Boqonnaa 19 — "Ija isaaniitiin isaan beektu"

GSAM 299.1"INNI tokko tokko ergamoota, tokko tokko immoo raajota, tokko tokko immoo wangeelota, tokko tokko immoo michootaa fi barsiisota kenne; qulqulluuwwan guutuu gochuuf, hojii tajaajilaatiif, qaama Kiristoos ijaaruuf; hanga hundi keenya tokkummaa amantii fi beekumsa Ilma Waaqayyoo keessatti nama guutuu, safara dheerina guutummaa Kiristoositti gahuutti dhufnutti."¹

GSAM 299.2²Yeroo Fayyisaa kennaawwan Hafuura isaa waldaa kiristaanaa keessa kaa'etti, hanga guyyaan guutuun dhufutti hojii Gooftaa, "akka isa gammachiisutti," raawwachuuf, mul'anni sun samii irraa moo hafuuroota hamaa irraa akka ta'e ummanni isaa akka tilmaamu hin dhiisne; garuu seera nuti hafuurri sun kan Waaqayyoo ta'uu fi dhiisuu isaa ittiin beeknu nuuf kenneera. Hanga yeroo kana isa dhumaatti illee, akkuma raajicha Yo'eel raaje, yeroo Gooftaan Hafuura isaa nama hundumaa irratti dhangalaasutti, ilmaan dhiiraas ta'e ilmaan durbaa raajii dubbachuutti, Paawulos namoonni raajii akka hin tuffanne, garuu "waan hundumaa qoranii," fi "waan gaarii ta'e qabatanii akka turan" dubbata.³

GSAM 299.3Mul'anni akkasii, seera Kitaaba Qulqulluu kan hojii Hafuura Waaqayyoo ittiin adda baasnu wajjin wal bira qabanii ilaaluun malee, karaa kamiin bira qoratamuu danda'a? Wanti sammuu daanga'aa irra jiru hundi dirqama Waaqayyoo irraa kan dhufe miti, sababni isaas Macaafni Qulqulluun guyyoota dhumaatti Seexanni addunyaa gowwoomsuuf, akkasumas guyyaa guddaa Waaqa Qaamaa sanaatti waraanaaf isaan walitti qabuuf, dinqiiwwan akka hojjetu ni ibsa.⁴ Kanaafuu kennaan hafuuraa dhugaan kan beekamu, mul'ata sana seera Macaafa Qulqulluu wajjin of eeggannoodhaan wal bira qabuudhaani. Of eeggannoon wal fakkaatu kunis kan barbaachisu, akkuma namoonni addunyaa maallaqa sobaa adda baasuuf godhanidha.

GSAM 300Maallaqa Sobaa Saaxiluu

GSAM 300.1Gabaasa Maallaqa Baankii Detrayit kan Ebla, 1863 keessatti, Obbo Piresitan seera shan kan ittiin maallaqa sobaa adda baasan kennanii, akkasumas namni kamiyyuu seera kanatti hundaa'uun maallaqa hunda kan harka isaa seene cimsanii yoo sakatta'e, gowwoomfamuu akka hin sodaanne ibsaniiru.

GSAM 300.2Kennaa raagaa mirkaneessuuf, ibsa kennaawwan yeroo Macaafa Qulqulluu keessatti mul'atan wajjin wal bira qabanii ilaaluu fi seera achi keessatti kennameen qorachuu caalaa karaan amansiisaan biraa hin jiru. Barruuleen Qulqulluun hojiiwwan gaggaarii hundaaf guutummaatti nu qopheessu (2 Tiimoteos 3:16, 17), akkasumas mul'ata kennaa raagaa fi hojiin haqa qabeessi Hafuura Waaqayyoo hojiiwwan Seexanaa kennaawwan isaa sobaa wajjin akkamitti adda ba'uu akka danda'u ilaalchisee galmee sirrii nuuf kennu.

GSAM 300SEEROTA KENNAAWWAN DHUGAAN ITTIIN BEEKAMAN

GSAM 300.3Gooftaan jecha isaatti yoo xiqqaate seera adda addaa torba kan mul'anni dhugaa Hafuura Waaqayyoo hojii Seexanaa irraa ittiin adda baafamu nuuf kenneera.

