Boqonnaa 14 — Balbala Cufame

GSAM 214.1"Isaan bituuf deemanitti, misirrichi dhufe; warri qophaa'an immoo isa waliin gara cidhaatti seenan: balballiis cufame."¹

GSAM 214.2Dhufni Misirrichaa kan fakkeenya kana keessatti ibsame dhufaatii Kiristoos lafa dhufuu isaa osoo hin taane, gara cidhaatti dhufuu isaati. Gaa'elli taatee dhufaatii Gooftaa dura raawwatamuudha. Kunis Wangeela Luqaas keessatti akkasitti ibsameera: "Mudhiin keessan hidhamee, ibsaan keessanis boba'aa haa ta'u; isinis akkuma namoota Gooftaa isaanii eeggatan, yeroo inni gaa'ela irraa deebi'u, akkuma inni dhufee rukutu battalumatti isaaf banaa ta'uuf qophaa'aa."²

GSAM 214Mootummaa Gaa'ela Jedhamu Fudhachuu

GSAM 214.3Dhufuun misirrichaa gara cidhaatti kitaaba Daani'eel boqonnaa 7:13, 14 keessatti bakka bu'ee mul'ata, achitti Kiristoos mootummaa isaa fudhachuuf gara Abbaatti dhufa. Bara durii, mootichi teessoo fi mootummaa isaa fudhachuuf gara magaalaa guddittii isaa dhufuun gaa'ela jedhama ture. Taateen kun—magaalaa guddittii akka misirrootti fudhachuun—kabajaa fi agarsiisa gaa'ela dhugaa wajjin kabajama ture. Kanaafuu, yeroo Kiristoos Abbaa isaa kan samii irraa mootummaa isaa fudhatu, misirroo isaa—Yerusaalem Haaraa (Mul'ata 21:9)—wajjin gaa'ela godhate jedhama; kunis fakkeenya keessatti "gaa'ela" jedhama.

GSAM 214.4Guyyoonni kuma lamaa fi dhibba sadii erga xumuramanii booda, Onkoloolessa 22, 1844, ummanni Dhufaatii, taateewwan muuxannoo isaanii keessatti mudatan dhugaa gaa'ela Bahaa wajjin wal bira qabee ilaaluun, "Kiristoos gaa'elaaf seeneera," jedhan. Akkuma amala taatee guyyoota kuma lamaa fi dhibba sadii dhuma irratti raawwatamu irratti ifa caalaatti argatan, amantiin isaanii hojii Kiristoos itti seene sana hordofe; kanaafuu amantiidhaan, isaan "isa waliin cidhaatti seene."

GSAM 215"Nan Deebi'a"

GSAM 215.1Mul'ata bara 1845tti Misii Haarmoniif kenname keessatti, kan Kiristoos kutaa mana qulqullummaa samii isa jalqabaa irraa gara isa lammaffaatti ce'aa ture agarsiisu, jechoota kana argina: "'Asitti na eegaa; ani mootummaa fudhachuuf Abbaa kootti deema; uffata keessan qulqulluu godhaa, yeroo gabaabaa keessattis cidha irraa nan deebi'a, isinis gara koo nan fudhadha.'" Sana booda, gaarii duumessaa kan gommaan isaa akka ibidda boba'uutti mul'atu, ergamootaan marfame, bakka Yesuus turetti dhufe. Inni gaarii sana keessa seenee, gara iddoo hundumaa caalaa qulqulluutti, bakka Abbaan taa'utti, geeffame.³

GSAM 215Arjannaa Erga Balballi Cufamee Booda

GSAM 215.2Balballi cufame kan fakkeenya kanaa taatee Ilmi Namaa dhugumaan duumessa samii keessa dhufuu isaa dura raawwatamu agarsiisa fakkaata; sababni isaas, balballi erga cufamee booda, durbiiwwan kaan dhufanii rukutu, achiis "eeggadhaa" jedhamu, sababni isaas guyyaa yookaan sa'aatii dhufuu isaa hin beekan. Ammas, balballi kun kan cufamu erga durbiiwwan ogeeyyiin misirricha wajjin gara cidhaatti seenanii booda.

GSAM 215.3Jecha afaan seenaa fakkeenya durbaawwanii kana keessatti fayyadame irraa yoo ilaallu, cidhaatti erga seenanii booda illee, durbaawwan "gowwoonni" illee misirricha simachuuf qophii fudhatamaa gochuuf carraa akka qaban ni mul'ata. "Dammaqaa" jedhamanii ajajaman. Dammaqanii eeguunii fi eeguun amaloota qophii dhugaa Gooftaa simachuuf godhamu wajjin walqabatanidha. Kanaafuu, balballi seenaa fakkeenya kanaa keessatti yeroo cufamu arjummaan akka hin hafin ni mul'ata.

GSAM 215Balbala Luqaas 13:25-28 Miti

GSAM 215.4Bara darbe, balbala seenaa fakkeenya kana keessatti dubbatame, balbala Luqaas 13:25-28 keessatti eerame wajjin walitti makuun dogoggorri uumameera; isa akkas jedhu, "Yeroo abbaan manaa ka'ee balbala cufu, isinis alatti dhaabbatanii, 'Yaa Gooftaa, nuuf bani!' jettanii rukuttaan, innis deebisee isiniin, 'Eessaa akka dhuftan isin hin beeku' isinitti jedha.... Nagaa koo irraa ka'aa, isin hojiiwwan hamoo hundi. Yeroo isin Abrahaam, Isaaq, Yaaqoob, fi profootota hunda mootummaa Waaqayyoo keessatti argitan, ofii keessaniis ala dhiibamuu keessanitti, boo'uun fi ilkaan ciniinuun ni jiraata." Jecha armaan olii irraa ifatti kan mul'atu, yeroo balballi kun cufamu, murtiin warra ala hafan irratti murtaa'a. Yeroo sana Mootummaan Waaqayyoo dhufeera; sababni isaas warra oolanii mootummaa sana keessatti ni argu. Gama biraatiin, fakkeenya durbaawwanii keessatti Gooftaan hanga ammaatti gara mootummaa isaatti hin dhufne, garuu mootummaa isaa fudhachuuf gara Abbaa isaatti deemeera.

GSAM 216Tajaajila Fakkeenyummaa Keessatti Balbala Cufame

GSAM 216.1Warri amantiidhaan hojii Kiristoos hordofan, erga yeroon guyyoota kuma lamaa fi dhibba sadii—Onkololeessa 22, 1844—dhumetti, guyyaan kaffaltii cubbuu tajaajila fakkeenyummaa keessatti yeroo dhufu, lubni olaanaan balbala kutaa alaa cufee, balbala gara iddoo qulqulluu qulqulluu banuun, achitti hojii isaa kan cubbuuwwan iddoo qulqullummaa keessatti amanan haquu raawwachuuf akka ture argan; fi akkasumas Kiristoos, lubni olaanaan keenya, balbala kutaa alaa mana qulqullummaa samii cufee, kutaa san kan keessatti "sanduuqni waadaa isaa" argamu banuu isaa hubatan;⁴

GSAM 216Kamtu Dogoggoraan Turan?

GSAM 216.2Yeroo kanatti amantoota Adeventistii keessaa warri tajaajila iddoo qulqullummaa Kiristoos irratti ifa qulqulluu hin arganne turan; xiyyeeffannoon isaanii gara ergaa ergamaa sadaffaatti hin deebine ture. Isaan kun balbala alaa iddoo qulqullummaa kana balbala cufame kan Luqaas 13:25-28 keessatti ibsame wajjin walitti makuun dogoggoran. Haa ta'u malee, isaan kun Adeventistoota Guyyaa Torbaffaa hin turre. Garuu isaan eenyu akka turan, barumsi sun akkamitti akka jalqabe, fi haalawwan akkamii gara xumura akkasiitti akka geessan, agarsiisuuf ni yaalla.

