Boqonnaa 18 — Hojii Maxxansaa Keessatti Kunuunsa Waaqayyoo

GSAM 281.1"Yeroo sana beekna, yoo Gooftaa beekuuf hordofne; bahuun isaas akka ganamaatti qophaa'a."¹

GSAM 281.2Hanga ji'a Waxabajjii, 1849tti, hojiin Paastara White fi haadha manaa isaa akkasumas Paastara Bates naannoo Isteetota Niwuu Ingilaand qofaatti daangeffamee ture. Yeroo kanatti, Dubree Klarisaa Boonfoy, kan jiraattuu Midiiltaawun, Konneektikat turte, maatii Paastara Whiteitti makamte. Yeroo gabaabaa kana dura, haati ishee duutee, wantoota jireenya manaa xiqqoo gaggeessuuf barbaachisan hunda isheedhaaf dhiistee turte. Karaa kanaan Paastara Waayit ammas mana qabaachuu danda'e; kana kan godhes kutaa mana Obbo Beelden kan Rooki Hiil, Konneektikat keessatti argamu keessatti ture.

GSAM 281Jalqaba Amantii Hafuuraa Ammayyaa

GSAM 281.3Bitootessa 24, 1849, Topsham, Maine keessatti walga'iin waliigalaa gaggeeffame. Sanbiita sana Aadde White'f mul'anni kenname; mata-dureen isaa baay'ee barbaachisaa ture. Tarii haala yeroo sanaa ilaalcha waliigalaa sammuutti galchuun, ilaalcha kana caalaatti hubachuun ni danda'ama.

GSAM 281.4Bitootessa 1848, dhuma ji'a sanaatti, magaalaa Haayidsviil, Kaawuntii Weeyin, Niiwu Yoork keessatti, "sagaleen icciitii," yookaan wanti boodarra "rukuttaa hafuuraa" jedhamee beekame jalqabe. Kun jalqaba mana maatii Fooksi keessatti raawwatame. Dhuma yeroo bonaatti, maatiin kun gara Rochester, N.Y.tti godaanan; achittis Galma Korintiyaan keessatti agarsiisni uummataaf taasifame, shamarran sunis koreewwan dubartootaa fi dhiirota kaayyoo kanaaf lammiilee beekamoo keessaa filatamaniin qorannoo cimaa jala oolan. Uummanni baay'een rukuttaa kana akka gowwoomsaa yookaan tooftaa harkaa tokkootti yoo ilaalu, warri salphaatti amanan garuu wanti kun hanga guddaatti akka guddatu yaada baay'ee xiqqoo qabu turan.

GSAM 282Raaga Waa'ee Ispiriituaalizimii

GSAM 282.1Mul'ata armaan olitti eerame keessatti, Aadde Waayitiin rukuttaan icciitii Roocheesterii fi iddoowwan biroo keessatti dhaga'amu, humna Seexanaa akka ta'e, fi wantoonni akkasii daran baramaa akka deeman; akkasumas wantoonni kun uffata amantaa uffachuun warra gowwoomfaman gara nageenya guddaatti akka isaan hiribsiisuuf, fi yoo danda'ame yaada ummata Waaqayyoo gara wantoota kanatti harkisuun barsiisa Hafuura Qulqulluu irratti shakkii akka uumuuf akka ta'e argiteetti.

GSAM 282.2Garuu yeroo sanatti, namoota muraasa yoo jiraate illee, Amantiin Hafuuraa akkuma yeroo sana raagan lafa guutuu irratti akka babal'atu, yookaan waldaalee fi luboota isaa kanneen sirnaan gurmaa'an qabaatee amantii ta'ee of danda'uu akka danda'u yaada xiqqoo illee hin qaban turan.

