Boqonnaa 3 — Dhufaatii Sanyii Waadaa

GSAM 57.1"YEROO guutummaan yeroo dhufetti, Waaqayyo Ilma isaa erge, ... kan seera jalatti dhalate, warra seera jala jiran gudeeduuf, akka nuti ijoolummaa argannutti."¹

GSAM 57.2Amma isa humnaan akka wangeela koo fi wangeela Yesuus Kiristoositti, akkasumas akka mul'ata icciitii isa bara addunyaa jalqabee dhokfamee turetti, garuu amma hafuuraan ergamoota isaa qulqulluu fi raajota isaatiif ifoomeetti, isin jabeessuuf dandeettii qabuuf; isa Waaqayyoo tokkicha ogummaa qabuuf, karaa Yesuus Kiristoos bara baraan kabajni haa ta'u.²

GSAM 57.3"Mul'ataadhaan iccitii kana akka ani beeksisu naaf ibse; akkuman duraan jechoota muraasaan barreesse, ... kan bara durii ijoollee namootaatiif hin beeksifamne, akkuma amma Hafuuraan ergamootaafi raajota isaa qulqulluuf mul'atetti.... Anaaf, ani qulqulluuwwan hunda caalaa isa xiqqaa ta'eef, ayyaanni kun kennameera, saba alagaa gidduutti sooroma Kiristoos isa hin qoramne lallabuuf; akkasumas namoonni hundi walitti dhufeenya iccitii sanaa, isa jalqaba uumamaa kaasee Waaqayyo isa wantoota hunda Yesuus Kiristoon uume keessatti dhokatee ture, akka hubatan gochuuf."³

GSAM 57.4Kakuu Moofaa keessatti wangeelli dhokatee akka ture, Kakuu Haaraa keessatti immoo ifa akka ta'e ni dubbatama. Akkuma nama biraan ibsametti, "Yihudoonni Waaqayyo irraa yeroo fagaatan, barumsa tajaajila aadaa akka malee dagatan. Tajaajilli sun Kiristoosiin mataan isaa kan hundeeffame ture. Kutaa hundaan isaaf mallattoo ture; akkasumas jireenyaa fi miidhagina hafuuraatiin guutamee ture. Garuu Yihudoonni jireenya hafuuraa aadaawwan isaanii keessaa dhabanii, bocoota du'anitti maxxanan. Isa isaan agarsiisan irratti hirkachuu mannaa, aarsaa fi seerota sana mataa isaaniitiin amanan.

GSAM 58Bulchiinsa Lafaa Eegaa

GSAM 58.1"Yahoodoonni dhufaatii Maasiihii yeroo hawwan illee, ergama isaa ilaalchisee hubannoo hin qaban turan. Isaan cubbuu irraa fayyina osoo hin taane, warra Roomaa irraa bilisummaa barbaadu turan. Maasiihiin akka mo'ataatti dhufa, aangoo cunqursaa cabsa, Israa'elittis mootummaa addunyaa guutuu kenna jedhanii eegaa turan. Haaluma kanaan, Fayyisaa sana akka didaniif karaa isaaniif qophaa'e.

GSAM 58.2"Uummanni, dukkanaafi cunqursaa keessatti, akkasumas abbootiin mootummaa aangoo hawwuun, dhufaatii nama diinota isaanii injifatee mootummaa Israa'elitti deebisu hawwanii turan. Isaan raajjiiwwan qo'atanii turan, garuu hubannoo hafuuraatiin malee. Kanaafuu, barreeffamoota waa'ee salphina dhufaatii Kiristoos isa jalqabaa agarsiisan dagatan, kanneen waa'ee ulfina dhufaatii isaa isa lammaffaa dubbatan immoo sirrii hin fayyadamin. Of-tuulummaan ija isaanii dhowwe; raagaan isaanii fedhii ofittummaa isaaniitiin hiikaniiru.

GSAM 58.3Waggoota kumaa olif ummanni Yihuudii dhufaatii Fayyisaa eegaa turan. Taatee kanarratti abdii isaanii isa guddaa kaa'anii turan. Faaruu fi raagaan, sirna mana qulqullummaa fi kadhannaa maatii keessatti, maqaa isaa kabajanii turan. Haa ta'u malee, yeroo inni dhufetti isa hin beekne. Jaallatamaan samii isaaniif 'akka hidda lafa goggogaa keessaa ba'e' ture; 'bifa yookaan miidhagina hin qabu ture;' miidhagina isaan hawwisiisu tokkollee isa keessatti hin arganne. 'Gara kanneen isaatti dhufe, isaan garuu isa hin simanne.'"⁴

GSAM 58Sanyii Daawit

GSAM 58.4Yeroon Daani'eel raagan, kan "Masiihii Gooftaan" — isa dibame — mul'achuuf ture yeroo dhiyaatetti, ummanni Yihuudii akkana jechuun yaaduu danda'u turan, shakkii malees akkasumatti yaadaniiru: Masiihiin qaamaan manaafi sanyii Daawit irraa ta'uu qaba, kanaaf dhaloonni isaa sanyii sana keessatti ta'uu qaba; akkasumas seera Yihuudummaafi aadaa isaanii irratti hundaa'uun, umrii isaa waggaa soddomaatti tajaajila uummataatiif dibamuu qaba; yoo umrii kanatti dibamee mul'achuuf ta'e, sana booda dhaloonni isaa xumura torban waggaa jaatamii sagalii, kanneen dhufaatii Masiihii irraa eegalan dura waggaa soddoma ta'uu qaba.

GSAM 59Raaga Siimee'oon fi Aanaa

GSAM 59.1Yeroo kanatti Israa'el hundi eeggannaa keessa ture. Barattoonni Kitaaba Qulqulluu jaalalaafi of-kennummaan baran, dhalachuu isa Mootaa fi Bulchaa isaanii ta'u eegaa turan. Siimee'on isa dulloomaafi amantaa qabuuf, "Masiihii Gooftaa osoo hin argin du'a akka hin arganne" Hafuura Qulqulluudhaan mul'ifameef.⁵

GSAM 59.2Yeroo Mucaan Fayyisaa mana qulqullummaatti fidame, Siimee'oon mucaan kun isa waa'een isaa dubbatame—Kiristoos akka ta'e beeke. "Yeroo sana harkaatti fudhatee Waaqayyoon eebbifate, akkasis jedhe, 'Yaa Gooftaa, amma akkuma jecha keetiitti, garboon kee nagaan akka deemu hayyami; sababni isaas iji koo fayyina kee, isa ati fuula saboota hundaatti qopheessite argeera: ifa saba warra Israa'el malee jiraataniif ifuuf, fi ulfina saba keetii Israa'eliif....

GSAM 59.3"Siimeonis isaan [Yoosefii fi Maariyaam] eebbisiisee, haadha isaa Maariyaamiif akkas jedhe, 'Ilaa, mucaan kun kufaafi ka'uu Israa'elota hedduutiif, akkasumas mallattoo mormii (eeyyee, seefiin ofii keetis keessa si'aqa) kan yaanni onnee hedduu ittiin mul'atuuf kaa'ameedha....

