Boqonnaa 24 — Raagawwan Biraa Dhugooman
GSAM 376.1"Amma guyyaa kana irraa eegalee ol, guyyaa ji'a saglaffaa guyyaa dhibbaa afurtamaafaa irraa eegalee, hanga guyyaa bu'uurri mana qulqullummaa Gooftaa itti kaa'ametti, yaadaa. Sanyiin ammayyuu mana kuusaa keessa jiraa? Eeyyee, ammayyuu wayiniin, garraan, rommeen, fi ejersaan ija hin baafne: guyyaa kana irraa eegalee isin nan eebbisa."1
GSAM 376.2Guddinni ergaa ergamaa sadaffaa kan jalqaba isaa irraa kaasee hin cinne fi tasgabbaa'aan, badhaadhina Zerubbabel guyyaa inni dhagaa bu'uura mana qulqullummaa kaa'e irraa isa hordofe waliin gaariitti wal bira qabamuu danda'a.
GSAM 376Mul'ata Abdii Kutachiisaa
GSAM 376.3Yeroo ummanni Yihuudii, boorsaa fi mana qamadii duwwaa ta'een, mana qulqullummaa Gooftaa ijaaruuf waamaman, kun akka waan abdii kutachiisuutti nama ilaallachaa ture. Yeroo isaan amantiidhaan waamicha sanaaf hordofanii, fedhiidhaan hojii sana qaban, harki Waaqayyoo kan milkaa'inaa isaan biratti mul'ate. Akka nuti seenaa guddina ergaa sadaffaa kanaa hordofnuutti, warra karaa isaa filataniif harka qajeelchaa isaa ni hubanna. Yoo dhiphinni kutaa jireenya isaanii ta'e iyyuu, kunuunsi Waaqayyoo ummata isaafi hojii isaatiif qabu warra isa amananuuf yeroo hundumaa ifa ta'a.
GSAM 376Ragaa Amala Ibsu
GSAM 376.4Sadaasa 24, 1862, mana William Wilson kan Greenville, Mich. keessatti, sa'aatii wal fakkaataatti walga'iiwwan lama kan gaggeeffaman, kaayyoo warra naannoo sanaatti dhugaa Sanbataa fudhataniif waldaalee lama hundeessuuf ture. Walga'iin waldaa Greenville kutaa tokko keessatti Paastara White fi haadha manaa isaatiin kan gaggeeffame yoo ta'u, Paastara Byington fi an immoo kutaa biraa keessatti walga'ii waldaa West Plains ni gaggeessina turre. Yeroo nuti kutaa tokko keessatti hojii qophii raawwachaa turretti, sagalee Aadde Waayit yeroo isheen kutaa isa kaan keessatti ragaa baatu dhaga'aa turre. Hojii keenya keessatti rakkoolee muraasa mudachaa yeroo turretti, sirriitti yeroo barbaachisutti Aadde Waayit balbala banuun, "Obboleessa Loofboroo, garee kana ilaaluun namoota as jiran muraasaaf ragaa akkan qabu argeera. Yeroo qophooftan, nan seenaa dubbadha," jette. Yeroon sun sirriitti yeroo gargaarsi nu barbaachise ture, kanaaf isheen ol seente. Paastara Baayinteen fi anarraa kan hafe, namoota kutaa keessa jiran keessaa maqaa nama sadii qofa beekti turte. Warri kaan namoota isheen gonkumaa hin argin, kan isheen mul'ata keessatti qofa argite turan.
GSAM 377Jireenya Obbo Piraat Ibsame
GSAM 377.1Yeroo isheen dubbachuuf kaate, akkas jette: "Waanan isiniin jedhu keessatti bifa keessan yoon ibse, maqaa keessan waanan hin beekneef, dhiifama naaf godhaa. Yeroon fuula keessan ilaalu, wanti Gooftaan waa'ee keessanii natti agarsiisuuf jaalate sammuu kootti dhufa. Namichi kofa sana jiru kan ija tokko qabu sun [namni tokko, "Maqaan isaa Praat jedhama" jedhee dubbate] amantaa guddaa akka qabu dubbata, nama amantii guddaa qabu fakkaachuufis yaala, garuu hanga ammaatti hin jijjiiramne. Haala amma isaa kanaan waldaatti isa hin fudhatinaa, sababni isaas inni Kiristaana miti. Yeroo isaa irra caala suuqiiwwan keessa laayyootti dabarsa, yaadrimee dhugaa irratti falmaa, yeroo haati manaa isaa mana keessatti muka gubaaf cicciruu, biqiltuu kunuunsuu fi kkf qabdu. Waliigaltee isaa keessatti waadaa hin guunne ni waada. Ollaawwan isaa amantaa inni qabna jedhu hin amanan. Faayidaa amantaatiif, haala inni amma irra jiru kanaan waa'ee isaa homaa utuu hin dubbatin wayya."