GSAM 282Raagichi Dhugoomeera

GSAM 282.3Raagichi dhugoomuun isaa garuu, yeroo miseensummaa isaanii, kan Ameerikaa qofa keessatti miliyoona 10 (10,000,000) ta'uun gabaafamu ilaallu ifa ta'a. Uffata amantaa isaanii isa ammaa ilaalchisee, kan armaan gadii 'Review and Herald', Waashingitan, D.C., Sadaasa 12, 1903 irraa fudhanne dhiyeessina:—

GSAM 282.4"Konveenshinii Dhaabbata Biyyoolessaa Warra Hafuuraa dhiheenya kana magaalaa kana keessatti geggeeffame irratti, sirni haaraan fudhatame. 'Muudama' abbootii waldaa yookaan tajaajiltootaaf qophiin taasifameera, akkasumas gareen warra Hafuuraa amanan akka 'waldaa'tti beekamtii argateera. Kun kutaa sirna haaraa kanaa kan armaan gadii dubbisuun ni hubata:—

GSAM 282.5"'Lubni yookaan tajaajilaan kamiyyuu, tajaajila muudamaa kan seenaa amantii keessatti bara durii kaasee tajaajila muudamaa jedhamuun beekamuun sirnaan aangoo keessa galfamuu isaa dura, bataskaana yookaan waldaa tokkoof akka dura taa'aa muudamuu hin danda'u. Namni kamiyyuu hanga mana amantaa yookaan waldaa tokkoof paastara ta'uuf waamicha fudhatutti, yookaan Waldaa Hafuuraa Naannoo tokkoon, kan naannoo itti argamutti qaama amantaa ta'ee galmaa'een, yookaan Waldaa Hafuuraa Biyyaalessaa Yunaayitid Isteetis of Ameerikaatiin ergamaa ta'ee muudamutti, kaadhimamaa muudamaa ta'uu hin danda'u. Namni paastaraatiif yookaan hojii misiyoonawaatiif kaadhimamaa ta'e hundi, yoo xiqqaate waggaa sadiif waldaa yookaan hawaasa Hafuuraa tokko keessatti hirmaannaa guutuu qabaachuu qaba, akkasumas yoo xiqqaate waggaa lamaaf nama hayyama lallabaa qabu ta'ee, akka dubbataa yaaliitti Waldaa Naannoo yookaan Biyyaalessaatiin muudamee ta'uu qaba. Paastaroota waggaa kalendarii guutuu tokkoo gadiif muudaman muudamaaf hin filataman.'"

GSAM 283Paastara White Oswego, N.Y. keessatti.

GSAM 283.1Hojiin maxxansaa Oswego, N.Y. keessatti waan argameef, Paastara Waayit birraa bara 1849tti iddoo jireenyaa isaa Konnektikat irraa gara iddoo kanatti jijjiire, achittis waggaa sanuma, Sadaasa 3, walga'iin amantootaa geggeeffame. Hojiiwwan isaanii itti aanan ilaalchisee, Aadde Waayit akkas jetti:—

GSAM 283.2"Sana booda naannoo Niiw Yoork keessatti hojjechuun dirqama keenya ta'uu isaa murteessine. Abbaan manaa koo barreessuu fi maxxansuu irratti ba'aa itti dhaga'ame. Oswego keessatti mana kireeffanne, obbolaa keenya irraa meeshaalee manaa liqeeffanne, jireenyas jalqabne. Achitti abbaan manaa koo barreessa, maxxansa, akkasumas lallabaa ture. Yeroo hundumaa hidhata waraanaa uffachuu isaaf barbaachisaa ture, sababni isaas yeroo baay'ee Adventistoota of jedhan kanneen dogoggora deggaran, yeroo murtaa'e lallatan, fi amantii keenya irratti namoota danda'an hunda jibbisiisuuf yaalan wajjin wal'aansoo gochuun isa barbaachisaa ture."²

GSAM 283Maxxansa 'Second Advent Review' Maxxanfame

GSAM 283.3Birraa bara 1850tti jijjiirama biraa gochuun gaarii ta'uun isaa waan fudhatameef; akkasumas Paastarri Waayit gara Paaris, Meeyinitti godaanan, achittis jildiin jalqabaa kan 'Second Advent Review and Sabbath Herald' akka barruu ji'atti lama ba'uutti, lakkoofsa kudha sadii kan qabu, tokkoon tokkoon isaanii fuula tarjaa lama qabu saddeet, hammi fuula maxxansaa inchi 7⅛ × 10¼ ta'een maxxanfame. Maxxansi jalqabaa Sadaasa itti aanu keessa kan bahe yoo ta'u, kan dhumaa immoo Waxabajjii 9, 1851 ture.

