Boqonnaa 6 — Ergaa fi Ergamoota

GSAM 108.1Mul'aticha barreessi, gabateewwan irratti ifa godhi, kan dubbisu akka fiiguuf. Sababni isaas mul'atichi yeroo murtaa'eef turee, garuu dhuma irratti ni dubbata, sobas hin ta'u. Yoo turte illee isa eegi; sababni isaas dhugumatti ni dhufa, hin turu.¹

GSAM 108.2"Ani ergamoota biraa kan biraa samii gidduutti balali'u, wangeela bara baraa warra lafa irra jiraataniif, saba hundaaf, gosa hundaaf, afaan hundaaf, fi ummata hundaaf lallabu qabate arge; sagalee guddaanis akkana jedhuun lallabaa ture, Waaqayyoof sodaa, isaafis ulfina kennaa; sababni isaas sa'aatiin murtii isaa ga'eera: isa samii, lafa, galaana, akkasumas burqaa bishaanii uume sanaafis gadhiisaa."²

GSAM 108.3Warri labsii dhufaatii sana kennan, "mul'anni" kun yeroo "murtaa'e" isaa kan raajicha Habakkukiin eerame, mul'atoota raajii Daani'eel fi kan Kitaaba Mul'ataa of keessatti hammate jedhanii amansiisu turan. Isaanis kana kaartaawwan raajii isaanii irratti ibsa ifa ta'een kaa'uun, namni hiika isaa dubbisu dhugumaan "fiiguun" odeeffannoo sana warra kaanitti dabarsuu akka danda'u taasisan.

GSAM 108Ergaa Ifa Ta'e

GSAM 108.4Lallabni ummata Awantiistii sun salphaatti beeksisa Poolos Filiiks dura, "Qajeelummaa, of-qusannaa, fi murtii dhufu;" jedhee lallabe hin turre; akkasumas ibsa Maartiin Luuter, erga hiikkaa Macaafa Qulqulluu xumuree booda, yeroo du'a isaa dura xiqqoo, akka jedhanitti, "Murtiin fagoo akka hin jirre nan amana; eeyyee, Gooftaan mataan isaa waggaa dhibbaa sadii caalaa turuu akka hin dandeenye," jedhe sana hin turre." Akkasumas ibsa Joon Weesliin yeroo inni "waggaa dhibba keessatti bara kumaa jalqabamuu danda'a natti fakkaata" jedhe hin turre. Aventistoonni ergaa Mul'ata 14:6, 7 keessatti mallatteeffame, "Sa'aatiin murtii isaa ga'eera," fi iyyannoo Mul'ata 10:6, "Yeroon ammaan booda hin jiru," akka kennan himatu turan. Raagni akkasii labsii taatee "dhufuuf" jiru, kan "waggaa dhibba sadii keessatti" yookaan "waggaa dhibba tokko keessatti" dhufu, osoo hin taane, yeroo murtaa'e keessatti, "dhufeera" jedhuun raawwatamuu qaba. Ergaan akkasii, murtaa'ina raagaawwan armaan olii gaafatan qabuun, ummata Adveentistiitiin addunyaa guutuuf labsame.

GSAM 109Murtii Yeroo Dhufaatii Kiristoos

GSAM 109.1Yeroo ergaan kun jalqaba labsame, gareen amantii Kiristaanaa hundi murtiin yeroo dhufaatii Lammaffaa Kiristoos akka raawwatamu amanaa ture. Kanaafuu, ummanni haala akkasii keessa jiru, ilaalcha kana qabaatee, ergaa yeroon murtii ga'uu isaa lallabuun, dirqama dhufaatii Lammaffaa Kiristoos lallaba ture. Dhugumatti, wanti ergaa sanaaf humna kenne, fi ummata haalaan kakaase, labsii yeroo murtaa'eeti. Jalqaba irratti, xumurri addunyaa yeroo "waggaa Yihuudotaa" 1843 keessa akka dhufu, fi kunis yeroo Bitootessa 21, 1843 fi Bitootessa 21, 1844 gidduu jiru keessatti akka hammatame dubbatan. Yeroon kun erga darbee booda, Iyyannoo Halkan Walakkaa kan bara 1844 keessatti guyyaan murtaa'aan yeroo raagaatiif xumuraaf kaa'ame akka ture baranna. Kunis guyyaa kudhanffaa ji'a torbaffaa Yihuudotaa kan Onkoloolessa 22, 1844 wajjin walsimu ture.

GSAM 109Lakkoofsa Guyyoota 2300

GSAM 109.2Bu'uurri yeroo sanaa—1843—guyyoota kuma lamaa fi dhibba sadi kan Daani'eel 8 keessa jiran turan. Akka jedhamutti, "guyyoonni" kun raajiiwwan bineensonni mootummaawwan bakka bu'uuf filataman waliin walqabatan waan ta'eef, akkuma hiika Gooftaan yeroo mallattoo seera Lakkoofsa 14:34 fi Hezekiyel 4:5 keessatti kennameen, "guyyoonni" waggoota bakka bu'uuf akka mallattootti itti fayyadamuun qaba. 6; akkasumas torbanootni torbaatamaan—guyyoota 490—kan Daani'eel 9 kutaa jalqabaa guyyoota kuma lamaa fi dhibba sadii ta'uu isaanii, fi yeroon lamaanuu waliin jalqabamuu isaanii. Taateen Daani'eel 9 keessatti ibsame, kan jalqaba torban torbaatamaa sanaa agarsiisu, "ajajni Yerusaalem haaromsuufi ijaaruuf bahe" dha. Ajajni sun waggaa torbaffaa Artaxerxes Longimanus, bara 457 K.D. keessa, akka Izraa 7 keessatti galmeeffametti bahe.

GSAM 110.1Kun guyyaa dhugaa jalqaba torban torbaatamaatiif ta'uun isaa, torban jaatamii sagal qofa—waggoota 483—bara 457 Dh.K.D. irraa eegalee, yookaan bara 27 L.D.tti, Kiristoos Yohannisiin cuuphamuun tajaajila isaa jalqabuu isaatiin mirkanaa'eera; yeroo sanattis, "Yeroon guutameera,"³ fi kkf jedhe. Tajaajilli Kiristoos bara 27 L.D. jalqabamuu isaa, waggaa sadii fi walakkaa booda, "torban [torbaatamaffaa] keessa [gidduutti]," fannoo irratti rarraafamuu isaa, hojii addaa warra Yihuudota gidduutti raawwatame kan bara 34 L.D.tti xumuramuun, fi dafanii amanan Saawul, ergamaa warra al-Yihuudotaa ta'uun isaa, torbanootni torbaatamni guyyaa sanaatti akka xumuraman, kanaafuu isaan bara 457 Dh.K.D. jalqaban ta'uu isaanii mirkaneesse. Akka armaan gadiitti shallaganiiru: 2300 irraa 457 hir'isi, 1843 hafu. Waggoonni 457 Kiristoos dura waan turaniif, xumura guyyoota 2300f gara xumura bara 1843tti geeffamna.

