappiteen Maarsh jala jiru waliin turan. Dooniin kun jalqaba gara Odola Pitcairn, San Francisco irraa gara kibbaatti maayilii kuma afur fagaatuutti deemte, achittis Sadaasa 25 geesse. Yeroo doonichi odolicha Mudde 17 gadhiise, ga'eessotni saddeettamii lama cuuphaa fudhatanii, waldaa Amantaa Adventistii Guyyaa Torbaffaa ta'anii gurmaa'anii turan. Doonichi sana booda gara gareewwan Soosaayitii, Herveey, Saamo'aan, Firaandlii fi Fijii imalee, namoota Afaan Ingiliffaa dubbatanitti kitaabota amantii fi barreeffamoota fayyaa fi of-qusannaa dhiisee deeme. Ji'oota saddeetiif, hanga Fulbaana, 1891tti, misiyoonerotni kitaabota gatii $1,900 ta'an gurguruun cinaatti, barreeffamoota dubbisaa baay'ee tolaan raabsaniiru.

GSAM 429.1Tajaajiltoonni akka armaan gadiitti ramadaman: Paastarri Riid Taahitiitti; Paastarri Geetis hojii achitti jalqabame xumuruuf Piitkaayernitti hafe; yeroo Obbo Teey immoo odola Fijii irratti hojjechuu filatan. Maxxansa 'Review' kan Ebla 14, 1904 bahe keessatti, Paastarri Fulteen hojii Fijii ilaalchisee akkas jedhu: "Amma dirree tajaajila kana keessatti warri guyyaa Sanbataa eegan dhibba tokkoo fi shantamaa ol jiru." Fiijii irraa, markabichi suphaa barbaachisaa fi fooyya'iinsa, akkasumas dhiyeessii kitaabotaatiif gara Ooklaand, Niiw Ziilaanditti imale.

GSAM 429Du'a Tajaajiltoota Wangeelaa

GSAM 429.2Erga waggaa tokkoo, ji'a kudha tokkoo fi guyyaa kudha saddeetii badee booda, dooniin Piitkaayern gara Saan Firaansiskootti deebite, achittis Onkoloolessa 9, 1892 ga'e. Yeroo kanatti Kapteen Maarsh du'ee odola Niiw Ziilaand irratti awwaalamee ture. Obbo Teey dhukkuba sombaa (pneumonia) isa qabee, sana boodaas irraa hin fayyine. Innis nagaan du'ee biyya fagoo Fijii keessatti awwaalame; akkasumas jireenyi qaalii lamaan kun dafee Ergama Poolineeshiyaatiif kenname.

GSAM 429.3Tajaajiltoonni wangeelaa odola Taahitii, Paapaa'eetii keessatti argaman, bu'aa hojii isaanii dafee arguun gammachuuf sababa ta'eeraaf. Yeroo kanatti, namoonni afurtamni gara amantii galanii fi Waldaa Aadveentistii Guyyaa Torbaffaa keessatti gurmaa'an ilaalchisee gabaasa nama gammachiisu biyya isaaniitti erguu danda'aniiru.

GSAM 429Imala Lammaffaa Pitcairn

GSAM 429.4Doonichi imala ishee isa lammaffaaf Amajjii 17, 1893, San Francisco irraa ergamtoota armaan gadii waliin kaate: B. J. Cady fi haadha manaa isaa, J. M. Cole fi haadha manaa isaa, E. C. Chapman fi haadha manaa isaa, fi M. G. Kellogg, M.D. Miss Hattie Andre, kan Ohio irraa taate, akka barsiistuu Odola Pitcairnitti isaan waliin deemte. Bara 1893 birraatti, Obbo Kaadiyaan garee Soosaayitii keessaa Raayatee'aatti barattoota jaatama qabuun mana barumsaa bane. Xumura simisteera jalqabaatti lakkoofsi isaanii gara dhibba tokkoo fi shaniitti dabalee ture. Jalqaba simisteera lammaffaatti barattoonni dhibba tokkoo fi digdama barumsa hordofaa turan.

GSAM 430Imala Sadaffaa Doonii Piitkaayirn

GSAM 430.1Imalli doonii isa sadaffaan bara 1893-94tti raawwatame. Tajaajiltoonni imala kanaaf G. O. Wellman fi haati manaa isaa akkasumas Lillian White, hundi isaanii kan Michigan turan, kanneen Raiatea'f ramadamanii turan, achittis Hojii Paastara Kaadii keessatti isa gargaaruuf turan. Obbo Istiriingerii fi haati manaa isaa akka ergamoota of danda'anitti deeman. Isaan Rurutu keessa qubatan. Raratonga (bakka namoonni Sanbata akka Dilbataatti kabajaniitti), Dr. Kaaldwell fi haati manaa isaa ramadamuun turan; yeroo kanatti Paastarri Bakner fi haati manaa isaa kan Kaalifoorniyaa irraa dhufan immoo Pitcairn keessatti dhiifaman. Yeroo ummata kana waliin turanitti, industiriiwwan haaraa hedduun beeksisaman, kunis karaa baay'een jiraattotaaf faayidaa qabeessa ta'uun isaa mirkanaa'eera. Jalqaba irratti, bubbee-dhiibbaadhaan boqqolloo odola sana irratti amma oomishamu daakuuf maashiniin ijaarame, humna bubbee kanuma irraas, meeshaaleen salphaan kanneen oomishaalee biroo kan duraan jiraattota odola sanaatiif hin beekamne fidan hojjetu.