GSAM 284.1Guddinni gaazexichaa kan 'Present Truth' irra ture, babal'ina dhugaa madaalawaa, daballii hojjettoota dhimma kanaaf, fi deeggartoota hojii kanaa agarsiisuuf mallattoo gaarii ture. Akka gatiin gaazexichaa tola ta'etti, michoonni kaayyichaa maxxansa isaatiif akka gargaaran eegamaa ture, isaanis kana raawwatan. Amantii qabdoonni irra caalaan isaanii namoota jireenya giddu-galeessa keessa jiran yoo ta'anillee, akkuma Gooftaan isaan milkeessetti gargaaraniiru, akkasumas konkolaataa dhugaa sanaa dursuuf dandeettii isaaniitiin raawwatan.

GSAM 284J. N. Andiriz Lallabuu Jalqabe

GSAM 284.2Yeroo kanatti J. N. Andrews, inni Paaris, Meeyin keessa jiraatu, tajaajila wangeelaa fi barreessaa dhimmoota amantii irratti hojjetu ta'uun hojii isaa ifatti jalqabe. Barruu 'Review' kan Caamsaa, 1851 keessatti, mata duree ergaawwan sadii irratti barruu fuula shanii ol qabate maxxansiisee ture. Barruu kana keessatti, raajii bineensa gora-lamaa kan Mul'ata 13 keessaa, Ameerikaatti raawwachiisee, humna raajichaa qofaan, Dilbata akka Sanbataatti dirqisiisuun qabxii dhuma irratti biyya kana keessatti waldaan kiristaanaa fi mootummaan itti walitti hidhamu ta'a jedhee ejjennoo qaba ture. Falmiin isaa guutummaatti raaga sana irratti kan hundaa'e ture, sababni isaas yeroo sana sochiin kallattii sanaan jabeessanii deeggaru hin turre; ibsi isa jabaan kana deeggaru kan argamuu danda'u illee ibsa Dr. Durbin irraa dhufe, kan barruu 'Christian Advocate and Journal' irraa fudhatame ture, isa akkas jedhu:—

GSAM 284.3"Yeroo Kiristaanummaan jireenya naamusaa fi hafuuraa mootummaa ta'u, mootummaan, akka tarkaanfii of-eeggannootti, bulchitoota ishee fayyadamuun sarbama ifaa Sanbata qulqulluu ittisuuf dirqama qaba."

GSAM 285Hojii Gargaaruuf Lafa Gurguruu

GSAM 285.1Yeroo kanatti namoonni akka Hiram Edson kan Niiwu Yoorkii fi Cyrenius Smith kan Jaaksan, Mishigaan, ergama sana itti fufsiisuuf hojiiwwan adda addaa ka'an keessatti gargaarsa gochuuf qabeenya qabaachuuf, tokkoon tokkoon isaanii qabeenya qodolii isaanii kan doolaara 3,500 baasu gurguranii, qodolii ofii isaaniitiif kireeffataniiru.

GSAM 285Hojii Maxxansaa gara Saratogaatti Jijjiiruun

GSAM 285.2Bara 1851tti, Paastara Waayit Paaris, Meeyin irraa gara Saratoga Ispiriingis, N.Y.tti godaanuun, asitti ammas meeshaalee manaa liqeeffatan fayyadamuun mana qopheeffatee, kitaaba 'Advent Review' kutaa lammaffaa maxxansiise; lakkoofsi isaa inni jalqabaa guyyaa Hagayya 5, bara sanaatti bahe. Kutaan kun lakkoofsa kudha afur of keessaa qaba ture, akkasumas ji'atti al lama ba'a ture. Lakkoofsi inni dhumaa Bitootessa 23, 1852 bahe. Maqaan gaazexichaa, akkuma Jildii 1 keessatti turetti, 'Second Advent Review' irraa xiqqoo jijjiiramee, 'Advent Review and Sabbath Herald' jedhamutti jijjiirame; maqaa kana jildii isaa saddeettamii lammaffaa keessattis ammayyuu itti qabatee jira. Guddinni barruu kanaa gara tarjaa sadiitti, fuula saddeettiitti guddate; fuulli maxxanfame tokko immoo injii saddeetii fi afur irraa tokko (8¼) fi kudha tokkoo fi afur irraa sadii (11¾) ture.

GSAM 285.3Guddina guddate kan barruu garee amantii kanaa, kan duriifi ammaas ta'e irraa, jijjiiramni hundinuu gara fooyya'iinsaa akka ture, sadarkaa guddinaa madaalawaa agarsiisuu fi hojiin ergamaa sadaffaa "dhaabbachuuf akka dhufe" ragaa ifa ta'e kennuu isaa hubachuun ni danda'ama.