GSAM 217.1Ummanni ergaa dhufaatii jedhamuun waldaalee maqaa qofaatiin of addaan baasan, akkasumas warri isaan irraa addaan ba'an, ragaa waldaalee torban kan Mul'ata keessaa isa shanaffaa fi ja'affaaf kenname keessatti dubbatamu. Gorsi waldaa isa shanaffaa, kan Sardis, akkas jedha, "Kanaafuu, akkamitti akka fudhattanii fi dhageessan yaadadhu, qabadhuu fi qabsiifadhu, akkasumas qalbii diddiri. Kanaafuu yoo hin eegdu, akka hattuutti si irratti nan dhufa, sa'aatii ani itti si irratti dhufus hin beektu."⁵ Jecha kanaan, namoonni akkasitti haasofaman lallaba dhufaatii Gooftaa dhaga'uu isaanii ifa dha. Afaan isaaniitiin fudhatanii turan, garuu amma isa waanuma sanaa haaluuf jiru turan.

GSAM 217Waldaa Filaadelfiyaa

GSAM 217.2Waldaan Filaadelfiyaa, sadarkaa ja'affaa waldaa wangeelaa, itti aansuun eerameera. Waldaan kun ummata labsii ergaa mul'ata 14 isa jalqabaa fi lammaffaa jalatti ba'an bakka bu'a. Waldaa kanaaf Gooftaan akkas jedha, "Ilaa, ani dafee nan dhufa: waan qabdu cimsitee qabi, akka namni tokkollee gonfoo kee si irraa hin fudhanneef."⁶ Isaanis dabalataan jechoota armaan gadiitiin haasofamaniiru: "Waan kana kan jedhu isa qulqulluu dha, isa dhugaa dha, isa furtuu Daawit qabu, isa bana, namni hin cufne; isa cufu, namni hin banne dha. Hojii kee nan beeka: ilaa, balbala banaa siif nan kaa'e, namni cufuu hin danda'u; sababni isaas, humna xiqqoo qabda, jecha koo eegdeetta, maqaa koo hin haalle."⁷

GSAM 217Balballi Cufame kan Fakkeenya kanaa maaliidha?

GSAM 217.3Barruu keessatti waraabame kana keessatti balbala banaa fi cufamee jechuun maal jechuudha? Gaaffii kanaaf deebii quubsaa ta'e ibsa itti aanu keessatti argachuun ni danda'ama jennee yaanna: Yeroo Adeventistoota gidduutti warri ifa ol'aanaa fudhatanii, Fayyisaan tajaajila isaa kutaa qulqulluu samii isa jalqabaa irraa gara isa lammaffaatti jijjiiruu isaa barsiisaniif, fi warra dhaggeeffatanuf gaaffii balbala banaa fi cufaa sirriitti ibsaniif, gareen biraa dhugaa kana mormuun, amantii balballi baname cufameera, kan cufames banameera jedhuutti hundeessuuf yaalaa turan. Kana gochaa, isaan karaa hojjetoota Gooftaa kan lafa irra jiran cufaa, yookaan hojii isaanii gufachiisaa turan. Balballi iddoo qulqullummaa samii humna Kiristoosiin banama, cufamas—"Isa banu, kan namaan cufamuu hin dandeenye." Dubbii waldaa Filaadelfiyaaf kenname keessatti, namoonni jabeessanii qabatan, jecha eeggatan, fi maqaa isaa hin haalan, injifannoo balbala namni cufuu hin dandeenye banu argatu. Kun shakkii tokko malee balbala gara namootatti seenuuti, balbala kana namoonni, akka fakkaatutti (akka arginu) sirriitti cufanii turan; garuu cichoomina isaaniitiif beekamtii kennuuf, Gooftaan amantootaaf "balbala banaa" namni cufuu hin dandeenye isaaniif kaa'a.

GSAM 218Balbala Dubbii

GSAM 218.1Mata duree kanaaf, Kitaaba Qulqulluu keessatti fakkeenyota balballi hiika kanaan itti fayyadamame hedduun ni argamu. Phaawulos, Korintosootaaf yeroo barreessu, akkas jedha, "Balballi guddaan bu'a-qabeessi naaf banameera, mormitoonni immoo baay'eetu jiru."⁸ Ammas, xalayaa isaa isa lammaffaa Korintosootaaf barreesse keessatti, akkas jedha, "Yeroon wangeela Kiristoos lallabuuf gara Troos dhufetti, balballi Gooftaan naaf bane yeroo jiru, obboleessa koo Tootos waanan hin arganneef, sammuu kootti tasgabbii hin arganne."⁹ Akkasumas Kolosiyaanotaaf haala kanaan kadhateera: "Kadhannaa keessatti itti fufaa, galata wajjinis kadhannaa keessatti dammaqaadhaa; kana gochaa, nuufis kadhadhaa, Waaqayyo balbala dubbii akka nuuf bantuuf, icciitii Kiristoos kan ani isaaf hidhamee jiru dubbachuuf."¹⁰

GSAM 218.2Barruulee kana irraa kan mul'atu, carraawwan dhugaa labsuuf banaa ta'an 'balbala banaan' jedhamuun waamamu; akkasumas jechoota waldaa Filaadelfiyaaf dubbataman irraa yeroo ummanni kun waamamanitti, namoonni balbala dubbii isaanii cufuuf carraaqqii cimaa gochaa akka turan ni mul'ata. Akka waldaan Filaadelfiyaa yaalii keessa darbuun, "jecha" fi "maqaa" isaa cimsanii qabatanii turanitti, jechi Gooftaa isaaniif ture, balbala banaa kan namni tokkollee cufuu hin dandeenye fuuldura isaanii akka kaa'uuf ture.

GSAM 219Haala Bara Onkoloolessa 22, 1844 Boodaa

GSAM 219.1Dhimma kana akkuma jechoota raagaatti ibsametti fuuldura keenya waan qabnuuf, haala jiru akkuma taateewwan guddachaa deemanitti duubatti deebinee haa ilaallu. Akkuma kanaan dura ibsametti, hanga Ebla 1844tti, waldaaleen wangeela dhufaatii labsuuf banaa turan, waamichi hojjettootaaf dhiyaatu immoo lallabtoota lubbuun jiran irraa argamuu kan danda'u caalaa baay'ee ture. Abdii kutannaa sana booda, birraa bara 1844 keessa, warri barumsa sana garaadhaa hin fudhanne, mormuu jalqaban. Yeroo bona bara 1844tti, ergaan malaa'ikaa lammaffaa kan Mul'ata 14 fi "iyyoon halkan walakkaa" (Maatewos 25) kennamanitti, warra ammas dhufaatii Gooftaa dhihaateetti amantii isaanii mirkaneessuuf ija jabaatan irratti ari'umsi hamaan ka'e. Mormitoonni kun karaa adda addaatiin mata duree kana ukkaamsuuf, akkasumas karaa danda'amu hundaan hojii warra ammas "yeroon murtii Isaa ga'eera" jedhanii lallabanii gufachiisuuf yaalan. Wiiliyaam Miiler mormii kana ilaalchisee, "Kun waan uumamaa alaafi kan hin hubatamne dha," jedhe. Mormiin guyyoota kuma lamaa fi dhibba sadii xumuramuuf jedhanitti cimaa waan tureef, Joo. Istooris waa'ee kanaa akkas jedhe, "Waldaalee maqaa qofaan beekamanii fi warra hamoo hundumaa irraa addaan baaneerra, hanga iyyi kun isaan dhiibbaa gochutti malee."