GSAM 430Imala Afraffaa Pitcairn

GSAM 430.2Mudde 15, 1895, Barreessaan Ergama Alaa akkas jedhe:—

GSAM 430.3"Pitcairn amma imala ishee isa afraffaatii booda buufata galaanaa seentee jirti.... Hojiin gareewwan adda addaa sagal keessatti hundeeffameera, hojjettoonni armaan gadii ammoo kanneen keessatti qacaramaniiru:—

GSAM 430.4"Odola Piitkaayern irratti, barsiisota, E. S. Butz fi haadha manaa isaa, akkasumas Hattie Andre. Odola Noorfolk irratti, misiyoonota of danda'anii jiraatan muraasni kan Awustiraaliyaa irraa dhufan hojii kana keessatti hirmaatu. Odoloota Soosayitii, tajaajilaa, B. J. Cady; ergamoota yaala fayyaa, Obbo fi Aadde R. A. Prickett. Raratonga, ergamoota yaala fayyaa, Dr. J. E. Caldwell fi haadha manaa isaa, Shamarran Lillian White fi Maude Young; barsiisota, G. O. Wellman fi haadha manaa isaa, Paastara J. D. Rice fi haadha manaa isaa. Fijii, Paastara J. M. Cole fi haadha manaa isaa. Odolawwan Michuu, Paastara E. Hilliard fi haadha manaa isaa. Rurutu, Obbo fi Aadde Stringer, tajaajiltoota ofiin of deeggaran. Hawaii, Paastara E. H. Gates fi haadha manaa isaa; barsiisota, H. H. Brand fi haadha manaa isaa. Samoa, Dr. F. E. Braucht fi haadha manaa isaa. Paastara D. A. Owen fi ilma isaa fi intala isaa, tajaajiltoota ofiin of deeggaran.

GSAM 431.1Pitcairn imala ishee afur keessatti barreeffamoota baay'ee gurgurtee raabsiteetti. Kanaan kan ka'es, bakkeewwan hedduutti warri Sanbata eeganiin mul'ataniiru. Waldaaleen Kiristaanaa Odola Pitcairn, Norfolk, fi Tahiti keessatti hundeeffamaniiru.

GSAM 431Pitcairn Gurgurame

GSAM 431.2Amma, yeroo doonichi ijaarame turetti kan hin turre, dirree Poolineeshiyaatti geessuuf tooftaaleen waan jiranif, doonichichi gurgurameera, hojii itti fufsiisuufis tooftaaleen biroo hojiirra oolaniru. Amma Paastarri E. H. Gates hoogganaa dirree Poolineeshiyaati, gareewwan adda addaa keessattiis guddinaa jiru gabaasa.

GSAM 431INDIISII DHIHAA

GSAM 431.3Ganna bara 1889 keessa, Obbo Wm. Arnold, kan Ameerikaa, Indiyaa Dhihaa keessatti hojii kitaaba gurguruu jalqaban. Hojii kana hojjechaa osoo jiranii, maqaa fi teessoo namoota kuma tokkoo fi dhibba lamaa argachuuf milkaa'aniiru, isaanis Hojii Wangeelaatiif akka itti fayyadamuuf Waldaa Tiraaktii Idil-addunyaatiif ergamaniiru. Xalayaa wal qunnamsiisuu fi barreeffamoota dubbisaa teessoowwan kanneeniif erguun, dhugaa irratti fedhiin uumame, akkasumas karaa Waaqayyoo jecha isaa lallabuun wangeela babal'isuuf banaa ta'e.

GSAM 431.4Waamicha hojii tajaajilaatiif dhiyaateef deebii kennuuf, Paastarri D. A. Ball, ji'a Sadaasaa bara 1890 keessa, hojiidhaaf gara Barbadoes fi kutaalee birootti deeme. Namoonni hedduun bu'aa carraaqqii isaatiin dhugaa fudhataniiru. Bara 1892, Obbo Patterson, Kaalifoorniyaadhaa dhufe, hojii beeksisuu 'Dubbisa Macaafa Qulqulluu' jedhamuuf odolaalee keessa milkaa'inaan raawwate. Bara 1893tti, B. B. Newman yeroo Obbo Arnold hin jirretti hojii raabsaa to'achuuf Filaariidaadhaa gara Jaamaayikaatti deeme. Obbo Evans fi Obbo Hackettis waggaa sanuma damee hojii kanaa keessatti hirmaachuuf gara Indiyootaatti deeman. Ji'a Caamsaatti, Paastarri Haysmer fi haati manaa isaa akka karaa isaanif banametti hojjechuuf dirree hojii kana seenan. Sana booda yeroma gabaabaa keessatti Obbo Arnoold deebi'an; yeroo kanatti kitaabota waa'ee fayyaa irratti xiyyeeffatan gurguruuf ture. Hanga Adoolessa 1895tti, kitaabonni gosa kanaa Jamaayikaa qofa keessatti Doolaara 8,200n gurguramanii kan turan yoo ta'u, gurgurtaan kitaabota amantii immoo Doolaara 7,654 ture; walumaagalatti Doolaara 15,854 ta'a. Raabsuun barreeffamoota baay'ee akkanaa, magaalaa Kingistan keessatti waldaa kiristaanaa miseensota 75 qabdu kan sirriitti gurmaa'e hundeessuuf, akkasumas kutaalee odola sanaa kan biroo keessatti hojii tajaajilaa bansiisuuf baay'ee gargaareera.

