Boqonnaa 22 — Gurmaa'ina

GSAM 343.1"Sababa kanaaf, wantoota hir'atan akka sirreessituuf, akkasumas akkuman si muude, magaalaa hundatti jaarsolii akka muudduuf, Kiriitii keessatti si dhiise."¹

GSAM 343.2Ergaa ergamaa sadaffaa babal'isuu keessatti, ummanni keenya amantii dhugaa fi jaalala Kiristaanummaa qofa caalaa walitti dhufeenya seera qabeessa ta'e tokko barbaachisummaa isaa hubachuuf, waggoota kudha lama (1846 irraa hanga 1858) fudhateera. Gooftaan kennaa raagaatiin ummata isaatti waa'ee mata duree kanaa dubbachus, sababni isaa qabeenya hojii kanaa bulchuuf walga'iiwwan, waldaalee fi gamtaawwan gurmeessuun barbaachisaa ta'uu isaa guutummaatti akka hubatan isaan kakaasuuf muuxannoowwan rakkisaa muraasa barbaachisaa fakkaata ture.

GSAM 343Mormii Gurmaa'inaaf

GSAM 343.3Kitaaba 'Experience and Views' jedhamuuf dabalata ta'ee bara 1854 maxxanfame keessatti, fuula 12 irratti ibsa cinaa keessatti, Paastarri Jeems Waayit akkas jedhu:—

GSAM 343.4"Yeroon bara 1844 darbee booda burjaajni guddaan ture, akkasumas baay'een isaanii gurmaa'ina kamiyyuu kan morman turan, sababni isaas bilisummaa guutuu wangeelaa wajjin kan wal hin simu jedhanii amanu turan! Aadde Waayit yeroo hundumaa bifa daangaa darbeessummaa hundaaf kan mormitu turte, akkasumas burjaajni akka hin uumamneefi sirreeffamuuf gurmaa'inni gosa tokko barbaachisaa ta'uu isaa duraan dursee beeksifteetti. Yeroo ammaa namoonni muraasni qofti jabeenya yeroo sana ejjennoo ishee anarkii babal'atee ture sana mormuuf barbaachise dinqisiifachuu danda'u."

GSAM 344.1Tokkummaan Amantota Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa gidduu jiru akeekkachiisaafi qajeelfama ishee yeroo isaa eeggateen guddaa jajjabeeffamee eegameera.

GSAM 344Joorj Istooris waa'ee Gurmaa'inaa

GSAM 344.2Barreeffamni George Storrs kan bara 1844 barreeffame, warra lallaba adventii jalatti waldaalee irraa adda bahan ilaalchisee waa'ee gurmaa'inaa maal akka barsiifamaa ture agarsiisa:—

GSAM 344.3"Waldaa biraa hundeessuuf akka hin yaalle of eeggadhaa. Waldaan kamiyyuu kalaqa namaatiin hundeeffame akkuma hundeeffameen Baabilon ta'a. Gooftaan waldaa isaa hidhaa jaalalaa cimaadhaan hundeesse. Sana caalaa jabaan hojjetamuu hin danda'u; yeroo hidhaan akkasii hordoftoota Kiristoos jedhaman walitti hin qabne, isaan hordoftoota isaa ta'uu dhaabu, akkasumas qaama isaa irraa akka waanuma ta'eetti gargar ba'u."²

GSAM 344Tartiiba Yeroo Ergamootaa

GSAM 344.4Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa, akkuma kanaan dura ibsametti, waggoota dheeraadhaaf gurmaa'ina seera qabeessa gosa kamiiyyuu, gurmaa'ina waldaa illee malee turan. Namni kamiyyuu kan onnee amala gaarii qabuun dhugaa fudhatee dhiibbaa mormii alaa yeroo sana ture jala jabaatee ajajame, nama amanamaa fi jaalalaafi walitti dhufeenya Kiristaanummaa qabuuf gahumsa qabu jedhamee fudhatama ture. Bara ergamootaa keessa yeroon "waan hir'ate sirreessuun" barbaachisaa ta'e tokko dhufe.³ Bara 65 A.D. naannoo amantoonni jiranitti "magalaa hundatti jaarsolii muudachuuf" Titaas aangoo argate, Timotiyuus mata duree kanarratti qajeelfama guutuu argate.⁴

GSAM 344Paastara White waa'ee Gurmaa'inaa

GSAM 344.5Barreeffamni itti aanu kan Paastara Jeems Waayit waa'ee gurmaa'inaafi naamusaa irratti, barruu 'Review' kan Amajjii 4, 1881 keessatti maxxanfame:—

GSAM 345.1"Gurmaa'inni kan yaadame wal-simannaa gochaa mirkaneessuuf, akkasumas gowwoomsaa irraa ittisuuf ture. Ajajamuu dirqisiisuuf alangee akka ta'uuf gonkumaa hin yaadamin; kanaa mannaa, ummata Waaqayyoo eeguuf ture. Kiristoos ummata isaa hin ari'u; isaan ni waama. 'Hoolaan koo sagalee koo ni dhaggeeffatu, ani isaan beeka, isaanis na hordofu.' Mataan keenya lubbuu qabu karaa dursuun, ummata isaa akka hordofan waama.