GSAM 285Rochester keessatti maxxansuu—Maxxansaa harkaa qabaachuu

GSAM 285.4Caamsaa 6, 1852, lakkoofsi jalqabaa Jildii 3ffaa kan Advent Review and Sabbath Herald magaalaa Rochester, N.Y. keessatti maxxanfame, maxxansituu fi qubee Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa kan ta'een maxxanfame. Hiraam Edsan maashinii maxxansaa harkaa kan Waashingitan, qubee fi meeshaalee waajjiricha ittiin qopheessan bituuf maallaqa dursee kenneera. Kaffaltii isaa kan argatu gargaarsi hiriyoota dhugaa irraa yeroo dhufu ture. Maashiniin maxxansaa harkaa suni waajjira Riiviyuu fi Heeraaldi kan Baatil Kiriik, Miishigaan keessatti argamu keessa, hanga Mudde 30, 1902 ibiddaan barbadaa'utti ture. Yeroo sanatti waajjiricha keessatti akka maashinii sirreessaa isa hundarra gaariitti ilaallama ture. Baafata 12ffaa, Jildii 3ffaa, Onkoloolessa 14, 1852 keessatti, baasiin maxxansaa kanaafi meeshaalee biroo waajjiricha ittiin qopheessuun $652.93 akka ta'e, fi hanga guyyaa sanaatti gumaachi kaayyoo kanaaf walitti qabame $655.84 akka ture ibsi bahe. Baafataalee kudha lamaan kana keessaa, baafata tokkoon tokkoon isaa koppiiwwan 2,000 bilisaan maxxanfamanii raabsamaa turan.

GSAM 286Qajeelcha Dargaggootaa Jalqabame

GSAM 286.1Ji'a Hagayyaa keessa waajjira 'Review' keessatti maxxansi barruu ji'a ji'aan ba'u kan 'Youth's Instructor' jedhamu jalqabame. Amma garuu torban torbaniin kan ba'u yoo ta'u, baay'inni dubbisaa lakkoofsa tokko keessatti qabate kan yeroo sanaa irra dachaa afur caala.

GSAM 286Uraayyaan Simiiz Waajjira Waliin Wal Qunnama

GSAM 286.2Bara 1853tti, Paastarri Uuriyaa Simiiz waajjira 'Review and Herald' keessatti hojii isaanii jalqaban, achittis waggaa shantamaaf aangoo itti gaafatamummaa qabu qabatanii turan. Bara sana (1853) yeroo jalqabaatiif 'Review and Herald' keessatti, warri fedhii qaban maxxansaalee keenya gatii isaaniitiin bitachuu akka danda'an ibsame. Warra kaaniif hundumaaf maxxansi sun bilisa ture, sababni isaas hanqinni jiru gumaacha warra onnee bal'aa fi fedhii qabaniin guutamaa waan tureef. Bara 1854tti, gatiin barruu 'Review' kan ji'atti lama ba'u waggaatti $1.00 ta'uu isaa beeksifame. Bara sanuma, ji'a Adoolessaa keessa, walga'ii dunkaanaa Kaawuntii Macomb, Mishigaan keessatti geggeeffame irratti, maxxansaalee keenya gurguruuf yaaliin taasifame. Walga'ii kana keessatti, kitaabonni gatiin isaanii $50 ta'u gurguraman. Paastara White, waa'ee carraaqqii kanaa yeroo dubbatan, barruu 'Review' jedhamuun, "Kun kitaabonni keenya gurguramuu akka danda'an agarsiisa." jedhan.

GSAM 286Waamicha Maallaqa Maxxansa Waraqaa $500'f

GSAM 286.3Barruu 'Review' kan Onkoloolessa 12 fi Mudde 24, 1854 keessatti, maallaqa waraqaalee lallabaa $500 walitti qabuuf waamichi godhamee ture; kunis waajjirichi tajaajiltootaaf hojii isaanii wajjin walqabatee waraqaalee lallabaa tolaan akka raabsaniif akka dandeessisuuf ture. Akkasumas, "maallaqa gargaarsaa $500 kan waajjiraatiif" waamichi godhameera, kunis "sababa maallaqa dhabuun, yeroo tokko tokko torban tokko maxxansa 'Review' akka hin jiraanne osoo hin taane, torban torbaniin akka maxxanfamuuf" ture.