GSAM 432Tiriiniidaad

GSAM 432.1Hojiin asitti akkaataa Jaamaayikaa wajjin walfakkaatuun eegalame. Bara 1889, Obbo F. B. Grant fi haati manaa isaanii barreeffamoota garee amantii keenyaa beeksisuuf gara odolaatti akka dhufan affeeramaniiru, affeerraan itti aanse Paastarri Flowers fi haati manaa isaanii yeroo carraan banameetti hojjechuuf dafee isaan hordofan. Hanga Paastarri Flowers ho'a qaamaatiin qabamee Waxabajjii 29, 1894 du'aaf sababa ta'utti milkaa'ina gaarii argatanii turan. Paastarri E. W. Webster bakka bu'aa isaa ta'uun filatame, innis Hagayya, 1895 keessa Niiw Yoorkii irraa dooniidhaan imale.

GSAM 432.2Bara 1896tti hojjettoonni Indiyaa Dhihaa keessatti akka armaan gadiitti turan: Jamaayikaa keessatti, Paastara A. J. Haysmer fi W. W. Eastman, akkasumas nama gurgurtaa (canvassers) hedduun Odoloota Baahaamaa keessa turan. Antiyilisii Xixiqqoo keessatti, bakka Paastara E. Van Deusen fi haati manaa isaa, C. F. Parmlee fi haati manaa isaa akka hojjettoota Kitaaba Qulqulluu, Obbo Bean fi Obbo Hackett ammoo akka namoota gurgurtaa (canvassers) turan. Tiriiniidaad keessatti, Paastara E. W. Webster fi haati manaa isaa, Dubree Stella Colvin immoo ergamtuu yaala fayyaa turte. Bu'aan isaa,—Jaamaayikaa keessatti eegdota Sanbataa dhibbaa fi kudhan, Tiriiniidaad keessatti immoo eegdota Sanbataa shantama kan magaalaa Kouvaa keessatti xiyyeeffatan; Baarbaadoos keessatti waldaa tokko, fi Antiigwaa, Lesser Antilles keessatti garee tokko ture.

GSAM 432Ameerikaa Giddugaleessaa

GSAM 432.3Paastarri F. J. Hutchins fi haati manaa isaa Sadaasa 16, 1891, Yunaayitid Isteetis irraa gara Odoloota Beey (Bay Islands) imalan. Yeroo kanatti, keessattuu Ruataan keessatti, namoonni gara digdama ta'an kanneen seera kudhan keessaa isa afraffaatti akka jedhametti guyyaa Sanbataa kabajaa turan turan; xiyyeeffannoon isaanii dhugaa kana irratti kan jalqaba itti dhufe barreeffama poostaadhaan isaaniif ergame dubbisuu isaaniitiin ture. Waggaa sadii booda, bara 1894, W. A. Miller fi haati manaa isaa Kaalifoorniyaa gadhiisanii gara Boonaakaatti imalan; achittis hojii barnootaa keessatti akka barsiisotaatti hirmaataniiru, mana barumsaa Adivantistoota Guyyaa Torbaffaa kan ijaarame keessatti Adoolessa 4, 1894 baname keessatti. Yeroo barnootaa isa jalqabaatti, lakkoofsi giddu-galeessaa warra dhufaa ture soddomii afur ture. Bara 1895tti, lakkoofsi barattootaa hanga afurtamii shaniitti waan dabaleef, manni barumsichaa of danda'ee akka jiraatu mirkanaa'e.

GSAM 433.1Konfiraansii Waliigalaa bara 1895 gaggeeffame irratti, Paastarri Haachinsiin odola sana irratti namoonni dhibba tokko ergaa sana ajajamaa akka turan gabaasaniiru, akkasumas manneen walgahii lama kan ijaaraman fi kan Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa ta'an jiraachuu dubbataniiru. Sababa lafti dhibaa fi qotiif baay'ee gatii guddaa qabaachuu isaatiin, manneen sagadaa kanneen keessaa tokko bishaan irra ijaarame. Gamoonni lamaan kunii fi manni barumsaa Waldaa Konfiraansii Waliigalaatiif galmeeffamaniiru. Gatiin qabeenya Konfiransichaa odola sana irra jiru doolaara $1,789.60 ta'uun tilmaamame. Hamma kitaabota hanga bara 1895tti gurguraman doolaara $2,243 ture.