GSAM 110Waan Mormitoonni Amanan

GSAM 110.2"Ragaaleen dhugaa jiran kanneen garee mormitoota isaa keessaa dhufan ragaa sadarkaa olaanaa ta'anidha" jedhamee dhugaan dubbatameera. Mormitoota ergaa dhufaatii keessaa tokko illee murtii qorannoo ummata Gooftaa dhufaatii Kiristoos dura kan raawwatamu ta'uu isaa hin akeekin; garuu qabxii kanarratti Adventistoota wajjin walsimsiisanii yaadu. Ragaa yaada kanaaf, mormitoota beekamoo lama irraa waan kaafnu jira.

GSAM 110.3Obbo N. Kolver, bara 1842tti Boosten keessatti Mana Sagadaa Daandii Maarlborootti Adventistoota mormuun yeroo lallaban akkas jedhan:—

GSAM 111.1"Yoo guyyoonni kun waggoota ta'an, addunyaan bara 1843tti ni xumurama; mucaan mana barumsaa kamiyyuu kana arguu danda'a; sababni isaas yoo 490 du'a Kiristoosiin xumurame, guyyoonni 2300 ammoo bara 1843tti xumuramu; addunyaanis xumuramuu qabdi, yoo taateen biraa tokko akka jiru agarsiifamuu baate malee, akkamitti akka ta'u ammoo ani hin arganu."

GSAM 111.2Piroofeesar Istuwaart, yeroo sanatti, akkas jedhe:

GSAM 111.2"Dhugaa addaa dha, hiiktonni addunyaa Ingiliffaa fi Ameerikaa hedduun waggoota dheeraadhaaf, guyyoota kitaabota Daani'eel fi Mul'ata keessatti eeraman akka mallattoo waggootaatti fudhachuu baraniiru. Madda aadaa waliigalaa, yoo ani jechuu danda'e, addunyaa guutuu keessatti beekamuutti dhihaatu kana hordofuun naaf ulfaateera."

GSAM 111Ragaa Piroofeesar Buush

GSAM 111.3Piroofeesar Buush akkas jedhan: "Namni kamiyyuu Obbo Miilar yaada isaa kan yeroo irratti yoo haleele, kutaa isaa isa jabaa irratti isa haleela. Yeroon isaa sirriidha; garuu taatee mudatu irratti dogoggoreera." Buush dhufaatii Kiristoos dura addunyaan guutuun gara amantii akka deebitu kan amanan turan. Yaadrimeen isaanii kunis bara kumaa (millennium) bara 1844 akka jalqabu ture.

GSAM 111.4Tajaajiltoonni amantii dhufaatii, haasaa isaanii ifaa keessatti, seenaan addunyaa saba adda addaa haala fakkii Daniyel 2 keessatti agarsiifame sana keessa akka jiran kan mul'isu ture: yeroo dhagaan miila fakkii sanaa rukutu, fi Waaqni samii mootummaa isaa dhaabu; akkasumas boqonnaa 7ffaa keessatti, yeroo "mootummaan, abbaanummaan, fi guddinni mootummaa samii guutuu jala jiru qulqulluuwwan Waaqa Ol'aanaatiif kan kennamu" jedhu. Akkasumas mallattooleen—kan uumamaa, siyaasaa, fi naamusaa—sirriitti akkuma Kitaabni Qulqulluun yeroo Gooftaan mul'achuuf jedhu mul'achuuf raagan ta'uu isaanii hubachiisaniiru.

GSAM 111Dinqiiwwan Samii Keessatti

GSAM 111.5Gooftaan karaa Yo'eel raajichaatiin akkas jedha: "Ani samii fi lafa irratti dinqisiisoo nan agarsiisa, dhiiga, ibidda, fi utubaawwan aaraa. Guyyaa guddaa fi sodaachisaa kan Gooftaa dhufuu isaa dura, aduun dukkanaatti ni jijjiirama, jiini immoo dhiigaatti."⁴ Warri Adventistii, ifni samii (aurora borealis) kan jaarraawwan darban keessa mul'atu (kan yeroo baay'ee ibsaa kaabaa jedhamu) "ibiddaafi utubaalee aaraa" kan ibsa raajichaa guutu ta'uu isaa amanuun barsiisaniiru; akkasumas odeeffannoo seenaa irraa argame isa gaarii (akka ragaatti Ensaayikilopeediyaa Edinburg fayyadamnee) irratti hundaa'uun, yeroo kana dura yeroo baay'ee kan hin mul'anne ture.

GSAM 112.1Kanaafuu, yeroo ergaan dhufaatii Gooftaa saffisaa ta'e kutaalee lafaa fagoo jiraniitti deemaa turetti, mallattooleen samii keessatti mul'atan dhugaa sanaaf ragaa ta'anii, xiyyeeffannoo namootaa harkisan.

GSAM 112.2Amajjii 25, 1837, agarsiisni ifa aurora borealis baay'ee dinqisiisaan mul'ate, kunis sammuu namoota hedduu kallattiidhaan gara raaga raajicha Yo'eel kan waa'ee guyyaa guddaa Gooftaa dura ta'uutti geessaa jiru fakkaata ture. Ibsi mul'ata kanaa kan itti aanu gaazexaa 'New York Commercial Advertiser' kan Onkoloolessa 22, 1839 maxxanfame irraati. Kunis sirriitti mul'ata barreessichi Viiktar, Kaawuntii Oontaariyoo, N.Y. keessatti arge wajjin walsima.

