Boqonnaa 12 — Abdii Kutannaa—Kitaaba Hadhaawaa

GSAM 185.1Ani kitaaba xiqqaa sana harka ergamaa irraa fudhadhee nan liqimse; afaan koo keessatti akka dammaa mi'aawaa ture; liqimsee booda garuu garaan koo naadhame. Innis natti, 'Ati ummatoota, saba, afaanotaa fi mootota hedduu dura ammas waa'ee raajjii raajjuu qabda' naan jedhe. Achiis uleettiin fakkaatu tokko naaf kenname; malaa'iknis dhaabbatee, "Ka'i, mana qulqullummaa Waaqayyoo, iddoo aarsaa, fi warra achi keessa sagadan safaraa," jedhe.¹

GSAM 185.2Afaan kitaaba qulqulluu keessatti, " kitaaba nyaachuun" dhugaa fudhachuun namoota biroof dabarsuuf tajaajiluu agarsiisa, akkuma Izaaqiyel keessatti mul'atutti, bakka raajichi "gulaala kitaabaa" agarsiifameef, akkasumas, "Gulaala kana nyaadhuutii deemtanii mana Israa'elitti dubbadhu," jedhameef. Erga maxxansicha nyaatee booda, "Achiis nan nyaadhe; afaan koo keessatti akka dammaa mi'aawaa ture," jedha.²

GSAM 185.3Raajicha Yeremiyaan fakkeenya kana fayyadama: "Jechoonni kee yeroon argetti nan nyaadhe; jechi kees gammachuu fi bashannana onnee kootiif ta'e."³ Jecha kanarraa akka barannutti, "mi'aa'inni" kitaabichaa yeroo nyaatamu, gammachuu fi quufinsa warra akkasitti jecha Gooftaa sooratan agarsiisa.

GSAM 185Kitaabni Jalqaba Mi'aawaa, Itti Aansuun Garuu Hadhaawaa

GSAM 185.4Kitaabni Waaqni-mul'ina 10 keessatti eerame, kan nyaataadhaaf akka dammaa mi'aawaa ture, garuu akkuma liqimfameen "hadhaawaa" (yookaan, akka namoonni tokko tokko hiikan, "akkuma nyaatichi bullaa'een, garaa koo keessatti hadhaawaa ta'e"⁴ ) jedhame, kitaaba sanuma ergamichi aangoo isa samii, lafaa fi galaana uumee irraa fudhateen, "Yeroon hin jiraatu" jedhee itti labsedha. Kanaafuu, kitaaba kana nyaachuun labsii yeroo sanaa gammachuudhaan fudhachuu agarsiisa. Hadhaawinni dafee nyaata sana warra nyaateef dhaga'ame, yeroon kitaabichaa erga darbee booda muuxannoo isaanii keessatti garaagarummaa gaddisiisaa, fi abdii qaban keessatti haalaan abdii kutatan agarsiisa.

GSAM 186Lallaba Yeroo Nyaata Mi'aawaa

GSAM 186.1Lallabni yeroo bara 1844 dhugumatti warra amananuf oduu gammachiisaa ture; isaanis, shakkii tokko malee, rakkoolee, gaddaafi gaddisiisa addunyaa cubbuu qabuu kana hunda irraa bara baraaf akka dafanii bilisoomanii eegaa turan. Yaadni torban muraasa gabaabaa keessatti kabajamanii, jireenya bara baraa argatanii, Mootii isaanii wajjin magaalaa warqee Waaqayyoo keessa akka jiraatan isaan yaachisu sun, dhugumatti lubbuu kakaasaa ture. Akkuma nama muuxannoo sana qabu tokko ibsetti, "Warri Yesuus dhugaan jaallatan miira warra Fayyisaa isaanii eeggachaa hawwii guddaan hordofaa turanii hubachuu danda'u.... Sa'aatii kana tasgabbiidhaan fi kabaja guddaan eegalle. Amantoonni dhugaa Waaqayyoo wajjin walqunnamtii mi'aawaa keessa boqotan; kunis mirkaneessa nagaa gara fuulduraa ifaa keessatti isaanii ta'uuti. Warri abdii fi amanamummaa kana muuxatan sa'aatiiwwan eeggannaa gatii guddaa qaban sana gonkumaa dagachuu hin danda'an."