GSAM 345.2"Amantiiwwan namootaa tokkummaa fiduu hin danda'an. Humni waldaa kiristaanaa waldaa sana dirqamaan qaama tokko gochuu hin danda'u. Kiristoos gonkumaa yaanni namootaa dhiibbaa yaada namoota birootiin gara samiitti akka bocamu hin yaanne. 'Mataan nama hundumaa Kiristoos dha.' Gaheen isaa dursuu, bocuu, fi fakkii ofii isaa warra dhaala ulfina bara baraa irratti kaa'uudha. Gurmaa'inni eegumsa waldaa kiristaanaatiif fi walsimannaa gochaa mirkaneessuuf hammam barbaachisaa yoo ta'e iyyuu, adabbii harka Gooftaa irraa fudhatee bakka isaa bu'uu hin qabu.

GSAM 345Tokkummaa Gidduu Daangaa Lamaatti

GSAM 345.3"Gama lamaan kanneen, humna waldaa kiristaanaa fi bilisummaa qulqulluu hin taane gidduutti, icciitii guddaa tokkummaa fi bu'a-qabeessummaa tajaajila keessatti fi waldaa Waaqayyoo keessatti arganna. Xiyyeeffannoon keenya gara kanaatti ergamaa kabajamaa Phexros irraa jaarsolii yeroo isaa tureef iyyannoo cimaa ta'een waamameera: 'Jaarsoliin isin gidduu jiran, aniis jaarsa, ragaa gidiraa Kiristoos, akkasumas hirmaataa ulfina mul'atu sanaa ta'e, isaan nan gorsa: horii Waaqayyoo isin gidduu jiru kunuunsaa, to'annoo isaas fudhadhaa, dirqamaan osoo hin taane fedhii keessaniin; bu'aa xuraawaaf osoo hin taane, garaa banaa ta'een; akkasumas akka warra dhaala Waaqayyoo irratti gooftota ta'anitti osoo hin taane, horii sanaaf fakkeenya ta'uun. Yeroo Gooftaan Qotee dhufu, gonfoo ulfinaa kan hin laafne ni fudhattu. Akkasumas isin warri dargaggoonni, warra isin caalanitti harka kennadhaa. Eeyyee, hundi keessan walitti harka kennadhaa, gad of qabadhaa; Waaqayyo warra of tuulaa ni morma, warra gad of qabanimmoo ayyaana ni kennaaf. Kanaafuu, yeroo isaa eeganii akka isin ol kaasaniif, harka Waaqayyoo isa jabaa jala of gad qabadhaa.'⁵

GSAM 346Salphummaa fi Bifa Gurmaa'ina Kakuu Haaraa

GSAM 346.1"Warri unka gurmaa'inaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaatiin fudhatame qopheessan, hanga danda'ametti salphummaa ibsaafi bifa Kakuu Haaraa keessatti argamu itti makuuf tattaafataniiru. Hamma hafuurri wangeelaa caalaatti mul'atetti, fi hamma sirnichi salphaa ta'etti, caalaatti bu'a-qabeessa ta'a.

GSAM 346.2"Konfireensiin Waliigalaa dameewwan isaa hunda, konfireensota naannoo dabalatee, hojiiwwan waliigalaatti to'annaa isaa jala oolcha. Konfireensiin naannoo dameewwan hojii naannoo sana keessa jiran hunda, waldaalee naannoo sana keessa jiran dabalatee, to'annaa jala oolcha. Waldaan immoo qaama Kiristaanotaa kanneen waadaa salphaa, ajajoota Waaqayyoo eeguufi amantii Yesuus eeguuf waliin walitti hidhamaniidha.

GSAM 346Hogganoonni Waldaa Kiristaanaa Tajaajiltoota

GSAM 346.3"Hoogganoonni waldaa kiristaanaa naannoo tajaajiltoota waldaa sanaati malee, gooftota ta'anii humnaan ishee bulchaniif miti. 'Isin keessaa inni guddaan tajaajilaa keessan ta'a.'⁶ Hoogganoonni kun miseensota waldaatiif fakkeenya obsaa, dammaqinaa, kadhannaa, gaarummaa, fi arjummaa ta'uu qabu, akkasumas warra tajaajilan sanaaf jaalala gaarii kan jireenyaa fi barsiisa Gooftaa keenya keessatti mul'ate agarsiisuu qabu."

GSAM 346Ragaa Tokkoffaa kan Tartiiba

GSAM 346.4Barruu Dabalataa 'Muuxannoo fi Ilaalchota' jedhamu kan bara 1854 maxxanfame keessatti, mata duree sirna wangeelaa irratti qajeelfamni addaa kennameera. Fuula kudha saddeet irratti kan armaan gadii dubbifna:—

GSAM 346.5"Waldaan gara jecha Waaqayyootti baqachuufi tartiiba wangeelaa, kan dagatameefi tuffatame irratti dhaabbachuu qabdi. Kun waldaan gara tokkummaa amantiitti akka dhufuuf baay'ee barbaachisaadha."