GSAM 112Ifa Bobeessaa Bara 1837

GSAM 112.3Galgala Amajjii 25, 1837, akkuma dubbistoonni keenya shakkii malee yaadatan, kutaalee biyyattii adda addaa keessatti agarsiisni waanuma sanaa [hiikni isaas ifa samii (aurora borealis)] dinqisiisaan ture. Bakka lafti cabbiin uwwifametti, mul'anni sun haala kanaan dura argamee hin beekneen guddaa fi 'sodaachisaa' ture. Bakka tokko kan gaara biratti argamu, namoonni mul'ata sana argan akka nutti himanitti, 'dambalii ibiddaa gaara irraa gadi yaa'u' fakkaata ture. Akkasumas, hanga hubatametti, cabbiin lafatti uwwise akka ibidda dhiiga waliin makameetti mul'ataa ture, yeroo sanatti samiin (akka Ergamichi jedhutti) 'ibiddaan gubachaa' akka ibsa raagaan guyyaa dhumaatiif kennameetti baay'ee waan fakkaatuuf namoonni baay'een dinqisiifataniiru; Ijoolleen isa argu sodaatanii, kun dhufaatii murtii laata jedhanii gaafatan; beeyladoonnis illee sodaa guddaa mul'atuun hollatan."

GSAM 113.1Mallattoon raajicha Yo'eel kun Ameerikaa keessatti qofa hin mul'anne; barumsi dhufaatii Gooftaa Biriiteen Guddittii keessatti beekamtii argachaa yeroo turetti, mallattoon walfakkaataan sun biyyattii sana keessatti samii irratti mul'ifame. Gaazexaan 'New York Commercial Advertiser' kan Onkoloolessa 22, 1839, waan ajaa'ibaa halkan Fulbaana 3 biyyattii sana keessatti mul'ate ilaalchisee gaazexoota Landan irraa kan armaan gadii waraabee baaseera:—

GSAM 113Aurora kan bara 1839

GSAM 113.2"LANDAN, Fulbaana 5.—Kamisa galgala sa'aatii kudhaniifi kaleessa ganama sa'aatii sadii gidduutti, samii keessatti mul'atoota addaa dinqisiisoo kana keessaa kanneen waggoota hedduuf hin mul'anne, urjiiwwan kufaniifi ifa kaabaa, fakkeenya baay'ee ajaa'ibaa ta'een mul'ataniiru. Mul'anni jalqabaa taatee addaa kanaa sa'aatii kudhan dura daqiiqaa kudhanitti ture, yeroo ifni diimaa laafaa, kan akka aaraa fakkaatu, kutaa kaabaa walakkaa samii irraa ol ka'ee suuta suutaan gara gidduu samiitti babal'ate; sa'aatii kudhaniitti yookaan daqiiqaa kudha shan booda, guutummaan isaa, baha irraa gara dhihaatti, haguuggii ifaa guddaa tokko ta'e. Bifti isaa baay'ee nama sodaachisa ture, akkuma ibidda rifaasisaa uumamuutti ture. Ifni sun baay'ee jijjiiramaa ture; yeroo tokko kufaa jiraachuu fakkaatee, battalumatti ifa cimaadhaan ol ka'e. Aara tuuta tuutaan kan of keessatti makame, kan irra deddeebi'ee maramaa ture ni mul'ata ture, akkasumas nama isa argu hundi akka 'ibidda guddaa' ta'etti amanee fakkaata ture.

GSAM 113.3"Rakkina magaalaa guddaa ture; namoonni kumaatamaan lakkaa'aman gara kallattii balaa hamaa yaadameetti fiigaa turan. Konkolaattonni bishaanii buufataalee ittisa ibiddaa kanneen Daandii Beeker, Daandii Faariingidan, Daandii Waatliing, Daandii Waaterloo, akkasumas kanneen buufataalee lixa Landan jiran—dhugumatti, konkolaataan bishaanii Landan keessa jiru hundi—fardaan harkifamee humna idilee ol ta'een gara 'bakka balleessaa' jedhamee yaadameetti fiige; kana hordofuunis gaalchoonni, namoonni farda yaabbatan, fi tuutni namootaa guddaan hordofan. Dogoggorri kun osoo hin beekamin dura konkolaattonni ibidda dhaamsan tokko tokko hanga High Gate fi Halloway [naannoo maayilii afurii] ga'anii turan. Mul'anni kun sa'aatii lamaa ol ture, ganama itti dhiyaatutti immoo agarsiisni isaa baay'ee dinqisiisaa ta'e.

GSAM 114.1"Ganama sa'aatii lamaatti mul'anni kun agarsiisa baay'ee miidhagaa fi ibsuuf baay'ee ulfaataa ta'e agarsiise. Landan guutuun akka ifa guyyaa walakkaa ifee ture, qilleensi isaas haala addaan ifa ture. Yeroo sanaan, walakkaan samii kibbaa, duumessi irraa kan hin haguugamne ta'us, baay'ee dukkanaa'aa ture; garuu urjiileen lakkoofsa hin qabne miidhagummaan ifu turan. Gama samii faallaa sanaa garaagarummaa addaa garuu dinqisiisaa ta'e agarsiisa ture; baay'ee qulqulluu fi ifni isaas baay'ee cimaa ture; urjiiwwan kufan walirraa hin cinne, kanneen ifa adda addaa qaban turan—akka waan gidduu samiitti uumamanii, hanga dhohuutti fakkaatanii babal'atanitti mul'atu turan. Mul'anni isaa nama hawwata ture. Urjiiwwan xixiqqoon lakkoofsa hin qabne daangaa argaa irraa babal'atanii, saffisa ijaan hordofuu hin dandeenyeen gara lafaatti siqan; akkasumas dhohuu fakkaatanii, aara diimaa dukkanaa'aa walakkaa samii guutuu irratti facaasan. Halluuwwan isaanii baay'ee ajaa'iba turan.

GSAM 114.2"Sa'aatii lamaa fi walakkaa irratti mul'anni sun gara dukkanaatti jijjiirame, dukkanni sun yeroo bittinnaa'u, samii gubbaatti sabbata Waaqayyoo ifu, fi naannoo daangaa dukkanaa kutaa biyyattii kibbaatti haguugaa ture irratti mul'ate. Sana booda yeroo gabaabaa keessatti, utubaaleen ifa meetii fakkaatu isarraa babal'atan. Isaan haala ajaa'ibsiisaa ta'een guddachaa, hurrii diimaa yeroo sanatti uumame keessatti walitti makamuun, yeroo guutummaatti ol guddatan mul'anni sun tilmaama namaa hundaa kan hin geenye ture. Urjiileen kallattii hundaan fiiguu fi hanga sa'aatii afuriitti itti fufanii, yeroo sanatti hundi isaanii badanii jiran."