GSAM 433Doonii Xiqqoo Ameerikaa Giddugaleessaatiif

GSAM 433.2Xiyyeeffannoon Konfiransichaa mijaa'inaafi faayidaa doonii xiqqoo misiyooneroonni odola tokko irraa gara isa kaaniitti ittiin geeffamuu danda'an qabaachuun qabu irratti waan xiyyeeffateef, hojii Odoloota Baayii keessatti raawwatamuuf dooniin akkasii baasii Doolara 3,000 hin caalleen akka ijaaramu sagaleen murtaa'e.

GSAM 433.3Bara 1896tti, Ameerikaa Giddugaleessaa keessatti hojjettoonni afur qofatu ture: Paastara F. J. Hutchins fi haati manaa isaa, akkasumas Paastara J. A. Morrow fi haati manaa isaa Hondooraas ispaaniyaa keessatti. Beeliz, magaalaa muummee Biriitish Hondooraas keessatti, gareen amantootaa kanneen ajaja afraffaa hordofuun guyyaa torbaffaa eegan ture. Hojii gurguddaan dirree kanaa odola Galaana Kaaribiyaanii keessatti raawwatameera. Asitti kitaabonni gatiin isaanii doolaara kumaatamaan lakkaa'amu gurguramanii turan, namoonni jaatamni immoo dhugaa ergaa ergamaa sadaffaa keessatti gammadaa turan.

GSAM 434Du'a Paastara Hutchins

GSAM 434.1Paastarri F. J. Hutchins dirree Ameerikaa Giddugaleessaa keessatti waggoota kudha lamaaf amanamummaadhaan fi kaka'umsa guddaadhaan hojjeteera. Dhumarratti, ciminni isaa dhumee dhukkubaan mo'ame. Amma hirriba keessa boqotaa jira, waamicha Gooftaa—waamicha amanamoota hirribaa kaasudha—eeggachaa.

GSAM 434Ameerikaa Kibbaa

GSAM 434.2Yaadoleen Amantaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa jalqaba kan Biyyoota Ameerikaa Kibbaatti beeksisaman karaa barreeffama maxxanfameeti. Onkoloolessa, 1891 keessa, Obboonni Snyder, Stauffer, fi Nowlin hojii isaanii akka nama gurgurtaatti Arjentiinaa keessatti jalqaban. Bara 1893tti, sagalee Konfiransii Waliigalaatiin, Paastarri F. H. Westphal, kan Illinooyis, tajaajilaa Waaqayyoo Jarmanii kan dirree tajaajilaa kana keessatti hojii wajjin walqabate, bara 1894tti immoo, Firaank Keelii, kan Kaalifoorniyaa, Kolombiyaa Yunaayitid Isteetis akka misiyoonarii of danda'eetti deeme. Ji'oota muraasa booda, hojjettoonni biroo isaan hordofuun, akkasumas ergama haaraa kanarratti jalqabbiin taasifame. Bara 1896tti gabaasni hojii dirree kanaa ilaalchisee kenname kan armaan gadii ture: Chiiliin tajaajilaa tokko, Paastara G. H. Baber, kan Onkoloolessa 19, 1895 ga'e; fi namoota waraqaa gurguran lama, F. W. Richards fi F. H. Davis qabdi. Arjentiinaanis tajaajiltoota lama, F. H. Westphal fi Jean Vuilleumier; fi gurgurtoota kitaabaa lama, O. Oppegard fi C. A. Nowlin qabdi. Kanneenii dabalataan hojjettoota Kitaaba Qulqulluu afur, Lucy Post, Obbo fi Aadde Snyder, fi John McCarthy ni jiru. Biraaziil keessatti tajaajiltoota lama, Paastara W. H. Thurston fi H. F. Graf; akkasumas namoota waraqaalee gurguran sadii, A. B. Stauffer, J. F. fi J. A. Berger ni jiru. Biriitish Giyanaa keessatti tajaajiltoota lama, Paastara W. G. Kneeland fi Paastara P. Giddings; akkasumas ergamtoota yaala fayyaa lama, Dr. B. J. Fercoit fi haadha manaa isaa ni jiru.