GSAM 378Obboleessa Baar Gammachiisuu
GSAM 378.1Itti fufuun akkas jette, "Obboleessi dulloomaa kun [yeroo isheen isa qubaan agarsiistu, namni tokko, "Obboleessa Baar" jedhe] nama sanaan faallaa ta'ee na agarsiifame. Jireenya isaa keessatti fakkeenya gaarii dha, waadaa isaa hunda eeguuf of eeggata, maatii isaas sirriitti guddisa. Hojii sana balleessuu fi miidhaa geessisuu sodaachuun, ollaawwan isaatiif dhugaa dubbachuufillee ni sodaata. Gooftaan akkamitti gara-laafina guddaa agarsiisee cubbuu isaa dhiifama akka isaaf godhu hin hubatu, akkasumas ofii isaatii illee waldaa keessatti makamuu hin qabu jedhee yaada." Sana booda isatti, "Obboleessa Baar, Gooftaan cubbuu ati beektu hunda himachuu kee fi inni cubbuu kee yeroo dheeraa dura siif dhiisuu isaa akkan sitti himu na ajaje; ati kana amanuu qofa qabda," jette. Yaaddoon fuula obboleessa sanaa irra ture dafee bade. Inni kolfaan ol ilaalee, salphummaadhaan, "Inni akkas godheeraa?" jedhe. Aadde Waayitiin deebistee, "Eeyyee, akkasumas akkana akka siin jedhuufan ajajamte: 'Kottaa, waldaa kiristaanaa wajjin tokkoomi; carraa argattes, dhugaa kabachiisuuf jecha tokko dubbadhu; kunis bu'aa gaarii qabaata, sababni isaas ollaan kee si amanu.'" Innis, "Nan godha," jedhe.
GSAM 378.2Itti aansuun, "Yoo Obbo Praat yeroof iddoo Obbo Baar qabatee ture sana fudhate, isaaf gaarii ta'a," jette.
GSAM 378.3Kanaaf, sababni rakkoo keenyaa kan gurmaa'uu keessatti nu mudate tokko akkasitti irraa ka'e. Dhugaa ishee osoo hin ba'in dura, Obbo Baar waldaa kiristaanaatti akka makamu fedhii isaa argachuu hin dandeenye; gama biraatiin immoo, namni hundi jechuun ni danda'ama Obbo Piraat simachuu irratti akka mormu arganne; haa ta'u malee, eenyuyyuu maaliif akka mormu ifatti dubbachuuf bilisa itti hin taane.
GSAM 378Hinaaffaa Maatii Fayyame
GSAM 378.4Itti aansuun, nama gogaan isaa bifa cirrachaa qabu kan gama kutaa sanaa tokko irra taa'u tokko dubbiste; achiis gara dubartii fuula qallaa qabdu kan gama faallaa sanaa jirtuutti qubaan agarsiiftee, akka abbaa manaa fi haadha manaa isaaniitti isaan waamte. Waan tokko tokko kan jireenya isaanii isa duraanii keessatti, otoo isaan lamaanuu dhugaa hin amanan dura ta'an ibsite. Akka isheen jettutti, wantoonni kun Seexanaan sammuu dubartittii keessatti guddisamanii hanga isheen maraatummaa keessa galuutti ishee geessan. "Ani," jette Aadde Waayitiin, "dubartiin kun waggaa tokko mana yaala maraatummaa keessa turte argeera; garuu erga sammuun ishee deebi'ee as, miira hinaaffaa kanuma akka sammuu ishee jeequuf heyyamteetti, kunis abbaa manaa ishee baay'ee gaddisiiseera, inni haadha manaa isaatiif amanamummaa isaa agarsiisuuf, akkasumas akka isheen akkaataa itti ishee irraa fageessitu sanaan sababa qabduu akka hin qabne isheef mirkaneessuuf waan danda'u hundumaa godheera."
GSAM 379.1Yeroo gabaabaa keessatti haati manaa sun kutaa keessa fiigee dhuftee, jilbeenyaan of jala qabattee abbaan manaa ishee akka isheedhaaf dhiisu kadhatte. Namoonni sun kutaa biyya sanaa keessatti namoota haaraa turan jechuun ni danda'ama, seenaan isaanii kan duriis hin beekamu ture. Haa ta'u malee, warri isaan sirriitti beekan gidduu isaaniitti walitti bu'iinsi akka jiru beeku turan, garuu sababa isaa hin beekan turan.
GSAM 379Akkuma Elishaafi Hazael
GSAM 379.2Erga Aadde Waayitiin ragaa ishee baatee booda, hojiin waldaa kiristaanaa gurmeessuu dafee xumurame. Obbo Baar gara gurmaa'inaatti garaa guutuun makaman, Obbo Piraatiin garuu hafan. Akkuma walgahiin xumurameen, inni boodaa sun aarii guddaadhaan, "Waan isiniin jedhu, ummata kana waliin deemanii of fakkeessuun bu'aa hin qabu; gochuu hin dandeessan," jedhe.