GSAM 114Mul'atawwan Addaa Aduu Keessatti

GSAM 114.3Yeroo lallabdoonni lubbuun jiran dhugaa dhufuu Gooftaa ibsaa turanitti, dinqiiwwan hedduu fi adda addaa samii keessatti kutaalee addunyaa garaagaraa keessatti mul'ataniiru. Isaan kanarraa, bakka keenyaan kan ibsamuu danda'u mul'ata aduu Noorwiich, Ingilaand keessatti, Mudde bara 1843 keessa mul'ate qofa. Waan walfakkaataan Niwuu Heeven, Konneektikat keessatti Fulbaana 9, 1844, guyyaa walakkaa duraafi booda sa'aatii lamaaf ta'ee, namoota kumaatamaan lakkaa'amaniin argeera.

GSAM 115Mul'ata Aduu kan Ajaa'ibaa

GSAM 115.1Geengoon xiqqaan keessaa aduu bakka bu'a. Halluun isaa burtukaana ifaa ture. Kutaan alaa geengoo lamaanii kan aduu irraa fageenya wal hin qixxaanneen argamanii fi naannoo isaa maranii, halluu walfakkaataa qabu fakkaata; garuu kutaan keessaa geengoo kanaa keelloo dukkanaa'aa ture, samiin geengoo sana keessa jirus bifa magaala dukkanaa'aa fakkaata, akkasumas geengoonni gurguddoon sadii aduu keessaa fi jala darbu, ifa addaa calaqqisu fakkaatu turan.

GSAM 115.2Waa'ee taatee Ingilaand keessatti mudate kanaa, xalayaa E. Lloyd, Landan irraa ga'e kan Amajjii 3, 1844 keessatti akkas jedhu dubbifna:—

GSAM 115.3"Magaalaa Norwich fi naannoo isheetti jiraattota gurguddoon kan argame, mallattoon aduu dinqisiisaan, kan Ingilaand keessatti kanaan dura argamee hin beekne tokko ture. Kun ji'a Muddee darbe, naannoo sa'aatii 12:00 guyyaa walakkaa irratti mul'atee, sa'aatii lamaaf ture. Jiraattota naannoo sanaa baay'ee naasise. Kun kan ta'e, obbolaan Winter, Burgess, fi Routon magaalaa sanatti tajaajila isaanii osoo hin jalqabin dura ture. Kunis dhugaa sanaaf karaa qopheessaa fakkaata, kanaafuu isaan achitti milkaa'ina gaarii argatan."

GSAM 116.1Gabaasni mul'ata kanaa akka inni Niiw Haaven, Konneektikat keessatti mul'atetti, barruu 'Midnight Cry' kan Onkoloolessa 10, 1844 bahe keessatti kennameera, kunis barruu 'New Haven Palladium' kan Fulbaana 10, 1844 irraa fudhatame. Gabaasa barruu 'Cry' keessa jiru keessatti gulaalaan akkas jedha, "Filoosoofariin tokkollee sababa mul'ata kanaa kan ofii isaatti amansiisu ibsuu hin dandeenye."

GSAM 116.2Gabaasni mul'ata kanaa kan New Haven, Conn., Fulbaana 9, 1844, aduu wajjin walqabatee mul'ate, akkasumas gaazexaa Hartford Courant kan Fulbaana 12, 1844 keessatti maxxanfamee ture, akkas jedha:—

GSAM 116.3"Geengoonni aduu naannoo Wiixata, Fulbaana 9, 1844, guyyaa walakkaa duraafi booda sa'aatii lamaaf mul'atan, lammiilee keenyaan fedhii guddaan akka waliigalaatti ilaalamanii, akkasumas mul'atawwan gosa kana fakkaataniifi sababa isaanii ilaalchisee beekumsa caalu argachuuf fedhii hubannaa qabu kakaasaniiru.

GSAM 116.4"Geengoon aduu kun yeroo turuutiin adda ture, akkasumas carraawwan ilaaluuf mijaawaa ta'an kenneera. Naannoo guyyaa walakkaa, irra caalaatti geengoo guutuu lama of keessaa qaba ture; inni tokko bal'inni isaa digirii naannoo afurtamii shaniitti kan tilmaamamu yoo ta'u, aduu gidduu isaa irraa marsee ture, inni kaan immoo bal'inni isaa digirii torbaatamii lama kan ta'e yoo ta'u, giddugaleessi isaa zenitii irra ture, naannoon isaa immoo aduu keessa darbu ture. Geengoon xiqqaan sun elipsii dheerinni isaa guddaa ta'ee fi fageenyi giddugaleessaa isaa xiqqaa ta'een waliin ture. Kallattiidhaan aduu faallaatti, fi zenitii irraa digirii soddoma ja'a gara kaabaatti, geengoonni gurguddoon lama kan daayameetira walfakkaataa qaban yookaan kan walfakkaatu ta'an, geengoo sana gidduun wal qaxxaamuran; bakka wal qaxxaamuranittis iddoo ifaa mul'atu uuma, kunis akkuma ifa geengoo ifaa sadii walitti dabalamee uumamu sana ture. Geengoon aduu marsu kun yeroo baay'ee halluuwwan sabbata Waaqayyoo ifa fi bareedina guddaan agarsiisa ture. Geengoonni kaan adii fi ifa gadi aanaa kan qaban turan, sababni isaas aduu irraa fagaatoo turan. Haa ta'u malee, kutaaleen geengoo xixiqqoon, halluuwwan pirizmaatikii [sabbata Waaqayyoo] qaban, yeroo adda addaatti, bahaas ta'e dhihaatti mul'atanii turan.... Caaseffamni walfakkaataan akkasii seera uumama haaloowwanii to'atu tokko irratti hundaa'uu qaba; garuu amalli seera kanaa guutummaatti hin ibsamne.... Sababni isaa kan geengoo aduu marsu waan sabbata Waaqayyoo uumu wajjin hamma tokko walfakkaatuuf, uumama isaa ibsuun rakkina guddaa hin qabu; garuu, geengoo naannoon isaa giddugaleessa aduu keessa darbu kanaaf madda isaa ibsuun caalaatti rakkisaa ta'ee argameera."