GSAM 347Tartiibni Dhuma Dhihoo Keessatti Barbaachisaa Ta'e

GSAM 347.1Ragaa Mudde 23, 1860 kenname keessatti, akkas jedhamee dubbifna:

GSAM 347.1"Yeroon gara xumuraatti yeroo dhiyaatutti, Seexanni yeroon isaa gabaabaa ta'uu isaa beekee, humna guddaan gad bu'a. Keessumaa humna isaa warra hafan irratti ni hojjeta. Isaan irratti waraana banuun, akka laafanii diigamaniif isaan addaan baasuu fi facaasuuf ni yaala. Ummanni Waaqayyoo hubannoodhaan socho'uu qaba, akkasumas carraaqqii isaanii keessatti tokkummaan ta'uu qabu. Sammuu tokkoo fi murtoo tokkoo qabaachuu qabu; sana booda carraaqqiin isaanii hin faca'u, garuu ijaarsa dhimma dhugaa yeroo ammaa irratti humna guddaan ni hojjeta. Tartiibni eegamuu qaba, tartiiba eeguu keessattis tokkummaan jiraachuu qaba, yoo kana hin taane Seexanni carraa kanarraa fayyadama."⁷

GSAM 347Tartiiba Ergamootaa kan Fakkeenya Irraa Baratamu

GSAM 347.2Ragaa Lakk. 14, kan bara 1868 maxxanfame keessatti akkas jedha: "Hamma nuti walsimannaa fi tartiiba loltoota ergamootaa fakkeessinuun, hamma sana carraaqqiin ergamoota samii kanaa nuuf godhan milkaa'aa ta'a. Yoo gocha walsimataa barbaachisaa ta'uu isaa hin arganne, fi adeemsa hojii keenyaa keessatti tartiiba-maleessa, seera-maleessa, fi gurmaa'ina-maleessa yoo taane, ergamoota guutummaatti gurmaa'anii fi tartiiba guutuun socho'an, milkaa'inaan nuuf hojjechuu hin danda'an. Isaan gaddinaan garagalu, sababni isaas jeequmsa, sammuu bittinnaa'uu, fi gurmaa'ina-dhabuu eebbisuuf aangoo hin qaban.

GSAM 347Waaqayyo Ammas Waaqayyo Tartiibaa

GSAM 347.3"Waaqayyo Waaqa tartiibaa ta'uu irraa jijjiiramee? Lakki; inni yeroo ammaa keessatti akkuma durii tokkuma. Phaawulos akkas jedha, 'Waaqayyo abbaa jeequmsaa osoo hin taane, kan nagaati.' Inni amma illee akkuma yeroo sanaa of eeggataadha. Akkasumas, tartiiba guutuu inni faayidaa ijoollee Israa'elii tiif bara Musee keessa hundeesse irraa, akka nuti barumsa tartiibaa fi gurmaa'inaa barannuuf yaada qaba."⁸

GSAM 348Kadhannaa Kiristoos kan Tartiibaaf

GSAM 348.1Ragaa bara 1882tti barreeffame keessatti miirri walfakkaataan jechoota kanaan ibsamee argina,

GSAM 348.1"Tokkummaafi jaalalli bartoota isaa gidduu akka jiraatu gochuun, wanta ijoo kadhannaa dhumaa Fayyisaa keenya isa fannoo irratti fannifamuu isaa dura isaaniif kadhate ture.... 'Isaan kana qofaaf hin kadhatu, warra jecha isaaniitiin narraa amanan sanaafis nan kadhadha; hundumtuu tokko akka ta'an; akkuma ati, Abbaa, anaan keessa jirtu, anis si keessa jiru, isaanis nu keessatti tokko akka ta'an; addunyaan akka ati na erge amanuuf.'"⁹

GSAM 348Balaa Walaba Ta'uu Dhuunfaa

GSAM 348.2Bara 1885tti ragaaleen kun kenname:

GSAM 348.2"Qabxiin tokko eegamuu qaba, innis bilisummaa dhuunfaati. Akka loltoota waraana Kiristoositti, kutaalee hojii adda addaa keessatti walsimannaan gochaa jiraachuu qaba."¹⁰

GSAM 348Seexan Tartiiba Diiguu Jaallata

GSAM 348.3Ragaa addaa bara 1895 maxxanfame keessatti akkas jedhamee dubbifna,

GSAM 348.3"Sataaniin ummata kana gidduu seenuun, yeroo gurmeeffamni guutuun barbaachisaa ta'ee fi fincila sobaa ittisuuf, akkasumas himata jecha Waaqayyootiin hin deeggaramne mormuuf humna guddaa ta'u kanatti hojii jeequuf akkam gammaduu danda'a! Sirni seeraa fi qindaa'inaa akka hin diigamneef, sarara walqixa eeguu barbaanna."