GSAM 186.2Haalli addatti rakkisaa warra guyyaa kudha tokkoffaa ji'a torbaffaa irratti addunyaa dukkanaa'aa qormaataafi qorumsaa kana keessa ammas of arganii, bakka itti tuffii, qoosuu fi qoofannaa warra sa'aatii muraasa dura Gooftaa isaanii simachuuf akka qophaa'an jajjabeessanii irraa argachuu qaban, fakkeenya sirrii ta'e seenaa Maariyaam yeroo isheen "alatti qoticha bira dhaabbattee boo'aa turte" keessatti argama; yeroo ergamoonni gaaffii, "Dubartii, maaliif booyaa?" jedhanii ishee gaafatanitti, "Waaqayyoo koo narraa waan fudhataniif, eessa akka isa kaa'an illee hin beeku," jetteen isaanitti.⁵

GSAM 187Abdii Kutaniiru, Garuu Abdii Hin Badne

GSAM 187.1Warri mul'ata yaalii kana keessa darbaniin waa'ee isaa akkas jedhan:

GSAM 187.1"Nuti ni burjaajofne, ni abdii kutanne, garuu amantii keenya hin dhiisne. Dirqama keenya akka raawwanne, amantii keenya isa qaalii sanaaf akka jiraanne nutti dhaga'ame; abdii kutanne, garuu hin abdii badne. Nuti obsa daangaa hin qabne nu barbaachise, sababni isaas warri nu qeeqan baay'ee turan. Yeroo baay'ee abdii kutannaa keenya isa duraanii yaadachiisuun tuffiin nu simatu ture. 'Ati amma iyyuu hin ol baane; yoom ol baataa eegda?' fi qoosaan walfakkaataan yeroo baay'ee beekamtoota addunyaa keenyaa, akkasumas Kiristaanota ofiin jedhan tokko tokko Macaafa Qulqulluu fudhatanii garuu dhugaa isaa gurguddaa fi barbaachisaa ta'e barachuu dadhaban irraa nutti dhaga'ama ture. Duuti ammallee nu qabatee ture; miidhaan abaarsaa naannoo keenya hunda ture. Yaaddoo jireenyaa nu aarsu kan bara baraan kaa'amee jira jennee yaadne deebisanii fudhachuun ulfaataa ture."

GSAM 187Bartoota Abdii Kutatan Waliin Yoo Madaalamu

GSAM 187.2Miirri namoota akkasii, gammachuu fi bashannana isaanii kan sa'aatii muraasa dura ture wajjin yoo wal bira qabamu, akka hadha'aa cimaa piikraa isaaniif ture ta'uu qaba. Addunyaan naannoo isaanii, akkuma shakkii malee ummanni hedduun erga Kiristoos fannoo irratti rarraafamee booda yaade, amantoonni amma amantii isaanii akka dhiisan, fi gowwummaa isaanii jedhamee yaadame irratti itti qoosuuf akka makaman tilmaame. Garuu dafee dinqisiifannaan isaan baran, jaalalli mul'achuu Gooftaa garaa warra dhugaan ofii isaanii Waaqayyoof qulqulleessanii keessaa salphaatti akka hin haqamne ture.

GSAM 187"Warra Qoosan Waliin hin Taa'ne"

GSAM 187.3Kallattiin warri onnatoon kun hordofan, fi miirri isaanii, jechoota raajicha Yeremiyaatiin haala gaariin ibsamaniiru, bakka inni akkas jedhutti,

GSAM 187.3"Jechoonni kee yeroon argetti nan nyaadhe; jechi kees natti gammachuu fi bashannana onnee kootii ta'e; sababni isaas, Waaqayyo Jalaa Waraanaa, maqaa keetiin waamamera. Ani walga'ii warra qoosuun hin taa'un, hin immoo gammade: Ani sababa harka keetiin kophaa koo taa'e; sababni isaas ati aarii na guute. Maaliif dhukkubni koo kan yeroo hundaa fi madaan koo kan hin fayyine, kan fayyuu didu ta'e? Ati guutummaatti akka sobdootaatti fi akka bishaan gabbatuutti naaf taataa?"⁶

GSAM 188Jeems Waayit Waa'ee Abdii Kutannaa Irratti

GSAM 188.1Waraabbiiwwan gaggabaaboo muraasa warra abdii kutatan, garuu ammas abdii qaban kanarraa fudhataman, haala jiru ilaalchisee yaada gaarii nuuf kennu. Inni jalqabaa kan Eeldaar Jeems Waayit irraa dhufe yoo ta'u, inni bara 1843 fi 1844 keessa milkaa'inaan hojjeteera. Akkas jedha:—