GSAM 435.1Bara 1896tti, Chiilii keessatti kitaabonni doolaara kuma tokkoo gurguramanii turan, akkasumas warri Sabata eegan soddomni barreeffamoota kanneen gurgurtoota irraa bitaman dubbisuun Sabataa fi dhugaawwan walqabatan fudhatanii turan. Biraaziil fi Arjentiinaa keessatti kitaabonni hamma doolaara kuma kudhaniitti gurguramanii turan; kan caalaatti nama gammachiisu immoo, warri Sabata eegan dhibba tokko turan. Waldaan tokkoo fi manneen barnootaa Sabataa shan hundeeffamanii turan. Arjentiinaa keessatti waldaaleen kiristaanaa sadii kan gurmaa'an turan; isaanis tartiibaan Buweenos Ayires, Kirespoo, fi Saan Kiristoobaal keessatti. Akkasumas Biriitish Giyanaa keessatti waldaan kiristaanaa tokko kan gurmaa'e ture, fi warri Sanbata eegan shantamtu turan, kunis Ameerikaa Kibbaatti walumaagalatti Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa dhibba tokkoo fi shantama ta'an jechuudha.

GSAM 435WALDAA ERGAMAA KIBBAA

GSAM 435.2Sirriitti yoo ilaalamu, waldaan kun biyya alaa jedhamuu hin danda'u, biyya keenya keessatti ummata biyya alaa (Afrikaanota) wangeela lallachuu irratti hojjechaa jiraatus. Bu'aa hanga ammaatti argameef, galanni guddaan carraaqqii cimaa Paastara J. E. White, eebba Waaqayyoo jalatti taasiseef ni mala.

GSAM 435.3Ganna bara 1893 keessa, yeroon pirezidaantii Konfaransii Illinooyis ta'ee tajaajilaa turetti, Paastarri Waayit namoota gurraachota Naannolee Kibbaa jiraataniif yaaddoo guddaan gara koo dhufan. Torban muraasa magaalaa Shiikaagoo keessa yeroo dabarsanitti, namoota gurraachota magaalattii keessa jiraataniif tajaajila akka kennan hayyama gaafatan. Gaaffiin isaanii gammachuu guddaan fudhatama argate, hojiin isaanii namoota rakkatoo kanaafis dhugumaan achirraa jalqabe.

GSAM 435Doonii Misiiwootaa Paastara Waayit

GSAM 435.4Yeroo sanaa jalqabee dirree Kibbaatiif kadhachaa fi karoorfachaa ture. Akka inni qo'achaa deemetti, karoorawwan isaa bilchaachaa dhufuun, dhuma irratti bidiruu danfaa 'Morning Star' jedhamu Haroo Michigan biratti ijaaruun xumurame. 'Beetelii' bishaan irra deemu kanaan, gara Chicago deeme, achiis Laga Illinois fi Mississippi gadi bu'uun, Amajjii 10, 1895 Vicksburg, Miss. ga'e. Achiitti, hiriyoota muraasa wajjin lafa duraan hin tajaajilamne irratti hojii isaa jalqabe.

GSAM 436Hojii Waldaa Ergamaa Kibbaa

GSAM 436.1Gabaasa Paastara Waayitiin Walga'ii Waliigalaa Ebla 9, 1903 irratti dhiyeesse, kan bu'aa hojii agarsiisuufi haala hojii misiyoonii Kibbaa yeroo sanaa mul'isu irraa waraabna:—

GSAM 436.2"Waldaan keenya Mississippi keessatti manneen barnootaa shan ijaartee amma hojiirra oolchaa jirti.... Manneen barnootaa kunniin Vicksburg, Yazoo City, Columbus, fi Jackson keessatti argamu.... Hojjettoonni keenya akkasumas Nashville, Memphis, fi Edgefield Junction, kan Tennessee keessatti, akkasumas Louisville fi Bowling Green, kan Kentucky keessatti carraaqqii isaanii itti fufaniiru.

GSAM 436Hojjettoota Kibbaa

GSAM 436.3"Yeroo ammaa kana dameewwan Waldaa adda addaa keessatti hojjettoonni digdamii torba jiru. Tajaajiltoonni muudaman shan hojii Waldaa Ergamaa Kibbaa keessatti guddifamaniiru.... Barsiisonni mana barumsaa kudha sadii karaa adda addaatiin hojii isaaniif qophaa'aniiru.... Dargaggeessi tokko Waldaadhaan Mana Barumsaa Fayyaa Meharry kan Nashville keessatti akka ogeessa fayyaatti barachaa jira, kan biraan immoo barnoota isaa mana barumsaa walfakkaataa keessatti gargaarsa argachaa jira.... Hojjettoonni Macaafa Qulqulluu gaggaariin horataniiru. Barsiisonni tokko tokkoos damee kana keessatti hojjettoota dandeettii qaban ta'aa jiru.

GSAM 436Bidiruun Danfaa "Morning Star"

GSAM 436.4"Morning Star" qabeenya koo dhuunfaati, maallaqa kootiin ijaarame. Kana caalaas, baasiin hojii bidiruu kanaa hundi galii koo irraa kaffalameera. Akkasumas, baasiin jireenyaa bidiruu irraa kan ba'u yeroo hunda ana ofii kootiin kaffalamaa ture. Yeroo baay'ee gareen hojjettootaa namoota kudhanii hanga kudha saddeetii ture.... Hanga mindaa hojjettoota Waldaadhaan waggoota dheeraaf qacaraman hundumaa illee gumaacha irraa osoo hin taane, galii koo dhuunfaa irraa kaffalame.