GSAM 348Beekamtii Tajaajiltootaaf

GSAM 348.4Qabxiiwwan jalqabaa ummata keenya gidduutti tartiiba hundeessuuf ilaalamuu qaban keessaa tokko, ragaalee armaan olitti eeraman waliin walsimsiisee, warra ergaa sana lallaban beekamtii kennuuf tooftaa tokko baasuu ture. Bara 1850 hanga 1861tti, karoorri fudhatame, tajaajiltoota kennaa isaanii mirkaneessanii fi ifatti Gooftaan fudhatama isaaniif kennanii fi hojii hundumaa wajjin walsimaniif, waraqaa deeggarsaa kan bakka hundatti waldaa ummata Gooftaa keessatti fudhatama akka argatan isaaniif ragaa bahu kennuudha ture; kunis salphaatti hojii tajaajila wangeelaa keessatti fudhatama akka qaban ibsa ture. Waraqaaleen kun guyyaa irratti barreeffamanii fi tajaajiltoota gurguddoo lamaan, warra ummatni keenya hojii kana keessatti geggeessitoota ta'uu isaaniin beekaniin mallatteeffamu turan.

GSAM 349Deeggarsa Tajaajila Lubaummaa

GSAM 349.1Ganna bara 1858-59 keessa, Kitaabni Qulqulluun deeggarsa tajaajilaatiif sirna guutuu of keessaa qaba, akkasumas yoo ummanni keenya mata duree kana ilaalcha Kitaaba Qulqulluu irraa ka'uun qo'atan sirna sana ni argatu kan jedhu qajeelfamni kenname. Kanaafuu, magaalaa Battle Creek keessatti barnoonni Kitaaba Qulqulluu kan Paastara J. N. Andrews'n durfamu geggeeffame. Erga Kitaaba Qulqulluu of eeggannoodhaafi kadhannaan qo'atamee booda, barreeffamni tokko qophaa'ee 'Review' kan Guraandhala 3, 1859 maxxanfame, karooricha kan qajeelcha kudhan keessaa tokko kennuu of keessatti hammate dhiyeessuun. Haasaan mata duree kanarratti xiyyeeffate walga'ii guddaa ummata keenyaa kan Waxabajjii 6, 1859, magaalaa Battle Creek, Mich. keessatti walga'ii waliigalaatiif dhiyaatee, sagalee walitti qabama hundaatiin sagalee tokkoon ragga'e.

GSAM 349Tartiiba Hundeeffame Dinqisiifame

GSAM 349.2Ragaa Lakk. 6, 1861 keessatti, Gooftaan haadha manaa Waayitiin fayyadamuun, sirna Amantota Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa fudhatame ilaalchisee akkas jedhe:

GSAM 349.2"Kaffaltii kudhan keessaa tokkoo fi aarsaa keessan isa irraa dhoksuun Waaqayyo hin saaminaa. Waaqayyoof qooda sirrii dhiheessuun dirqama qulqulluu isa jalqabaati. Namni tokkollee gaaffii isaa isinitti dhiyeessuun Waaqayyo isin saamsisuu hin danda'in. Ijoolleen keessanis faayidaa ofii isaaniitiif jecha aarsaa keessan iddoo aarsaa Waaqayyoo irraa hatuu hin danda'in.

GSAM 349Sirni Kaffaltii Kudhan Keessaa Tokkoo Amala Misoomsuuf

GSAM 349.3"Sirni kaffaltii kudhan keessaa tokkoo kun, akka ani argeetti, amala ni gabbisa, akkasumas haala dhugaa garaa ni mul'isa. Yoo namoonni dhimma kana hiika isaa isa dhugaan fuulduratti dhiyaatee, ofuma isaaniitiif murteessuuf yoo dhiifaman, sirna kaffaltii kudhan keessaa tokkoo keessatti ogummaa fi qindaa'ina ni argan."

GSAM 349.4Haala kanaan, Amantaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa keessatti sirni faayinaansii hojii tajaajilaa deeggaruuf hundeeffame, ammas amma ummata keenya addunyaa maratti argamaniin hojiirra oolaa jira.

GSAM 350.1Maxxansa 'Review' kan Adoolessa 21, 1859, bu'aa barsiisa kanaan dura 'Testimonies' keessatti kennameetiin, jalqaba irratti Naannoon hundi walga'ii waggaa kan itti karoorri hojii of eeggannoodhaan itti baafamu akka qabdu yaadni dhiyaate; kunis jeequmsa akka baramee karaa hojii tajaajilaa keessatti mul'atu hambisuuf, akkasumas hojii keenya keessatti tartiibniifi sirni akka eegamuuf ture. Yaadni kun dhugumatti hundeeffama jaarmiyaalee konfaransii naannoo tilmaama keessa galcha ture.