GSAM 379.3Ibsi amalaa kun, akkuma fakkeenya armaan olii keessatti, dhimma walfakkaataa bara Eliisha raajichaa keessatti galmaa'e tokko cimsee nu yaadachiisa:2 Mootiin Sooriyaa, Beenhaadaad, dhukkuba isaa irraa akka fayyu gaafachuuf, tajaajilaa isaa Haaza'el jedhamu gara Eliishaatti ergee ture. Eliishaaf haalli Haaza'el mul'atee ture, namichi sun isaa dura dhufee, fuula isaa yeroo ilaalu, hundumtuu ifatti sammuu isaa keessa dhufe.
GSAM 379Paastara Waayitiin Dhibee Laamshaa Qabamuu
GSAM 379.4Roobii, Hagayya 16, 1865, Paastara White sababa hojii baay'ee cimaafi hirriba dhabuutiin dhukkuba laamshaa (paralysis) qabame. Akka dhaabbileen fayyaa ummata keenya gidduutti hin hundeeffamin turetti, gara Dansville, N.Y., dhaabbata fayyaa "Our Home on the Hillside" jedhamutti geeffame. Haati manaa isaa fi barreessaan kun achitti Fulbaana 14 irraa hanga Muddee 7tti isa wajjin turan. Yaala dhaabbatichatti kenname irraa fayyina xiqqoo qofa waan argateef, gara mana keessummaa simatu kan Bradley Lamson, kan Lake View, Rochester, N.Y. tti argamuutti deemne, achittis gara torban sadii turre. Asitti, Paastara J. N. Andrews, kan ji'oota muraasa Maine keessa turee dhiheenya kana gara magaalaa sanaatti deebi'e wajjin wal arguun keenya nu gammachiise.
GSAM 380Kadhannaa Paastara White'iif
GSAM 380.1Maatiin Paastara Andriyusii fi Obbo Orteen guyyaa guyyaan waaree booda yeroo kadhannaa Paastara Waayitiif fi isa wajjin gochuuf nu wajjin hirmaatu turan. Kunis hanga Muddee 25tti itti fufe. Guyyaa Ayyaana Qillee sana addunyaan alaa gammachuu fi bashannanaan guutamtee osoo jiruu, waldaan Roocheester garuu guyyaa sana akka guyyaa soomaa fi kadhannaatti Paastara Waayitiif dabarsite. Ganamaafi waaree booda mana Paastara Andrews, Daandii Haaraa Meeyin irratti walga'iiwwan qabna turre, galgala immoo warri duraan Paastara White waliin kadhatan, mana Obbo Lamsonitti irra deebi'anii isa waliin wal argan.
GSAM 380Mul'ata Halkan Ayyaana Dhalootaa Kenname
GSAM 380.2Walga'iin galgala sanaa humna guddaa qaba ture. Paastara Waayit baay'ee eebbifame, Aadde Waayitiifis mul'anni dinqisiisaan kennameef, isa keessatti wantoonni hedduun isheef mul'isan. Isaan keessaa qajeelfamni Paastara Waayitiif kenname kan inni amantii isaa Waaqayyo irratti qabu raawwachuuf akkamitti akka itti fufu ture; Waaqayyo fayyaa isaa akka deebifateef isaaf hojjechuuf ifatti harka isaa gadi buusee ture.
GSAM 380Haleellaan Seexanaa Raagame
GSAM 380.3Warra Paastara Waayitiif kadhatanitti, Aadde Waayit akkas jette:
GSAM 380.3"Kaayyoon Seexanaa abbaa manaa koo balleessuu fi gara awwaalchaatti isa gadi buusuu ture. Kadhannaa cimaa kanaan humni isaa cabee jira. Akka natti mul'atetti, Seexanni garee torban sadiif tajaajilaa Waaqayyoo kanaaf ciminaan kadhachaa turan irratti aareera, ammas isaan irratti haleellaa cimaa raawwachuuf murteesseera. Akka isinitti himuuf natti himameera, 'Wanta isin mudatuuf akka qophooftanitti Waaqayyoof baay'ee dhihoo jiraadhaa.'"
GSAM 381Tilmaama Duraa J. T. Orton
GSAM 381.1Guyyaa jalqabaa Amajjii, 1866, Paastara Waayitii fi maatiin isaa baaburaan gara Battle Creek, Mich. imala jalqaban. Ani hanga dhuma gannichaatti dhiha New York keessa hafe. Galgala mul'atichi kenname irraa eegalee, Obbo J. T. Orton jireenyi isaa balaa keessa akka jiru itti dhaga'ame, garuu madda isaa hin beekne. Miira kana namoota hedduutti ibseera. Galgala Dilbataa, Bitootessa 4, walgahii guyyaa lamaa kan Paarmaatti hirmaachaa ture irraa gara Roocheesteritti deebi'e; kunis Obbo E. B. Saanders (amma, bara 1905, Saan Hoozee, Kaalifoorniyaatti kan jiraatan) wajjin ture. Yeroo isaan magaalaa keessa deeman, daandii hunda caalaa ifa qabu irra akka deeman isaan gaafate, "sababni isaas," jedhe, "yeroo hundumaa akka waan namni tokko na ajjeesuuf yaaluu barbaaduutti natti dhaga'ama." Haa ta'u malee, eenyu jireenya isaa akka fudhachuu barbaadu ilaalchisee yaada tokkollee kan qabu hin fakkaatu ture.