GSAM 188.2"Abdii kutannaan yeroon darbeef ture baay'ee hadhaawaa ture. Amantoonni dhugaa Kiristoof jedhanii waan hundumaa dhiisanii turan, akkasumas argama isaa akka kanaan dura hin beekamneen hirmaatanii turan. Akka isaan yaadanitti, addunyaadhaaf akeekkachiisa isaanii isa dhumaa kennanii, tuuta warra hin amannee fi qoosu irraas, hamma tokko of addaan baasanii turan. Eebbifamummaa Waaqayyoo isaan irra ture wajjin, warra ofirraa adda baasan sana caalaa, Gooftaa isaanii dafanii eegamuufi ergamoota qulqulluu wajjin walitti dhufuu hawwu. Jaalalli Yesuus lubbuu guutee fuula hundarraa calaqqisaa ture, hawwii hin ibsamneenis, 'Kottaa, Gooftaa Yesuus, dafii kootaa,' jedhanii kadhatanii, garuu inni hin dhufne.

GSAM 188.3"Garuu Waaqayyo ummata isaa hin dhiisne.... Akkasumas, keewwan akka kanneen Ibrootaaf barreeffaman, humnaafi jajjabina addaatiin, warra qoramanii fi eeggatan sanaaf gara sammuufi garaa isaaniitti gadi bu'an: 'Kanaafuu, abdii keessan kan badhaasa guddaa qabu hin dhiisinaa. Waanuma isin irraa eegamu gootanii booda waadaa sana akka fudhattaniif, obsa isin barbaachisa. Amma booda yeroo gabaabaa qofa hafeera, kan dhufu ni dhufa, hin turas. Amma isa qajeelichi amantiidhaan jiraata; garuu namni duubatti deebi'e kamiyyuu, lubbuun koo isa irratti hin gammadu. Nuti garuu warra gara badhaadhaatti duubatti deebi'anii miti; warra gara lubbuu baraarsuutti amananidha.'⁷ Qabxiileen xiyyeeffannoo kutaa Kitaaba Qulqulluu kana keessatti argaman isaan kana:—

GSAM 188.4"1. Warri dubbii kun itti himame, waan sirrii hojjetaniin amantaa isaanii dhabuuf balaadhaaf saaxilamaniiru.

GSAM 189.1"2. Fedhii Waaqayyoo raawwatanii turan, akkasumas haala qormaataa obsaan keessatti barbaachisu keessatti galanii turan.

GSAM 189.2"3. Qajeelonni yeroo kanatti amantaadhaan, fedhii Waaqayyoo raawwachuu isaanii shakkii keessa seenuun osoo hin taane, garuu amantaa waan itti fedhii Waaqayyoo raawwatan irratti jiraachuu qabu turan.

GSAM 189.3"4. Warri qormaata amantii hin dandamatan, garuu hojii keessatti fedhii Waaqayyoo raawwataniif abdii isaanii gatuun duubatti deebi'an, karaa kallattii badiinsaatti geessu qabatu."⁸

GSAM 189N. Southard, Gulaalaa Waamicha Halkan Walakkaa irraa

GSAM 189.4Waca Halkan Walakkaa kan Onkoloolessa 31, 1844, guyyoota kuma lamaa dhibba sadii erga xumuramanii guyyaa kudhan booda, barreeffamni armaan gadii kun qalama gulaalaarraa maxxanfame:—

GSAM 189.5"Haala sochii kana hunda, dhiibbaa gaarii inni sammuu ijoollee Waaqayyoo irratti fide, akkasumas jibbaa fi hammeenya diinonni isaa agarsiisan yoo ilaalle, akka 'iyyaa halkan walakkaa' isa dhugaatti fudhachuu qabna. Yoo guyyoota muraasa amantii keenya itti yaallu qabaanne illee, kun ammas fakkeenya shamarran kudhan sanaati; sababni isaas yeroo isaan hundi ka'anii ibsaawwan isaanii qopheessan illee, yeroon ibsaawwan shamarran gowwootaa itti dhaaman ni jira ture. Kun guyyaa kudhanffaa darbee booda malee ta'uu hin danda'u; sababni isaas hanga yeroo sanaatti ibsaawwan isaanii ni buraa'u turan. Kanaafuu, akkuma bara 1843 yeroo turtiif ta'e, warri gowwaa amantii isaanii akka dhiisan guyyaan sun darbuun dirqama. Turtiin xiqqoon kanaaf sababa abdii kutannaa miti, garuu Waaqayyo jecha isaa guutuu keessatti hammam sirrii akka ta'e agarsiisa. Kanaafuu, inni waadaa gale amanamaa waan ta'eef, nutis amantaa keenya ifatti amannuu fi hin raafamin qabnee turuu qabna.