GSAM 350Qabeenya Waldaa Qabaachuu

GSAM 350.2Ergaan yeroo guddachaa deemuufi lakkoofsi yeroo dabalaa deemuun, uumamaan qabeenyi walitti qabamuu eegale, kunis qabeenya waldaa seeraan qabachuu irratti akka yaadamnu nu taasise. Barruu Paastara Waayitiin barreeffame kan Gaazexaa 'Review' kan Guraandhala 23, 1860 keessatti argamu keessatti, kan armaan gadii dubbifna:—

GSAM 350.3"Haa ta'u malee, yeroon ummanni kun qabeenya waldaa inshuraansii itti godhachuu, mana walga'ii isaanii sirnaan itti qabachuu, akkasumas warri dhaamsa barreessan, fi barreessuu barbaadan, kutaa maxxansaaf qooda ramaduu danda'an itti danda'an fagoo akka hin taane ni abdanna. Luboota keenyaafi obboloota keenya gaggeessitoota ta'an dhimma kanaaf xiyyeeffannoo akka kennan isaan waamna. Yoo namni yaada keenya morme jiraate, maaloo karoora nuti akka ummataatti irratti hojjechuu dandeenyu barreessanii nuuf erguu danda'uu?"

GSAM 350Jaarmiyaa Seera Qabeessa Ta'e Deeggarame

GSAM 350.4Bona bara kanaa keessa, mata duree kana irratti 'Review' keessatti mariin michummaa irra jiru taasifamee ture. Akkasumas, walga'ii waliigalaa bakka bu'oota ummata keenyaa kanneen Mishigaan fi Naannolee biroo hedduu irraa dhufanii, kan Fulbaana 28 hanga Onkoloolessa 1 Battal Kiriik keessatti geggeeffame irratti, mata dureen kun iftoominaan ilaallatameera, akkasumas qabeenya waldaa kan akka waajjiraa fi kanneen biroo—mana walgahii fi kkf—qabachuuf kaayyoo dhaabbata seera qabeessa hundeessuu irratti mariin guutuun fi bilisaan taasifameera. Mariin kun bal'inaan 'Review', Jildii 16, Lakk. 21, 22, fi 23, kan Onkoloolessa 9, 16, fi 23, 1860 maxxanfame keessatti ni argama.

GSAM 351.1Bu'aa marii walga'ii kanaa irraa kan ka'e, waldaa maxxansaa seera qabeessaan hundeessuuf sagaleen guutuun murtaa'e, akkasumas dhaabbanni akkasii saffisaan akka hundeeffamuuf, koreen namoota shanii walga'ii walitti qabameen filatame.

GSAM 351Maqaa Garee Amantii

GSAM 351.2Konfiraansiin kun dabalataanis waa'ee maqaa ummanni keenya ittiin waamamuu qabu irratti xiinxaleera. Kunis yaada garaagaraa kaasuu danda'eera, gariin maqaa tokko yoo gaafatan, kaan immoo kan biraa gaafatu turan. Maqaan "Waldaa Waaqayyoo" jedhu yeroo dhiyaatetti, maqaan kun mallattoo amantii keenya adda ta'e tokkollee waan hin ibsineef mormiin irratti ka'e; gama biraatiin immoo, maqaan "Aduuventistoota Guyyaa Torbaffaa" jedhu amantii keenya kan dhufaatii Kiristoos dhiyootti dhufu qabnu qofa osoo hin taane, nuti Guyyaa Sabataa kan torbaffaa eegnu ta'uu keenya illee ni agarsiisa. Walga'iin maqaa isa boodaa kanaaf walii galtee guddaa waan qabuuf, yeroo sagaleen kennamu namni tokko qofti mormee sagalee kenne, innis yeroo gabaabaa booda mormii isaa irraa deebi'e.

GSAM 351Maqaan Mirkanaa'e

GSAM 351.3Ragaa Lakk. 6 keessatti akkas jedhamee dubbifna:

GSAM 351.3"Maqaan kamiyyuu kan fudhachuu dandeenyu kan mijaawaa ta'u kan inni amantaa keenyaaf ibsa ta'e, amantii keenya ibsu, fi akka ummata addaatti nu mallatteessu qofa dha....

GSAM 351.4Maqaan Adveentistii Guyyaa Torbaffaa amantaa keenya isa dhugaa ifatti agarsiisa, akkasumas sammuu qoratu ni amansiisa. Akkuma xiyya boorsaa Gooftaa keessaa baatee, warra seera Waaqayyoo cabsan ni madeessa, gara qalbii diddiiruu Waaqayyoofi amantaa Gooftaa keenya Yesuus Kiristoositti ni geessa."

GSAM 351.4Bu'aan ragaa kanaa gaaffii kana yaada amantootaa keessatti bara baraan xumuruu ture.