GSAM 287J. P. Kellogg fi Henry Lyon Qonna Isaanii Gurguran

GSAM 287.1Yeroo kanatti J. P. Kellogg kan Tyrone irraa ta'e fi Henry Lyon kan Plymouth, Mich., dhiyoo jiraachaa ture, lafa qotiisaa isaanii kan tokkoon tokkoon isaanii tilmaamaan $3,500 baasu, kaayyoo qofti hojii kana guddisuuf maallaqa itti fayyadaman argachuuf gurguran; akkasumas obbolaan Michigaan lamaan yeroo barbaachisutti, bakka gargaarsi baay'ee barbaachisutti deggersa kennuuf, qabeenya qophaa'aa fi onnee fedhii qabuun gara fuulduraatti dhufan. Inni duraa Jaaksan, Mich. keessatti oomisha haxooftuu hojjechuu jalqabe, inni lammaffaan immoo gara Baatil Kiriikitti godaanee, maatii isaa jiraachisuuf hojii mukaa hojjete.

GSAM 287Barruulee fi Kitaabota Keenya Hunda Doolara 3.00'n

GSAM 287.2Xumura Jildii 6ffaa, Waxabajjii, 1855tti, namni tokko 'Review' fi 'Instructor' waggaa tokkoof, dabalataanis walitti qabama guutuu kan barruulee xixiqqoo, waraqaalee lallabaa, fi kitaaba faaruu yeroo sanaatti tajaajila irra ture—walumaagalatti barruulee xixiqqoo fi waraqaalee lallabaa digdamii ja'a—doolara 3.00n argachuu danda'a ture. Gatiin 'Instructor' kan murtaa'e lakkoofsa kudha lamaaf saantima digdamii shan ture.

GSAM 287Waajjirri 'Review' gara Mishigaanitti Afeerame

GSAM 287.3Ji'a Ebla bara 1855 keessa, Paastara Waayitii fi haati manaa isaa irra deebi'anii Mishigaan daawwatanii, iddoowwan adda addaatti walga'iiwwan geggeessan. Guyyaa 28ffaa fi 29ffaa ji'uma sana keessa, Baatil Kiriik keessatti konfiraansiin kan gaggeeffame yoo ta'u, konfiraansii kana irratti obboloonni Baatil Kiriik jiran, Paastara Waayitiin waajjira Riiviyuu Roocheester irraa gara Baatil Kiriikitti akka jijjiiruuf sagalee kennan. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, fi Henry Lyon tokkoon tokkoon isaanii doolaara 300 dhala malee gumaachuun, walumaa galatti doolaara 1200 ta'uun lafa bitanii waajjira maxxansaa ijaaruuf waliigalaniiru. Kanaafuu, isaan daandiiwwan West Main fi Washington walqaxxaamuran, kutaa kibba-bahaatti lafa tokko qabatan, achittis gamoo mukaa abbaa darbii lamaa kan bal'ina isaa fi dheerina isaa meetira 6 x 9 ta'ee fi utubaawwan dheerina meetira 6 qaban qabu ijaaran.

GSAM 288Mana Walga'ii Isa Jalqabaa Baatil Kiriik Keessatti

GSAM 288.1Waqtii sanuma keessa, mana walga'ii Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa kan jalqabaa magaalaa Battle Creek keessatti, hammi isaa 18 x 24 fiitii ta'een ijaarame. Ijaarsi salphaan kun, kan gubbaan fi gadiin isaa boordiin haguugamee fi qarqara isaa qabamee, kofa kaaba-dhiha Daandiiwwan Van Buren fi Cass cinaatti argama ture.

GSAM 288Waajjira Maxxansaa Keenya Isa Jalqabaa Keessatti

GSAM 288.2Maxxansi jalqabaa gaazexaa 'Review' jedhamu kan magaalaa Battle Creek keessatti waajjira Amantota Adveentistii Guyyaa Torbaffaa ta'e keessatti maxxanfame, guyyaa Mudde 4, 1855 ture. Yeroo sana gatiin gaazexichaa tokkoon tokkoo isaa (kan lakkoofsa 26 qabu) $1.00 ture; garuu warra hiyyeeyyii gahumsa qabaniif tolaan gaazexicha erguuf gargaarsi ni gaafatama ture. Yeroo kana irraa eegalee, Paastaroonni Waggoner fi Cottrell barreeffamoota isaanii yeroo hunda jechuun ni danda'amu gaazexaa 'Advent Review' keessatti gumaachaa turan.