GSAM 189Yoosef Maarsh, Gulaalaa Sagalee Dhugaa irraa

GSAM 189.6Sagalee Dhugaa kan Sadaasa 7, 1844 keessatti, akkas jedhamee dubbifna:—

GSAM 189.7"Waa'ee amala taatee guyyaa kudhan ji'a torbaffaa irratti akka ta'u eegne ilaalchisee dogoggornee akka turre gammachuudhaan ni amanna; garuu, Angafni Lubootaa keenya inni guddaan guyyaa sana wanta fakkeenyi akka eegnu nu mirkaneessu hunda akka hin raawwanne amanuu hin dandeenyu. Amma akka raawwate ni amanna."

GSAM 190.1Warri Kiristaanaa Dhufaa Eeganii akka yaadanitti, bara 1844, ji'a torbaffaa guyyaa kudhan irratti, guyyoonni kuma lamaa dhibba sadii ni xumuramu; guyyaa sanattis Kiristoos hojii isaa kan lubummaa xumuree ummata isaa eebbisuuf gara lafaatti ni dhufa jedhanii eeganii turan. Qorannoon booda taasifame garuu kan agarsiise, guyyaa sana hojii isaa kan lubummaa xumuruu osoo hin taane, jalqaba hojii isaa kan iddoo qulqullummaa samii qulqulleessuu ture.⁹ Hojii qulqulleessuu iddoo qulqullummaa akka kutaa hojii Kiristoos kan lubummaatti ilaaluu mannaa, qulqulleessi iddoo qulqullummaa sun dhufaatii Kiristootiin lafti ibiddaan qulqulleeffamuu akka ta'e himame. Yoo guutummaatti ta'uu baate illee, yoo xiqqaate lafti Kana'aan yeroo sana ni qulqulleeffama ture.

GSAM 190Iddoon Qulqullummaa Lafa Ta'uun Amanamu

GSAM 190.2Yaadni kun barruu Geo. Storrs'n barruu 'Midnight Cry' kan Ebla 25, 1844 keessatti maxxanfame keessatti ibsame. Inni akkas jechuun gaafata, "Iddoon qulqullummaa qulqulleeffamu maalidha? Ilaalchi koo kan duraa lafa guutuu ta'uu isaati ture. Kutaa lafaa ta'uu isaa ammas nan amana. Garuu kutaa kam? kan jedhu gaaffii deebisuuf yaaludha."

GSAM 190.3Inni waadaa Ibrahaamif kenname, isa Ishaaqoof hundeeffame, fi isa Yaqoobiif haaromfame waraabee, itti aansuun faaruu Muusee, kan Miriyam Galaana Diimaa erga ce'anii booda qopheessite, kan isaan keessatti faaraniin waraaba: "Isaan seensitee, gaara dhaala keetii irratti, iddoo, Yaa Waaqayyo, kan ati keessa jiraachuuf ofiif hojjette, qulqulluu keessa, Yaa Waaqayyo, kan harki kee hundeeffame keessatti isaan dhaabda."¹⁰

GSAM 190.4Dubbisaan yoo barreeffama armaan olii kana galmeen guutamuu isaa kan faarfataan barreesse waliin of eeggannoodhaan wal bira qabee ilaale, lafti Falasxiin illee iddoo qulqulluu ta'uu isaa akka hin ibsine ni hubata. Daawit yeroo waa'ee Gooftaa ijoollee Israa'el dursuu dubbatu akkas jedha: "Daangaa iddoo qulqulluu isaa, hanga gaara kanaatti, kan harka isaa mirgaatiin bitate, isaan fide."¹¹ Faarfannaa Galaana Diimaa irratti, biyyi Kana'aan iddoo inni "qulqulluu keessatti akka jiraatan" hojjete ta'uu isaa himameera. Kanaaf, waraabbii faarfannaa kana keessatti, Gaarri Mooriyaa, iddoo qulqulluun itti ijaarame, "daangaa qulqulluu isaa" jedhamee qofa waamama. Garuu faarfannaa kana keessatti, "Inni gosa Yihudaan, Gaara Saayooniin isa jaallate filate. Akkasumas qulqulluu isaa akka masaraawwan ol dheeroo, akka lafa isa bara baraan hundeeseteetti ijaare." jedhameera.¹²