GSAM 59.4"Achumaanis Annaan, siidaa, intala Faanu'eel kan gosa Aser irraa taate tokko turte.... Isheenis yeroo sanatti ol dhuftee Waaqayyoof galateeffatte, waa'ee isaas warra Yerusaalem keessatti furuu eeggatan hundaaf dubbatte."⁶

GSAM 59Malaa'ikonni Tiksitoota Daawwachuu Isaanii

GSAM 59.5Kana dura, ergamoota Waaqayyoo tiksitoota lafa bal'aa Beetelehem irratti argamaniif, oduun gammachiisaan dhaloota Fayyisaa beeksifamee ture. Ergamoonni sirboota miidhagoo kana gurra tiksitoota dhaggeeffachaa turaniif weellisan:—

GSAM 60Warri Ogummaa Qaban Beetleheem Daawwachuu

GSAM 60.2Sana booda namoonni ogeeyyiin Bahaa kanneen akkuma Balaam raagan "urjii ka'e" argan dhufan. Qajeelfama isaa hordofuun Yerusaalem ga'an, achittis Mootii dhalate haaraa sanaaf gaafachuun barbaachisaa ta'e. Beetelihem iddoo dhaloota Isa Hawwatamaa ta'uu isaa erga itti himamee booda, imala isaanii itti fufan; urjiin deebi'ee mul'ateen achitti qajeelfamaa, iddoo gad-aanaa Fayyisaa itti ciisu sana geeffaman. Achitti Mucaa qulqulluu sanaaf sagadanii, kennaawwan warqee, libaachaa, fi mirhaa dhiyeessan, sana booda imala isaanii dheeraa gara manaatti deebi'an.

GSAM 60Fayyisaa Umurii Waggaa Kudha Lamaatti

GSAM 60.3Ijoollummaa isaa irraa kaasee hanga waggaa kudha lamaatti, waa'ee Masiihii Fayyisaa sanaa wanti galmaa'e muraasa; isaanis ogummaa fi dheerinaan guddachuu isaa fi warra isaatiif kabajaa fi ajajamaa ta'uu isaa qofa. Garuu, umrii isaa waggaa kudha lamaatti, ayyaana waggaa waggaan kabajamu hordofuuf Yoosefii fi Maariyaam waliin gara Yerusaalem yeroo deeme, achitti beekumsa gaaffiiwwan isaa keessatti agarsiise fi deebiiwwan rakkoo gaaffii isaanii gugurdaaf kenneen luboota ajaa'ibsiise. Yeroo kanarraa kaasee hanga hojii isaa ifatti jalqabutti, hojii salphaa mukaa hojjetuu, akkuma Yoosef abbaa manaa Maariyaam waliin hojjetaa turetti, kabaja itti kenneera.

GSAM 60Ergamummaa Yohannis Cuuphaa

GSAM 60.4Tajaajila isaa ifatti jalqabuu isaa dura ji'a jahaaf, ergamni Kiristoos Yohannis Cuuphaadhaan beeksifamaa ture. Uummanni Yohannis dhaggeeffachuuf, akkasumas isa irraa cuuphamuuf tuuta guddaan dhufaa ture. Yeroo isaan "eeggannaa keessa turan [Masiihni ni dhufa jedhanii eegaa turan] namni hundinuus Yohaannis ilaalchisee garaa isaatti yaadaa ture ["yaadan yookaan falman," qarqara], inni Kiristoos ta'uu fi dhiisuu isaa irratti;" Yohaannis deebisee hunduma isaaniitti akkas jedhe, "Ani dhugumatti bishaaniin isin cuupha; garuu namni ana caalu dhufaa jira, isaaf ani kophee isaa hiikuuf illee hin madaalu. Inni isin Hafuura Qulqulluufi ibiddaan isin cuupha. Qaxxaamuraan harka isaa keessa jira, daakuu isaa sirriitti qulqulleessa, qamadii isaa galmaatti walitti qaba; qollii garuu ibidda hin dhaabbanneen gubaa jira."⁷

GSAM 61Yeesus Cuuphame

GSAM 61.1Yeroo Yohannis sirna cuuphaa raawwachaa turetti, Yesuus cuuphamuuf gara isaatti dhufaa jiraachuu isaa argee akkana jedhe, "Kunoo, Re'ee Waaqayyoo, isa cubbuu addunyaa fudhate.... Yohannis immoo, "Ani Hafuura Qulqulluu akka gugee samii irraa gadi bu'ee isa irra qubate argeen jira," jedhee ragaa bahe. "Ani isa dura hin beekun ture; garuu inni bishaanitti akka ani cuuphu na erge, innuma akkana natti hime, 'Hafuurri Qulqulluun nama irratti gadi bu'ee qubatu, innuma isa Hafuura Qulqulluudhaan cuuphuudha.' Anis argeen ragaas bahe, inni Ilma Waaqayyoo ta'uu isaa ti."⁸

GSAM 61Sagalee Samii irraa Dhufe

GSAM 61.2Masiihummaan Kiristoos gadi bu'uu Hafuura Qulqulluu bifa qaamaa akka gugeetti mul'atuun qofa osoo hin taane, sagalee samii irraas ragaadhaan mirkanaa'eera. Wangeela Maatewos keessatti akkas jedhamee dubbifna, "Yesoos erga cuuphamee booda battalumatti bishaan keessaa ol ba'e; kunoo, samiin isaaf baname, Hafuura Waaqayyoo akka gugee bu'aa isa irra qubatu arge; kunoo sagaleen samii irraa dhaga'amee, 'Kun Ilma koo isa ani jaalladhu, isa ani itti gammaduudha' jedhe."⁹

GSAM 61.3Osoo "Yohannis dinqii hin hojjenneeyyuu," namoonni, aangoo guddaa tajaajila Kiristoos wajjin ture yeroo argan, "Wanti Yohannis waa'ee nama kanaa dubbate hundi dhugaadha" jechuuf dirqamaniiru.¹⁰

GSAM 61Kiristoos Akka Seeraatti Dibame

GSAM 61.4Seeneffama Luqaas kan cuuphaa fi dibata Hafuura Qulqulluu bifa gugee ta'een walqabatee, "Yeesus mataan isaa umuriin isaa gara waggaa soddomaatti dhihaatee ture," jedhamee dubbifna.¹¹

GSAM 62.1Erga Gooftaan keenya sooma guyyaa afurtamaa dheeraa xumuree, qormaata cimaa seexanaa gammoojjii keessatti isa mudate, kan battalumatti cuuphaa isaa hordofe, booda, gara Naazareet, iddoo itti guddate dhufe; akkuma amala isaa turetti, guyyaa Sanbataa mana waldaa seenee dubbisuuf ka'e.... "Hafuunni Gooftaa narra jira, sababni isaas hiyyeeyyotaaf wangeela lallabuuf na dibeera.... Itti aansees isaanitti, 'Har'a barreeffamni kun gurra keessanitti guutameera,' jedhee dubbachuu jalqabe."¹²

GSAM 62Yeroon Guutameera

GSAM 62.2Maarkos, taatee wal fakkaataa kana yeroo galmeessu, "Yeroon guutameera, mootummaan Waaqayyoo immoo dhihaateera: qalbii keessan qoradhaa, wangeelaanis amanaa," jedha.¹³ Yeroon Masihaan itti mul'ata jedhamee raagame ga'ee ture. Dibamiinsi Hafuura Qulqulluudhaan yeroo cuuphaa isaa raawwatamee ture, innis amma tajaajila isaa eegalaa jira, sirriitti yeroo fi akkaataa raajota qulqulluu durii raaganitti.