GSAM 300Seera Tokkoffaa—Qajeelfama Addaa

GSAM 300.4Raajjiin Isaayyaas, waa'ee dhimmoota guyyoota dhumaa keessa jiran yeroo dubbatu akkana jedha: "Ragaa sana hidhaa, seera ijoollee bartoota koo gidduutti cufaa. Anis Gooftaa fuula isaa mana Yaaqoob irraa dhoksu sana nan eega, isaas nan barbaada.... Yeroo isaan, 'Warra hafuura beekumsaa qaban, raajota ijaan ilaalan fi sagalee gadi aanaan dubbatan bira deemaa,' isinitti jedhan; ummanni Waaqa isaatti hin deemu moo? Warra lubbuun kan du'aniif moo? Seeraa fi ragaa bira deemaa; yoo isaan jecha kanaan hin dubbanne, ifni isaan keessa hin jiruuf."⁵

GSAM 301.1Barruu Qulqulluu kana keessatti, xiyyeeffannoon kan kennamu ummata seera Waaqayyoo irratti mallattoo deebisuuf hojjetaniif—ummata Gooftaatti eeggatan, tajaajila isaatiif of kennaniifidha. Isaan isa barbaadaa jiru; kunis, dhufannaa isaa eeggachaa jiru jechuudha—kunis yeroo hafuurri du'aa ta'uu of fakkeessu ummanni akka isaan barbaadu gaafatanitti ta'a. Gariin waamicha isaanii dhaggeeffatanii, beekumsaaf warra du'an gaafatu; garuu Gooftaan ummata isaa isa akka barbaadan affeera. Kunis jechuun, yoo isaan isa barbaadan, inni barsiisa addaa isaaniif ni kenna. Warra du'an, kanneen odeeffannoo tokkollee isaaniif kennuu hin dandeenye, barbaaduun isaan hin barbaachisu; sababni isaas, "wanta aduu jala hojjetamu kamiyyuu keessatti bara baraan qooda hin qaban;" akkasumas "warri du'an homaa hin beekan."⁶

GSAM 301.2Barruu Qulqulluu armaan olii keessatti seerri qunnamtiiwwan hundi ittiin madaalaman kennameera,—"yoo isaan akka jecha kanaatti hin dubbanne, sababni isaa ifni isaanii keessa waan hin jirreefi." Qunnamtiiwwan Gooftaan irraa dhufan hundi jecha isaa fi seera isaa wajjin walsimanii dubbatu.

GSAM 301.3Seera kana barreeffamoota Aadde Waayitii irratti hojiirra oolchuun, waggoota shantama lamaa darban keessatti ragaalee ishee of eeggannoodhaan dubbisee, seera Waaqayyoo fi ragaa Macaafa Qulqulluu wajjin wal bira qabee ilaaleera, akkasumas lamaan isaanii gidduutti walsimannaa guutuu ta'e argeera. Qajeelfamoonni ishee Macaafa Qulqulluu bakka bu'uuf mul'ata haaraa kennuuf osoo hin taane, yeroo kanatti namoonni eessatti fi akkamitti akka dogoggorsamuu fi jecha irraa fagaachuu danda'an nutti agarsiisuuf dhufan. Iddoon ragaaleen Aadde Waayit qabatan sirriitti kan ibsamaa ta'u waan isheen ofii isheetiin waa'ee isaanii barreessiteenidha:—

GSAM 301.4"Jechi Waaqayyoo sammuu baay'ee burjaaja'e ifa gochuuf gahaadha, akkasumas warra isa hubachuuf fedhii qaban kamiyyuu hubatamuu danda'a. Haa ta'u malee, kana hunda waliin, warri jecha Waaqayyoo qo'annoo isaanii godhachuu himatan tokko tokko barsiisa isaa isa ifa ta'e faallaa jiraachaa argamu. Sana booda, dhiirotaa fi dubartoota komii malee akka hafan gochuuf, Waaqayyo ragaalee ifaa fi qajeeloo ta'an kenna, isaanis gara jecha hordofuu dagatanitti deebisa.