GSAM 191Iddoo Qulqullummaa Qulqulleessuun Akka Lafa Qulqulleessuutti Yaadama

GSAM 191.1Barruu armaan olitti eerame keessatti, lafti, yookaan yoo xiqqaate lafti Falasxiin, iddoo qulqulluu akka ta'e mirkaneessuuf jedhamee kan dhiyaate erga waraabee booda, paastarichi sun itti fufuun, "Iddoon qulqulluun akkamitti qulqulleeffama?" jedhee gaafata. Jecha raajicha Mikaahiin deebisa, "Kunoo, Gooftaan iddoo isaa keessaa ba'ee, gad bu'ee, iddoowwan olka'oo lafaa irra ni ejjeta. Tulluuwwanis jala isaa ni baqatu, sululliwwanis akka gagaa ibidda duratti, akkasumas akka bishaan iddoo olka'aa irraa gadi yaa'utti ni caccabu."¹³

GSAM 191.2Yaada yeroo sana bal'inaan fudhatama qabu, kan lafti iddoo qulqullummaa ta'uu ishee jedhu hordofuun, dubbisaan salphaatti hubachuu danda'a maaliif akka isaan shakkii tokko malee yaadan, dhuma guyyoota kuma lamaa dhibba sadii keessatti Gooftaan dhufee akkaataa Mikaa ibsetti lafa akka qulqulleessu. Mormiiwwan Amantaa Dhufaatii Masiihii irratti ka'an hunda keessatti, mormaan tokko illee qulqulleessi lafaa ibiddaan raawwatamu, qulqulleessuu mana qulqullummaa dhuma guyyoota kuma lamaa dhibba sadii keessatti raawwatamu akka hin taane hin akeekne.

GSAM 191Ergamoota Abdii Kutatan, Garuu Barreeffama Macaafaa Guutan

GSAM 191.3Kun fakkeenya tokkicha qofa miti kan namoonni fedhii Gooftaa raawwatanii, barreeffama qulqulluu guutanii, garuu sababa amala taatee raawwatamuu jiru hin hubatin qofa abdii isaanii irraa kutaniif. Akkasumas ergamoota Kiristoosiif ta'eera. Yeroo inni ilmoo harree irra taa'ee gara Yerusaalemitti ol seenu, isaan jecha raajichaa yaadatanitti iyyan:¹⁴ "Yerusaalem intalli yooyaa iyyi; ilaali, Mootiin kee gara keetti dhufaa jira; inni qajeela, fayyinaas qaba; gad of qabeeyyii dha, harree fi harree qubbaa irra taa'ee dhufaa jira."¹⁵ Yeroo sanatti iyyi jiraachuun baay'ee barbaachisaa ture, utuu isaan callisanii turan illee dhagaan illee ni iyyiti turan.¹⁶ Bartoonni yeroo sanaa fi achitti Kiristoos akka mootii lafarraatti teessoo Daawit irra akka taa'u ("Isaan Israa'el kan fayyisu isa ta'a jennee amannee turre"¹⁷ ) waan yaadaniif, "Mootummaan abbaa keenya Daawit kan maqaa Gooftaa tiin dhufu eebbifamaa haa ta'u" jedhanii iyyan.¹⁸ Yoo isaan, torban tokko keessatti Kiristoos eegduu Roomaatiin marsamee awwaalcha Yoosef keessatti du'ee akka ciisu hubatanii turan ta'e, yeroo sanatti iyyannoon isaanii hammam guddaa ta'a ture? Akkasumas, yoo isaan qulqulleeffamni iddoo qulqullummaa dhuma yeroo raagaa hundumaatti, Gooftaan dhufuu isaa dura waggoota hedduu kan fudhatu ta'uu isaa hubatanii turan ta'e, amantoonni Dhufaa bara 1844 keessa "kabaja" Waaqayyoof kennuu fi of-kennuun isaanii hammam ta'a ture?

GSAM 192Guyyoota 2300 Herrega Gochuu Keessatti Dogoggorri Hin Jiru

GSAM 192.1Ummanni kun yeroo tilmaama isaanii of eeggannoodhaan irra deebi'anii ilaalan, hir'ina tokkollee hin arganne; garuu Gooftaan hin dhufne, laftis ibiddaan hin qulqulleeffamne. Kun maal jechuu ture? Dhugumatti, sochii guddaa sana keessatti Gooftaan isaan waliin akka ture beeku turan; garuu amma shakkii keessa turan. Amantiin isaan Gooftaatti qaban hin raafamne ture. Inni isaan akka hin dhiisne beeku turan. Ifni madda tokko irraa ni dhufa ture. Gaaffiin isaan qoru kan fuuldura isaanii jiru jechoota Yeremiyaa duraan eeramaniin ibsameera, "Ati guutummaatti akka sobduu fi akka bishaan gabbatuutti naaf taataa?" Amantiin shakkii kana hin kunuunse, sababni isaas jechoonni Gooftaa mul'ata ilaalchisee raajicha Habakkukiin dubbataman sammuu isaanii keessa dhufan, "Dhuma irratti ni dubbata, hin sobu."¹⁹ Ibsi duraan gulaalaa Sagalee Dhugaa irraa waraabame ejjennoo isaanii sirriitti ibsa: "Ammallee Angafni Lubootaa keenya inni guddaan guyyaa sanatti waan fakkeenyi akka eegnu nu mirkaneessu hunda akka hin raawwanne amanuu hin dandeenyu."