GSAM 288.3Maxxansa 'Review' kan Mudde 18, 1855 keessatti, koreen maxxansaa ibsa tokko kenne kan hojjettoota waajjiraa ammaa biratti waan haaraa fakkaachuu danda'u. Akkas jedha: "Warri waajjira keessatti hojjetan tajaajila isaaniitiif kaffaltii madaalawaa argachuu dhiisuun isaanii maaliif akka ta'e nuuf hin galle. Gulaalaan tokko bakka biraatti argachuu danda'u keessaa walakkaa qofa argata." Yeroo sana miindaan baramaa walakkaa kan yeroo ammaa hin turre ta'uu isaa, akkasumas kaffaltiin walakkaa yeroo sanaa kan yeroo ammaa hojii walfakkaataaf waajjirichi kaffalu keessaa harka sadii keessaa harka tokko yookiin harka afur keessaa harka tokko caalaa akka hin turre ibsuun gaariidha. Hojjettoonni waajjirichaa yeroo sana, wangeelli dhugaa ammaa akka maxxanfamuuf jecha, gatii tajaajila isaanii keessaa walakkaa arjooman.

GSAM 288Waamicha Maxxansituu Humnaan Hojjettuu fi Motoraaf

GSAM 288.4Maxxansa 'Review' kan Bitootessa 19, 1857 keessatti, waraqaalee, barreeffamoota xixiqqoo, fi kitaabota maxxansuuf maxxansituu humnaan hojjettuu fi motora argachuun barbaachisaa akka ta'e yaadni jalqaba irratti dhiyaate. Akkuma Ebla 2 gabaafametti, maxxansituu humnaan hojjettuu kan Adams jedhamtu bituuf murtii ta'ee, namoonni torba tokkoon tokkoon isaanii $100 bituuf waadaa galan. Maxxansa itti aanu keessatti, maashiniin maxxansaa fi motoraan doolaara 2,500 akka baasan ibsame, akkasumas waadaa doolaara 1,700 dursee akka walitti qabame beeksifame.

GSAM 289.1Barruu Gulaalaa Paastara Waayitiin 'Review' kan Hagayya 13, 1857 keessatti maxxanfame keessatti ibsi jajjabeessaan kun jira: "Waajjirri keenya bilisa. Kuusaan kitaabaa waliigalaa Doolara 1,426 kan amma kitaabota keessatti investii ta'e jira. Maxxansaan humnaa haaraan hojii irra jira, akkasumas haala gaariin hojjeta; abdii gaariin kan jiru, yeroo gabaabaa keessatti humna danfaatiin hojjechuu kan jalqabuufi guutummaan kaffalamuu isaati. Hojiiwwan keenya kan dunkaanaa kanaan dura caalaa sirriitti deeggaramaa jiru."

GSAM 289Gabaasa Jalqabaa Gurgurtaa Kitaabotaa

GSAM 289.2Onkoloolessa 29, 1857, gaazexaa 'Review' irratti akka gabaafametti, gurgurtaan kitaabaa waggoota lamaan darban Doolara 1,287.91 ture, kunis gabaasa gosa kanaa isa jalqabaa hanga har'aatti dhiyaate ture. Kun hojii kana keessatti tarkaanfii fuulduraa agarsiisuu isaatiin madda jajjabinaa ture, akkasumas dhugaan jabaachaa akka jiruufi "akka laga ifaa addunyaa marsee yaa'u" agarsiisa ture.

GSAM 289Waajjira 'Review' Bakka Kuusaa Nageenya Qabu Ta'uu

GSAM 289.3Maxxansa 'Review' kan Hagayya 13, 1858 ba'e keessatti, yaadni waajjiricha iddoo kuusaa maallaqa dabalataatiif oolchuu ummata keenyaaf yeroo jalqabaatiif dhiyaate. Namoonni maallaqa yeroo sanatti itti hin fayyadamne qaban, waajjiricha iddoo kuusaa godhachuun, yeroo barbaadanitti ajaja kennuun fudhachuu danda'u turan, haala kanaanis waajjirichi faayidaa itti fayyadama sanaa argata ture. Yaadni kun hojiirra ooluun isaa, hojii kanaaf humna dinagdee caalaatti guddaa kenne.