GSAM 302.1"Jechi Waaqayyoo qajeeltoowwan waliigalaa amala jireenyaa sirrii ta'e ijaaruuf gahaa ta'e of keessaa qaba, ragaaleenis, kan waliigalaa fi kan dhuunfaa, addatti qajeeltoowwan kanneeniif xiyyeeffannoo isaanii harkisuuf kan yaadamanidha.... Isin Kitaaba Qulqulluu hin beektan. Otoo jecha Waaqayyoo qo'annoo keessan gootanii, sadarkaa Macaafa Qulqulluu ga'uufi guutummaa Kiristaanummaa argachuuf fedhii qabaattan ta'e, ragaaleen isin hin barbaachisan turan....

GSAM 302.2"Gooftaan ragaalee kennamaniin isin akeekkachiisuuf, isin ceepha'uuf, isin gorsuuf, akkasumas sammuu keessan barbaachisummaa dhugaa jecha isaa irratti isin amansiisuuf yaada qaba. Ragaaleen barreeffaman ifa haaraa kennuuf osoo hin taane, dhugaalee hafuuraan ibsaman kan duraan mul'atan garaa keessatti ifatti akka mul'atan gochuufidha.... Dhugaan dabalataa hin baafamne, garuu Waaqayyo, ragaawwan kanaan, dhugaawwan gurguddoo duraan kennaman salphisee, karaa isa filatameen ummata dura dhiyeesse, sammuu isaanii dammaqsuufii ittiin tuquuf, akka hundi isaanii komii hin qabaanneef....

GSAM 302.3"Ragaan kan jiran jecha Waaqayyoo xiqqeessuuf osoo hin taane, ol kaasuu fi sammuuwwan gara isaatti harkisuufidha, akka salphinni dhugaa miidhagduun hundumaa irratti dhiibbaa uumuuf.... Ummanni amma akka qabeenya addaa Waaqayyootti of amansiisu, yoo ajajoota isaa akkuma jecha isaa keessatti ibsametti kabaje, ragaaleen addaa hojii isaanii isaan yaadachiisuuf, akkasumas cubbuu isaanii fi balaa sodaachisaa jecha Waaqayyoo kabajuu dhiisuun isaan irra jiru isaan hubachiisuuf hin kennaman turan."⁷

GSAM 302Seera Lammaffaa—Raajjoota Dhugaa

GSAM 302.4Nuti durayyuu akka namoonni raajjoon dhugaan hundi seera Waaqayyoo fi ragaa jecha isaa wajjin walsimanii dubbatan baranneerra. Ergamichi Yohannis barsiisa namoota raajjoo dhugaa ibsuuf seera biraa kenna. Akkas jedha: "Jaallattoota, hundaafuu hin amanan; garuu hafuurawwan sana Waaqayyoo irraa kan ta'an ta'uu isaanii qoradhaa; sababni isaas raajjoowwan sobaa baay'een addunyaatti ba'aniiru. Kanaaf, Hafuura Waaqayyoo akkana beekaa: Hafuuri kamiyyuu kan Yesuus Kiristoos jaldee dhufe jedhee amanu kan Waaqayyoo ti; hafuurri kamiyyuu kan Yesuus Kiristoos jaldee dhufe hin jedhin kan Waaqayyoo miti; kunis hafuura antiikiristoos sana, kan dhufaa jira jettanii dhageessan; amma illee addunyaa keessa jira."⁸

GSAM 303.1Barruu Qulqulluu armaan olii kana of eeggannoodhaan hubadhaa. Waan dubbatu, eenyuyyuu Yesuus Kiristoos "fooniin dhufe," kan jedhu miti; garuu "fooniin dhufee jira" jedha; kana jechuun, inni Hafuura isaatiin dhufee, amantii keenyaaf deebii ta'uudhaan, nu keessa jiraata. Kun dhugumatti, dhugaa giddugaleessaa wangeelaati, "Kiristoos isin keessa jiru, abdii ulfinaa."⁹