GSAM 193Ifa Mana Qulqullummaa Irratti Argame

GSAM 193.1Hiraam Edsan, kan Poort Gibsan, Niiwu Yoork irraa dhufe, akka natti himeetti, bara 1844 yeroon sun erga darbee guyyaa itti aanu, yeroo inni maasii tokko keessatti tuullaa boqqolloo duubatti kadhachaa turetti, Hafuurri Waaqayyoo humna guddaan isa qabee, hamma inni lafa bu'uuf jedhuutti isa geesse; kana waliin yaanni, "Iddoon qulqullummaa qulqulleeffamuu qabu samii keessa jira," jedhu isaatti dhufe. Yaada kana Obbo O. R. L. Kiroosiyeritti dabarse, isaanis waliin ta'uun dhimma kana of eeggannoodhaan qoratan. Jalqaba bara 1846 keessa, ibsi bal'aan gaaffii mana qulqullummaa ilaalcha Macaafa Qulqulluutiin, kan Obbo Kiroosiyeriin barreeffame, gaazexaa yeroo sana Sinsinaatii, Ohaayoo keessatti maxxanfamu kan 'Day Star' jedhamu irratti maxxanfame. Barruu dheeraa sana keessatti, hojiin qulqulleessuu iddoo qulqullummaa hojii xumuraa Kiristoos akka angafa lubootaa keenyaatti hojjetu, kan bara 1844 jalqabee fi osoo inni dhugumaan duumessa samii keessaa akka Mootii moototaatti fi Gooftaa gooftotaatti deebi'ee dhufuu isaa dura xumuramu ta'uun isaa akka mul'atutti taasifame.

GSAM 193Waldaaleen Miseensota Bade Dabalanii Barbaadan

GSAM 193.2Guyyaan kudhan ji'a torbaffaa darbee ture, waldaaleen miseensota isaanii kanneen "iyyoon halkan walakkaa" fi ergaa ergamaa lammaffaa jalatti irraa adda ba'an deebisanii argachuun salphaa akka ta'u yaadu turan; garuu kana keessatti baay'ee abdii kutaniiru, kunis deebii itti aanu kan gaaffii cimsanii deebi'uu gara gurmaa'ina isaanii duraaniitti jedhuuf kenname, kan 'Midnight Cry' Mudde 26, 1844 keessatti maxxanfame irraa ni mul'ata:—

GSAM 193.3"Garuu dhugaan maali? Isaan sirriitti beeku, waldaalee kana keessaa baay'ee isaanii keessatti mata dureewwan gurguddoon, 'Addunyaan gara amantiitti deebii dhufuu,' 'milleeniyeemii waggaa kuma tokkoo,' fi 'Yihudoonni gara Falasxiinitti deebi'uu,' dhufaatii Fayyisaa dhuunfaa dura akka ta'an. Warri deebi'anii barumsa akkasii kanneen kitaaba qulqulluu irraa hin dhufneefi sababa hin qabne jalatti tasgabbii argachuuf taa'an, ija banaadhaan gochu; tarkaanfiin akkasii isaanii dhugumatti 'duubatti deebi'uu' dha.

GSAM 194.1"Hiika kitaaba qulqulluutiin 'bilisa' erga taaneef, 'duubatti deebi'uu' yookaan 'duubatti siqsuu' irra 'dursanii tarkaanfachuu' filachuutu caalaatti nageenya qaba, keessattuu yeroo kana, yeroo gonfoo ulfinaa dhiyootti warra Yesuus Kiristoos keessatti amanamoodhaaf kennamu."