GSAM 219.2Bara sun erga xumuramee booda, mormiinifi qoosni warra hamoo irraa dhufu dachaan dachaan yeroo hammaatu, Wiliyaam Miilar haala sana ilaalchisee akkas jedhe, "Hojii keenya kan cubbamtoota akeekkachiisuu fi waldaa kiristaanaa idilee taate dammaqsuuf yaaluu raawwanneerra. Waaqayyo to'annoo isaa keessatti balbala cufateera."¹¹

GSAM 219Jabaatina Waliigalaa Cubbuu Qabdootaa

GSAM 219.3Amalli addunyaa qoosu kanaa cubbamtoota barsiisa dhufaatii mormuuf jabeessuu qofa osoo hin taane, ragaa warra waldaalee maqaa qofa keessa jiranis akkana ture: "Yeroo yaadannu hammam dhugaan jijjiiramuu namaa muraasaafi fagaatee akka jiru, akkasumas safuu dhabuu fi jabeenya cubbamtootaa kan hin fakkaanne, ofumaanuu iyyinee, 'Waaqayyo gaarummaa gochuu dagateeraa? Moo balballi araaraa cufameera?' jenna."¹²

GSAM 220.1Hojii raawwataa biraa irraa haala yeroo raagaan xumurameen booda jiru ilaalchisee caalaatti dubbifna: "Yeroo sana amantii hin qabne bira gahuun hin danda'amu jechuutti dhihaata ture, abdii kutannaan bara 1844 sammuu namoota baay'ee wallaalchee ture, isaanis ibsa dhimma kanaa kamiyyuu dhaggeeffachuu hin barbaanne."¹³

GSAM 220Balballi Gara Warra Hin Amanneetti Seenu Hundi Cufame

GSAM 220.2Haalli akkasii, yeroo sanaaf, warra amantii fi abdii isaanii dhufaatii Kiristoos isa dhihoo dhufu irratti cimsanii qaban irraa kan hafe, warra kaan hundaaf balbala dhiyaachuu cufaa fakkaata ture. Balballi dubbii guutummaatti cufamee fakkaachuu isaatiin, akkasumas ummanni Adeventistii fakkeenya isaanii wajjin walqabatu keessatti balballi cufame jiraachuu isaa arguun, akkamitti akka isaan gara murtoo "araarri cubbamtootaaf kana booda hin jiru" jedhuutti ga'an salphaatti hubachuun ni danda'ama: yookaan, akkuma namoonni tokko tokko ibsan, "balballi araaraa cufameera," jedhuun; keessattuu yoo isaan balballi cufame kan fakkeenya kana keessa jiruufi balballi cufame kan Luqaas 13 keessa jiru tokko qofa jedhanii yaadan. Yoo ummanni guutummaatti dhaggeeffachuu didanii, akkasumas onnee isaanii jabeessan, akkamitti gara qajeelutti deebi'uu danda'u turan?

GSAM 220Eenyutu Jalqaba Barumsa Balballi Cufamee Sobaa Barsiise?

GSAM 220.3Gaaffiin amma ka'u, Barsiisa "cubbuu qabaniif araarsi hin jiru" kan jalqabe eenyu? eenyutu amane? eenyutu immoo morme? Gaaffii isa jalqabaatiif deebii ta'uuf, gabaasa daawwannaa J. V. Himes birraa bara 1845tti gara Naannoo Meeyinitti taasise irratti xiyyeeffanna. Akkas jedha:—

GSAM 220.4"Obboleessi Yoosef Terner fi warri kaan, nuti Sabata guddaa keessa jirra—waggoonni kuma jaha xumuramaniiru—kanaafuu, Adveentistiin kamiyyuu hojii harkaa dabalataa hojjechuu hin qabu jedhanii amanan. Akka tilmaama isaaniitti, kana gochuun dhugumatti barbadeeffama isaanii isa dhumaatiif isaan saaxila ture.

GSAM 220.5"Yeroo haala hojii harkaa lafarraa hojjechuu dhiisuu kana keessatti eeggatanitti, ifni haaraan, akka yaadametti, sammuu Obboleessa Tuurner irratti ife; innis, Misirrichi DHUFE—akka inni guyyaa kudhanffaa ji'a torbaffaa waggaa Yihuudotaa darbeetti dhufe—gaa'illi sana yeroo sana raawwatame—durbiiwwan hundi yeroo sana, karaa tokkoon, isa waliin gara gaa'ilaatti seenan, balballiis cufame!—kanneen keessaa tokko illee baduu hin danda'u, kan alaa jirus tokko iyyuu ooluu hin danda'u. Akkasumas dhimmoonni hafuuraa lafa guddaa kanaa hundi xumuraman."¹⁴

GSAM 221Yaada Sobaa Sana Eenyutu Ciminaan Morme?

GSAM 221.1Paastar Tarner barumsa isaa kan "raraamni dhumee jira" jedhu Paaris, Meeyin keessatti barsiisuu jalqabe, yeroo gabaabaadhaafis naannoo sana keessatti hordoftoota baay'ee qaba ture. Sababni isaas, warra Al-Adveentistota ta'an, warra ofiin amananis ta'e warra hin amanneef, balballi gara namoota sanaatti banamu guutummaatti cufamee waan tureef, namoonni baay'een haala uumamaan gara ilaalcha Tarner mata duree kanarratti qabuutti goran.

GSAM 221.2Jechi 'Aventistoota' jedhu akka dogoggoraan hin hubatamneef, kana booda ummata kana 'Aventistoota Guyyaa Jalqabaa' jedhanii waamna; akkasumas warri ilaalcha Obbo Turner fudhatan baay'een isaanii garee kana keessaa turan. Isaan hanga yeroo sanaatti dhugaa Sanbataa hin argine yookaan hin dhageenye, akkasumas ergaa ergamaa sadaffaa hin dhageenye turan. Isaan kanatti Aadde White maxxansa ishee keessaa tokko keessatti akkas jetti:—

GSAM 221.3"Bara 1844tti yeroon eeggannaa erga darbee booda, Adeventistoonni ammas dhufaatiin Fayyisaa baay'ee dhihaatee akka jiru amanaa turan; akkasumas sadarkaa murteessaa irra ga'uu isaanii fi hojiin Kiristoos akka giddu-galeessa namaatti Waaqayyo fuulduratti kadhachuu dhaabbachuu isaa amanaa turan. Waqtiin murtii dhihaateera jedhanii akeekkachiisa kennanii booda, hojiin isaanii addunyaadhaaf raawwatamu xumuramuu isaa itti dhaga'ame; akkasumas ba'aan lubbuu isaanii kan fayyina cubbamtootaatiif qaban dhabanii, yeroo qoosni ija-jabinaa fi arrabsoo Waaqayyoo kan warra hamoo, Hafuunni Waaqayyoo warra araara isaa didan irraa deebi'uu isaa ragaa biraa fakkaatee isaaniif mul'ate. Kun hundi yaadni yaalii xumuramuu isaa, yookaan akkuma isaan ibsan, 'balballi araaraa cufameera' jedhu, akka dhugaa ta'e isaan amansiise. Akkuma ibsame, Awantiistotni yeroo gabaabaaf yaada balballi araaraa cufamuu isaa irratti tokkummaadhaan amanaa turan."¹⁵

GSAM 222.1Waraabbii kana keessatti Aadde Waayitiin ejjennoo Adavantisitoota Guyyaa Jalqabaa fudhatan ibsiti. Isheen ofii ishee akka itti amantu illee hin akeektu. Akkuma armaan olitti agarsiifametti, barumsi kun jalqaba kan barsiifame Yoosef Tarnariin Paaris, Meeyin keessatti ture. Aadde Waayit (yeroo sana Dubree Harmon jedhamtu) jalqaba birraa bara 1845tti iddoo olitti eerame sanatti Yoosef Tarnar waliin wal argite, akkasumas barumsa isaa kan "Adeventistootaaf hojiin harka dabalataa hin jiru, cubbuu qabdootaafis araarri dabalataa hin jiru" jedhu yeroo ibsu dhageessee, ifatti akka inni "barumsa sobaa barsiisaa jiru; cubbuu qabdootaafis, warra beekanii dhugaa didan kan hin taaneefis araarri ammayyuu akka jiru" itti himte.