GSAM 303.2Yaadni ijoon barreeffamoota Aadde Waayit hunda keessatti argamu, yoo karaa samii irratti tarkaanfii kamiyyuu fudhachuu barbaanne, Kiristoos akka Fayyisaa lubbuu keenya keessa jiraatu qabaachuun barbaachisaa ta'uu isaati. Barreeffamoonni ishee Kiristoos duraan dursee, dhuma irrattis, yeroo hundumaa barbaachisaa ta'uu isaa barsiisu. Dhugaa kanaaf fakkeenya ta'uuf, xiyyeeffannoon gara kitaaba ishee, 'Tarkaanfiiwwan gara Kiristoos' jedhamutti qabamuu qaba; kitaabni kun Afaan Ingiliffaan qofa koppii kuma dhibbaa ol gurgurameera, kana malees afaanota alaa kudha saddeet kan amma ittiin maxxanfamu keessatti koppii kumaatamaan lakkaa'amanis ni jiru. Lubni Waldaa Kiristaanaa Piresbiteriyaanii tokko, kitaabicha erga dubbisee booda, miseensota waldaa isaatiifi hiriyoota isaatiif koppiiwwan dhibba sadii ol ajaje, akkasumas, "Kitaabni kun nama Gooftaa Yesuus Kiristoos sirriitti beekuun kan barreeffameedha," jedhe.

GSAM 303Seera Sadaffaa—Raajota Sobaa

GSAM 303.3Yohannis seera raajota sobaa ittiin adda baasan ni kenna: "Isaan kan addunyaati: kanaafuu waa'ee addunyaa dubbatu, addunyaanis isaan dhaggeeffatti."¹⁰ Barsiisni raajota sobaa, karaa of-dhiisuu fi fannoo baachuu ol kaasuun mannaa, garaa foonii ni hawwata. Raajonni sobaa "wantoota laafaa" barsiisu, "Qulqulluu Israa'el" ol kaasuun mannaa.¹¹ Namni barreeffamoota Aadde Waayitii fuula muraasa qofa dubbisu illee, isaan karaa of-dhiisuu fi fannoo baachuu hordofan malee, garaa addunyaawaa fi foonii gammachiisuuf kan hin taane ta'uu isaanii arguu danda'a.

GSAM 304Seera Afraffaa—Dhiphinaafi Obsa

GSAM 304.1Mata duree kana caalaatti hordofaa, seera arfaffaaf jecha ergamaa Yaaqoob fudhanna: "Yaa obboloota, raajota maqaa Gooftaatiin dubbachaa turan sana akka fakkeenya dhiphinaa fi obsaatti fudhadhaa."¹² Yeroo muuxannoo raajota durii sanaa dubbisnu, qormaata isaanii gurguddoo keessaa tokko Israa'el ragaalee ifa ta'an isaanif dhiyaatan kufisuu yookaan mormuu ishee arguu akka ture baranna. Qorannoon yeroo sanaa gabaabaan amala raajota dhugaa fi sobaa lamaanuu yeruma sana agarsiisa. "Waaqayyo Raayyaa akkas jedha, Dubbii raajota isiniif raajan hin dhaggeeffatinaa: isaan isin gowwoomsu; mul'ata onnee isaanii dubbatu malee, afaan Waaqayyootirraa miti."¹³

GSAM 304.2Barreeffamoota Aadde Waayitii keessatti wanti dubbisaa of-tuulaa taasisu tokkollee hin jiru; garuu, akka namni biraa ibsetti, "Ragaawwan kanarraa faayidaa hafuuraa guddaa yeroo lakkoofsa hin qabneef argadheera. Dhugumatti, ani yeroo isaan dubbisu kamittuu, amantaa Waaqayyoo irratti hir'ina, jaalala dhabuu, fi fedhii dhugaa lubbuu baraaruu keessatti hir'ina qabuuf osoon of hin ceepha'in hin dubbisu." Dhugumatti, kanaafuu, bu'aan ragaalee Aadde Waayitii bu'aa barsiisni raajota sobaa, akkuma Yirimiaan ibsetti, irraa adda baay'ee garaagarummaa qaba.

GSAM 304.3Raajichi akkasumas akkaataa raajjoonni sobaa itti barsiisan nutti hima: "Isaan warra na tuffataniifis, 'Waaqayyo akkas jedhe, Nagaa qabaattu' jedhu; akkasumas nama kamiyyuu kan fedhii onnee isaatiin deemuuf, 'Balaan isin hin qabatu' jedhu."¹⁴

GSAM 304.4Waa'ee amala barsiisa Aadde Waayitii ragaa ishee keessatti, dubbisaa of eeggannoo godhu tokko irraa jechoota armaan gadii nan waraaba:

GSAM 304.4"Ani ragaalee ishee hunda irraa hanga dhumaatti, irra caala isaanii yeroo baay'ee dubbiseera, garuu guutummaa isaanii keessaa hima tokko kan amala gadhee qabu, yookaan waan qulqulluu fi Kiristaanummaa sirrii hin taane, waan nama tokko Baibiliirraa yookaan Kiristoos irraa fageessu tokkollee argachuu hin dandeenye; kanaa mannaa, achi keessatti waamicha cimaa Waaqayyoof hordofuu, Yesuus jaallachuu, Kitaaba Qulqulluu amanuu, fi yeroo hunda sakatta'uuf godhamu nan arga. Dhiyeenyi Waaqayyoo akkasii, kutannoon dhugaa akkasii, waamichi cimaan jireenya qulqulluu jiraachuuf dhiyaatu akkasii, kan kakaasu Hafuura Waaqayyoo qofa ta'uu danda'a."

GSAM 305.1Ragaalee ishee jalqabumarraa eeganii hordofan kan xiyyeeffannoon ilaalan akkas jedhu:

GSAM 305.1"Dhimma haqa qabeessaafi amanamummaan hojjechuu keessatti, sodaa yookaan loogii malee, hanqinni akka hin turre ragaa ba'uu nan barbaada. Yoo kaayyoon gad-aanaan fi hammeenyi hojii kana keessatti humna to'atu ta'e, jechoonni sossobaatti fayyadaman bakka ragaa qorannoo fi komii amanamummaa qabu bu'u turan. Dubbii ifa ta'e, komii amanamummaa qabu kan dogoggoraaf kennamu, jechoonni mararfannaa fi jajjabinaa lubbuuwwan hollatan kanneen Fayyisaa akka isaan barbaachisu hubataniif, akkasumas warra dogoggoran kanneen gad of deebisanii dogoggora isaanii dhiisuuf barbaadaniif,—kunneen wantoota hojii ishee keessatti gadi fageenyaan argamanidha. Ragaan Aadde Waayitiin, namoota hedduu mul'ata keessatti argite ilaalchisee yakka isaanii ifa gochuun dhiyaate, amanamummaa guddaan, akkasumas bu'aa baayyee gaariin ta'eera."¹⁵

GSAM 305Seera Shanaffaa—Raagni Dhugaa Ni Guutama

GSAM 305.2Waa'ee raajota dhugaa fi sobaa ilaalchisee himannaan Muusaan kitaaba Deuteronoomii boqonnaa kudha saddeettaffaa keessatti ibse jira. Akkana jedha: "Waaqa hin dubbanne akkamitti beekna? Yeroo raajni maqaa Waaqayyootiin dubbatu, wanti inni dubbate sun yoo hin raawwatamne yookaan hin dhufne, sun wanta Waaqayyo hin dubbanne, garuu raajichi of tuulummaadhaan dubbateedha; isa hin sodaatin."¹⁶

GSAM 305.3Wanti walfakkaataan kun barreeffamoota qulqulluu armaan gadii keessattis ni argama: "Eenyutu dubbata, ergasiis ni raawwatama; yeroo Waaqayyo hin ajajne?"¹⁷ Raajicha Saamuu'eel ilaalchisee akkas jedhame, "Wanti inni dubbatu hundi dhugumatti ni raawwatama."¹⁸ "Yeroo dubbiin waaqa raawwatamu, sana booda waaqichi dhugumaan Waaqayyo akka isa erge ni beekama."¹⁹

GSAM 306.1Erga barreessaan kun yeroo jalqabaatiif Aadde E. G. Waayit mul'ata raagaa keessa jirtu argee waggaa shantama sadii ol ta'eera. Waggoota kana keessatti, wantoota ta'uuf jedhan ilaalchisee raagawwan hedduun isheen raagteetti. Raagawwan kanneen keessaa muraasni taateewwan dursee raawwataman kan ilaallatan yoo ta'u, kaan immoo adeemsa raawwatamaa keessa jiru, kanneen hafan immoo gara fuulduraatti kan raawwatamanidha. Waa'ee warra taateewwan darban yookaan ammaa wajjin walqabatan ilaalchisee, fakkeenya tokko illee kan itti fashalaa'e hin beeku. Raagawwan ishee keessaa muraasni duraanuu ibsamaniiru. Warri kaan immoo akkuma seenaa keenya itti fufnu boqonnaawwan itti aanan keessatti ni mul'atu.