GSAM 381.2Ani Bitootessa 7, Parma irraa gara Rochesteritti deebi'ee, Obbo Lamson, dhirsa intala Obbo Orton bira qubadhe. Guyyaa 8ffaa, isaan lamaanuu nu daawwatanii, ganama itti aanutti baaburaan gara Lancaster, Kaawuntii Erie, deemuuf qophii goone; achitti ilma isaanii isa tokkichaaf sirna gaa'elaa raawwachuuf ture. Guyyichi nuuf gammachuun kan dabarre ta'us, guyyaa ulfaataa ture.
GSAM 381Ajjeechaa J. T. Orton
GSAM 381.3Isaan galgala sa'aatii 5:00tti mana Obbo Laamsan irraa ka'an, galgala sa'aatii 7:30tti ergamaan tokko dhufee, Obbo Ortoon mana kuusaa isaa keessatti fardeen isaa kunuunsaa osoo jiruu, nama hin beekamneen hammeenyaan rukutamuu isaa nutti hime. Nuti saffisaan iddoo sana yeroo geenyu, ulee geejjibaa sibiilaan hidhameen hammeenyaan mataa isaa irratti rukutamee, of wallaalee argine. Halkan sana sa'aatii 12:35 irratti du'e. Hanga har'aatti eenyutu gocha gara-jabeenyaa kana raawwate hin beekamne. Dhugumatti, gochi kun maallaqaaf hin raawwatamne, sababni isaas sa'aatiin isaa kiisii isaa keessa jiru akkuma boorsaan isaa kan doolaara 45 qabu hin tuqamne. Kun Aadde Ortoniif gaddisiifannaa guddaa ture, miidhaa isaa irraas yoomiyyuu hin dandamatne. Fayyaan qaama ishee saffisaan hir'achaa deeme, abbaa manaa ishee du'ee boodas yeroo dheeraa hin jiraanne.
GSAM 382Raagni Ayyaana Qillee Sana Irratti Kenname Dhugoome
GSAM 382.1Erga galgala Qillee yaadatamaa sanaa ji'oota muraasa booda, namoota sagal torban sadiif kadhannaa sana irratti hirmaatan keessaa ja'an awwaalcha keessa turan. Akkasumas raagni biraa haala dinqisiisaa ta'een guutame.
GSAM 382Warra Abdii Kutatanuf Gargaarsa
GSAM 382.2Ganama barii Muddee 12, 1866, Eeliyaas Istiils, kan Noorz Libartii, Indiyaanaa irraa dhufe, mana kootti dhufuun, James Harvey, kan abdii kutatee fi dhimma isaa keessatti abdiin akka hin jirre itti dhaga'amuuf, yoo danda'ame gargaarsa kennuuf akka isa waliin achi deemu na gaafate. Aadde White mul'ata isa dhumaatiin mul'ata bal'aa akka argattan, fi dhimmoonni hedduun raagaan akka isheetti mul'atan waanan beekuuf, isaatti, "Obboleettii White waa'ee dhimma isaa ilaalchisee waan tokko argattaniiru ta'a, yoo akkas ta'e, fi yoo barreessan, wanta ani isaatti dubbadhu kamiyyuu caalaa humna qabaata," jedheen.
GSAM 382.3Achiis yeruma sana ishee daawwanne, waa'ee haala Obbo Harvey'n tokkollee osoo isheef hin himamin, ani akkas jedheen gaafadhe, "Obboleettii White, mul'ata isiniif kenname keessaa waa'ee dhimma Obbo James Harvey ilaalchisee ifa kamiyyuu argattanii?" isheenis, "Eeyyee," jette, "argadheera, guyyoota muraasaafis akka waan barreessee isaaf erguu qabutti natti dhaga'amaa ture." Sana booda waan argite nutti himuu jalqabde. Ani, "Ani ganama isa arguufan deema, atis yoo waan siif mul'ate barreessitee naaf kennite, ani isaafan geessa," jedheen. Waliigaltee kanaan ishee dhiisnee, galgala deebinee dhufne. Isheen barreeffamicha xumurtee, sagalee olkaastee nuuf dubbiste.
GSAM 383Ragaa Abdii Kutannaa keessatti James Harvey'iif
GSAM 383.1Ragaan sun ifatti akka agarsiisetti, Obbo Haarvii haala fayyaa dadhabaa keessa akka galu, akkasumas Seexanni abdii kutannaa keessa isa galchuuf akka yaalu, dhiifamaafii haala isaa keessatti abdii tokkollee akka hin jirre akka isa amansiisuuf akka yaalu; garuu isheen inni dogoggora jireenya isaa kan darbee sirreessuuf waan danda'u hunda akka godhe, akkasumas Waaqayyo isaaf dhiifama akka godhe argiteetti; kana malees, yeroo inni of balleessuuf qoramu, ergamoonni Waaqayyoo naannoo isaa maranii Waaqayyo fi samii irratti akka abdatutti isa agarsiisaa akka turan isheetti mul'ate. Dhugaa ba'iinsa sana keessatti jechoonni jajjabinaa fi onnachiisaa hedduun akkasii turan.