GSAM 222Yaada 'Rarama Hin Jiru' Mormuu

GSAM 222.2J. N. Andrews, kan bara 1844 fi 1845 Paaris, Meeyin keessa jiraachaa ture, fi adeemsa namoota achii akkasumas kan Yoosef Tarnar, kan cubbuu qabdootaaf araarri dabalataa akka hin jirre barsiisu sirriitti beeku, ejjennoo Dubree Harmon mata duree kanarratti yeroo sana qabdu ilaalchisee akkas jedha, "Mul'anniwwan ilaalcha kana akka fudhatan isaan kakaasuu mannaa, warra ammas irratti cichanii turan sirreesse."¹⁶

GSAM 222.3Intal Harmon bona bara 1845tti yeroo lammataaf Paaris, Meeyinitti daawwannaa goote. Daawwannaa kana ilaalchisee, Aadde Tirusdeeyil, ishee yeroo sana Paaris keessa jiraattuu turte irraa nan waraabbadha. Isheen akkas jetti:—

GSAM 222.4"Yeroo Miss Harmon bona bara 1845 Paaris, Meeyin keessatti daawwannaa goote, waa'ee hiriyaa koo jaallatamtuu tokkoo kan abbaan ishee walga'iiwwan keenya akka hin hirmaanne ishee dhorke, kanaafuu ifa sana hin didne ilaalchisee bal'inaan isheetti hime. Isheenis seeqattee, 'Waaqayyo namoota akkasii tiif fayyina akka hin jirre gonkumaa natti hin agarsiisne. Warra ifa dhugaa isaanitti dhiyaate beekanumaan didan qofaadha.'"¹⁷

GSAM 222.5Isheenis waa'ee daawwannaa sadaffaa Dubree Harmon gara Paarisitti bara 1846 gaggeessite ilaalchisee akkas jetti:—

GSAM 222Mormii Biraa Yaad-rimee Sobaa Irratti

GSAM 222.6Yeroon biraa eeramuu qabu kan mul'ata bara 1846, Paaris, Meeyin keessatti kenname ture. Obboleettiin Harmon, Saataan warra gara-qalbi-qajeeloo hojii isaanii guutuu raawwachuu irraa ittisuu yeroo hin dandeenye, dandeettii isaa fayyadamee hojii isaanii irra darbee akka isaan raawwatan gochuuf akka yaalu isheetti mul'ifame. Obboleettiin gaariin tokko waldaalee, Waaqayyo sababni isaan itti dhiise ergaa samii irraa isaan baraaruuf ergame dhiisaniif akka ta'e itti himaa turte. Obboleettiin Harmon ergaa ishee keessatti dhugaan akka hin jirre, akkasumas waldaalee keessaa namoonni hedduun gara fuulduraatti dhugaa fudhatan waan jiraniif, ergamoota gaariin gara fuulduraatti waldaalee sana keessatti hojii lubbuu namaatiif akka hojjetan, yeroo isaan kana godhanis, isaan [ergamoota] obboleettii kana ergaa ishee [hiikni isaas ergaa ishee kan "raraa hin qabne" sana] waliin balbala ala akka dhiisan agarsiifamteef."¹⁸

GSAM 223Wal-faallessuu hin jiru

GSAM 223.1Akkuma namoonni Aadde Waayitiin yeroo tokko tiyoorii "cubbooftotaaf araarsi dabalataa hin jiru" jedhu barsiisaa turte, amma garuu faallaa kanaa barsiisti jechuun mirkaneessuuf hawwii guddaa qaban jiran, ani ragaalee namoota hojii ishee bara 1845 irraa eegalanii beekan irraa, hojii isheen cubbooftota gara qajeelchuu goote ilaalchisee nan dhiyeessa. Ibsi itti aanu kan Ira Abii, kan magaalaa Brookfield, Kaawuntii Maadisan, Naannoo Niiwu Yoork irraa dhiyaatedha:—

GSAM 223.2"Waggoota 1846 fi 1850 gidduutti, Obboleessi fi Obboleettiin White mana keenya dhufanii, ijoolleefi warra dhugaa hin mormineef baay'ee kaka'umsa qabu turan. Lubbuuwwan hin jijjiiramneef hojjetan, Obboleettiin White abdii warra duubatti deebi'anii fi warra dhugaa hin mormineef akka hin jirre yeroo jedhan dhaga'uu koo gonkumaa hin yaadadhu."¹⁹

GSAM 223Ragaa Adventistoota Guyyaa Jalqabaa

GSAM 223.3Waa'ee barumsa balballi cufamuu isa cimaa ilaalchisee Adventistoonni Guyyaa Tokkoffaa kanneen Niiw Ingilaand maal akka beekan, xalayaan armaan gadii kun haa ragaa ba'u:—

GSAM 223.4"Hagayya 5 hanga 9, 1891, ani magaalaa Brookston, kan ummata naannoo 30,000 qabdu keessatti, Paastar Maayils Giraant waliin falmii gaggeesseen ture. Falmiin kun dunkaana guddaa keessatti kan gaggeeffame yoo ta'u, kan duraan pirezidaantii mana maree magaalaa turan Obbo Yohannis Baarbaruun hoogganame. Magaalaan kun magaalaa Boosten irraa fageenya maayilii digdamaa irratti argamti. Falmiin gaaffii Sanbataa irratti kan ture yoo ta'u, Obbo Giraant garuu dhimma muuxannoo Obboleettii Waayit hojii kana keessatti qabdu falmii kana keessatti galchuuf yaale. Inni akkas jechuun himate, 'bara 1844 duraan dursee, yeroon yaalii akka darbe fi cubbuu qabdootaaf dhiifama dabalataa akka hin jirre isheef mul'ifame.'"

GSAM 224.1"Deebii yeroon kennu, ani isaatti, 'Amantiiwwan Guyyaa Tokkoffaa Adventist, yeroo tokkotti, osoo nuti isaan irraa hin gargar ba'in dura, harki caalaan isaanii ejjennoo kana fudhatanii turan. Haadha manaa Waayitiin ejjennoo kana gonkumaa hin deeggarre; wantoota jalqabaa isheef mul'atan keessaa tokko ejjennoon sun 'soba' akka ta'ee fi ammallee cubbamtootaaf dhiifni akka jiru ture,' jedheen. 'Kun dhugaadha, Paastar Giraantis kana akka beeku ni beeka,' jedheen. Yeroon kana jedhu, namoonni Amantaa Guyyaa Tokkoffaa kanneen anarra duran turan hedduun [gareen sun dunkaana guddaa guutuu keessaa kutaa guddaa turan] mataa isaanii raasuu fi yaada sana cimsii fudhachuu isaanii mirkaneessaniiru. Gabaabumatti, Paastar Giraant marii sana keessatti qabxii sana irra deebi'ee akka hin kaasne qofti ga'a. Kan mallatteesse "Jiyo. E. Faayifild, Saawuz Laankaaster, Maas., Mudde 6, 1895."