GSAM 62Ragaan Mul'atu kan Masiihummaa Kiristoos

GSAM 62.3Tajaajilli Kiristoos raawwii dinqiiwwanii walirraa hin cinneen deeggaramee ture, kunis ummataaf, yoo fakkeenyota fi jechoota isaa guutummaatti hubachuu baatan illee, inni Immaanu'eel, yookaan "Waaqayyo isa wajjin akka jiru" kan agarsiisu ragaa mul'atu ture.¹⁴ Dinqiiwwan kanneen keessatti Kiristoos addunyaadhaaf ragaa humna Waaqayyoo isa keessa jiru qofa osoo hin taane, amala Waaqayyoo fi gara-laafina isaa kan qabatamaa ta'es agarsiisaa ture. Yeroo Filipos, waggaa sadiif Kiristoos wajjin wal hin cinne erga turanii fi dinqiiwwan isaa gurguddoo erga argee booda, "Yaa Gooftaa, Abbaa nu agarsiisi, kun nuuf gahaadha" jedhe, Yesuus isaatti, "Ani yeroo dheeraa isin wajjin turus, Filipos, na hin beektuu? Isa na arge, Abbaa argeera; amma hoo akkamitti, 'Abbaa nuuf agarsiisi' jette? ... Akka ani Abbaa keessa jiru, Abbaanis ana keessa jiraachuu koo na amanaa; yoo kana hin taane, hojiiwwan koo kanaan na amanaa."¹⁵

GSAM 63Yohannis Nama Burjaajeeffame

GSAM 63.1Osoo Yohannis cuuphaa Kiristoos irratti Hafuura Qulqulluu samii irraa gadi bu'u argee, sagaleen samii irraa dhaga'ame Ilma Waaqayyoo ta'uu isaa labsuu dhaga'ee, fi ofii isaatiin "Hoolaa Waaqayyoo kan cubbuu addunyaa balleessu" ta'uu isaa labsee jiraatus, wantoonni ta'aa turan waan inni eegaa ture irraa adda ta'ee waan turaniif, inni mana hidhaa isaa dukkanaa'aa keessatti ni jeeqamee ni burjaajate.

GSAM 63.2"Akkuma bartoota Waaqayyoo Baraarsaa, Yohaannis Dhaabbiituun amala mootummaa Kiristoos hin hubanne. Inni Yesuus teessoo Daawit irra akka taa'u eegaa ture; yeroonis akkuma darbaa deemuufi Waaqayyoon Baraarsaan aangoo mootummaa irratti dhiheessii tokko illee waan hin gooneef, Yohaannis ni burjaajeeffamee ni jeeqame."¹⁶ "Bartoota isaa keessaa lama waamatee, gara Yesuus isaan erge, akkana jedhuun, 'Ati isa dhufuu qabdu dhaa? Moo isa biraa eegganna?' jedhe." "Sa'aatii sanatti inni [Yesus] dhukkuboota isaanii fi qoricha hedduu, akkasumas hafuura hamaa irraa isaan fayyise; warra ija dhukkubsatoo hedduufis ija isaaniif bane. Iyyuu Yesus deebisee, 'Kottaa, deemanii Yoohannis waan argitan fi waan dhageessan itti himaa,' jedheen."¹⁷

GSAM 63.3Yihudootaafis ta'e bartootaaf dhugaa hedduu Fayyisaa dubbate ifatti arguun ulfaataa ture, sababni isaas isaan amantii cimaa keessa turan, akka Masihaan yeroo dhufu uwwisa bulchiinsa Roomaa, kan isaaniif baay'ee isaan dadhabsiisu, cabsee battalumatti mootummaa Daawit deebisee hundeessee akka mootii lafaa mootuu ta'uutti.

GSAM 63.4Yesus lallaba isaa, "Qalbii keessan jijjiiramaa, sababni isaas Mootummaan samii dhihaateera," jedhuun jalqabe.¹⁸ Ergamtoonni isaa kudha lamaan yeroo ergaman, ergaa walfakkaataa dabarsan, "Mootummaan samii dhihaateera," jedhu.¹⁹ Tajaajila isaa keessatti boodas, yeroo namoonni torbaataman ergaman, jechoonni isaanii, "Mootummaan Waaqayyoo isiniif dhihaateera," kan jedhu ture.²⁰

GSAM 64Hojii Kiristoosiin Namoonni Dinqisiifatan

GSAM 64.1Jechoonnii fi barsiisni Kiristoos dinqisiisoon namoonni, "Namni takkaa akka nama kanaa dubbatee hin beeku," jedhanii akka jedhan isaan taasise.²¹ Yeroo inni nama jaamaa fi dubbachuu hin dandeenye fayyise, "Uummanni hundinuu dinqisiifatee, 'Kun ilma Daawit mitii?' jedhe."²² Yookaan jecha biraatiin, kun sanyii Daawit, Fayyisaa waadaa galame sana mitii? "Yeroo gara biyya isaatti deebi'u, mana waldaa isaanii keessatti isaan barsiise; isaanis akkasitti dinqisiifatanii, 'Namni kun ogummaa fi gochaalee humnaa akkanaa kana eessaa argate? Kun ilma nama muka hojjetuu mitii? Haati isaa Maariyam mitii? Obboleeyyan isaas Yaakob, Yoosees, Siimoon fi Yuudas mitii?' jedhan."²³

GSAM 64.2Waggaa sadaffaa tajaajila Kiristoos keessa, yeroo inni mana qulqullummaa keessatti ayyaana eebbaa kabajuuf argame, Yihudonni gara isaa dhufanii, "Hanga yoomi nu shakkisiiftaa? Yoo ati Kiristoos taate, ifatti nutti himi," jedhaniin.²⁴ Bara darbe, yeroo inni dinqii guddaa "daabboo qamadii shan fi qurxummii xixiqqoo lamaan" namoota kuma shaniin nyaachise hojjete sanatti, "isaan dhufanii dirqisiisanii mootii isa taasisuuf akka yaadan erga hubatee booda, deebi'ee gara gaaraatti bade."²⁵