GSAM 383.2Sanada kana harka kootti qabadheen, ganama itti aanu gara Noorz Libartii deemne. Karaa irratti, Obbo Stiles akka Obbo Harvey na argu barbaadaniif natti himan, garuu ani jecha abdii tokkollee isaaf akkan hin qabne; yeroon isa qunnamu, haalli isaa abdii kan hin qabneefi inni nama badde ta'uu isaa irratti akkan waliigalu; achiis, akkuma Elii durii yeroo sanduuqni qulqullummaa Waaqayyoo fudhatamuu isaa itti himame duubatti kufee akka du'u natti himan.
GSAM 383.3Naannoo sa'aatii 3tti waaree booda mana Obbo Haarvii geessine. Yeroon isa argu, "Obbo Haarvii, akkam?" jedheen. Sagalee baay'ee gaddisiisaa ta'een, "Badeera! Badeera!! BADEERAA!!!" jedhee deebise. "Lakki! Atin hin badin. "Dhimma kee keessatti abdiin jira!" jedheen. Inni akkuman deebise sana yeroo argu, sagalee isaa gadi buusee, "Torban sadiif abdiin anaaf akka hin jirre fi akkan baduu kootti yaadaa ture; har'as, lafa qotiirraa gara magaalaatti yeroon dhufaa jirutti, riqicha haroo maashinii sana irra ce'aa, wanti tokko akka natti himutti, 'Ati baddeetta! Abdiin siif hin jiru! Haroo maashinii sana keessatti utaaliitii of liqimsiisi!' jedhu. Ani garuu wanta akkasii gochuun kaayyoo Kiristoos irratti ceephee akka fidu waanan yaadeef, of balleessuu irraa of qusadhe."
GSAM 384Gara-ba'uun Saffisaan Dhufe
GSAM 384.1"Egaa, Obboleessa Harvey, ati hin badin!" jedheen. "Ani asitti ragaa kallattiin samii dhufe, kan ati akka hin badin jedhu qaba!" Innis, "Yoo akkas ta'e, nan dhaggeeffadha," jedheen deebise. Sana booda, jalqaba irratti jechi tokkollee harka koo keessa akka hin galin ibsee, ragaa sana isaaf dubbiseera. Akkuman dubbisuu xumureen, fuulli isaa kolfaan ifee, "Egaa, dhimma koo keessatti abdiin jira. Ani Gooftaatti nan amana."
GSAM 384.2Dubbisa sana booda, yeroo kadhannaa qabaanne, innis achii ka'ee nama jijjiiramee fi gammade ta'e. Inni akka nutti himetti, barreeffamni sun hojii sammuu isaa torban sadan darban keessa ture, akka inni ofii isaatiin dubbachuu danda'u caalaa sirriitti ibseera. Haaluma kanaan jaalalli Waaqayyoo obbolaa kana karaa kanaan abdii kutannaa keessaa ol baasuun mul'ateera.
GSAM 384Dirreen Hojii Bal'ate
GSAM 384.3Hanga bara 1868tti, dirreen hojii Adventistoota Guyyaa Torbaffaa Ameerikaa Yunaayitid Isteetis keessatti qofa, kutaa isaa kan daangaa kibba Mizuurii irraa gara kaabaatti fi Laga Mizuurii irraa gara bahaatti daangeffamee ture. Walga'ii dirreewwanii fi raabsa hojii irratti xiyyeeffate, kan yeroo Konfiransii Waliigalaa Baatil Kiriik, Miishigan keessatti Caamsaa 28 gaggeeffame irratti, hojjettoota lamaa fi dunkaana dheerinni isaa miila jaatamii ta'e gara Kaalifoorniyaatti erguuf murtaa'e. Paastara D. T. Burdoo fi barreessaan kun bara sana Adoolessa 18 Saan Firaansiiskoo ga'an.
GSAM 384Baniinsa Ergamummaa Kaalifoorniyaa
GSAM 384.4Wanti tokko kan ani banamuu ergama Kaalifoorniyaa wajjin walqabatee hubachiisuu barbaadu, faayidaa hojiirra ooluu kennaa raagaa kan agarsiisuudha. Phaawulos, kennaawwan hafuuraa, kennaa raagaa dabalatee, ilaalchisee yeroo dubbatu, isaan "qulqulluuwwan guutuu gochuuf, hojii tajaajilaatiif, qaama Kiristoos ijaaruuf" akka ta'an dubbata.3 Dhugumatti, karaan qulqulluuwwan ittiin guutuu taasisan isa salphaa ta'e, dogoggora isaanii agarsiisuudha, akka isaan irraa of sirreessanii, dhiiga qaalii Gooftaa keenya Yesuus Kiristoosiin cubbuu isaanii irraa dhiqamaniif. Kaayyoo kanaaf, gargaarsi kennaa raagaatiin hojii tajaajilaa keessatti argamu yeroo hundumaa dhimma dhugaa yeroo ammaa wajjin walqabatee mul'ateera; kunis tajaajiltoota Gooftaatiif hanqina akkaataa hojii isaanii agarsiisuun, akkasumas karaa biraatiin akkamitti lubbuu namootaa gara amantiitti deebisuu keessatti caalaatti bu'a-qabeessa ta'uu akka danda'an ibsuudhaani.