GSAM 194.2Kallattiin waldaaleen kiristaanaa barumsaalee Macaafa Qulqulluu hin taane kan armaan olii deeggaruun dhufaatii Gooftaa tursiisuuf hordofan, Adveentistootaaf jechoota raajicha Eeshakiyel kana yaadachiise: "Ilma namaa, ilaali, warri mana Israa'el akkas jedhu, 'Mul'anni inni argu kan guyyoota dhufan hedduufi, yeroo fagoo raaja'a,'" Walqabatee kanatti deebiin Adveentistoonni fayyadaman ni argama, "Kanaafuu isaanitti akkana jedhi: Waaqayyo Gooftaan akkana jedha: Jechoonni koo ammaan booda dabalataan hin tursan, garuu jechi ani dubbadhe ni raawwatama, Waaqayyo Gooftaan akkas jedha."²⁰

GSAM 194"Ammas Raaguu Qabda"

GSAM 194.3Warri kitaabicha "nyaatan", fi labsii "yeroo" laatan, hojiin isaanii addunyaadhaaf xumurameera jedhanii yaadan; kanaafuu, irra deebi'anii saba, afaanota, fi mootota barsiisuu qabu jedhuun labsame. Kutaan hojii kan biraa, hanga ammaatti hin mul'anne, amma raawwatamuu qaba,—inniis ummataaf amala dhugaa mana qulqullummaa Waaqayyoo kan samii fi tajaajila iddoo aarsaa isaa dhiyeessuudha. Ajajni mana qulqullummaa safaruuf kenname (²¹ ) beekumsa amala taatee xumura yeroo raagaa keessatti raawwatamu argachuuf barbaachisaadha, akkasumas jechoota, "Yeroo sana iddoon qulqullummaa ni qulqulleeffama," jedhaniif ibsi akka kennamuuf gargaara.

GSAM 194.4Hubadhaa, ergamaan labsii yeroo kanaa samii irraa dhufe, hojiin isaas osoo hin xumuramin dura, ummata deebisee barsiisuuf aangoo kenna. Ergaan sun, kanaafuu, kan gaaffii iddoo qulqullummaa ibsuuf, warra abdii kutataniif abdii deebisuuf, akkasumas yeroo wal fakkaatutti "shomboqqoo," yookiin "ulee," yookiin seera, kan ummanni Waaqayyoo ittiin sadarkaa naamusaa isaanii fuuldura isaa qorachuu danda'an kennuuf dhufu, salphaatti kan mul'atu mallattoo samii irraa kan madde, kan nama irraa kan madde miti jedhu qabaachuu qaba.

GSAM 195Loogiin Uummata Bira Ga'uuf Karaa Cufe

GSAM 195.1Loogiin barumsa dhufaatii irratti ture uummataaf danqaa ce'uun baay'ee rakkisaa ta'e ture; sababa abdii kutannaa sanaa ifa ifaa fi qajeelaa malee irra deebi'anii barsiisuuf yaaluun bu'aa hin qabu ture. Amantoonni Adveentistii mataan isaanii, uummanni sirriitti barsiifamuu isaa dura, lubbuun isaanii ajaja samii haaraadhaan onnachiifamuu qaba ture; kun immoo akkamitti raawwatama? Kun ogummaa namaatiin qofa hojjetamuu danda'aa? Yookaan warri sochii darbe keessatti hojii gadi fagoo Hafuura Waaqayyoo muuxatan, yaada namaatiin qofa quufuu danda'uu? Wanti hojii "ergaa malaa'ikaa sadaffaa"²² fakkaatu malee tokkoon, jeequmsa isaan keessa jiran irraa isaan baasuu hin danda'u ture; kunis tarkaanfii tarkaanfiidhaan, akka isaan fudhachuu danda'anitti, sirriitti kan jalqabame yoo ta'u, ragaalee amansiisoo ta'an kan madda isaa samii irraa akka ta'e agarsiisan of keessaa qaba ture.

GSAM 195Akkuma Hoolaa Tiksee Malee

GSAM 195.2Kunoo, qaamni guddichi dhufaatii, karaa tokkoon, akka hoolota tiksee hin qabneetti ture; isaan keessaa kumaatamaan lakkaa'aman torban muraasa dura waldaalee fi amantaawwan hundarraa of addaan baasan, qaamni nam-tolchee kamiyyuu nageenya hafuuraa isaaniif itti gaafatamummaa hin qabu ture. Gorsitoota lafa kanatti amanuu danda'an hin qaban turan; amantaan isaanii Waaqayyo qofa irratti ture.