GSAM 64Kiristoos Bartoota Isaatti Du'a Isaa Barsiisuu

GSAM 64.3Barattoota isaa barsiisuu keessatti, Kiristoos yaada mootummaan isaa kan lafaa yeruma sana jalqabamuu fi battalumatti argamu akka hin taane, akkasumas inni du'ee deebi'ee ka'uu, deemuu fi deebi'ee dhufuu akka qabu isaanitti agarsiisuu irratti xiyyeeffate. Kanaafuu isaan gaafate, "Yoo Ilmi Namaa gara iddoo duraan turetti ol ba'ee isin argu ta'e hoo?"²⁶ Sana booda "inni Yesuus Kiristoos ta'uu isaa nama tokkoof akka hin himne" isaan ajajeen booda, akkas jedhamee dubbifna: "Yeroo sanaa eegalee Yesuus bartoonni isaatiif akka inni gara Yerusaalem deemuuf, maanguddoota, luboota gurguddoo fi barreessitoota harkatti dhiphachuu, ajjeefamuu, fi guyyaa sadaffaatti deebi'ee du'aa ka'uu qabu itti mul'isuu jalqabe. Sana booda Peroos isa qabee, "Fageenyi sitti haa fagaatu, Gooftaa; kun siif hin ta'u" jedhee isa ceepha'uu jalqabe."²⁷

GSAM 65.1Yeroo sanatti, warri achi dhaabbatanii hanga Ilma Namaa mootummaa isaatiin dhufu arguutti hin duune jiraachuu isaanii isaanitti hime.²⁸ Tilmaama guyyaa saddeet booda, raagni kun guutame; ergamichi Phexros immoo "mul'ata" Masiih mootummaa isaatiin dhufuu sana akka ragaatti fayyadamee, dhugumatti Masiih gara fuulduraatti yeroo lammataaf dhufuu isaa mirkaneessa.²⁹

GSAM 65.2Yeroo tokko yeroo Kiristoos fi bartoonni isaa Galiilaa turanitti, Yesuus akkana jedheen: "Ilmi Namaa harka namootaa keessatti gurgurama; isaanis ni ajjeesu, guyyaa sadaffaatti garuu deebi'ee ka'a. Isaanis baay'ee gaddan."³⁰ Ta'us isaan hiika isaa hubachuu hin dandeenye; sababni isaas yeroo inni du'aa fi deebi'ee ka'uu isaa dhugaa cimaa ta'e sammuu isaanii keessa galchuuf yaalaa turetti illee, isaan gidduutti eenyutu mootummaa samii keessatti guddaa ta'a jedhanii falmaa turan.³¹

GSAM 65.3Yeroo biraa Phexros Yesuusiin, "Kunoo, waan hundumaa dhiisnee si hordofneerra; kanaaf maal argannee?" jedheen. Yesuus immoo akkana jedheen isaaniin, "Dhugaan isin jedha, isin warri na hordofan, yeroo haaromsaatti, yeroo Ilmi Namaa teessoo ulfinaa isaatti taa'u, isinis teessoo kudha lama irra taa'anii, saba Israa'el kudha lama ni murteessitu."³² Ammas yaadni mootummaa dhiyootti hundeeffamuu jedhu sammuu isaanii keessaa hin baane ture, isaanis akka namaatti, mootummaa sana keessatti iddoo olaanaa barbaaduu eegalan.

GSAM 65.4Itti aansuun haati abdii guddaa qabdu kan ilmaan Zeebeediin, Yaakoboo fi Yohannis, dhufte, ilmaan ishee aangoo olaanaadhaan akka badhaafaman Kiristoos gaafatti—tokko gara mirga teessoo isaa, inni kaan immoo gara bitaa isaa irratti; yookaan immoo, tokko Muummicha mootummaa, inni kaan immoo Barreessaa Mootummaa ta'uuf. Garuu Kiristoos ifatti, "Waan gaafattan hin beektan," jedheen.³³

GSAM 66Seensa Injifannoo Yerusaalemitti

GSAM 66.1Yeroo sana irraa fagoo hin taane, taateen guddaan fi nama naasisu tokko uumame. Innis Laazaros, inni guyyaa afur du'ee ture, awwaalcha keessaa kaafamuu isaati. Dinqiin guddaan akkasii ummata baay'ee waan rifaasiseefi dinqisiise, Farisiyoonni rifatanii, isaan luboota wajjin, battalumatti walgahii waaman; marii isaaniis keessatti, "Maal goona? Namichi kun dinqiiwwan baay'ee hojjeta. Yoo isa akkanaa dhiifne, namni hundinuu isa amana; Roomaanonnis dhufanii iddoo keenyaas ta'e saba keenya nu irraa fudhatu."³⁴ Yeroo humni Seexanaa jalaa warra Kiristoos balleessuuf yaalan qabutti, humni samii irraa dhufe immoo uummata kakaasuun isa ulfina akka kennaniif, fi waan isaaf raagan akka guutamu gochaa ture.

GSAM 66.2Yeroo sana irratti, namoonni Yesuus qofa osoo hin taane, Laazaros isa du'aa kaase illee ilaaluuf baay'inaan walitti qabaman. Amma isaaniif Yesuus mootii isaanii isa yeroo dheeraaf eegamaa ture ta'uun isaa shakkii hin qabu fakkaate; yeroo isaan harree xiqqoo irra taa'ee gara Yerusaalem dhufaa jiru qunnamanis, jechoonni Kitaaba Qulqulluu humnaan sammuu isaanii seene, "Yaa intala Siiyo'on, hin sodaatin: kunoo, mootichi kee, ashaalee qunxurroo irra taa'ee dhufaa jira."³⁵ Sagaleen iyyannoo injifannoo guddaan tuuta uummataa sana irraa ka'e, kunis Farisaawwan onnee qorraa fi yaada qaban baay'ee jeeqe. Ofuma isaanii gidduutti, "Ilaa, akkamitti akka isin homaa irratti hin mo'amne hubattanii? Kunoo, addunyaan hundi isa duukaa buute," jedhan.³⁶ Gaaffii isaanii kan Kiristoos iyyannoo akka dhaabsisu gaafatanitti, "Isiniin jedha, isaan kun callisan illee, dhagaan yeruma sana ni iyyu," jedhee deebise.³⁷ Gooftaan waa'ee yeroo kanaa, "Iyyadhaa," jedhee ture; yoo ummanni jecha isaa hin guunne ta'e, dhagaawwan daandiirra jiran irratti sagalee ni kaa'a, isaanis ni iyyu; sababni isaas jechi isaa guutamuu qaba.