GSAM 385Ragaa Akkamitti Kaalifoorniyaa Keessatti Hojjechuu Qabnu Irratti
GSAM 385.1Gabaabduu erga Kaalifoorniyaa geenyeen booda, Aadde Waayitii irraa xalayaa arganne; isa keessatti mul'ata Jimaata galgala Waxabajjii 12, Baatil Kiriik keessatti isheef kenname ibsite—guyyaa nuti gara Kaalifoorniyaa osoo hin ka'in dura Laankaaster, N. Y. keessatti dabarsine. Isheen takkaa Kaalifoorniyaa hin turre, amala namoota achiis dhuunfaatti hin beektu turte. Dhugumatti, yeroo sana isheen takkaa Laga Mizuurii irraa gara dhihaatti hin ceetu turte. Beekumsi isheen waa'ee wantoota achi jiran qabdu kamiyyuu kan argate, wanta Gooftaan isheef mul'isuuf jaalate irraayyi.
GSAM 385.2Qajeelfama xalayaa ishee keessatti, amala arjummaa qabeessa ummata Kaalifoorniyaa, fi bu'aa hojiin isaan gidduutti karoora qusannaa cimaa hordofuun fidu ibsiteetti. Ummata Kaalifoorniyaatiif yeroo lallabaniif, hafuura arjummaa isaan ittiin hojjetan sanaan itti dhiyaachuu qabu, garuu haala gubuu qabeenyaa malee.
GSAM 385Milkaa'inni Tilmaamame Dhufe
GSAM 385.3Amma ergan hojiin kun Kaalifoorniyaa keessatti jalqabamee waggoota soddoma torba darbanitti duubatti deebi'ee ilaaluu fi haala yeroo sanaa, haala ummataa, akkasumas ragaa argame sana malee akkamitti hojii keenya akka gaggeessinu turre hubadhee, fi bu'aa qajeelfama kenname hordofuu irraa argame yeroon argu, Sababa qajeelfama kennaa raagaatiin argamneen "hojii tajaajilaatiin" yoo gargaaramuu baannetti, waggaa tokko keessatti kan argamsiisuu danda'u caalaa, ji'a sadii keessatti kaayyoon keenya akka guddate dubbachuu nan danda'a. Bara 1871 hanga birraatti, bu'aa carraaqqii Kaawuntii Sanoomaa keessatti taasifameetiin, waldaaleen amantii warra Sabata eeganii shan hundeeffamanii turan.
GSAM 386Walga'ii Dunkaanaa Isa Jalqabaa Saan Firaansiiskoo
GSAM 386.1Waxabajjii waggaa sanuma keessa, San Francisco keessatti yeroo jalqabaatiif dunkaana keenya dhaabne. Paastarri Bourdeau gara Bahaatti waan deebi'eef, bakka isaa bu'uuf hojjetaan biraa Michigan irraa ergame. Inni Waxabajjii 17 ga'ee, battalumatti magaalattii keessatti hojii irratti anaan waliin hiriire. Erga torbanoota muraasaaf dunkaana keessatti tattaafannee booda, walga'iiwwan keenya hanga Mudde 1, 1871tti galmoota kireeffaman keessatti itti fufne. Hojii kana irraa kan ka'e, San Francisco keessatti namoonni shantamaa ol ergaan fudhataniiru.
GSAM 386Qormaatawwan Keessoo Kaalifoorniyaa keessatti
GSAM 386.2Hanga yeroo kanatti qormaanni keenya Kaalifoorniyaa keessatti irra caalaa mormii alaa irraa kan madde ture, garuu amma ummata keenyaaf qormaanni amantii hin eegamne kan amala addaa qabu ka'e. Hojjetaan gargaaraa tokko adeemsa ani ofii isaas ta'e dhimma kana salphina keessa akka galchu amanaa ture irratti cichee itti fufe. Magaalattii keessa diinota cimaa kan sochii keenya hunda hordofaa turan, fi gocha keenya isa dogoggoraa kamiyyuu miidhaa geessisuuf qophaa'an qabna turre. Kanaafuu, akeekkachiisa ergamaa isa "mul'ata hamaa hundumaa irraa fagaadhaa" jedhu dhaggeeffachuun baay'ee barbaachisaa ta'e.
GSAM 386Of Danda'uu Balaa Qabu
GSAM 386.3Obboleessi sun gocha isaa keessatti cubbuu dhugaa hojjeteera jechuu koo miti, garuu diinonni keenya waan inni qulqulluu akka ta'e dubbatu sana akka carraatti fudhatanii itti fayyadamu jedheen yaade. Inni gama isaatiin, keessattuu yeroo wanti inni hojjechaa jiru cubbuu akka hin qabne fudhatame, dhimma kana keessatti "akka fedhe gochuuf" mirga akka qabu dubbate. Haalli akkanaa hanga Amajjii 23, 1872tti itti fufe; yeroo sanatti ani wantoota achitti raawwataman to'achuuf Kaawuntii Sanoomaa irraa gara Saan Firaansiiskoo deeme.