GSAM 224Aadde Waayit Yeroo Hundumaa Fayyina Cubbuu Qabdootaaf Kan Barbaaddan

GSAM 224.3Aadde Waayitiin bara 1844 irraa kaasee hanga yeroo ammaatti jijjiirama cubbamtootaatiif hojjechaa turuun ishee ragaalee armaan gadiitiin caalaatti mirkanaa'a: Isheeniifi Paastar Waayit mana Albert Belden, kan Rocky Hill, Conn. keessatti argamuutti, Ebla 20, 1848 irraa eegalee walga'ii gaggeessan. Walga'ii kana irratti namoota addunyaa keessaa muraasaaf jijjiiramni akka argamuuf tattaaffiin taasifame. Paastar Waayitiifi haati manaa isaa lubbuuwwan akkasii irratti fedhii addaa agarsiisan. Qabxii kanarratti, ragaa nama garee kana keessaa kan harka Paastar Waayitiin cuuphaa fudhate tokkoo ni dhiheessina. Yohannis Y. Wilkooks, Guraandhala 22, 1891, Keensingitan, Konneektikat irraa barreessuun akkas jedha:—

GSAM 224.4"Yeroo walga'iiwwan kutaa mana Obbo A. Belden kan hin xumuramin, Rocky Hill, Conn. keessatti gaggeeffamaa turanitti dhugaa keessa seene. Ifa dhugaa yeroo ammaa kana argachuun koo hojii Obbo fi Obboleettii White jalatti ture. Sana booda yeroo gabaabaa keessatti Obboleessa White'n cuuphame. Jajjabinaafi humna isaan irraa argadhe osoo hin ta'ee, Gooftaan akka na fudhate yaaduuf yookaan miira qabaachuuf yoomiyyuu ija-jabina akkan qabaadhu hin beeku. Isaan dhimma kootiif gadi fageenyaan naaf yaaduun hojjetan."

GSAM 225.1Paastar Waayit walga'ii sana ilaalchisee xalayaa Stockbridge Howland, kan Topsham, Maine jirutti barreesseen akkas jedhe, "Obboleessi Beets ajajoota ifa baay'ee bal'aa ta'een dhiyeesse, barbaachisummaan isaaniis ragaa humna guddaa qabaniin cimsiifame. Dubbiin sun warra duraanuu dhugaatti amanan jabeessuuf, akkasumas warra guutummaatti hin murteessine dammaqsuuf bu'aa qaba ture."

GSAM 225Hojii Cubbuu Qabaniif Oswego, N.Y. keessatti.

GSAM 225.2Bara 1849tti, Paastar Jeems Waayitii fi haati manaa isaa Oswego, N.Y. keessatti hojjetan. Walga'iiwwan sana keessatti, Hiraam Paach fi Dubree Beenisan, kanneen wal fuudhuuf waadaa galan, gara Waaqayyoo fi dhugaa yeroo ammaa kanatti deebi'an.

GSAM 225.3Bitootessa, 1850 keessa, walga'iiwwan Oswego keessatti irra deebi'amee geggeeffaman. Maxxansa 'Dhugaa Ammaa' kan Eblaa keessatti, Paastar Waayit waa'ee walga'iiwwan sanaa yeroo dubbatan akkas jedhan:

GSAM 225.3"Amma hojiin baay'ee nama hawwatu ijoollee hambaa haftee magaalaa kana keessatti adeemsifamaa jira. Fayyina isaanii mata duree guddaa walga'iiwwan keenya Sanbatoota lamaan darban ture, Waaqayyo immoo haala dinqisiisaa ta'een nu eebbiseera. Dhugaan nuufis ta'e ijoollee keenyaaf bu'aa gaarii fideera. Guyyaa jalqabaa isa dhumaa itti aanu galgala, faayidaa isaaniif addatti walga'ii tokko qabnee turre, Hafuunni Gooftaas gidduu keenya irratti dhangala'e. Ijoolleen hundi Gooftaadhaaf gad of qabanii, ajajoota, keessattuu isa shanaffaa, kabajuun, fi karaa Yesuus Kiristoos fayyina barbaaduun barbaachisaa ta'uu isaa hubatanii fakkaatu. Kun walga'iiwwan ani arge keessaa isa baay'ee nama hawwatu keessaa tokko ture."

GSAM 225.4Maxxansa 'Dhugaa Ammaa' kan Sadaasa, 1849 keessatti, Paastar Waayit namoota lakkoofsaan garagalan fi cuuphaman ilaalchisee gabaasa maxxansiise; akkasumas maxxansa xumuraa waraqaa kanaa kan bara 1850 keessatti, walga'ii Waitsfield, Vt. keessatti geggeeffamee fi hirmaannaa Heeman Cherchil, kan yeroo sana addunyaarraa garagalee dhufe ilaalchisee gabaasni ni jira. Barruu sana keessatti akka "obboleessa"tti ibsameera. Yoo dabalataan araarri cubbamtootaaf hin jiraanne ta'e, kun akkamitti ta'uu danda'a?

GSAM 226Ragaa Ragaa Baatota Digdamii Tokkoo

GSAM 226.1Kana waliin walqabatee, ragaa namoota digdamii tokkoon kan bara 1888tti mallatteeffame dhiyeessina; isaan keessaa tokkoon tokkoon isaanii sochii dhufaatii bara 1844 keessa turanii fi olka'iinsa ergaa ergamaa sadaffaa beeku turan. Hundumtuu ergaa kana bara 1851 dura keessa turan, irra caalaan isaanii jalqaba ergaan kun ka'e irraa kaasee Adventistoota Guyyaa Torbaffaa waliin walqabatee turan:—

GSAM 226.2"Nuti, warri gadiitti mallatteessine, bara 1844 yeroon sun darbu yeroo sana sochii adventii sana sirriitti beeknee, akkasumas dhugaa ergaa malakkaa sadaffaa bara 1850tti illee fudhannee, kanaafuu gammachuudhaan maqaa keenya ibsa armaan gadiitti, kan barumsa balballi cufamuu jedhamu, kan amantoonni ergaa malakkaa sadaffaa yeroo inni jalqabamee kaasee hanga guyyaa dhumaa asitti eerameetti, fi sana booda amanan ilaalchisee jiruuf mallatteessina.

GSAM 226.3"Isaan, Mul'ata 3:7, 8 fi barreeffamoota biroo wajjin walsimsiisanii, guyyoota kuma lamaa fi dhibba sadii kan Daani'eel 8:14 xumuramuun, Kiristoos kutaa jalqabaa iddoo qulqullummaa samii keessatti hojii isaa cufee, tajaajila isaa gara iddoo qulqulluu hundarraa jiruutti jijjiiree, hojii murtii jalqabuu isaa, fi kanaanis karoora fayyinaa keessatti hariiroo isaa jijjiiruu isaa amanan. Kun balballi banamee fi balballi cufame ture.

GSAM 226.4"Warri ergaa ergamaa jalqabaa irratti ifa ifaa qaban, garuu itti garagalan fi jibbaan morman, Waaqayyoon ni tuffatamu jedhanii amanan. Haa ta'u malee, warri ifa sana hin arganne yookaan warri bara 1844 dura umrii itti gaafatamummaa hin gahin, yoo gara Waaqayyootti garaa qulqulluudhaan deeman, ni tuffatamu jedhanii hin amanan.