GSAM 289.4Yeroo sanaa kaasee hanga ammaatti (1905), namni tokkollee doolaara akka kanaan manneen maxxansaa keenyaaf liqeesse sana hin dhabne, yookaan yeroo gaafatame maallaqa isaa argachuu irraa hin hafe. Namoonni qajeeltoofi yaada qabeeyyii ta'an, waajjiraaleen maxxansa keenyaa, baankiiwwan yeroo baay'ee kufan irra iyyuu, maallaqa isaanii dabalataa itti kuusuuf iddoo caalaatti nageenya qabu ta'uu isaa hubataniiru. Baankiiwwan beekamtii addunyaa kan qaban yoo ta'u, manneen maxxansa keenyaa garuu "deeggarsaaf" humna waldaa amantii guutuu qabu.

GSAM 290Waldaan Maxxansaa Amantaa Adventistii Guyyaa Torbaffaa Hundeeffame

GSAM 290.1Waldaan Maxxansaa Aadveentistoota Guyyaa Torbaffaa Caamsaa 3, 1861 hundeeffame, akkasumas xalayaaleen marsaa kanneen gaaffii abbaa qabeenyummaa aksiyoona tokkoof doolaara 10n raawwatamu gaafatan raabsaman. Torban lama keessatti, aksiyoonii doolaara 4,080 ta'u dursee galmaa'uu isaa beeksifame.

GSAM 290.2Waxabajjii 11 bara sanaa eegalee, barruun 'Review' jedhamu Waldaa Maxxansaa Adventistii Guyyaa Torbaffaatiin maxxanfamaa ture. Gamoon waajjiraa waldaan ijaarte kan jalqabaa, kofa kibba-bahaa Daandiiwwan Meeyin fi Waashingitan irratti, iddoo gamoon mukaa moofaan gara Daandii Kaalaamaazuutti irraa buufame sanatti argama ture. Ijaarsi kun darbii lama qaba ture, dallaan isaa bulukkeewwan jabaa irraa hojjetame. Bifa fannoo Giriikii qaba ture, fuulli isaas gara kaabaatti Daandii Meeyin irratti argama ture. Bal'inni isaa gama bahaafi lixaan fiitii 44, gama kaabaafi kibbaatiin immoo fiitii 72 ture.

GSAM 290Maxxansaalee Jalqabaa Afaanota Birootiin

GSAM 290.3Tarkaanfii tarkaanfiidhaan ergaan ni tarkaanfate, sochiin cimaan hundinuus hojii sana jabeessuu fi cimsuuf gargaaraa ture. Yeroo kanatti mana maxxansaa keenyaan barruulee xixiqqoo (pamphleetota) shan afaanota alagaatiin maxxansiise; sadii afaan Daaniish-Noorweejiyaan fi lama afaan Firaansiitiin; akkasumas biyyoota alagaatiif maxxansiisuun jalqabame.

GSAM 290.4Miseensummaan yeroo yeroon dabalaa deemetti, maallaqniis suuta suutaan guddachaa deeme. Kun gabaasa 'Review' kan Caamsaa 16, 1863 keessatti, barreesaan waldaa galii waliigalaa akka armaan gadiitti ibsuun agarsiifama:—

GSAM 291.1Barreessaan itti fufuun akkas jedha:

GSAM 291.1"Tilmaama amansiisaa qabeenya waldaa irratti taasifameen, gatiin isaa doolaara 20,000 gadi akka hin taane murtaa'eera, kunis hiriyyoota kaayyoo kanaatiif baasii isaan baasan irraa gara doolaara 5,000n caala. Kun qajeelummaa fi amanamummaa obboleessa Waayit fi warra waajjira 'Review' keessatti isa waliin hojjetaniif ragaa gaarii dha. "E. S. Waalker, Barreessaa."