GSAM 306Seera Ja'affaa—Dinqiwwan Qorannoo Raajicha Dhugaa Miti

GSAM 306.2Barreessitoota ti'ooloojii hedduudhaan, akkasumas ibsaalee Kitaaba Qulqulluu irratti, mallattoon nama raajicha dhugaa dinqii hojjechuu ta'uun isaa mirkanaa'eera. Nuti garuu amma iyyuu seera amala akkanaa qabu Kitaaba Qulqulluu irraa hin baranne.

GSAM 306.3Yoo raawwachiisuun dinqiiwwanii ragaan nabiyyii dhugaati ta'e, sana booda "nabiyyiin sobaa" kan Mul'ata 19:20 keessatti eerame hundumaa irratti nabiyyii dhugaa jedhamee labsama ture; sababni isaas akkas jedhama, "Bineensi sun qabame, isa wajjinis nabiyyiin sobaa kan dinqiiwwan sana duraan raawwachuun warra mallattoo bineensichaa fudhatan gowwoomsaa ture qabame." Humna walfakkaataan kun irra deebi'amee Mul'ata 13:14 keessatti, "warra lafa irra jiraatan, dinqisiisota inni ija bineensa sanaa duratti raawwachuuf humna qabuun" gowwoomsuun ibsameera. Seera kana akkasuma hojiirra oolchuun, Seexannis illee raajicha dhugaa ta'uu isaa gara murtii irra geenyuun dirqama nutti ta'a. Hafuuroonni tokko tokko kanneen balaa torban dhumaa keessaa isa ja'affaa jalatti hojii addaa hojjetan, "hafuuroota sobaati, kanneen dinqii hojjetan, kanneen mootota lafaa fi addunyaa guutuu gara lola guyyaa guddaa Waaqayyoo Qaama Qabeessaatti walitti qabuuf ba'an" jedhamu.²⁰

GSAM 306.4Yoo ragaan nabii dhugaa ta'uu isaa dinqiiwwan inni mul'ata keessaa ba'ee raawwatuun kan mirkanaa'u ta'e, naboota Macaafa Qulqulluu keessaa muraasa qofa kan qormaata kana danda'an argina, keessattuu yoo murtiin kan kennamu waan hojii isaanii ilaalchisee barreeffame irratti hundaa'e. Dhugaa dha, dinqiiwwan naboota tokko tokkoon raawwatamuu isaanii akka barreeffametti, fakkeenyaaf akka dhimma Eliyaas, Elishaas, fi Phaawulos. Garuu, raawwii dinqiiwwanii Isaayyaas, Yeremiyaas, Daani'eel, Hoosee, Yo'eel, Amoos, fi kkf kan Macaafa Qulqulluu keessatti galmaa'e eenyutu argate? Haa ta'u malee, isaan kun raajota Dhugaa Gooftaa turan, akkasumas seera Gooftaan akka qormaata raajii dhugaatti kenneen akka ta'an mirkanaa'eera.

GSAM 307.1Dinqii hojjechuun qormaata raajii dhugaa akka hin taane, galmee Kitaaba Qulqulluu kan Yohannis Cuuphaa dubbisuun ifatti mul'ata. Inni raajii akka ture kan agarsiisu, raajannaa abbaa isaa Zaakariyaas, mul'ata Waaqayyo ilma isaaf dhalatu ilaalchisee isaaf kenne himuunidha: "Atis, ijoollee, raagaa Isa Ol'aanaa ni jedhamta; Waaqayyoo fuulduratti karaa isaa qopheessuuf ni deemta."²¹ Fayyisaan keenya mataan isaa Yohannis akka raajicha isa dura karaa qopheessuuf jiruutti beekaniiru; sababni isaas waa'ee Yohannis akkas jedhan: "Garuu maaltu ilaaluuf baattan? Neeftiitii? Eeyyee, isiniin jedha, neeftiitii caalaas. Kun isa waa'ee isaa, 'Ilaa, ani ergamaa koo fuula kee dura nan erga, inni karaa kee siif ni qopheessa' jedhamee barreeffame dha. Sababni isaas, isiniin jedha, warra dubartoota irraa dhalatan keessaa neeftiitii Yoohannis caalu hin jiru?"²²