GSAM 117Dinqiiwwan Raagii Macaafa Qulqulluu Guutan

GSAM 117.1Dinqiiwwan samii irratti mul'atan kana Ingilaandii fi Ameerikaa keessatti akkamitti itti fayyadaman ilaalchisee, kitaaba 'Exposition of the Twenty-fourth of Matthew' kan Sylvester Bliss jedhamuun barreeffame, kan bara 1843 magaalaa Boosten keessatti maxxanfame dubbisuudhaan barachuu dandeenya. Inni seenaawwan armaan olii keessaa muraasa erga waraabee booda, akkas jedha:—

GSAM 117.2"Kanaafuu, 'mallattooleen gurguddoon' fi 'wantoonni nama sodaachisan' kanneen Kitaabota Qulqulluu dhugaa keessatti raagan, akkuma warra Fayyisaa dhufuu isaa dura akka ta'an ibsan sanaa guutamanii jiru fakkaatu.

GSAM 117.3"Akkuma mukkeen baala baasuun mallattoo bonaa ta'e, akkasumas mallattooleen kunniin yeroo guutaman Kiristaanonni dhufaatiin Kiristoos dhiyoo, balbala bira ga'uu isaa beekuu qabu. Kun beekuuf eeyyama qofa osoo hin taane, Fayyisaa keenyaan beekuun isaaniif ajajameera."⁵

GSAM 117ERGAMOOTA

GSAM 117.4Erga amaloota ijoo ergaa dhufaatii lammaffaa akkuma jalqaba labsameetti xiyyeeffannoo itti goonee booda, namoota labsii guddaa kana keessatti gahee olaanaa taphatan muraasa eeruun nama hawwata. Warra biyya alaa keessatti yeroo sana tajaajiltoota dandeettii guddaa qaban keessaa iyyicha kaasaniif maqaa baay'ee duraan kennineerra. Amma immoo warra Ameerikaa keessatti dursaa turan, warra Gooftaan ba'aa hojii kanaa isaan irratti fe'e irratti yoo xiyyeeffanne, kunis sochiin kun dhugumatti harka Gooftaatiin kan gaggeeffame ta'uu isaa caalaatti agarsiisuuf gargaara.

GSAM 118Wiiliyaam Miilar

GSAM 118.1Jalqaba dhimma Wiiliyaam Miilar ilaalla, inni sochii dhufaatii Yunaayitid Isteetis keessatti baay'ee beekamaa waan tureef, namoota baay'ee biratti sochiin kun maqaa "Miilarizimii" jedhamuun qofa beekama.

GSAM 118.2Wiiliyaam Miilar Guraandhala bara 1782 keessa magaalaa Piitsfiild, Maasaachuuseetsitti dhalate. Ijoollummaa isaa isa jalqabaa keessatti, mallattooleen humnaa fi sochii sammuu idilee ol ta'an mul'ataniiru. Waggoota muraasa booda, mallattooleen kun namoota isaa wajjin jiraataniif caalaatti mul'achaa dhufan. Qaama jabaa, sammuu sochii qabuufi uumamaan guddate, akkasumas amala gaarii hin qeeqamne qaba ture. Mana barumsaa naannoo keessatti carraa murtaa'e waggoota muraasaaf qofa argatee utuu jiruu, beekumsi isaa kan barsiisota yeroo sanaa caalu akka ta'e waliigalaan fudhatama argatee ture.

GSAM 118.3Obbo Miilar bara 1802tti fuudhanii, Pooltnii, Vt. keessa qubatan. Namoonni yeroo isaan gara Pooltnii godaananii kaasee wajjin walitti dhufeenya qaban, fi gargaarsa jireenya lafaa isaaniif baay'ee gargaaran, yaada shakkii fi tiyoorii Diizimii irratti garmalee amantaa qabu turan. Isaan namoota amala gadhee qaban turan miti, garuu akka gareetti lammiilee gaarii, yeroo baay'ee amala ulfina qabu, gara laafeyyii fi gaarummaa qaban turan. Haa ta'u malee, isaan Macaafa Qulqulluu akka ulaagaa dhugaa amantaatti ni mormu turan, akkasumas mormiin isaanii kun yaada barreeffamoota Voolteer, Huum, Voolnii, Peen, Iitaan Aleen fi warra kaan irraa argamuun akka amansiisaa ta'u gochuuf yaalu turan. Obbo Miilar hojiiwwan kana of eeggannoodhaan qo'atee, dhumarratti ofii isaa akka nama Diizimiitti amanuutti ifatti labsate. Inni ofii isaatiin akka ibsetti, jireenyi isaa kan Diizimii kun, gara bara 1804 irraa eegalee waggaa kudha lamaaf ture.

GSAM 118.4Muudama kaapiteenii argachuun, bara 1810 waraana seene. Waraana irraa erga deebi'ee booda, bara 1812 keessa maatii isaa gara Loow Haampitan, Niiw Yoorkiitti geessuun hojii qonnaa jalqabe. Akka qonnaan bulaatti, dubbisuuf yeroo boqonnaa caalmaa qaba ture. Ilaalchi isaa kan Diizimii jireenya ammaatiin ol gammachuun akka jiru mirkaneessa akka isaaf hin kennine hubate. Awwaalaan ol wanti hundi dukkanaafi gaddisiisaa ture. Akka jecha isaatti:

GSAM 118.4"Guutummaatti baduun yaada nama qorraa fi rifaasisu ture, itti gaafatamummaanis hundumaaf barbadeessuu mirkanaa'aa ture. Samiin mataa koo irra akka naasii, lafti immoo miila koo jala akka sibiilaa naaf cimee ture. Jireenya bara baraa!—maaliidha? Du'aan immoo!—maaliif jira? Hangan yaaduun itti fufetti, mirkaneessa irraa fagaachaan deema. Hangan yaaduun itti fufetti, xumurri yaada koo caalaatti bittinnaa'aa deema. Yaaduu dhaabuuf yaaleen ture, garuu yaadonni koo to'atamuu hin barbaanne. Dhugumatti nan dhiphachaa ture, garuu sababa isaa hin hubanne.... Sana booda yeroma gabaabaa keessatti, tasa amalli Fayyisaa sammuu koo keessatti ifatti mul'ate. Uumamni gaarummaa fi gara laafummaa guddaa qabu, kan cubbuu keenyaaf ofii isaatiin kaffaluu fi kanaanis adabbii cubbuu irraa nu oolchu jiraachuu akka danda'u natti fakkaate. Battalumatti, uumamni akkasii hammam jaallatamaa akka ta'e natti dhaga'ame; akkasumas harka isaa keessatti of darbachuu fi araara isaatti amanuu akkan danda'u natti mul'ate."