GSAM 387.1Yeroo kanatti diinonni keenya akkuma ani sodaadhetti gocha isaa fayyadamaa turan, innis gama isaatiin kun "dhimma isaanii akka hin taane," akkasumas yaada mataa isaa akka qabu, fi yaada isaanii jala osoo hin jiraatin nama barbaade waliin daandii irra akka fedhetti deemuu akka danda'u isaanitti agarsiisuu akka barbaadu dubbachaa ture. Ani, tattaaffii dhuunfaatiin, adeemsi akkasii bu'aa akka hin fidneefi hafuurri walabaa akkasii badiitti akka geessu isaaf ibsuuf yaaleen ture. Inni michoota isaa kanneen cimaatti isaaf miira gaddaa qaban qaba ture, isaan keessaa muraasni immoo ejjennoo isa caalaatti ceephaaf isa saaxilu fudhachuu jalqaban. Kutaa waldaa kiristaanaa irra caalaan hammeenya daandii isaa kan jallatee sana arganii, kaayyoo salphina irraa oolchuuf tattaaffii ani godhu deeggaruuf qophaa'oo turan.
GSAM 387Walga'iin Qorannoo Beellamame
GSAM 387.2Haalli dhimmi kun Sanbata, Amajjii 27, akkasitti ture, yeroo qorannoon dhimma kanaa gaggeeffamuu akka qabu, fi waldaan kiristaanaa salphaatti maqaa isaan irraa balleessuu danda'u kan hafuura mormii kanaan dhufuu danda'u irraa isaan oolchuuf tarkaanfiin murteessaan fudhatamuu akka qabu murtaa'e. Haala jiru ilaaluuf, fi dhimma kana ilaalchisee akka waldaatti dirqama keenya madaaluuf, walga'iin Dilbata, Amajjii 28, ganama sa'aatii 9:00tti akka jalqabuuf beellamame. Akka mul'atutti, waldaan sun gargar ba'uun isaa waan hin oolle ture. Ani halkan sana irra caalaan isaa Waaqayyo akka nuuf hojjetu kadhannaan dabarse.
GSAM 387Dogoggora Himachuu Barreeffamaan
GSAM 387.3Ganama gaafa 28ffaa, yeroon walgahichaaf ba'aa jirutti, karaa lafoo iddoo ani itti buluutti dhiyoo, hojjetaa wajjin koo kan imimmaan dhangalaasaa ture arge. Akkana jedhe, "Obboleessa Loughborough, ani har'a walgahicha hin deemu."
GSAM 387.4"Walga'ii hin deemtuu?" jedheen; "walga'ichi waa'ee keeti."
GSAM 388.1"Sun nan beeka," jedhe, "garuu ani guutummaatti dogoggoraan jira. Dubbii ati waa'ee koo qabde irratti sirrii ati. Kun xalayaa dogoggora himachuu ani waldaadhaaf barreesse dha; ati fudhadhuutii isaanitti dubbisi. Yoo ani achi hin jiraanne, siifis ta'e warra naaf gaddan jedhanii yaadaniif wayya."
GSAM 388.2"Jalqaba kaleessaa kaasee jijjiirama guddaa akkanaa sitti fidde maaltu?" jedheen gaafadhe.
GSAM 388Mul'ata Dinqisiisaa Argame
GSAM 388.3Inni deebisee, "Halkan edaa, Sanbata booda, mana poostaa deemeen, Obboleettii Waayitii irraa, Baatil Kiriik, Miishigaan irraa xalayaa tokko fudhadhe. Kun ragaa isheen anaaf barreessiteedha," jedhe. Xalayaa sana naaf kennuun, "Sana dubbisi, atis akka Gooftaan dhimma koo ilaalu ni argita," jedhe.
GSAM 388.4Inni waldaan akka beektuuf akkan itti himu na gaafate, Obboleettii Waayitii irraa ragaa amala isaa isa ceepha'u akka isa ga'e, fi dhugaa waan ta'eef fudhachuu isaa.
GSAM 388Amansiisummaa Mul'atichaa
GSAM 388.5Kun kutaa mul'ata Aadde Waayitiif Mudde 10, 1871, Bordoville, Vt. keessatti kennameeti. Isheen kutaa dhimma obboleessa kanaa ilaallatu Muddee 27, 1871 barreessuu jalqabde, garuu sababa hin beekamneen xumurri sanadichaa hanga Amajjii 18, 1872tti tursiifame, yeroo sanattis xumuramee Baatil Kiriik irraa poostaadhaan ergame. Sana booda xalayaawwan Michigaan irraa Kaalifoorniyaatti lafa irraan geessuun gara guyyoota sagal fudhate.