GSAM 66Kiristoos Deemuun Deebi'uu

GSAM 66.3Osoo Fayyisaan keenya yaada bartoonni isaa du'ee deebi'ee ka'uu isaa irratti akka xiyyeeffatan gochuu qofa osoo hin taane, mootummaan hanga inni deeme deebi'utti akka hin dhufne isaan barsiisuu illee barbaade. Waa'ee fannoo isaa yeroo dubbatu akkana jedhe, "Ani, yoo lafarraa ol kaafame, nama hunda gara koo nan harkisu. Kunis du'a akkamii akka du'u agarsiisuuf jedhe. Uummanni deebisanii, "Seera keessaa dhageenyeerra, Kiristoos bara baraan akka turu; atimmoo akkamitti, 'Ilmi Namaa ol kaafamuu qaba' jette? Ilmi Namaa kun eenyu?" jedhan.³⁸

GSAM 67.1Bartoota isaa, mootummaan isaa lafa irratti hundeeffamuu isaa dura akka inni deemuufi deebi'uuf akka jiru sammuu isaanii keessatti caalaatti mirkaneessuuf, akkas jedhe, "Ijoollee xixiqqoo, yeroo gabaabaadhaaf isin wajjin nan jira. Na barbaaddu; akkuman Yihudootatti, 'Bakka ani deemu isin dhufuu hin dandeessan' jedhe, amma isiniinis akkasin jedha.... Siimoon Pheexiroos itti, "Yaa Gooftaa, eessa deemaa jirta?" jedheen. Yesuus deebisee, "Eessa akkan deemu amma na hordofuu hin dandeessu; booda garuu na hordoftu," jedheen.³⁹ Sana booda jechoota kanaan onnee isaanii yaaddoo fi gaddaan guutame jajjabeesse: "Onneen keessan haa hin jeeqamin: Waaqayyo irratti amantan, anas irratti amanaa. Mana Abbaa koo keessa mana baay'eetu jira; yoo akkas hin ta'e, isinitti nan hima ture. Ani iddoo isiniif qopheessuuf deema. Yoo ani deemeen iddoo isiniif qopheesse, nan deebi'a, isinis gara kootti nan fudhadha; bakka ani jiru achi isinis akka jiraattan."⁴⁰

GSAM 67Fakkeenya Nama Addaa

GSAM 67.2Ammas Fayyisaa sun, inni fi bartoonni isaa gara Yerusaalem yeroo ol ba'an, fakkeenya armaan gadii fayyadamuun, yaada dogoggoraa mootummaan dafanii mul'ata jedhu sirreessuuf yaale: "Nobbaala tokko mootummaa ofiif fudhachuuf, achas deebi'uuf gara biyya fagootti deeme. Achumaanis garboota isaa kudhan waamee, paawundii kudhan isaaniif kenne, akkasis, 'Hanga ani dhufutti daldalaa' jedheenii isaan jedhe.... Erga deebi'ee mootummaa fudhatee booda, warra maallaqa sana kennameef, tokkoon tokkoon isaanii daldalaan meeqa akka argatan beekuuf, warra gorsitoota sana gara isaatti akka waamaman ajaje."⁴¹ Fakkeenya kana keessatti Gooftaan ofii isaatii nobbaalicha fakkeessuun of agarsiisa. Inni gara biyya fagoo—gara Abbaa isaatti—deemee, mootummaa fudhatee, mootummaadhaaf deebi'uu qaba ture.

GSAM 68.1Gaaffii bartoonni isaa, "Mallattoon dhufuu keetii fi kan dhuma addunyaa maali?" jedhanitti deebisa kennuuf, Fayyisaan taateewwan hanga rakkina guddaa waldaa Kiristaanaa irra ga'uuf jiru darbutti raawwatamuuf jiran, fi mallattoolee ifa ta'an kan ta'an tarreesse isaaniif kenne.⁴² Yeroo isaan kun mul'atan, dhufaatiin isaa balbala bira ga'uu isaa, akkasumas dhaloonni isaan arge hanga inni dhufutti addunyaa kanarraa akka hin badne beekuu danda'u.⁴³

GSAM 68Barattoota Hundaan Dhiifame

GSAM 68.2Garuu, Kiristoos ergamoota isaatiif du'aa fi gad of qabuu isaa ilaalchisee barsiisa hedduu yoo laateyyuu, isaan dhugaa inni waa'ee murtii fi fannoo isaarratti ba'uu isaa barsiise guutummaatti hubachuu dadhabaniiru. Hubannoo dhugaa baay'ee laafaa waan qabaniif, yeroo murtiin ga'u abdiin isaanii du'e, hundi isaaniis "isa dhiisanii baqataniiru."⁴⁴ Hanga Phexros, Phexros isa yeroo hunda kaka'umsa qabu, inni amantaa guutuun yoo namoonni hundi isa dhiisan illee inni gonkumaa isa hin dhiisne jedhee mirkaneesse sun illee, sa'aatii muraasa booda Gooftaa isaa haalaa, kakatees nama sana akka hin beekne dubbate. Dubbii Gooftaan isaanii, guyyaa sadaffaa erga fannoo irratti rarraafamee booda du'aa ka'uu isaa ilaalchisee dubbate hubachuuf baay'ee dadhaboo waan turaniif, "du'aa ka'uun maal jechuu akka ta'e" jedhanii of gaafatanii, akkasumas of gidduutti falman.⁴⁵ Dhugumatti, amantaa irraa akkas duwwaa turan, erga inni du'ee, reeffi isaas awwaalcha Yoosef isa haaraa keessa kaa'amee booda, reeffa isaa urgooftuudhaan dibuuf qophii godhan. Abdiin erga dhabamee—awwaalcha keessatti Kiristoos wajjin awwaalamee—bartoonni guyyaa Sanbataa sana akkamii itti ta'e! Onnee isaanii gaddaafi abdii kutannaadhaan guutamee, Fayyisaa isaanii kan jireenyi isaa gochaalee laafinaafi araaraatiin guutamee, kan isaan jajjabeessuufi jabeessuuf isaan bira jiru hin turre, haalli isaanii akkam dhabamaa ture!

GSAM 69Taateewwan Jajjabeessoo Ganama Du'aa Ka'uu

GSAM 69.1Ganami guyyaa jalqabaa torbanii bari'e! Samii fi lafa irratti jeequmsi akkamii ture! Ergamni jabaan tokko ergaa Ilma Waaqayyoo akka ka'u ajaju qabatee, biyya ulfinaa irraa gara awwaalcha Yoosefitti gad bu'e. "Yeroo sanattis, kirkirri lafaa guddaan ture; ergamni Gooftaa samii irraa gad bu'ee, dhagaa balbala awwaalchichaa irraa irraa duubatti garagalchee, irra taa'e. Fuulli isaa akka ifa ibiddaa ture, uffanni isaas akka cabbii adii ture: sodaa isaatiin warri eeganii ni hollagan, akka nama du'eetti ta'an."⁴⁶ "Reeffawwan baay'ee warra qulqulluu kan rafanii ka'an, du'a isaa booda awwaalcha keessaa ka'anii, gara magaalaa qulqulluu dhufanii, namoota baay'eedhaaf mul'atan."⁴⁷ Waamichaa akkanaa kanneen Yerusaalem keessatti, balbala hiriyoota isaanii irratti, ergaa Kiristoos isa fannoo irratti rarraafame du'aa ka'uu isaa fi isaanis humna isaatiin lubbuun isaanii deebi'uu isaanii, ka'umsa isaa irratti ragaa ba'uuf dhufan yaadaa. Bartoota gidduutti fi dubartoota qulqulluu gidduutti sochii akkamii ture—oduu gammachuu, "Du'aa ka'eera, sababni isaas isa arginee isa dubbisneerra!" jedhu himuuf asii fi achi fiiguu isaanii.