GSAM 307.2Kunoo, kanaafuu, Yohannis raajicha akka ture ibsi ifa ta'e kan Fayyisaa jira. Qormaata dinqii hojjechuu fayyadamnee bu'aa isaa haa ilaallu. Wangeela Yohannis lallabaa wangeelaatiin barreeffame keessatti, jechoota kana argina: "Namoonni baay'een gara isaatti [Kiristoos] dhufanii, 'Yohaannis dinqii tokkollee hin hojjenne; garuu wanti Yohaannis waa'ee nama kanaa dubbate hundi dhugaadha,' jedhan."²³ Ibsi kun qofti, mallattoon nama raajichaa dinqii hojjechuu dha jedhuun himamu guutummaatti kan mormuudha.

GSAM 307.3Seerri Deuteronoomii 13:1-3 keessatti kenname, kan nuti lakkoofsa keenya isa ammaa keessatti seera ja'affaa jedhinu, hanga jalqaba irratti fedhiin isaa gara Gooftaatti dhihaachuu guddaatti yookaan isarraa fagaachuu ta'uu isaa of eeggannoodhaan ilaallanitti, waan dinqisiisaa yookaan ajaa'ibaa kamiyyuu ari'uu irraa nu eega. Barreeffamni kun dhugumatti seerota hunda akka hojiirra oolchinu, keessattuu Waaqayyoofi seera isaa wajjin walsimuu isaa mirkaneeffachuuf, nu agarsiisa.

GSAM 308.1Seerri ja'affaan kun akka barsiisutti, yoo dinqiin nama of fakkeessu tokkoon raawwatame, yeroo of eeggannoodhaan qoratamu, dhugaa qulqulluu jecha Waaqayyoo irraa gargar bahuun, fi sadarkaa gad buusuun kan mul'atu yoo ta'u, kunis garaa karaa of-dhiisuu jalaa baqachuuf fedhii qabuuf mijaa'uufidha. Gooftaan namni sobaan akkasii akka ka'u ni hayyama, adeemsi isaas ilma Waaqayyoo isa dhugaa ta'eef qormaata dha; kunis carraa hojjetaa dinqii sanaaf kaayyoo yookiin kaka'umsa isaa sirriitti akka madaalu isaaf kenna. Warri jecha Waaqayyoo qaban, hojjetaa dinqii sobaa sanaan booji'amuu mannaa, muuxannoo akkasii irraa kan ka'e Waaqayyo keessatti jabaatanii bahan.

GSAM 308.2Bara hamaa kana keessatti, yeroo namoonni baay'een "warra amantiidhaan fayyisan," "warra Waaqayyoon fayyisan," jedhanii of waaman, "Fayyistoota Saayinsii Kiristaanaa," fi kkf, seera barreeffama qulqulluu sirriitti hojiirra oolchuun gaariidha; sababni isaas, hojiin isaanii baay'ee dhoksaa waan ta'eef, yaadaafi kaayyoo 'fayyistoota' kanneenii muraasa ifatti adda baasuuf, seera Waaqayyoo fi ifa Hafuura Qulqulluu Barbaachisa. Gama biraatiin immoo warri ifatti seera Waaqayyoo fi dhugaa isaa yeroo kanaaf tuffatanis ni jiru. Yeroo tokko tokko 'fayyistoota' fakkeessanii kanneen kun seera Waaqayyoo yoo ka'e qofatti akka namoota maraatummaan guutamaniitti aaraniiru. Akkuma Gooftaan ergaa seera isaa qulqulluu labsu qabuutti, akkasumas namoonni seera isaa arrabsanii, warra seera sana kaasan kamiyyuu fuula isaanii irraa ari'an, sochii Hafuura Qulqulluu irraa bilisa ta'aniiru.