GSAM 226.5"Isaan yeroon sun darbuun booda, akkuma Wiiliiyaam Miilar fi tuuta Adveentistootaa guddaa wajjin, hojiin isaanii addunyaadhaaf raawwatamu xumuramuu isaa fi Gooftaan dafee dhufa jedhanii yoo amanan iyyuu, erga ifti waa'ee iddoo qulqullummaa fi ergaan sadaffaan abdii kutannaa isaanii ibsee booda, warra ifa sana didan irraa kan hafeef malee, araarri darbeera jedhanii hin amanne."

GSAM 227.1Kan mallatteesse, "J. B. Sweet, Kibba Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Aadde R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Aadde Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Aadde L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Aadde Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Aadde F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Aadde Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Aadde Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Aadde Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Aadde Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Aadde Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Aadde R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Aadde Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt."

GSAM 227Mul'ata Dogoggoraan Hubatame

GSAM 227.2Mul'anni Aadde Waayitiif, Toopshaam, Meeyin keessatti, Bitootessa 24, 1849 kenname, akka barsiisa dogoggoraa—'cubbiitootaaf araara hin jiru' jedhuutti hiikuuf yaaliin taasifameera. Ilaalchi kun kan dhiyaate yeroo 'rukutuuwwan Roocheester' (Haasoftaamummaa) beeksisamaa turetti ture. Aadde Waayitiin mallattooleen icciitii fi dinqiiwwan, akkasumas haaromsa sobaa akka dabalaa fi babal'ataa deeman arganiiru. Haaromsi kun dogoggora irraa gara dhugaatti kan geessu hin turre (isheen haaromsi akkasii gonkumaa hin jiraatu hin jette, garuu kan isheetti agarsiifamee fi dhiibbaa namaa fayyadamaa kan turan akkasii turan), kanaa mannaa hammaarra hammaatu ture; sababni isaas warri jijjiirama onnee dubbatan uffata amantaa kan hammeenya onnee isaanii dhoksu qofa uffatanii turan. Gariin isaanii dhugumaan jijjiiraman fakkaatu turan, kunis ummata Waaqayyoo gowwoomsuuf isaan dandeessise; garuu onneen isaanii yoo mul'ifamee ta'e, akkuma durii gurraacha ta'anii mul'atu turan.

GSAM 227.3Sana booda akkas jette: "Malaa'ikni anaa wajjin deemu akkuma durii rakkina lubbuu cubbamtootaaf akka barbaadu na ajaje. Ani ilaaleen, garuu arguu hin dandeenye; sababni isaas yeroon fayyina isaanii darbeera."²⁰

GSAM 228.1Mul'anni kun cubbamtootaaf araarri dabalataa akka hin jirre barsiise jedhamee himameera, garuu nuti, Yoosef Terner birraa bara 1845tti yeroo jalqabaaf barumsa kana barsiise irraa eegalee hanga dhumaatti barumsa kana mormitee, akkasumas yeroo hundumaa gara jijjiiramaafi fayyina cubbamtootaatiif cimsitee hojjechaa turtee, kun akkamitti ta'uu danda'a? jechuun gaafanna.

GSAM 228.2Kitaaba 'Muuxannoo fi Ilaalchota Dabalataa' kan bara 1854 maxxanfame keessatti, Aadde Waayitiin akkas jetti, "'Haaromsi sobaa' kan ibsame sun guutummaatti amma iyyuu hin mul'anne. Ilaalchi kun addatti kan ilaallatu warra barumsa dhufaatii dhaga'anii didaniidha. Isaan gowwoomsaa cimaaf dhiifamaniiru. Warri akkasii akkuma durii 'gadda lubbuu cubbuu qabaniif' hin qabaatan."²¹

GSAM 228.3Mormitoonni, Aadde Waayitiin mul'ata kana keessatti maal akka ilaalaa turte isheen mataan ishee beektu caalaa akka beekan dubbatu. Mee akka isaan himanitti, jechuunis, isheen warra haaromsitootaa osoo hin taane haala cubbamootaa ilaalaa turte, waliin ilaallaa. Kanaaf isheen "gadda lubbuu cubbamootaaf" argachuuf cubbamoota ilaatte, garuu arguu hin dandeenye. Namni eenyullee salphaatti cubbamoota ilaaluun qofa 'gadda lubbuu cubbamootaaf' argatee beekaa? Garuu, nuti ni gaafanna, namoota ragaa armaan olii keessatti eeraman kanneen salphaatti dhiibbaa namaa fi mesmerism fayyadamuun amanan horachaa turan, fi kana hojii Hafuura Waaqayyoo jechaa turan hoo? Mormitoonni kun, kanneen Aadde Waayitiin tiyoorii "balballi cufameera" jedhu isa hamaa barsiisaa turte agarsiisuuf hawwii guddaa qaban, haaromsitoonni kun namoota qulqulluu turan, fi amanan dhugaa horachaa turan jechuu fudhachuuf qophaa'oo dhaa?

GSAM 228.4Nama yaada banaa qabu kamiyyuuf ifa kan ta'e, gareen namootaa dhimma kana keessatti ka'umsa itti godhame warra ifaa fi dhugaa didanii, mashii (mesmerism) fayyadamuun amantoota horachaa turan, garuu ofuma isaaniitiin dadhabbii lubbuu akka qaban himataniidha. Warri akkasii, yeroo ofuma isaaniitiin murtii adabbii jala jiranitti, cubbuu qabaniif dadhabbii lubbuu dhugaa qabaachuu hin danda'an; sababni isaas, "yeroon fayyina isaanii [isaanii mataa isaanii] darbeera."

GSAM 229.1Mul'ata Aadde Waayit kan Bitootessa 24, 1849 irraa ka'uun, namoonni tokko tokko dhiifamni cubbuu qabdootaaf akka hin jirre barsiisa jedhanii yaaduuf yaalaniiru; garuu nuti kanaan dura akka agarsiisne, bara 1845, Paaris, Meeyin keessatti, isheen warra ifaafi dhugaa beekaa fi hubachuun hin didin hundumaaf dhiifamni akka jiru barsiifteetti. Mul'ata bara 1846 iduma sanatti kennameen, Gooftaan "warra dhugaa hin didne kanneen waldaalee keessa jiran" akka qabu mul'ifame. Namoota yaada addaa qabaniif, ergamoonni Waaqayyoo ammas warra akkasiif akka hojjetan, yeroo isaan hojjetanis, warri isaan balaaleffatan alatti akka dhiifaman ibsuun, qeeqni kennameef.

GSAM 229.2Ammas, Ebla 1848 keessa, Paastar Waayitii fi haati manaa isaa Rocky Hill, Konneektikat keessatti, cubbamtoota gara qajeelinaatti deebisuuf hojjechaa turan. Kun hundi mul'anni Bitootessa 24, 1849, kan Paaris, Meeyin keessatti bara 1846 kenname wajjin, akkasumas adeemsa tajaajiltoonni Waaqayyoo kun Ebla 1848 keessa hordofan wajjin akka walsimu ni mirkaneessa.