GSAM 69Yesus gara Baadiyyaatti Deema

GSAM 69.2"Kunoo, isaan keessaa lama guyyuma sana gara ganda xiqqoo Emaawus jedhamtu, kan Yerusaalem irraa fageenya maayilii torbaa fi walakkaa (furlongs jaatama) qabdu deeman. Isaanis waa'ee wantoota kana hunda isaan mudatanii waliin haasa'an. Osoo isaan haasa'aa fi mari'achaa jiranii, Yesuus mataan isaa isaanitti dhihaatee isaan wajjin imale. Garuu iji isaanii isa akka hin beekneef cufamee ture. Innis isaanitti, "Waa'ee maalii yeroo deemtan isin gidduutti haasa'aa, akkasis gaddanii jirtu?" jedhe. Isaan keessaa inni maqaan isaa Kiliyoopaas jedhamu deebisee isaatti, "Ati qofa magaalaa Yerusaalem keessa keessummaa, wantoota guyyoota kana achitti ta'an hin beektuu?" jedhe. Innis, "Wantoota akkamii?" jedhee isaan gaafate. Isaanis akkana jedhan isaaf, "Waa'ee Yesuus Naazareet, isa raajicha gochaafi jechaan Waaqayyoofis ummata hundumaafis dinqisiisaa ture; akkasumas akkamitti luboonni gurguddoonii fi bulchitoonni keenya himannaan du'aaf kennanii fannoo irratti waraanan. Garuu nuti isa Israa'el irraa gatu ta'a jennee abdanna turre; kana hunda caalaas, wantoonni kun erga raawwatamanii as guyyaa sadaffaa har'a." Eeyyee, akkasumas dubartoonni muraasni garee keenya keessaa kanneen ganamaan gara awwaalchaatti deemanis nu dinqisiisan: qaama isaa yeroo hin arganne, mul'ata ergamootaa kan inni lubbuun jira jedhu arganii dhufan. Kanneen muraasni isaan keessaa kan nu waliin turan gara awwaalchichaatti deeman, akkuma dubartoonni jedhanitti argan: garuu isa hin arganne.

GSAM 70.1"Yeroo sana isaanitti, 'Yaa gowwoonni, isin kan amanuuf garmalee suuta kan jedhanii fi wanta raajotni dubbatan hundumaa fudhattan! Kiristoos wantoota kana hin dhandhamne, gara ulfina isaatti hin seenne ta'uu qabaa?' jedhe. Moosii fi raajota hundumaa irraa eegalees, Waaqeffannaa Qulqulluu keessatti wantoota waa'ee ofii isaa ibsan hunda isaan barsiise."⁴⁸ Yeroo isaan waliin nyaata hirmaachuuf jedhu, daabboo caccabsuun galateeffate, "ijji isaaniis banamee isa beekan.... Isaanis walitti, 'Yeroo inni karaa irratti nu waliin dubbatu, Kitaabota Qulqulluu nuuf baneen, onneen keenya keessatti hin bobe?' jedhanii."⁴⁹

GSAM 70.2Amma, dhuma irratti, erga rakkinichi guutummaatti isaaniif ibsamee booda, bartoonni ergama Fayyisaa wajjin walqabatee du'iifi du'aa ka'uun akka ture arguu danda'an. Garuu gaaffii mootummaa isaa akkamitti ilaalu?

GSAM 70.2"Inni erga dhiphina isaa booda ragaalee hin-dogoggorsine hedduun lubbuun akka jiru agarsiise; guyyoota afurtamaaf isaanitti mul'achuun, waa'ee mootummaa Waaqayyoo dubbachaa ture. Isaan waliin walitti qabamsee immoo, Yerusaalem irraa akka hin baane, garuu waadaa Abbaa, isa akkas jedhu, 'Isaanii natti dhageessaniittu,' jedhee eeggatan ajaje. Dhugumatti Yohaannis bishaanin cuupha; isin garuu guyyoota hedduu booda Qulqulluu Hafuuraan ni cuuphamtu.

GSAM 71Amma Mootummaa Deebistaa?

GSAM 71.1Yeroo isaan waliin walitti dhufan, isa gaafatanii, "Waaqayyo, yeroo kanatti mootummaa Israa'elitti deebistaati?" jedhaniin. [Hiikni isaas, 'Akka barreeffamoota qulqulluutti akka isin fannoo irratti rarraafamtanii du'a keessaa ka'uun dirqama akka ta'e baranneerra, garuu amma mootummaa hin deebistannee?' jechuu dha.] Innis akkana jedheen, Yeroo fi waqtiiwwan Abbaan aangoo ofii isaatti kan kaa'e isin beekuun isin irraa hin eegamu. Isin garuu, erga Hafuunni Qulqulluun isin irra bu'ee booda, humna ni fudhattu; Yerusaalemittis, Yihuudiya guutuutti, Saamariyaattis, hanga kutaa lafaa isa fagoo ta'eettiis natti ni taatu. Erga waan kana dubbatee booda, isaan ilaalaa osoo jiranii, ol fudhatame; duumessis ija isaanii duratti isa fudhate. Yeroo isaan ol ba'aa jiruutti samii garaatti ija itti qabatanii ilaalaa turanitti, kunoo, dhiironni lama uffata adiin uffatan isaan bira dhaabbatanii; isaanis, "Yaa warra Galiilaa, maaliif samii garaatti akkasitti ilaalaa dhaabbattani?" jedhan. "Yesus kanuma isin irraa gara samiitti fudhatame sun, akkuma isin isa gara samiitti deemaa arganitti, akkasuma ni dhufa."⁵⁰

GSAM 71Yesus hanga Yeroo Deebisanii Guututti Samii Keessa Turuu Isaatti

GSAM 71.2Amma Wanti Fayyisaan isaan dhiisee, isaanis dhugumaan yeroo inni "bakka duraan turetti ol ba'u" arganii waan turaniif, Hafuurri Qulqulluun waa'ee yeroo mootummaan itti dhufu isaan barsiisuu isaa mirkanaa'ina qabu turan. Kanaafuu, Phexros erga Hafuura Qulqulluun guutamee booda, uummataaf barsiisa isaa keessatti akkas jedhe, "Isa kan duraan isiniif lallabame, Yesuus Kiristoos, samiin hanga yeroo deebisanii sirreessuu wantoota hundumaatti isa fudhachuu qaba; yeroo kanas Waaqayyo jalqaba addunyaa kaasee afaan namoota isaa qulqulluu hundaan dubbateedha."⁵¹