GSAM 195.3Haa ta'u malee, wanta tokko irratti amantaa guutuu qabu turan, kunis isaaniif akka buufataa bidiruu ture—labsi yeroo sirrii ture.²³ Garuu akka ummataatti haala keessa turan kan, yoo Waaqayyo isaan hin qajeelchuu fi hin eegne ta'e, ibsa sobaa fudhachuuf, yookaan "obsa" dhabanii amantaa muuxannoo isaanii isa darbe irratti qaban dhiisuuf saaxilaman turan. Kana namoonni tokko tokko raawwatan; warri kaan immoo, ija amantiitiin isa lubbuun isaanii jaallatu irratti qabanii, cimanii gaafatan, "Eegduu, halkan hoo? Eegduu, halkan hoo?" Eegduun sunis, "Ganamiin ni dhufa, halkanis akkasuma; yoo gaafachuu barbaaddan, deebi'aa, kottaa," jedhe.²⁴

GSAM 196J. N. Andrews Waa'ee Abdii Kutannaa

GSAM 196.1Paastarri J. N. Andrews, nama muuxannoo kana bara 1844 keessa darbe, abdii kutannaa sana akkana jedhee dubbata:—

GSAM 196.2"Warri bara 1843 fi 1844 Gooftaa eegan abdii kutaniiru. Dhugaan kun namoota baay'eedhaaf ragaa kana hunda kufaa jechuuf sababa gahaa dha. Abdii kutuu sana ni fudhanna, garuu kun hojii kana keessatti harka Waaqayyoo kufaa jechuuf sababa sirrii ta'uu isaa fudhachuu hin dandeenyu. Waldaan Yihuudotaa yeroo hojiin Yohannis Cuuphaa xumuramu, Yesuus akka Masiihii waadaa galameetti of mul'isetti abdii kutaniiru. Bartoonni isaatti amananiis yeroo inni kan isaan Israa'el oolchu jedhanii eegan harka hamoon qabamee ajjeefame baay'ee gaddanii abdii kutaniiru. Ka'umsa du'aa isaa boodas, yeroo inni mootummaa deebisee Israa'eliif akka hundeeffatu eeganitti, gara Abbaa isaatti deebi'aa jiraachuu isaa fi isaan yeroo dheeraadhaaf rakkinaafi dhiphina keessatti akka dhiifaman yeroo hubatan abdii kutuu malee filannoo biraa hin qaban turan. Garuu abdii kutuun, Waaqayyo ummata isaa geggeessuu keessatti harka hin qabu jechuu miti. Dogoggora isaanii sirreessuuf isaan geessuu qaba, garuu amantii Waaqayyotti qaban akka dhiisan isaan geessuu hin qabu. Ijoolleen Israa'el gammoojjii keessatti abdii kutaniif, yeroo baay'ee geggeessummaa Waaqayyoo haalaniiru. Isaan fakkeenya akeekkachiisaa nuuf ta'aniiru, akka nuti fakkeenya amantaa dhabuu isaaniitiin hin kufneef."²⁵

GSAM 196Dhugaan Cuuphaa Jaalala Dhabuu Qaba

GSAM 196.3²⁶Dhugaa barbaachisoo karaa jaallatamaa hin taane keessa, kan fudhachuufi ajajama isaanii kabajuun fannoo ta'u keessatti kaa'uun karoora Gooftaa fakkaata. Kun keessattuu guyyoota dhumaa kanatti dhugaadha. Phexros, yeroo xumurri waan hundumaa "dhiyaatu," fi yeroo "murtiin" "mana Waaqayyootti jalqabu" sana ilaalchisee dubbachaa akkana jedha, "Jaalatamoonni, qormaata ibiddaa isin qoru ilaalchisee, akka waan waan haaraan isin irra ga'eetti akka isin hin dinqisiifne; garuu akkuma isin dhiphina Kiristoos keessa hirmaattota taatanitti gammadaa; yeroo ulfina isaa mul'atu, isinis gammachuu guddaan akkasuma gammachuu danda'uuf. Maqaa Kiristoosiif yoo arrabamtan, isin barakummaa qabdu; sababni isaas hafuurri ulfinaa fi kan Waaqayyoo isin irra jira; gama isaaniitiin isaarratti hamaa dubbatama, gama keessaniitiin garuu ulfinaafama."²⁷

GSAM 197.1Yeroo dhugaan fudhatama dhabuun isaa beekamu, isa fudhachuun amantii uummataa hordofuu qofa caalaa ayyaana guddaa barbaada. Warri fakkeessitoonni munaafqaanoon dhugaa gocha barbaadu, kan akka bishaan yaa'u mormuun qilleensa mormuunis dura bu'uu, fudhachuuf kaka'umsa guddaa hin argan. Kanaafuu dhugaan warra amanamoo, qulqulluu garaa, dhugaa jaallattootaafi warra yaada sammuu isaaniitiin jiraataniif qormaata ta'a.

GSAM 197.2Kanaan dura raagni sochii dhufaatii abdii kutannaa akka fidu agarsiifneerra. Sunis dhufe; kanaafuu, kunuunsa Waaqayyootiin, ergaa sana fudhachuun fannoo mataa isaa qaba ture.