GSAM 351Gahee Kennaa Dhugaa

GSAM 351.5Kun kutaa addaa mul'ina kennaawwan Hafuura Waaqayyoo mitii? Phaawulos akkana jedhe, isaan waldaa keessa kan kaa'aman "qulqulluuwwan guutuu gochuuf, hojii tajaajilaatiif, qaama Kiristoos ijaaruuf; hanga hundi keenya tokkummaa amantii keessatti gahuutti," kkf.¹¹ Akkam madaalawaa dha, erga amantoonni kadhannaadhaan fi gad of deebisanii ifa barbaadanii booda, Hafuunni dubbachuun, "Karaa kunooti; xumurri keessan sirriidha;" jechuun, achumaanis akkuma dhimma kana keessatti gocha gaaffii sanaa kan hojiirra ooluu danda'u fi bu'aalee gaggaarii murtoo isaanii irraa argaman tokko tokko itti himuun, waldaa sana caalaatti ijaaruu isaa.

GSAM 352Qindaa'ina Waldaa Kiristaanaa

GSAM 352.1Dubbii Paastara White'n Walga'ii Waliigalaa Batal Kiriik keessatti Ebla, 1861 dura dhiheessee fi 'Review' keessatti Waxabajjii 11, 1861 maxxanfameen, yaada waldaalee keenya caalaatti gurmeessuu seensise. Afeerriin, tajaajiltoonni sagal mata duree kanarratti ifa barbaachaaf barumsa Macaafa Qulqulluu gaggeessan, akkasumas Walga'iin bu'aa qorannoo sanaa 'Review' keessatti akka maxxansan gaafataman. Erga ragaa Kitaaba Qulqulluu kan waa'ee sirna waldaa fi qondaaltota waldaa dhiyeessanii booda, dhimmi bakka bu'iinsa walqixaa naannolee adda addaa irraa Konfiransii Waliigalaatti, akkasumas bakka bu'iinsa sirrii fi walqixaa waldootaa konfiransiiwwan naannoo keessatti qabamuu isaa irratti mari'atame. Dhugaa dubbachuuf, kun yaada bakka bu'oota sirnaan filataman reeshoo walqixaa waliigalamuu danda'uun walga'iiwwan waliigalaatiif qabaachuu ilaalchisee yeroo jalqabaatiif kan dhiyaatedha.

GSAM 352Konfiraansiin Naannoo Mishigaan Hundeeffame

GSAM 352.2Onkoloolessa 6, 1861, Konfiransiin Miishigan filannoo dura taa'aa, barreessaa, fi koree hojii raawwachiiftuu miseensa sadii qabuun gurmaa'e. Sagalee konfiransichaatiin, waldaaleen akka gurmaa'an, waliigaltee waldaa armaan gadii fudhatanii akka hundeessan yaada dhiyaatee ture:—

GSAM 352.3"Nuti, warri gadi mallatteessine, kana booda maqaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa jedhamuun walitti dhufnee waldaa tokko taanee of gurmeessina; ajajoota Waaqayyoo fi amantii Yesuus Kiristoos eeguuf waliigaltee goonee."

GSAM 353Ragaa Beekamtii Lubaawwanii

GSAM 353.1Konfiraansii kanarratti, jalqaba, tajaajiltoota Amantaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa naannoo kana keessa jiran kanneen sadarkaa gaarii irra jiran hundaaf waraqaan ragaa akka kennamu, akkasumas tajaajiltoonni waraqaa ragaa muudamaa fi waraqaa ragaa dura taa'aa fi barreessaa konfiraansichaatiin mallatteeffame akka qabatanii deeman murtaa'e; waraqaan ragaa kunis waggaa waggaan haaromfamuu qaba ture.

GSAM 353.2Akkasumas koreen tokko adeemsa waldaalee gurmeessuu ilaalchisee hawaasa keenyaaf ibsa qopheessuuf akka filatamu sagaleen murtaa'eera. Ibsi kun 'Review' kan Onkoloolessa 15, 1861 maxxanfame keessatti baheera.

GSAM 353Ragaa Bakka Bu'ootaa

GSAM 353.3Ji'a Fulbaanaa, 1862 keessa, Konfiransiin Miishigan walga'ii isaa kan jalqabaa Moontarii keessatti gaggeesse. Asitti yeroo jalqabaatiif yaadni waldaaleen akkuma miseensonni gara waldaaleetti filatamanitti, waldaaleen gara konfiraansii keessatti akka miseensaatti fudhatamuu dhiyaate. Akka waldaaleen kudha torba naannicha keessatti duraan hundeeffamanii turaniif, kunniin sagalee kennuun konfiraansii keessatti fudhataman; miseensonni waldaalee kanaa kanneen achitti argaman hundis akka bakka bu'ootaatti fudhataman.

GSAM 353Mindaa Lubaawwanii

GSAM 353.4Kana malees, yaanni tajaajila kennaniif tajaajiltootaaf torbanitti maallaqa murtaa'e kaffaluu kan fudhatame walga'ii kanarratti ture. Gama isaaniitiin, tajaajiltoonni yeroo hojii walga'ii keessatti dabarsan, nagaheewwan fi baasii isaanii wajjin gabaasuu qabu turan; walga'iinis gabaasa kana fudhachuun herrega sirrii raawwachuuf ture.