GSAM 437Maallaqni Ergama Kibbaatiif Akkamitti Akka Dhufe

GSAM 437.1"Gaaffiin, 'Maallaqa kana eessaa argatte?' jedhu ka'uu danda'a. Gooftaan nuuf kenne. Kitaabonni xixiqqoon muraasni maxxanfamanii bahan. Jalqaba kan bahe 'Gospel Primer' yoo ta'u, kaayyoon isaa jalqabaa namoota gurraachota barsiisuuf ture. Koppiiwwan kuma muraasa gurguramu jedhamee eegamaa ture, garuu dinqisiifannaa keenyaaf, koppii miliyoona tokkootti dhiyaatu gurgurameera.

GSAM 437.2"Haati [Aadde E. G. White] kitaaba 'Kiristoos Fayyisaa Keenya' jedhamuun nu gargaarte, kan gurgurtaan isaa kuma dhibba sadii yookaan afur ture. Koppiiwwan 'Seenaawwan Filatamoo' kuma dhibba lama yookaan sadii gurguramaniiru. Akka tilmaamutti, kitaabni 'Mootiin Dhufaa Jiru' jedhamu lakkoofsa gahaa kan maxxanfame, utubaa dheerina maayilii afurii qabu uumuuf ga'a. Galii mirga waraabbii kitaabota kanarraa argameen, hojiiwwan biroo fi dameewwan hojii hedduu gaggeessuu dabalatee, 'Morning Star' ijaarre."

GSAM 437BIYYOOTA BAAY'EE KEESSATTI

GSAM 437Meksikoo

GSAM 437.3Hojiin keenya biyya kana keessatti bara 1894, Guwaadalahaaraa keessatti buufata tajaajila fayyaa hundeessuun jalqabame. Bara 1896tti, humni hojjettootaa akka armaan gadiitti gabaafame: Paastara D. T. Jones fi haati manaa isaa, kanneen buufaticha to'atan. Barsiisonni Ora A. Osborne, Aadde A. Cooper, Kate Ross, fi gargaartuu biyya keessaa tokko turan. Tajaajiltoonni misiyoonii yaalaa Dr. J. A. Neal, A. Cooper, Aadde A. J. Rice, Aadde Bartlett, fi Aadde Rachel Flowers turan. Guyyaatti dhukkubsattoonni afurtamni misiyoonicha fayyadamaa turan, barattoonni afurtamnis mana barumsaa misiyoonichaa keessa barachaa turan. Yeroo kanatti, baasii doolaara 12,000tiin sanitaariyeemii haaraan ijaaramaa ture.

GSAM 437Giddugaleessa Afrikaa

GSAM 437.4Bara 1893tti, hojiin ergamaa ergaa malakicha sadaffaa akka malee waan guddateef, Koreen Konfaransii Waliigalaa Afirikaa Giddugaleessaa keessatti misiyoonni akka hundeeffamu gorsuuf sirrii ta'uu isaa amane. Kanaafuu, "Akka danda'ametti dafee biyya Maataabeeleelaand keessatti misiyoonni akka banamu" jedhu sagaleen murtaa'e. Gocha kana waliin walsimsiisuuf, gareen Amantaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa, bara 1894tti, biyya sana seenuun lafa qonnaa eekirii 12,000 ta'u filataniiru. Konfiraansii bara 1895 irratti, Paastarri C. B. Tripp fi haati manaa isaa, W. H. Anderson fi haati manaa isaa, akkasumas Dr. A. S. Carmichael ergamoota dirree fagoo kanaaf ta'uuf filataman. Isaanis battalumatti qophii imala dheeraa jalqaban, imala milkaa'aa booda Adoolessa 26, 1895 bakka gahuu qaban ga'an.

GSAM 438Qarqara Warqee

GSAM 438.1Waggoota hedduuf, iyyi gargaarsaa Makedooniyaa Qaamota Amantaa Sabata Torbaffaa bira Qarqara Dhihaa Afrikaa irraa dhaga'amaa ture. Maxxansaalee Amantaa Sabata Torbaffaa dubbisuun dhugaa irratti fedhiin uumamee ture, garuu hanga bara 1894 yookaan naannoo sanaatti gargaarsi hin ergamne. Sana booda, Paastarri Saanfoordii fi Obbo Ruudoofiin Hojii Gumii Konfiransii Waliigalaatiin hojii yeroo dheeraaf eegaa ture akka jalqaban affeeraman. Isaan hojii sana hamilee fi ija jabinaan jalqaban. Haa ta'u malee, yeroo gabaabaa booda, Paastarri Saanfoord ho'a qaamaatiin, kan naannoo sanaatti baay'ee babal'atee fi biyyi sun "awwaalcha nama adii" jedhamtee ittiin waamamtutti, qabame. Si'a sadii isa qabee, sana booda lubbuun jiraachuuf gara Ameerikaatti deebi'uuf dirqame. Warri kaan gara Qarqara Dhihaatti ergamanii turan, isaan keessaa Paastara D. U. Hale, Joo. F. Ker fi haadha manaa isaa, akkasumas G. P. Riggs turan. Inni dhumaa garuu, dhukkubaan akkas laafee waan tureef lubbuun isaa abdii kutamee ture, kanaafuu jijjiirraa qilleensaa irraa fayyina argachuuf abdii qabaatee gara Ingilaanditti baqate; haa ta'u malee, inni fi hiriyoonni isaa abdii kanarraa kutaniiru, sababni isaas suuta suutaan laafaa dhufe, dhumarrattis du'ee achittis awwaalame. Innis dhufaatii Lubbuu Kennituu eegaa jira.