GSAM 119Jijjiirama Wiiliyaam Miilar

GSAM 119.1Itti dabalees akkas jedhe:

GSAM 119.1"Macaafni Qulqulluun Fayyisaa akkasii isa ani barbaadu naaf agarsiisuu isaa argeera; akkasumas kitaabni hin wahayyofne tokko akkamitti seerawwan fedhii addunyaa kufteef sirriitti ta'an akkanaa uumuu akka danda'u na burjaajesse. Barreeffamoonni Qulqulluun Waaqayyo irraa mul'ata ta'uu qabu jechuu malee filannoo biraa hin qabun ture. Isaan gammachuu koo ta'an; Yesuus keessattis hiriyaa tokko argadhe.... Amma Macaafni Qulqulluun qo'annoo koo isa ijoo ta'e, dhugumatti gammachuu guddaan isa sakatta'e. Walakkaan isaa takkaa natti hin himamne ture. Maaliif duraan bareedinaa fi ulfina isaa akkan hin argin nan dinqisiifadhe, akkasumas akkamitti takkaa isa diduu akkan danda'e na ajaa'ibsiise."

GSAM 119.2Akkaataan Wiiliyaam Miilar Kitaaba Qulqulluu itti qo'atu ofii isaatiin akkas jedhamee ibsameera:

GSAM 119.2"Ilalcha koo durii hunda dhiisee, barruu qulqulluu barruu qulqulluudhaan sirriitti wal bira qabee madaaluuf, akkasumas qo'annoo isaa tartiiba qabuu fi qindaa'een itti fufuuf murteesse.... Yeroo hundumaa yeroon waan ifa hin taane argadhu, bartee koo kan ture kutaalee kitaabichaa kan walfakkaatan hundumaa wajjin wal bira qabanii ilaaluu ture; akkasumas, gargaarsa Kuruuden fayyadamee, barreeffamoota kitaaba qulqulluu hundumaa kanneen jechoota ijoo kutaa ifa hin taane keessatti argaman of keessaa qaban sakatta'eera.... Karaa kanaan, yeroo jalqabaaf Macaafa Qulqulluu dubbisu, waggoota lamaaf barumsa isaa itti fufuun, inni ofuma isaatiin hiikamaa ta'uu isaa guutummaatti amaneera.

GSAM 120.1"Yeroon akkasitti qo'achaa turetti, raajni darbe keessatti raawwatame, akkaataa itti raajni gara fuulduraa raawwatamu ittiin madaaluuf ulaagaa yoo ta'e, ilaalchi uummataa bulchiinsa hafuuraa Kiristoos—bara kumaa yeroo addunyaan xumuramu dura jiru, fi deebii Yihudootaa—jecha Waaqayyootiin kan hin deeggaramne ta'uu isaa hubadhe.... Macaafa Qulqulluu keessatti ifatti akka barsiifametti argadheera, Yesuus Kiristoos duumessa samii keessa, ulfina Abbaa isaa hundaan, deebi'ee gara lafa kanatti ni gad bu'a.

GSAM 120.2"Barruulee Qulqulluu qo'achuu keessatti gammachuu addaa, kan kanaan dura barsiisa isaanii irraa argamuu danda'a jedhee hin yaanne, natti dhaga'ame. Qo'annoo koo kan jalqabe yeroo dhufuu Fayyisaa beekuuf yaada tokko malee ture, jalqaba irrattis bu'aa irra ga'e amanuuf na rakkiseera; garuu ragaan jiru humna guddaan na tuqe, kanaafuu amantii koo mormuu hin dandeenye. Murtii kootti dhihaadheen, dhufaatii Fayyisaa eeguu, hordofuu fi kadhachuu jalqabe.

GSAM 120.3Ammas akkas jedha:

GSAM 120.3"Ani amane; yeruma sana illee, addunyaan akka amantuufi yeroo inni dhufu Abbaa Murtii fi Misirroo simachuuf akka of qopheessituuf, barumsa kana beeksisuun dirqama koo akka ta'e sammuu kootti naaf gale. Asitti seenaa bal'aa qormaata koo dheeraa fi cimaa keessa seenuun na hin barbaachisu. Wanti gahaa ta'u, waggoota muraasa booda, Hafuura Waaqayyoo, humna dhugaa, fi jaalala lubbuuwwaniitiin dirqamee fannoo koo fuudhee wantoota kana addunyaa du'aa fi baduuf jirtuuf labsuu akkan jalqabe dubbachuu qofa.

GSAM 120.4Obbo Miilar, akkuma namoota biyyoonni birootti ergaa kanaan kaka'an, jalqaba ergama isaa barruulee uummataa fi kitaabota xixiqqoo keessatti barreessuudhaan fi maxxansuudhaan raawwachuuf yaade. Yaada isaa jalqaba gaazexaa Baaptistii kan ta'e 'Vermont Telegraph', kan magaalaa Brandon, Vt. keessatti maxxanfamu irratti maxxansiise. Kunis bara 1831 ture. Bara 1832 keessa yeroo jalqabaatiif dhimma kanarratti ifatti dubbate. Walga'ii kana ilaalchisee akkas jedhe, "Gooftaan ayyaana isaa waldaa sana irratti dhangalaase, namoonni hedduunis lubbuu isaaniitiif fayyina argachuuf amanan."

GSAM 121.1Bara 1836tti, barumsi isaa barruulee ummataa yeroo sanaa tokko tokko keessatti maxxanfame. Ganna bara 1837-38 keessa, barumsi isaa paamfleetii ta'ee maxxanfame. Bara 1838tti barruun xixiqqaan lammaffaa fuula 204 qabu maxxanfame, barruu xixiqqaa kana keessattis Obbo Miilar aangoon Otoomaan bara 1839 yookaan 1840tti kufuu akka danda'u ibse. Barumsi isaa kan jalqabaa magaalota guguddoo kamiyyuu keessatti bara 1836tti ture. Sana booda magaalota Raandolf, Loowel, Girooton, fi Liin, Maasaachuuseets keessatti dubbate.

GSAM 121.2Hanga bara 1840tti Obbo Miilar mata duree dhufaatii Kiristoos kan dhihoo ilaalchisee haasawaa ummataa taasisuun kophaa isaanii turan. Bara sana keessa, tasa, namoonni dhibbootaan lakkaa'aman ergaa sana lallabuuf isaanitti makaman. Wanti jijjiirama guddaa kana fide boqonnaa itti aanu keessatti ibsama. Ganna bara 1839-40 keessa Obbo Miilar magaalaa Ekseeter, N.H. keessatti barumsa walitti aanu kennaniiru. Achitti yeroo jalqabaatiif Paastara J. V. Haayims, kan yeroo sana amantii sana fudhate, wal argan; guyyaa sanaa eegalees Paastara Miilar cinaa dhaabbatanii ergaa guddicha deebi'uu Isa Lammaffaa babal'isaa fi lallabaa cimaa ta'aniiru.