GSAM 388.6Mul'ata keessatti wantoonni hedduun akka raagaatti isheetti agarsiifamu. Haalli kunis yeroo kana akkasuma ture. Yeroo mul'atichaatti, wanti dhugumaan San Francisco keessatti ragaa yeroo ga'u mul'ate, gaaddidduu isaa qofa ture. Guyyoota walbira qabuun yoo ilaalamu, xumurri dhimma kanaa San Francisco keessatti kan argame, ragaa barreeffamaan bakka duraa erga ka'ee booda ta'uu isaa ni hubatama. Obboleeyyan keenya kan San Francisco turan battalumatti akka hubatanitti, haalli wantootaa yeroo sana hin turre waan ta'eef, namni kamiyyuu gara Battle Creek barreessee odeeffannoo sana Aadde White'tti yeroo isheen xalayaa kana barreessitu sana ga'uuf dabarsuu hin danda'u turre.
GSAM 389.1Dhugaan kun obboloota achi jiran biratti ulfaatina guddaa qaba ture, mul'ata sana keessatti humna Waaqayyoo akka jiru isaan amansiise. Ani waa'ee haala San Francisco keessa jiru ilaalchisee Paastara Waayitiifis ta'e haadha manaa isaatiif jecha tokkollee hin barreessine ture, hojjetaan waliin hojjennus waan tokkollee akka hin barreessin dubbate; obbolonnis, "Otoo barreesse ta'ee, waa'ee wantoota isa ilaalchisee mul'atan hin dubbanne ture," jedhan.
GSAM 389Mul'ichi Akkamitti Barreeffame
GSAM 389.2Boodarra, gama sararichaa isa biraatiin, waa'ee ragaa sana barreessanii poostaatti galchuu ilaalchisee yeroo dhageenyetti, Gooftaan mul'ata sana kenne yeroo itti barreeffamee gara iddoo gahuutti ergamuuf yaaddoo qabaachuu isaa caalaatti ifa ta'e; kunis yeroo sirrii ta'etti achi akka gahuuf ture.
GSAM 389.3Ganama bariidhaan gaafa Amajjii 18, 1872, Aadde Waayit yaadannoo ragaa kanaa sammuu ishee keessatti ifatti maxxanfamee hirribaa dammaqxee. Yaadannoon sun akka waan sagaleen dubbatameetti isheedhaaf ifa ture, "Ragaa sana battalumatti Kaalifoorniyaadhaaf barreessiitii poostaa itti aanu sanatti galchi; ni barbaadama." Kun yeroo lammataaf irra deddeebi'ame, isheen kaatee, ariitiin uffattee, barreeffamicha xumurte. Ciree dura xiqqoo, "Xalayaa kana gara mana poostaatti geessi, garuu sanduuqa keessa hin buusin. Hoogganaa poostaatiif kennii, innis boorsaa poostaa ganama ba'u sana keessa akka buusu mirkaneeffadhu," jettee ilma ishee Wiiliif kennite. Boodarra akka inni yaadeetti, qajeelfamni ishee xiqqoo adda ture, garuu gaaffii tokkollee osoo hin gaafatin, akkuma ajajametti raawwate, fi "xalayaan sun boorsaa poostaa keessa seenuu isaa arge."
GSAM 389Ragaan Qajeelfama Waaqayyoo
GSAM 389.4Haala yeroo sana Saan Firaansiiskoo keessa turre beekuun, xalayaa sana poostaa sana keessa galchuun hammam barbaachisaa akka ture salphaatti hubattu. Bara sana guyyaatti poostaa lafa irraa deemu tokko qofa qabna turre. Xalayaan sun Sanbata galgala, gaafa 27ffaa, dhufuu mannaa Dilbata galgala, gaafa 28ffaa yoo dhufe, shakkii tokko malee waldaa keessatti gargar bu'iinsi gaddisiisaan ni uumama ture. Torbanoota muraasa dura, mul'anni erga kennamee booda battaluma sana yoo dhufe, waldaan humna isaa akkas salphaatti hin hubattu turte.
GSAM 390.1Kun ragaa harka Gooftaa mul'isu ture; kunis dogoggora jiru sirreessuuf yeroo sirrii ta'etti dhufuu qofa osoo hin taane, obboleessi sun gad of qabee fudhatee hojiirra oolchuun, walitti dhufeenyaa fi tasgabbii waldaa dargaggeettii sana keessatti fiduuf dhiibbaa guddaa uumeera.
GSAM 390Akkaataa Mul'atoota Ittiin Barreessan
GSAM 390.2Fakkeenyi kun akkasumas ragaa isheen waa'ee akkaataa wantoota argite itti barreessuu dhiyeessiteef fakkeenya ta'ee tajaajila. Waa'ee kanaa isheen akkas jetti: "Ani yaadota duraan sammuu kootti dhiyaatanitti miira cimaan dammaqee jira; akkasumas halkan walakkaa xalayaawwan ardii keessa ce'an barreesseera, isaanis yeroo murteessaatti ga'anii, kaayyoo sanaaf balaa guddaa irraa oolchaniiru."4