GSAM 438Indiyaa

GSAM 438.2Amajjii 12, 1890, Paastarri Haaskeel Buufata Doonii Poot Durbanii, qarqara baha kibba Afrikaa irraa, gara Kaalkuttaatti, Indiyaatti, Chaayinaatti fi Jaappaanitti doonii yaabbate. Guyyaa kana dura, Percy T. Magan, barreessaan isaa, isa waliin makamee ture. Kaayyoon imala Indiyaatti godhame kanaa, "qorannoo" odeeffannoo argachuuf kan ture yoo ta'u, kunis yeroo hojiin misiyoonii Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa dirree sanaatti jalqabamu gorsaafi gorsa kennuuf isaan dandeessisa. Yaada misiyoonii Indiyaa keessatti hundeessuu yaada keessa galchuun, Konfiransiin Waliigalaa, bara 1893tti, Wm. Lenker akka gurguraa maxxansaa biyya sanaatti akka deemu gorse. Yaada kana hordofuun gara Indiyaa deeme, barreeffamoota Amantaa Aadveentistoota Guyyaa Torbaffaa beeksise. Boodarra Obbo Leenker akka gabaasanitti, isaan fi namoonni afur kan biroo hanga bara 1896tti kutaalee Indiyaa adda addaa keessatti barreeffamoota gurguruun kan socho'an yoo ta'u, maxxansoota Doolaara 10,000 gatii qabanis gurguraniiru. Fedhiin kitaabota gurguramaniin uumame agarsiisuuf, itti fufuun akkas jedhe, yeroo naannoo Maadraas, qarqara galaanaa baha Hindii irratti gurgurtaa raawwatan, "lallabaan biyyaa tokko kitaaba 'Yaada Waa'ee Daani'eel fi Mul'ata' jedhamu koppii tokko bituuf maayilii jaatamii deeme."

GSAM 439Joorjiyaa Burrus Biyya Hindii keessatti

GSAM 439.1Bara 1895tti Dubree Joorjiyaa Burras Kaalifoorniyaa gadhiistee gara Indiyaa imalte. Achitti erga geessee booda, battalumatti barumsa afaan Beengaalii jalqabde, yeroo gabaabaa keessattis hojii ergamaa keessa seente. Hanga bara 1896tti namoonni hedduun hojjettoota keenya waliin walitti dhufeenya uumuun Sabata Gooftaa kabajuu jalqabanii turan.

GSAM 439.2Bara 1896tti hojjettoonni dirree keessaa Paastara D. A. Robinson fi haadha manaa isaa turan. Dubartoonni Meey Teeler fi Joorjiyaa Burrus hojjettoota Kitaaba Qulqulluu turan. Obbo Lenker fi Obbo Masters namoota waraqaa raabsan turan. Mana ergamaatiif gamoon mijaa'aan argamee ture, akkasumas fedhiiwwan isaan irratti ulfaatan guutuuf ogeessota fayyaa, narsoota, fi gargaarsa dabalataatiif biyya isaaniitti waamichi godhamee ture. Waamicha kanaaf Paastarri Biraawuun namoota biroo wajjin deebii laatan. Innii fi Paastarri D. A. Roobinsan lamaanuu Karmatar, Beengaal, Indiyaa keessatti, dhuma ji'a Muddee, bara 1899 du'aan boqotan.

GSAM 439Hawaayii, Odoloota Saandwiich

GSAM 439.3Bara 1884tti, Obbo La Ruu fi Heenrii Iskoot, baasii ofii isaaniitiin, tajaajila wangeelaatiif gara Hawaayitti deeman. Hojii isaanii tajaajila wangeelaa dhuunfaa raawwachuu fi kitaabota gurguruudhaan jalqaban. Kun odola sana irratti fedhii guddaa uume, kanaafuu Konfiransiin Waliigalaa, Sadaasa 1885 keessa, Paastarri Wm. Healy'n waqtii itti aanutti Hawaayitti akka deemuuf sagalee kenne, akkasumas Konfiransiin Kaalifoorniyaa kaayyoo kanaaf dunkaana akka liqeessu gaafatame. Kanaafuu, Paastarri Healy fi warri duraan odola sana irra turan, bona bara 1886 keessa walga'ii dunkaanaa gaggeessan. Tattaaffii kana irraa kan ka'e, namoonni hedduun ergaa sana fudhatan. Obbo La Rue hanga bara 1889tti Honolulu keessa turanii, sana booda gara Hong Kong, Chaayinaatti dooniidhaan imalan.