GSAM 229Haaromsaan Sobaa Mo'ame

GSAM 229.3Mul'anni kun jalqaba bara 1849tti Konnektikat keessatti maxxanfame. Luba tokko achitti warra amanan hawwachuuf cimsee hojjechaa ture, hanga kennaa afaanotaa akka qabu dubbachutti. Inni garee xixiqqoo warra Sanbata eeganii kan Roqii Hiil jiran irratti dhiibbaa uumuuf yaalaa ture. Isaan keessaa tokko "qulqulluu jaallatamaa Gooftaa" jedhee waame. Bakka inni jiruutti, Aadde Waayitiin mul'ata argatte kan amala gowwoomsaa hojii isaa fi 'qulqulluun isaa jaallatamtuun' sun seera ajaja torbaffaa wajjin kan wal hin simne hordofaa akka jirtu agarsiisu. 'Qulqulluun' dubartii kun himata kana mormite, lubni sunis 'qulqulluu Gooftaa hiyyeettii' jedhee ishee waamuuf gara laafina argachuuf yaaluun cimsanii falman. Halkan itti aanu, shamarreen kun dhukkuba koleraan qabamtee, du'aan ishee qabate jedhee yaadde. Aadde Waayitii waamte, wanti isheef mul'ate dhugaa ta'uu fi akkuma Aadde Waayitiin himtetti yakka raawwatte ta'uu ishee amante. Kanaafuu hojjetaan sobaa kun garee sana gowwoomsuu dadhabee, amalli hojii isaas saaxilame, kunis tasa carraaqqii isaa iddoo sanaatti dhaabsise.

GSAM 230Oswego, N.Y. keessatti Amanaa Garaa-deebisaa Sobaa Kan Biraa

GSAM 230.1Akka fakkeenya dabalataatti qajeelfama ragaa armaan olitti ibsame kanaaf, akkasumas akka Paastar Waayitii fi haati manaa isaa bara 1849-50tti cubbamtoota jijjiiruuf hojjechaa turan agarsiisuuf, dhugaa armaan gadii kana isiniif kennina, kanneen Eeliyaas Guudwiin fi miseensota jalqabaa waldaa Oswegoo, Naannoo Niiwu Yoork irraa ta'an kaan natti himan:—

GSAM 230.2Yeroo sana (1849) dargaggeessi Hiram Patch jedhamu tokko iddoo sanatti jiraata ture. Inni shamarree tokko waliin kaadhimamee ture, yeroo gabaabaa boodas ishee fuudhe. Isaan namoota gara Kiristaanummaatti hin jijjiiramne turan, garuu walga'iiwwan Paastar White fi haati manaa isaa qopheessan irratti hirmaachaa turan, akkasumas Kiristaana ta'uuf hamma amanuutti dhiyaatanii turan. Yeroo kanatti, waldaalee Oswego keessaa tokko keessatti, luboonni osoo hin taane, miseensa laayikii beekamaa fi qondaala maallaqa kaawuntichaa ta'een, sochiin haaromsaa eegalame. Namichi kun baay'ee kaka'aa fakkaata ture, akkasumas cubbuu qabdootaaf yaaddoo guddaa akka qabu dubbata ture. Warra hin jijjiiramneef yeroo kadhatu harka isaa walitti qabatee raasa ture; kunis haala isaanii kan baduu irraa kan ka'e, gaddisiifannaa guddaa keessa akka jiru agarsiisa ture.

GSAM 230.3Obbo Paachii fi kaadhimaa isaa walga'iiwwan haaromsaa kanneen irratti hirmaachaa turan, garuu maal akka murteessan isaanitti hin galle ture. Yeroo tokko isaan achi argamanii, Aadde Waayitiin mul'ata argatte; mul'ata sana keessatti gara Hooseeyaa 5:6, 7tti ishee akeekkachiisan, kan akkas jedhu: "Hoolaa isaanii fi farda isaanii wajjin Waaqayyoon barbaacha deemu; garuu isa hin argan; isaan irraa of dhokseera. Waaqayyoof ganumaan hojjetaniiru; sababni isaas ijoollee alagaa horaniiru: amma ji'aan qooda isaanii wajjin isaan ni liqimsu." Isheef kan mul'ifame, warri haaromsa kana gaggeessaa turan Waaqayyo wajjin sirrii akka hin turre, akkasumas cubbamtootaaf miira dhugaa kan lubbuu isaanii keessaa qaban akka hin turre ture.

GSAM 231Raaga Kufaatii

GSAM 231.1Sana booda Obbo Paachitti, "Akkan siif himu natti himame, haala kana keessatti jechi barreeffamichaa akkuma jiruun ni guutama. Ji'a tokko eegi, ofuma keetiif amala namoota haaromsa kana keessa jiran, fi warra cubbuu qabdootaaf ba'aa guddaa akkasii qabna jedhan ni beekta," jette. Obbo Paachis, "Nan eega," jedhan.

GSAM 231.2Mul'anni kun erga kennamee guyyaa 14 keessatti, qondaalli maallaqaa sun, kan cubbuu qabaniif dhiphina lubbuu akkasii qaba jedhee of fakkeessu, dhiphina isaa sobaa keessatti garaa isaa keessatti ujummoon dhiigaa caccabee, dhiiga baay'ee waan dhangala'eef sireetti ciisuun dirqama itti ta'e. Hojiiwwan waajjira maallaqa qabeenyaa sheeriifii kaawuntichaatiin qabamuu qabu turan; innis konistabalii tokko waliin kitaaba maallaqa qabeenyaa keessatti maallaqa hafe ilaalee, sana booda hojii sana fudhachuuf qophaa'uudhaan maallaqa sana lakkaa'e; yeroo sana, maallaqichi hanga Doolaara 1,000 guutuun hir'atee argame.

GSAM 231.3Sheriffiifii konistabliif, namni haaromsa amantii irratti akkas cichu maallaqa sana fudhachuun yakkamuu akka danda'u amanuun hin danda'amu ture. Isaan akka yaadanitti, maallaqicha baasee galmeessuu dagatee ta'uu qaba; yookaan tarii baankii keessa kaa'ee, seeraan galmee saanduqa nageenyaa keessaa keessatti hin mul'anne ta'a. Waanuma ta'ee, ibsa quubsaa ta'e isa irraa barbaaduu qabu, garuu of eeggannoodhaan gochuu qaba; sababni isaas yoo maallaqicha qabaate, shakkii malee dhoksuuf yaalii ni godha. Kanaafuu, isaan keessaa tokko dursuun mana duubaa keessaa kuusaa jiru keessa dhokatee balbala duubaa eeguuf, shariifichi immoo balbala fuulduraatiin ol seenuuf waliigalaniiru. Yeroo sheeriifichi gara mana sanaatti dhiyaatee balbala fuulduraatiin ol seene, uffata dubartii tokkoo kan balbala duubaa irraa ba'aa jirtu arge. Namichi goojjoo keessa ture dubartittiin saffisaan gara tuullaa cabbii deemtus, cabbii keessaa boolla qotdee, wanta tokko achi keessatti kaa'attee, cabbiidhaan irra isaa haguugdee gara manaatti deebite arge.

GSAM 232.1Sheerifichi gara siree nama maallaqa qabuu dhufe, fayyaa isaa erga gaafatee booda, rakkoolee waajjira keessatti isaan mudatan akeekee, rakkinicha ibsuu akka danda'u ibse. Namichi baay'ee rifatee, harka isaa gara samiitti ol kaasee, Waaqayyoon ragaa ba'uuf waamee, waa'ee maallaqichaa homaa akka hin beekne dubbate. Yeroo sanatti haati manaa isaa ol seentee, maaltu akka ta'eefi abbaan manaa ishee maaliif akkas akka aare beekuu barbaadde. Namichi deebisee, "Isaan maallaqa isaanii nu bira jira jedhanii yaadu," jedhe. Dubartiittiin sunis haala walfakkaatuun harka ishee ol kaastee, maallaqicha hin qabnu, dabalataanis waa'ee isaa homaa akka hin beekne Waaqayyoon ragaa baate. Isheen jecha kana akkuma xumurteetti, konistaabliin, isheen gara manaatti yeroo seenu iddoo dhokannaa isaa irraa ariitiidhaan gara tuullaa cabbii sanaatti fiigee dhufe, jechoota kanaan gidduu seene, "Aadde, kun maaliidha? Ani isin mana keessaa ariitiidhaan ba'uun, kana tuullaa cabbii keessa kaa'uu keessan argeera, kunis qalqalloo maallaqaa bade, kan doolaara 1,000 jedhu irratti mallatteeffameedha."