GSAM 121Yoshuwaa V. Haayims

GSAM 121.3Hojii guddaa kana keessatti hojjetaa cimaa kana ilaalchisee, seenaa jireenya isaa barreessee irraa waraabuun caalaa wanti gaariin nuti goonu hin jiru, inni akkas jedha:—

GSAM 121.4"Yoshuwaa V. Haayims Caamsaa 19, 1805, magaalaa Wiikfoord, R.I. keessatti dhalate. Abbaan isaa daldalaa Weesti Indiyaa ta'uun beekamaa ture, akkasumas miseensa Waldaa Iskooppaalii St. Paul's Wiikfoord keessatti nama beekamaa ture. Haati isaa amala gaarii fi jaalala Fayyisaadhaaf qabdu kan isheen gurra fedhii qabu kan ilma ishee keessatti naqxetti qabdi turte.

GSAM 121.5"Yaadni abbaa isaa ilma isaa, Yoshuwaa, tajaajila waldaa kiristaanaa inni ofii isaa keessaa turetti barsiisuu ture, garuu haalli jiru kana hin eeyyamne. Waaqayyo ilma sanaaf hojii biraa qaba ture, akkasumas wantoota karaa bu'aa barbaadamu fiduutti qindeessaa ture. Bara 1817tti abbaan fe'umsa qaalii tokko Ajajaa Kaarteriin, Aleeksaandar Istiwaart immoo to'ataa fe'umsaa taasisee erge. Namoonni kun amanamummaa dhabuun, buufata doonii Indiya Dhihaa tokko yeroo ga'an, doonii fi fe'umsa isaa gurguranii baqataniiru. Taateen kun karoora hundumaa kan fuuldura dargaggeessa Yoshuwaa, kan gara Yuunivarsiitii Biraawun, Piroovideens, R.I.tti ergamuu qabuuf ba'e jijjiire. Kanaa mannaa, Ebla 1821 keessa, gara Niiw Beediford, Maasaachuuseetsitti geeffamee, ogummaa meeshaalee manaa mukaa hojjechuu akka baratuuf Wiiliyaam Naayits jedhamutti leenjifamaa ta'ee kenname.

GSAM 122.1"Mana isaa haaraa yeroo ga'u, hojii isaaf kenname ciminaan jalqabe, ogummaa isaa keessatti ogeessa guddaa ta'uuf murteesse. Haa ta'u malee, daftee naannoon amantaa isaa guutummaatti fedhii isaa akka hin taane hubate. Akkas jedha, 'Gooftaan koo Unitarian ture, mana amantaa isaattis na fudhate. Luba Orville Dewey paastara ture. Inni amantaa sirrii jedhamu irraa dhiheenya kana kan gara amantaa sanaatti gale ture. Leenjiin koo Bishooppii Griswold fi Riveerendi William Burge, reektarri St. Paul's, Wickford jalatti argame, akkasumas yeroo baay'ee Dr. Crocker isa af-qabeessa kan St. John's, Providence, R.I. keessaa dhaga'uun, dubbii Mr. Dewey kan barsiisawwan Kiristoos fi ergamoota isaa ilaalchisee af-qabeessummaan mormu fudhachuuf na dhoorkateera.'"

GSAM 122.2"Yeroo sana magaalaa New Bedford keessatti waldaan Iskooppaalii waan hin turreef, waldaa Kiristaanaa Isa Duraa [kan Duuka Buutotaa miti] dhaquuf murteesse, boodas garee sanaatti makame. 'Asitti,' jedha, 'Macaafa Qulqulluu banaa fi bilisummaa yaadaa argeen, lamaanuu sirriitti itti fayyadame.' Bataskaanni kun kunuunsa paastoraalawaa Luba Mooses Hoow jalatti ture. Luba Obbo Kiloofi Guraandhala 2, 1823tti Yoshuwaa V. Haayims cuuphise. Onnee Gooftaa isaatiif gubatuun, umrii isaa waggaa kudha saddeetitti, battalumatti seenaa fannoo himuu fi namoonni akka qalbii diddiran jajjabeessuu jalqabe. Waa'ee ofii isaatti akkas jedha:—

GSAM 122.3"'Saffisaan nama jajjabeessu ta'e, kennaa koo guddisuufis hayyamni naaf kenname.... Leenjii koo gammachuudhaan xumuree, galatinsas nan argadhe. Garuu waggoota shanii yookaan jahaaf hojii garmalee hojjechuun bartee ture, kanaaf torbanitti guyyaa tokko yookaan lama naannoo hiyyeeyyii keessatti qo'annoofi hojii wangeelaatiif nan fudhadha ture, ija ittiis paastara koof nan kenna ture.'

GSAM 123.1"Bara 1825tti, konfiransii waldaalee kiristaanaa kibba Maasaachuuseets irraa ergamamaa ta'ee muudame. 'Ergamoota deeggaruuf karoorsi yookiin tooftaan hin turre,' jedha Paastara Haayims, 'kanaafuu, of deeggaruuf daldala jalqabuu fi waan danda'e lallabuu murteesse.'

GSAM 123.2Bara 1828tti, innis New Bedford gadhiisee, shakkii yookiin dadhabbiin osoo hin taane, murannoo injifachuuf qabatee gara Plymouthitti imale; achittis mana barumsaa keessatti, kutaalee yeroof qophaa'an keessatti, fi bakka dhaggeeffatamuu danda'u hundatti ergaa Waaqayyoo lallabe. Bara 1829 irraa kaasee hanga bara 1830tti Faall Riiver keessatti hojii gosa walfakkaataa kana itti fufee hojjete, bara 1830tti immoo akka paastara Waldaalee Kiristaanaa Tokkoffaa fi Lammaffaatti gara Boostenitti godaane; achittis waggaa soddoma sadiif ture. Bara 1839tti, akka Paastara beekamaa Wiiliyaam Miilar ibsetti, sochii dhufaatiitti amanee galle. Sochii haaraa kanatti kaka'umsa guddaa qabu hundaan seene, tajaajilli isaas ibiddaa fi humnaan guutuu ture. Bara 1840tti, maxxansa 'Signs of the Times' jedhamu jalqabe, sababa garaa isaa guutuun itti seenetti kanaaf falmaa. Maallaqni isaa hundi, hojiin isaa hundi, humni isaa hundi sababa kanaaf oole, namoonni kumaatamaan lakkaa'amanis gara amantii kanaatti galaniiru."