GSAM 71.3Apostol Phexrosittis dhugaa waa'ee addunyaawwan sadanii Hafuura Qulqulluudhaan kennameef: Tokkoffaa, isa lolaa duraanii, kan bishaaniin barbadeeffame; lammaffaa, addunyaa ammaa kan ibiddaaf kuufame,—ibidda lafti ittiin kuufamte, akka Hiikkaa Fooyya'aan jedhutti,—ibidda namoota haqa hin jiraanneef barbadeessaa, badisaa fi balleessa ta'u; sadaffaa lafa haaraa, "kan qajeeltiin keessa jiraattu;" yookaan, akka namoonni tokko tokko hiikkan, "kan warri qajeelonni keessa jiraatan."⁵²

GSAM 72.1Apostoliin Phaawulos du'aa ka'uu ummata Waaqayyoo, fi qulqulluwwan isaa hundi haala du'uu danda'uu irraa gara haala du'uu hin dandeenyeetti jijjiiramu isaanii, "ija keessa bilbila tokko keessatti, bilbila isa dhumaa irratti" ibseera. Inni Korintosootatti akka Kiristoos amma teessoo Abbaa isaa irra taa'u, fi hanga diinonni isaa hundi isa jala gadi lakkifamutti achumatti akka turu ibseera. Kunis, hanga mootummaan—mootummaa isaa—Abbaan harka isaa keessa galchutti dha, akkuma Daani'eel 7:13, 14; Faarfannaa 2:8, 9 keessatti raaganitti. Waldaa Kiristaanaa Tesaloonikii keessatti, dhufaatii Kiristoos fi du'aa ka'uu abdii isaanii isa tokkicha akka ta'e, akkasumas yeroo jaallattoonni isaanii harka du'aatiin isaan irraa addaan ba'an jajjabina dhugaa akka qabu ibse.⁵³

GSAM 72Deebii Gooftaa Yeroon Isaa Hin Beekamne

GSAM 72.2Yeroo sanaaf, waldaan yeroo Gooftaan itti deebi'u ilaalchisee beekumsa murtaa'aa hin qabdu turte. Yeroo ergamichi xalayaa isaa isa jalqabaa warra Tesaloonikootaaf barreesse keessatti, "Nu warri lubbuun jiraannuu fi hafan ni qabamna," jedhutti, obboloonni isaa hiikni isaa Kiristoos osoo isaan keessaa muraasni lubbuun jiraatan dhufuu isaa ta'uu akka ta'e hubataniiru. Xalayaa isaa isa lammaffaatti, hubannoo dogoggoraa isaan xalayaa isaa irraa argatan sirreessa, akkasumas akkana jechuun isaanitti hima, "Guyyaan sun hin dhufu, otoo dura gadi bu'iinsi hin jiraatin, fi ilmi cubbuu, ilmi baduu sun, hin mul'atin; inni Waaqa jedhamu hundumaa yookaan isa waaqeffatamu hundumaa mormuufi of ol guddisu."⁵⁴

GSAM 72Gad-dhiifamuu Amantii

GSAM 72.3Ammas waldaan Kiristaanaa waa'ee yeroo dhufaatii Lammaffaa Kiristoos dukkana keessa akka qabsooftu dhiifamteetti. Obboloonni amantaa irraa ganuun akka jiraatu baraniiru; garuu hangam akka turu gaaffii ture. Deebiin sana booda Yohannisiif mul'ata keessatti odoo inni odola Paatmoos irra jiruutti kenname; kunis mallattoolee boqonnaa kudha lamaa fi kudha sadii kitaaba Mul'ataa keessatti argaman keessatti—"yeroo, yeroowwan, fi walakkaa," "ji'oota afurtamii lama," "guyyoota kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jaatama" (waggoota); garuu hanga ammaatti taateen yeroo dheeraa sana jalqabsiisu hin uumamne ture. Kanaaf, waldaan yeroo mul'achuu isaa sirriitti osoo hin beekin dhufuu Kiristoos abdattee eegaa turte; sababni isaas yeroon rakkinaa sun yeroo darbaa, waldaa "haftee" tiif yeroon walitti bu'iinsaa fi injifannoo gabaabaan ni hafu ture.⁵⁵

GSAM 73.1Galmeewwan Kakuu Haaraa xumuramuun, mata dureen dhufaatii Lammaffaa Kiristoos ifatti fuuldura keenya kaa'amee jira. Keewwata soddoma keessaa tokko kan ta'u, karaa tokkoon dhufaatii Lammaffaa Gooftaa keenya Yesuus Kiristoos ni eeru. Waa'ee kanaa, fi iddoo waldaan Kiristaanaa abdii sana ilaalchisee bara durii irraa kaasee hanga yeroo ammaa jiru ilaalchisee, Roobert Paatersan, D.D., barruu "Interior" jedhamu keessatti mata duree "Abdii Eebba Qabu" jedhu jalatti akkas jechuun dubbata:—

GSAM 73Waggaa Kumaa Lafaa—Paatersan

GSAM 73.2"Yeroo Gooftaan keenya waldaa isaa lafa irratti dhiisee gara Abbaatti deemu, haala gaddisiisaa keessatti ishee dhiise. Bartoonni isaa dhibba shan guutuun addunyaa diinota isaa hundaan marfamanii turan; isaanis warra sammuu olaanaadhaan tokkoon gurmaa'anii amantiiwwan Kiristaanummaa morman fi mootummoota uumanii, jibba hamaa hamaadhaan guutamanii, akkasumas muuxannoo bara dheeraa irraa argameen karaa balleessaa bu'a qabeessa ta'een leenji'anii turan. Gooftaan balaa keenya beeka ture; haasawa isaa isa dhumaa keessattis hin salphisne, akkasumas diinummaa addunyaa fi rakkina waldaa kiristaanaa hir'isuuf waadaa hin seenne. Garuu, ofii isaatiin diinota isaa diiguuf akka deebi'u, fi hanga guyyaa eebba sanaatti akka nu deeggaru waadaa seeneera. 'Addunyaan isin jibbiti. Addunyaa keessatti dhiphina ni argattu. Ni booyu, ni waanu, addunyaan garuu ni gammadi. Isin ni gadditu, gaddi keessan garuu gara gammachuutti ni jijjiirama.... Amma kanaaf isin gadditu, ani garuu irra deebi'ee isin arguun, onneen keessanis ni gammadi, gammachuun keessanis namni tokkollee isin irraa hin fudhanne. Yoo ani deeme, nan deebi'a, isin gara ofiitti nan fudhata, bakka ani jiru achi isinis akka jirtanitti."