GSAM 232.2Akkuma eegamutti, haaromsi sun tasa kufaate. Obbo Paachii fi kaadhimaa isaa, amala nama haaromsa gaggeessaa ture erga beekanii booda, dhugaa irratti dhaabbatanii, Amantoota Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa wajjin tokko ta'an; waldaa kanattis hanga guyyaa du'a isaaniitti miseensota ga'umsa qaban ta'anii turan.

GSAM 232.3Mul'anni kun, akkuma ifatti mul'atutti, faayidaa addaa warra hin jijjiiramneef kan kenname yoo ta'u, bu'aan isaas warri cubbuu hojjetan akka jijjiiraman gochuu ture. Dhiibbaan isaa kan yeruma sanaa garuu warra ofii isaaniitiin cubbuu hojjetanii fi sobummaa isaaniitiif Gooftaadhaan tuffataman irratti ture. Isaan "Waaqayyo irratti gananii turan;" cubbuu hojjetaniif yaaddoo lubbuu guddaa akka qaban yoo dubbatanis, kan dhalchan "ijoollee alagaa" qofa turan.

GSAM 232Hojjetaa Gama Lamaa Kaamden, N.Y. keessatti

GSAM 232.4Bakkeewwan biroo Paastar fi Aadde Waayitiin yeroo gannaa bara 1849-50 daawwataniin keessaa tokko magaalaa Kaamden, N.Y. ture, kan Oswego irraa gara maayilii afurtama fagaattu, bakka isaan ammallee jiraachaa turanitti. Walga'ii kana ilaalchisee, Aadde Waayit akkas jetti:

GSAM 232.4"Osoo hin deemin dura, garee xiqqoo achitti dhugaa amanan na agarsiifame, isaan keessattis dubartii amantii guddaa agarsiiftu, garuu munafaqnii fi ummata Waaqayyoo gowwoomsaa turte tokko argeera."²²

GSAM 233.1Amajjii, 1884 keessa, yeroon Naannoo Niiw Yoork keessatti hojjechaa turetti, odeeffannoo bal'aa armaan gadii kana Obbo Piresitan irraa baradhe; isaanis yeroo walga'ii armaan olitti ibsame sanaatti jiraataa magaalaa Kaamden turan, akkasumas Paastar Waayitii fi haati manaa isaa yeroo walga'ii sanaa isaanii bira turan:—

GSAM 233.2"Dubartiin kun mata duree qulqullummaa irratti ilaalcha daangaa darbe barsiisaa turte; haala guutummaa namni tokko guutummaatti seera Waaqayyoo ol ta'u akka jiru dubbattu turte; akkasumas haala guutuu sana irra ga'uu ishee himatte. Barsiisa qulqullummaa kanaan sammuu namoota keenya muraasa Kaamden keessa jiran jeeqaa turte. Obboleettii White'f akka mul'atetti, qulqullummaa dubartiin kun agarsiiftu hundaanuu, onneen ishee cubbuun gurraacha'aa fi jireenyi ishee badee ture.

GSAM 233.3"Bakka kanatti osoo jiranii, Obboleettiin White mul'ata biraa argatte; kunis duratti dubartii kana, isheen nama hin amanneef yaaddoo lubbuu guddaa qabdu fakkaattuu; garuu Obboleettiin White isheetti, kun yaaddoo lubbuu dhugaa cubbuu qabaniif qabdu akka hin taane itti himte, sababni isaas jireenyi ishee ofii ija Waaqayyootti sirrii hin turre. 'Kanaafuu,' jedhan Obbo Preston, 'mul'anni Kaamden jedhamu kun addatti fi murteessummaan haala dubartii sanaatiif kan ture malee, haala cubbamtoota waliigalaatiif miti, yeroo sanattis akkasitti hubanneerra.'"

GSAM 233.4Erga Aadde Waayitiin mul'ata ishee himtee booda, dubartiin sun kaatee, "Waaqayyo onnee koo ni beeka, isinis utuu arguu dandeessanii, qulqulluu fi xurii hin qabne ta'uu isaa ni argitu turtan," jette. Kanaaf walga'iin xumurame. Haa ta'u malee, yeroo gabaabaa booda, dubartiin sun dhukkuba hamaadhaan qabamtee, du'aan akka ishee qabutti yaadde. Akkana jette, "Obboleettii Waayitiin arguun qaba; waan isheef himachuu barbaadu qaba. Ani nama gaarii akkan ta'e, qulqulluu akkan ta'e isheetti himeen ture. Akkas miti. Ani dubartii hamaadha. Namni ani wajjin jiraadhu kun abbaa manaa koo miti. Ingilaanditti abbaa manaa gaarii fi daa'ima tokko dhiisee, nama kanaan baqadhe. Nuti gonkumaa wal fuunee hin jirru. Ogeessa fayyaa akkan ta'e of fakkeessuun, qoricha mana murtiitti qaruuraan tokko doolaara tokko akka na baase kakadhe gurguraa ture, garuu dhugumatti qaruuraan tokko saantii kudha lama qofa na baasee ture. Akkasumas, sa'a tokko nama hiyyeessaaf gurgurree, doolaara 30 akka nu baaste kakadhe, yeroo isheen doolaara 20 qofa nu baaste."²³

GSAM 234.1Jechoonni Aadde Waayit waa'ee "dhukkubbii lubbuu cubbamtootaaf" jedhan kan ilaallatan warra fakkeessitoota munafaqii akkasii ti malee, cubbamtoota waliigalaa miti. Dhugaa armaan olitti dhiyaate, kan barsiisni "raraamni cubbamtootaaf hin jiru" jedhu yeroo jalqabaaf birraa bara 1845tti lallabamuu eegale irraa kaasee guutummaatti akka balaaleffame agarsiisu tilmaama keessa galchuun; fi Aadde Waayitiin guyyaa sanaa kaasee hanga ammaatti jijjiirama cubbamtootaatiif cimsitee hojjechaa turte, eenyutu amanuu danda'a bara 1851, yeroo hojiin ishee 'Muuxannoo fi Ilaalchota' jedhamu maxxanfame, 'cubbamtootaaf fayyina biraa hin jiru' jedhee barsiisuuf yaadde jettee?

GSAM 234Namicha Araara Hin Qabne

GSAM 234.2Hanga bara 1848tti illee, namni dhiifama cubbamtootaaf hin jirre jedhee amanu tokko tokko asii fi achi ni turan. Isaan kun garuu, Adventistoota Guyyaa Torbaffaa hin turre. Namni garee kana keessaa tokko, maqaan isaa Sweet jedhamu, magaalaa Rochester, N.Y. keessa jiraata ture. Akkuma ani ifatti amantii koo ergan labsee, fi Amantiiwwan Guyyaa Tokkoffaa Adventist keessatti ergan cuuphamee booda, ani walga'ii dunkaanaa kan magaalaa Canandaigua, N.Y. keessatti Paastaroota J. C. Bywater fi Geo. W. Burnham tiin gaggeeffamu irratti hirmaachaa ture. Namichi Sweet kun achi jira ture, sababni isaas inni "amma cubboonni jijjiiramuu danda'uu isaanii hin amanu" ture, kanaafuu dhugummaa muuxannoo amantii koo irratti shakkii guddaa agarsiise.