GSAM 353Ragaaleen Dhimma Bakka Bu'ummaa Yeroo Jalqabaatiif Bakka Bu'ootaan Dhiyaatan

GSAM 353.5Caamsaa 20, 1863, Konfiransiin Waliigalaa magaalaa Battle Creek, Mich. keessatti gaggeeffame. Kun walga'ii qaama kanaa isa jalqabaa ture kan bakka bu'oonni ragaa wabii naannolee isaanii irraa qabatanii dhufan. Haa ta'u malee, bakka bu'iinsi kun lakkoofsa irratti kan hundaa'e hin turre. Naannoleen yeroo kanatti bakka bu'aman Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, fi Ohio turan.

GSAM 354Heerawwan Konfaransii Waliigalaa fi Naannoo

GSAM 354.1Caamsaa 21, Konfiransii Waliigalaatiin heeraan ragga'ame, guyyuma sanattis heeraan naannoo konfiransiiwwan naannootiif yaada dhiyaate. Kunis walga'ii Konfiransii Mishigaan irratti ragga'ame. Heeroonni kun konfiransiiwwan naannoo fi Konfiransii Waliigalaa keessatti bakka bu'iinsa ergamootaaf bu'uura lakkoofsaa kaa'an. Heeraan naannoo yeroo sana yaada dhiyaate, kan amma konfiransiiwwan keenya naannoo addunyaa maratti argaman torbaatamii lamaan fayyadaman wajjin wal fakkaata.

GSAM 354.2Yeroo Konfiransii Waliigalaa, birraa bara 1864tti, yaanni jalqabaa konfiransii naannoof dhiyaate, koreen odiitii namoota laayikii waggaa sana keessa hojjetaa konfiransichaa hin turre, koree raawwachiiftuu waliin ta'uun herrega tajaajiltootaa odiitii gochuufi xumuruuf akka filatamu ture. Akka kanaan, akkaataa fedhiin barbaachisutti, tarkaanfii tarkaanfiidhaan hojii fi dhimma Waaqayyoo keessatti sirni ni hundeeffame.

GSAM 354.3Kanaafuu, tarkaanfiiwwan hojii kana gurmaa'ina seera qabeessa isaaf geessan gabaabinaan hordofneerra. Kun kan raawwatame yeroo amantiin kun, yeroo ammaa wajjin yoo madaalamu, baay'ee xiqqaa turetti.

GSAM 354.4Bara 1863tti, yeroo Konfiransiin Waliigalaa guutummaatti gurmaa'etti, lakkoofsi waliigalaa bakka bu'ootaa hamma nuti amma waggaa waggaan konfiransiiwwan naannoo xixiqqoo tokko tokko keessatti qabnu hin geenye.

GSAM 354Kaayyoo Gurmaa'inaa

GSAM 354.5Kaayyoon gurmaa'ina kanaan galmaan gahuuf yaadame, qabeenyi qaama kanaa seeraan akka qabamuufi seeraan akka bulfamu gochuu; akkasumas hojjettoonni hojii kanaa sochii isaanii gorsaan waan ta'eef, jeequmsa malee, wal simannoodhaan, kanaafuu, yaada addaan hin ciccirree akka socho'an gochuudha. Qajeelfamoonni walfakkaatoon hanga bara 1864tti gurmaa'ina keenya keessatti fudhataman, hojiin sun yeroo babal'atee biyyootaafi saba birootti diriiru illee hojii sana keessatti hammatamaniiru.

GSAM 355Jaarmiyaalee Waliigalaa Hundeeffaman

GSAM 355.1Ergaan akkuma babal'achaa deemuun, gurmaa'inootni waliigalaa armaan gadii hundeeffaman, hoggantoonni isaaniis yeroo walga'iiwwan idilee Konfiransii Waliigalaa irratti filatamu turan:—

GSAM 355.2Waldaa Konfiransii Waliigalaa—qaama seera qabeessa miseensota digdamii tokkoo qabu, kan abbummaa qabeenya dhaabbilee adda addaa Ameerikaa fi biyyoota biroo keessatti argamanii qabatee tursuuf.

GSAM 355.3Boordii Tajaajila Lixa Biyyaa—hojii tajaajila lixa biyyaa konfiransiiwwan gurmaa'an ala jiran to'achuufi babal'isuuf.

GSAM 355.4Waldaa Barruulee Gabaaboo Idil-addunyaa—dameen isaa maxxansa dubbisaa raabsuu fi xalayaa wal qunnamsiisuu, akkasumas hojii misiyoonii haaraa banuuf tattaafachuu ture.

GSAM 355.5Waldaa Bilisummaa Amantii—dirreen isaa addaa warra sababa qalbii isaaniitiif ari'ataman gargaaruu, fi barreeffamoota qajeelfamoota bilisummaa amantii irratti xiyyeeffatan raabsuudha.