GSAM 74.1"Kun abdii eebbaa deebii dhuunfaa isaa kan inni yeroo deemu waldaa isaa ittiin jajjabeessite ture. Yeroo fagaachuu isaa hundumaa keessatti, rakkina akka dhandhamnu dubbate; akkasumas ta'eera. Yoo yeroo inni fagaatee jiru keessatti nagaa alaa kamiyyuu gammaduu dandeenye, yoo waldaan isaa haleellaa addunyaarraa bilisa baate, yoo bara qulqullummaa kan midhaan keessatti aramaan hin biqillee jiru jiraate, yookaan yoo dhufaatii isaa irratti, ummata lafa ulfina Gooftaan guutameen simatame, yookaan dhugumatti lafarratti amantii argachuu danda'e, kun hundinuu isaaf dinqisiifannaa guddaa hin eegamne ta'a. Yesus waa'ee bara kuma kanaa hin beekne. Waan kana hin beekne jenna, sababni isaas nutti hin himne; innis akkas jedha, 'Ani isin michoota koo isin jedheen waame, wantoota hunda kan ani Abbaa koo biraa dhaga'e isiniif beeksiseeraaf.' Garuu, haasaawwanii fi fakkeenyota isaa hundumaa keessatti, dhufaatii isaa dura yeroo nagaa yookaan ulfinaa kamiyyuu akka abdannu kan agarsiisu mallattoon xiqqoon illee hin jiru. Ergamtoonnis akkuma sana bara kumaa Kiristoos malee jiraatu hin beekan turan. Erga Gooftaan keenya deemeen booda waggoota dhibba sadiif, abdiin eebbaa kan waldaa kiristaanaa abdii deebii isaati ture.

GSAM 74.2"Garuu yeroo, guddina kufaatii ishee raagan keessatti, misirrittiin Kiristoos hanqina isaatiin mootota lafaa wajjin michummaa qabaachuun of jajjabeessuu jalqabde, uumamaan ija ishee samii bahaatii fi deebii Gooftaa ishee, kan ulfina ishee kan lafaa kana xumuru irraa garagalchite. Yeroo Haaromsitoonni malakata wangeelaa afaan isaaniitti qabatan ... abjuuwwan bara kumaa Kiristoos malee jiraachuu yeruma sana hafu, ... waldaan Kiristaanaas ammas dhufuu Gooftaa kan antiikiristoos balleessuuf ta'e eeguu jalqabde.... Xalayaawwan isaanii, lallabaawwan, fi amantaa isaanii ibsuu keessatti, Haaromsitoonni abdii isaanii kan bara kumaa dura ta'e lallabaniiru.

GSAM 74.3"Walga'iin Weestiministererraa ibsa amantii isaanii kan xumuran, dhufaatii Gooftaa isaanii isa lammaffaatti amantaa isaanii ifa gochuudhaan, jechoota guutummaatti amantii warra kumaan-bara duraa ibsanitti fayyadamuunidha. Jechoota ulfaatoo kanatti ni labsu: 'Akkuma Kiristoos guyyaan murtii akka jiraatu nama hundumaa cubbuu irraa ittisuuf, akkasumas warra qajeelaa rakkina isaanii keessatti jajjabina guddaa akka argataniif, sirriitti akka amannu barbaadu, akkasumas guyyaa sana nama biraa dhoksuu isaa barbaada; kunis akka isaan wabii qaamaa hundumaa ofirraa haqanii, yoom akka Gooftaan dhufu wallaalanii yeroo hundumaa dammaqanii eegan, fi yeroo hundumaa "Kottaa, Gooftaa Yesuus; dafii dhufi!" jechuuf qophaa'oo ta'an gochuufidha.'⁵⁶

GSAM 75.1"Kakkoonni keenya warri haaromsan dhufaatii Gooftaa eeggachuudhaan onnee isaanii jabeessan, akkasumas iyyannoo, 'Dirree qabadhaa! sababni isaas inni raayyaa gargaarsaa wajjin dhufaa jira,' jedhuun wal jajjabeessan; kunis miira dhiheenya kana faarfannaa haaromsaa beekamaa keessatti mul'ate, garuu warra durii Waliigaltee Iskootlaandii beekamaa ture.

GSAM 75.2"Garuu yeroo gabaabaa keessatti waldaalee haaromfaman gidduutti kufaatiin amantii lammaffaa jalqabe. Iskootlaanditti Maadiraatizimii; Ingilaanditti Aariyaanizimii, yeroo dhihootti immoo Birood Kirchizimii jedhamuun beekama ture; Ameerikaa keessatti Unitaariyaanizimii; Jarmanii keessatti immoo Raashinaalizimii jedhamee waamama ture. Yaada namaa akka abbaa murtiitti, daawwannaa keenya ammayyaa kan baay'ee daanga'e akka ragaatti fayyadamuun, fi taateen kamiyyuu adeemsa seera uumamaa hubatameen ala ta'uu hin danda'u jechuun mormuun, Yesuus sadarkaa raabii Yihuudii kan bara isaa irra xiqqoo dursaa ture, garuu saayinsii ammayyaatiin guutummaatti kan hin beekne tokkootti gadi buuse. Dhugumatti, yaadni nama akkasii addunyaa hin mul'anne irraa deebi'ee lafa irra mootuu jedhu gara sheekkoo durii Ibrootaatti deebifame.

GSAM 75Daani'eel Wiitbi waa'ee Kumee Waggaa

GSAM 75.3Waadaan deebi'uu isaa isa lammaffaa fi mootummaa isaa lafa irratti, salphaatti tamsa'ina wangeela isaa fi kutaan addunyaa guddaan waggoota kuma tokkoof, yookaan akka namoonni tokko tokko yaadanitti, waggoota 360,000f gara Kiristaanummaatti harka kennuu jechuu akka ta'etti hiikame; yeroo kanatti ilmi namaa ogummaa qaroominaa keessatti ni guddata, akkasumas nagaa fi badhaadhina kanaan dura argamee hin beekneen ni jiraata jedhame. Muddama dheeraa sana dhuma irratti, kan sammuun namaa salphaatti hubachuu hin dandeenye, tarii jeequmsi uumamaa guddaan tokko ni uumama, achiis Gooftaan dhufee addunyaa ni balleessa, sanyii namaas gara murtiitti ni waama jedhamee himamuu danda'a. Yaadrimeen kun ibsamee beekamaa kan taasise yaada kennaa Ingilizii kan Whitby jedhamu ture [Daani'eel Whitbyn bara 1726 du'e], inni xalayaa maxxanfameen Aariyaanii ta'uun isaa kan mirkanaa'e yoo ta'u, garuu yaadonni isaa garee isaa biratti jaallatamaa turan, akkasumas mileniyeemiin isaa kan asoosamaa ta'e warra qajeeltoota soorama fudhatanii fi michoota waldaalee kiristaanaa mootummaa Awurooppaa hedduu biratti fudhatama argatee ture, isaanis kanaaf kaffaltii kudhanffaa fi kabaja yeroo dheeraa akka argatan waadaa isaaniif galche. Dhiibbaa isaanii kanaan, gara Ameerikaatti galfame, achittis battalumatti jechoota waltajjii fi xumura haasaatiif akka meeshaatti itti fayyadaman."

GSAM 76.1Yaadoleen akkanaa kutaalee adda addaa lafaa keessatti kan turan yeroo nuti yeroo Gooftaan akeekkachiisa cimaa dhufuu isaa, "karra bira" jira jechuun erge itti dhihaannu ture.