GSAM 123Hojii Gamtaa Miilar fi Haayims

GSAM 123.3Bara 1840 irraa kaasee hanga birraa bara 1844tti, hojiin Paastaroota Miilar fi Haayims irra caalaatti tokko ture; isaanis magaalaa magaalaa deemaa, bona keessa dunkaana isaanii guddaa wajjin, ganna keessa ammoo waldaalee amantaa fi galmawwan ummataa keessatti tajaajilaa turan. Humni qaamaa guddaan Paastara Haayims hanga inni umrii isaa waggaa sagaltamii lamaffaa keessa seenutti isa eegde. Dandeettiin sammuu isaas hanga dhumaatti cimaa ture. Bara 1894, Fulbaana 28, dirree kaampii Laansiing, Mishigaan keessatti walga'ii Adventistoota Guyyaa Torbaffaa kan namoota kuma sadii ol ta'aniif haasaa baay'ee nama kakaasu dhiheesse. Akka waan jireenya durii sanaatti hamilee fi jabeenya guddaan haasa'u fakkaata ture. Kun nama ji'a sadii umrii isaa waggaa sagaltamii tokkoffaa keessa jiruuf, kan dhukkuba hin fayyineen rakkachaa turee fi kan bara itti aanutti dhukkubichaan du'eef, dhugumatti dinqisiisaa ture.

GSAM 124.1Paastaroonni Miilar fi Haayims, sochii dhufaatii Lammaffaa Ameerikaa keessatti, akka jedhamutti, "hiriira lolaa isa fuulduraa" irra dhaabbatanii turan, akkasumas namoota hedduu barumsa dhufaatii Kiristoos lallabuuf isaan waliin hojjetan keessaa lama qofa turan, kanneen amalli isaanii inni guddaan kutannoo cimaa fi amanamummaa qulqulluu ture. Namoonni kun irra caalaan isaanii gosa addunyaan "nama ofiin of hojjete" jettu kan turanidha; namoota dhugaa jireenyaa cimaa wajjin wal qunnamuun guddatan, kanneen dhimma tokkoo sirrummaa isaa seera irraa malee tooftaa irraa hin murteessine baratanidha. Isaan amala warra Paastara Miilar akka jedhanitti yeroo baay'ee ergaa waldaawwan irraa fudhatan kan turanidha, "warra baay'ee amantii qaban, of kennan, fi lubbuun jiran." Dhugaan kun lallabdoota waldaalee kiristaanaa adda addaa, kanneen erga Aventistoonni isaan irraa gargar ba'anii booda, "Inni [barumsi kun] horii keenya keessaa warra filatamoo fudhateera," jechuun mirkanaa'eera.

GSAM 124Lallabdoota Adveentistii Beekamoo Kan Biroo

GSAM 124.2Sochii yeroo sanaa keessatti Paastaroota Miilar fi Haayims wajjin namoota gurguddoo ta'an muraasa maqaa isaaniitiin eeruun nama gammachiisuu danda'a. Kan tarree sana dura bu'u Chaarlis Fiich, kan Kiliivlaand, Ohaayoo irraa ta'e yoo ta'u, innis bara 1842tti mul'ata Daaniyelii fi Ifa Bahaa agarsiisuuf chaartiiwwan qopheessuu yaada dhiyeesse. Maddi yaada kanaa Habakkuk 2:2, 3 irratti kan hundaa'e ture. Duuti Chaarlis Fiich Onkoloolessa 10, 1844 raawwatame.

GSAM 124.3Doktar Jooseeyaa Liich, kan Filaadelfiyaa, inni boqonnaa itti aanutti akka arginu, dhugaa tokko lallabuuf Gooftaan kakaafame, dhugaan sun yeroo guutamu ergaa dhufaatii Gooftaa irratti fedhiin akka tasaa fi saffisaan akka babal'atu taasise.

GSAM 124.4Eeloon Gaaluushaan, kan Lookpoort, Niiwu Yoork irraa ta'e, lallabaa Baaptistii beekamaa yoo ta'u, barreeffamoonniifi tajaajilli isaa kan dhufaatii Gooftaa dhihaatee jiru irratti xiyyeeffatan garee amantii sana keessatti jeequmsa guddaa uumee ture.

GSAM 125.1E. R. Pinney, kan Seneca Falls, N.Y., lallabaa waldaa Baaptistii kan biraa of kenne yoo ta'u, tajaajilli isaas barreeffamoonni isaas hojii kana keessatti humna guddaa turan. Inni sirriitti "Ashaboo lafaa" jedhamee waamamuu danda'a.

GSAM 125.2Joorj Istoors, kan Magaalaa Niiwu Yoorkii, kan gara barumsa dhufaatii deebi'uu isaa dura nama haaromsa amantii beekamaa ture. Barreeffamoonni isaa namoonni jireenya isaanii fi qabeenya isaanii hojii kanaaf caalaatti akka kennan gochuuf dhiibbaa guddaa geessisaniiru; keessattuu torbanoota xumuraa guyyoota kuma lamaa, dhibba sadii keessatti kun caalaatti mul'ateera. Inni nama, abdii kutannaa sana booda, barumsa isaa ja'a kan amala namaa, haala warra du'anii, fi adabbii gara fuulduraa irratti xiyyeeffatu, ummata Adveentistii fi addunyaatti beeksise ture.

GSAM 125.3Paastara Stookmaan, kan Poortlaand, Meeyin, magaalaa sanatti hojii haaromsaa Wiiliyaam Miilar keessatti hojjetaa cimaa kan biraa ture. Duuti isaa torban muraasa waggaa Yihuudotaa 1843 xumuramuun dura, yeroo ummanni Adeventistii yeroo sanatti Gooftaan ni dhufa jedhanii abdii qabanii fi eegaa turanitti ta'e.⁶

GSAM 125.4Dhiironni beekamoon biroo kanneen sababa iddoo dhiphaa ta'eef maqaa isaaniitiin qofa eerinu turan, kanneen akka N. N. Whiting, isa Kakuu Haaraa gara Afaan Ingiliffaatti hiike, kan Hiikkaa Whiting jedhamuun beekamu; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley, fi Edwin Burnham (obboloota sadii), hundumtuu ergama keessatti hojjettoota dandeettii qaban turan.