GSAM 440Hojii Chaayinaa Hawaayitti

GSAM 440.1Garuu hanga Walga'iin Waliigalaa ji'a Bitootessa bara 1895tti walga'utti odola sanaaf tajaajilli lallabaa baay'ee muraasa ture, yeroo sanatti sagaleen kan fudhatame, "Paastarri Geetis haadha manaa isaa waliin, Obbo fi Aadde Biraandiis akka barsiisota Chaayinaawaatti, Hoonoluuluu deemanii hojii tajaajila lallabaa raawwachuuf" jedhu. Hojiin barsiisuu battalumatti jalqabame, Paastarri Geetis, fayyaa laafaa qabaatanis, hojii sana guddisuuf waan danda'an hunda godhan. Yeroo gabaabaa keessatti ogeessi fayyaa fi narsoonni misiyoonota hordofanii dhufan, hojiin gama ergaa sanaas sirriitti jalqabame.

GSAM 440Cuunfaa Ergamootaa, Amajjii 1, 1903

GSAM 440.2Gabaasni Barreessaa Ergamoota Alaa, kan Mudde 31, 1902 dhiyaate, hojii ergaa kan Yunaayitid Isteetis ala itti fufee jiru akka armaan gadiitti ibsa:—

GSAM 440.3Konfiraansii Gamtaa Awustiraaliyaa, kan konfiraansota Viiktooriyaa, Niiw Saawuz Weels, Niiw Ziilaand, Kuwiinslaand, Saawuz Awustiraaliyaa, Taasmaaniyaa, fi Weest Awustiraaliyaa irraa ijaarame.

GSAM 440.4Konfiraansii Waliigalaa Awurooppaa, kan Konfiraansii Gamtaa Jarmanii, Jarmanii Dhihaa, Jarmanii Bahaa, Jarmanii Kibbaa, Hoolandii fi Beeljiyeemii Filaamish, Ostiroo-Hangaarii, fi Biyyoota Baalkaanii, Jarmanii Siwiizarlaand, Raashiyaa Kibbaa, Raashiyaa Kaabaa, fi Raashiyaa Giddugaleessaa irraa ijaarame.

GSAM 440.5Konfiraansii Gamtaa Iskandineeviyaa, kan Deenmaark, Noorweey, Iswiidin, Fiinlaand, fi Ayislaand of keessaa qabu.

GSAM 441.1Konfiraansii Gamtaa Biriitish, kan Ingilaand Kaabaa, Ingilaand Kibbaa, Ayirlaand, Iskootlaand, fi Weels of keessatti hammatu.

GSAM 441.2Konfiraansii Gamtaa Laatiin Firaansi, kan Firaans-Siwiizarlaandi, Firaansi, fi Xaaliyaanii of keessatti hammate.

GSAM 441.3Ergama Bahaa, kan Misirii, Sooriyaa, fi Tarkii of keessatti hammate.

GSAM 441.4Konfiraansii Gamtaa Afrikaa Kibbaa, kan Kolonii Keep, Naataal-Tiraansvaal, Baasutooloondii fi Maataabeeleelaand of keessatti hammate.

GSAM 441.5Kan Adda Addaa: Bermuda, Biraaziil, Guyaanaa Biriitishii fi Daach, Ameerikaa Giddugaleessaa (Kibba), Chaayinaa, Fijii, Indiyaa, Jaamaayikaa, Jaappaan, Antiyeesii Xixiqqoo, Meeksikoo, Nyaasaalaand, Piitkaayirn, Pooritoo Rikoo, Riivar Pileet, Raraatoongaa, Saamoo'aa, Odoloota Soosaayitii, Suumaatraa, Toongaa, Tiriiniidaad, Qarqara Dhihaa (Ameerikaa Kibbaa), fi Qarqara Dhihaa (Afrikaa).

GSAM 441.6Lakkoofsi hojjettoota sochii irra jiran dameewwan adda addaa kanneen keessatti, tajaajiltoota, warra eeyyama qaban, hojjettoota Macaafa Qulqulluu, raabsitoota barruu, fi gurgurtoota kitaabaa dabalatee, 754 dha.

GSAM 441Qabxiilee Tarsiimoo Hundeeffaman

GSAM 441.7Ibsa gaggabaaboo ergamoota keenya ilaalchisee kenname kanarraa, akkuma Barreessaan Ergama Alaa bara 1896 jedhe, nutis jechuu dandeenya:

GSAM 441.7"Iddoowwan tarsiimoo kana, kanneen amma ergaan isaa kutaa addunyaa hunda jechuun ni danda'amu keessatti qabaman kanaan, Waaqayyo, humna isaa daangaa hin qabneen, hojii guddaa fi jabaa yeroo gabaabaa keessatti raawwachuu ni danda'a. Hojii isaa haqa qabeessummaan ni gabaabsisa."