GSAM 355.6Waldaa Mana Barumsaa Sanbataa Idil-addunyaa—kaayyoon isaa hojii mana barumsaa Sanbataa dirreewwan hundatti ijaaruu fi guddisuu ture.

GSAM 355.7Waldaa Tajaajilaa Fayyaa fi Arjoomaa—hojiin isaa ogeeyyii fayyaa fi narsoota leenjisuu, sanitaariyemiiwwan, manneen daa'imman abbaa malee guddatan, maanguddoota, fi kkf gaggeessuu dha.

GSAM 355Dirree Hanga Bara 1868tti Qabame

GSAM 355.8Hanga bara 1868tti, dirreen hojii keenyaa kutaa Yunaayitid Isteetis kan gama baha Laga Mizuurii fi sarara laatiituudii kan sarara kibba Mizuurii wajjin walsimu irraa gara kaabaatti argamu of keessatti hammata ture. Yeroo sanatti Koreen Konfiransii Waliigalaa miseensota sadii qofa qaba ture, pirezidaantiin konfiransichaa miseensota keessaa tokko ture. Konfiransiiwwan naannoo saddeetni hundi to'annoo Konfiransii Waliigalaa jala turan, kan waajjira muummee isaa Baatil Kiriik, Miichigaan keessa qabu.

GSAM 356Maaliif Irra Deebiin Gurmeessuun Barbaachisaa Ta'e

GSAM 356.1Ergaan gara biyyoota birootti yeroo babal'atetti, dirree hojii guutuu deebisanii gurmeessuun barbaachisaa ta'e. Kanaafuu, bara 1897tti tarkaanfiileen gara kallattii sanaatti qajeelchan fudhataman; garuu hojiin irra deebiin gurmeessuu waggoota afuran darban keessatti caalaatti raawwatameera, yeroo kanattis Konfiransii Waliigalaa Awurooppaa koree raawwachiiftuu miseensota kudha afur qabuun hundeeffameera; akkasumas Konfiransiin Waliigalaa inni jalqabaa, waajjira muummee isaa Waashingitan, D.C. keessaa qabu, koree raawwachiiftuu miseensota digdamii saddeet qabu kan faayidaalee ergaa adda addaa hunda bakka bu'uufi waldaalee waliigalaa kanneen dhaabbatan tokko tokko bakka bu'e qaba.

GSAM 356Haala Gurmaa'inaa Amajjii 1, 1903

GSAM 356.2Barruun Waggaa Konfiransii Waliigalaa kan bara 1904 irraa kan fudhatame kun, hanga Amajjii 1, 1903tti ragaalee istaatistiksii nama hawwatan muraasa kenna:—

GSAM 356.3Yeroo sana hojiin keenya kan gurmaa'e Konfiransiiwwan Waliigalaa lama, kanneen Konfiransiiwwan Gamtaa kudha afur, Konfiransiiwwan naannoo torbaatamii lama, fi misiyoonota afurtamii lama of keessatti hammate ture. Isaanis akka armaan gadiitti qoodamu: Konfiransiiwwan naannoo Ameerikaa Kaabaa keessatti, afurtamii sagal; Ameerikaa Kaabaa ala, digdamii sadii. Konfiransiiwwan Gamtaa Ameerikaa keessatti, saddeet; biyyoota biroo keessatti, ja'a. Dirreewwan tajaajilaa Ameerikaa keessatti, Alaskaa, Hawaii fi New Foundland dabalatee, shan; misiyoononni Ameerikaa ala, soddomii torbatu, akka armaan gadiitti kan argaman: Kudha lama Awurooppaa keessatti; afur Afrikaa keessatti; sadii Eeshiyaa keessatti; lama Ameerikaa Kibbaa keessatti; lama Afrikaa Kibbaa keessatti; kan hafe ammoo Ameerikaa Giddugaleessaa, Meeksikoo, Indiyaa Dhihaa fi Odoloota Paasifikii keessatti argamu. Misiyoonota kanneen waliin walqabatan tajaajiltoota muudamanii fi hayyama qaban jaatamii torbaa fi waldaalee kiristaanaa dhibba tokkoo fi soddomii tokko dha.

GSAM 356Tokkummaa Garaagarummaa Keessatti

GSAM 356.4Jaarmiyaaleen adda addaa biyyootaafi saba adda addaa keessatti argaman kun hundi isaanii kaayyoo guddaa tokko, dhugaa fi fayyina ilmaan namaatiif jedhamee hojjechuu keessatti tokkummaan hojjechuu isaanii beekuun jajjabina guddaadha. Nutis kan amannu meeshaa gurmaa'inaa isa alaa qofa irratti osoo hin taane, Waaqayyo, isa qindeessaa irratti. Eebba Isaatiin gocha tokkummaafi walsimannaa hojjettoota Isaa irratti argamuun, "waan hundinuu sirnaan fi qindaa'inaan hojjetamuu" isaa hammam gaarii fi nama gammachiisu akka ta'e hubachuu dandeenya.