GSAM 308Seera Torbaffaa—Fuduraa Isaanii

GSAM 308.3"Waaqayyolii sobaa, kanneen uffata hoolaa uffatanii isiniitti dhufan irraa of eeggadhaa, garuu keessaan isaanii bofoollee hamaa dha. Ijoollee isaaniitiin isaan beektu. Namoonni qoraatii irraa wayinii, yookaan qoraa irraa timaa sassaabu? Akkasumas mukni gaariin hundi ija gaarii buusa; mukni badaa garuu ija hamaa buusa. Mukni gaariin ija hamaa buusuu hin danda'u, akkasumas mukni badaa ija gaarii buusuu hin danda'u. Mukni gaariin kamiyyuu ija gaarii hin godhatne ni murama, ibidda keessas ni darbatama. Kanaafuu ija isaaniitiin isaan beektu."²⁴

GSAM 309.1Jechoonni Fayyisaa keenyaa kun, yeroo wangeelaa keessatti kennaan raagaa akka jiraatu dhugaa kana ni mirkaneessu. Yoo raagitoonni dhugaa hojii kana waliin wal hin qabanne, fi mul'anni raagaa hundi madda hamaarraa kan dhufe ta'e, "Raagitoota irraa of eeggadhaa" hin jedhuu laata? Akkaataa itti gosti hundinuu ittiin beekamuu akka danda'u ifatti nutti himuun isaa, hojii Jajjabeessaa, Hafuura Qulqulluu keessatti, "waan dhufu" agarsiisuun (Yohannis 16:13) kennaa raagaa isa dhugaa ta'uu isaa ragaa guddaadha. Seerri kun, lakkoofsa keenya keessatti seera torbaffaa jedhamuun kan moggaafame, kan hin dogoggorsamnedha. Kiristoos, "Fudhannaa isaaniitiin isaan beektu" jechuu mannaa, ifatti, "Fudhannaa isaaniitiin isaan beektu" jedhe.

GSAM 309.2Nuti ni gaafanna, Hojii kennaawwan dhugaa Hafuura Waaqayyoo keessatti ijiin mul'achuu qabu maaliidha? Deebiin isaa jecha Phaawulos kan kaayyoo Gooftaan kennaawwan waldaa kiristaanaa keessa itti kaa'e ilaalchisee dubbate keessatti argama: "Kanaafuu akkas jedha, Yeroo inni gara olii ol ba'etti, warra booji'aman booji'ee baase, namootaafis kennaawwan kenne.... Isaanis gariin ergamoota, gariin raajota, gariin wangeelota, gariin immoo abbootii kormaa fi barsiisota ta'an kenne; kunis qulqulluuwwan guutuu gochuuf, hojii tajaajilaatiif, qaama Kiristoos ijaaruufidha; hamma hundi keenya tokkummaa [“gara tokkummaatti,” yaadannoo moggaa] amantaa fi beekumsa Ilma Waaqayyoo keessatti, gara nama guutuu, gara safara dheerina guutummaa Kiristoositti gahuutti."²⁵

GSAM 309.3Seera kana kennaa raagaa kan erga jalqabamee kaasee ergaa ergamaa sadaffaa wajjin walqabate irratti hojiirra oolchi, bu'aan isaas maali?—Akka argannutti, barsiisni walirraa hin cinne kan Aadde Waayitiin kenname sarara tokkummaa fi walsimuu irra ture; "waliin mari'adhaa," fi "waliin cimiinaa" jechuun akeekkachiisaa, Kiristoosiin waliin ta'uuf, kanaanis hiriyummaa fi tokkummaa dhugaa walii keessaa mirkaneessa.

GSAM 310.1Mormitoota hojii kanaa keessaa muraasni qoosudhaan akkas jedhaniiru, "Mul'ata Aadde Waayitii isin gidduu jiru utuu hin jiraanne ta'ee, dhimmi keessan yeroo dheeraa dura diigamee hafu ture." Deebiin kenname, "Kun dhugaadha; sababni isaas madda sana irraa Gooftaan gorsa, of eeggannoo, fi ifa kenneera, akkasumas wal-dhabdeen irraa kaafameera, hojiin immoo badhaadheera." Kanaafuu, wanti isaan kennaa kana irratti haleellaa gochuuf yaalan, dhugumatti ragaa ija isaa kan kennaa raagaa isa dhugaati ta'uu isaa agarsiisudha.

GSAM 310.2Waggoota jaatamii fi isaa ol mul'anni kennaa raagaa kan Aadde Waayitiin argame seera torba kanaan qoratameera, akkasumas wanta hundumaa keessatti ulaagaalee raaga dhugaa irraa eegaman guuteera.