GSAM 291'Gabaasa' Waldaadhaaf Dabarsuu

GSAM 291.2Hojiin maxxansaa dadhabbii fi aarsaa Paastara Waayit irraa kan ka'e bu'aa kana argate waan ta'eef, bu'aan irraa argame dhugumatti kan isaa ture; sababni isaas bu'aan sun dhugumatti of-dhiisuu isaa, dandeettii daldalaa isaa, fi bulchiinsa of eeggannoo qabu irraa kan argame ture. Garuu, isaaf gaafachuu mannaa, gammachuudhaan hundumaa waldaadhaaf dabarse; kana caalaas, waldaan erga hundeeffamee booda, tajaajila inni kenneef torbanitti doolaara 6 akka argatu yeroo murteessetti, inni torbanitti doolaara 4 qofa fudhate.

GSAM 291Waraqaa Qarqara Galaanaa Paasifikii Irratti

GSAM 291.3Maxxansa 'Review' kan Ebla 21, 1874 keessatti, barreeffamni Paastara White irraa dhufe kan ture, isa keessatti hojii Qarqara Galaanaa Paasifik irratti dubbachaa, dhiyootti naannoo sanaatti gaazexaan torbanii kan faayidaa kaayyoo sanaatiif oolu akka hundeeffamu gaafatamuu isaa ibse. Yeroo gabaabaa kana booda, Ooklaandi keessatti qubee maxxansaa fi meeshaa muraasa bitachuuf karaa baname; isaan kanatti fayyadamuun ji'a Juuni keessa maxxansi ji'atti al lama ba'u kan 'Saayins of the Taayims' jedhamu jalqabame.

GSAM 291Maallaqa Walitti Qabuu

GSAM 291.4Maxxansa 'Signs' lakkoofsa jaha erga maxxansiisee booda, Paastara Waayit gara Bahaatti deebi'uun, Kora Kaalifoorniyaa maxxansichi akka itti fufuuf qophii akka godhu gaafate. Konfiraansii Waliigalaa, Hagayya 15, 1874 irratti, obboloota Bahaatiif yaanni dhiyaate, yoo obbolonni Qarqara Galaana Paasifikii lafa qabachuufi waajjiraaf gamoo mijaawaa ijaaruuf $4,000 walitti qaban, isaanis maashinii maxxansaa, motoraafi qubee Waajjira 'Signs'-iif bituuf $6,000 walitti qaban.

GSAM 292.1Paastara Joo. I. Baatler, yeroo sana miseensa Koree Konfiransii Waliigalaa kan turan, walga'ii buufataa Yountville, Kaalifoorniyaatti geggeeffame irratti hirmaatanii, yaada kana obbolootaaf dhiyeessan. Onkoloolessa 11, 1874, isaan waamicha kanaaf deebii kennuun, maallaqa callaa Doolara 19,414 waadaa galan.

GSAM 292Maxxansa Paasifik (Pacific Press) Hundeessame

GSAM 292.2Guraandhala 2, 1875, Paastara Jeems Waayit fi haati manaa isaa, Paastara J. H. Waagonar fi hojjettoota gahumsa qaban biroo wajjin, gara Ooklaandi dhufan. Ji'a sanuma gaafa 12ffaa, Mana Maree Kaalifoorniyaa walga'iin addaa, iddoo gamoo waajjira 'Signs of the Times' itti ijaaramuuf yaaduuf waamame. Erga sirriitti mari'atanii booda, lafa gama dhiha Daandii Kaastiroo, kan Daandiiwwan 11ffaa fi 12ffaa gidduutti argamu, bitachuuf murtii ta'e. Guyyuma sana, Paastara Waayitii fi Joon Moorisan lafa kana bitatanii, waraqaa ragaa abbummaa maqaa isaaniitiin fudhatan; kunis Waldaan yeroo hundeeffamu, lafa hanga fayyadama dhaabbatichaatiif barbaachisaa ta'e hunda isaaf dabarsanii kennuuf waliigaltee ta'ee ture.

GSAM 292.3Ebla 1, 1875, Waldaan Maxxansaa Adventistoota Paasifikii Guyyaa Torbaffaa Ooklaand keessatti hundeeffame, kaappitaalli isaas Doolaara 28,000tti murtaa'e. Akka waliigalteetti, kutaan gidduu lafa Daandii Kaastiroo irratti argamu waldaadhaaf abbummaan isaa kenname, battalumattis O. B. Jones kan Baatil Kiriik, Miishigaan irraa dhufeen gamoon ijaarame. Bocniifi hammi isaa kan waajjira Baatil Kiriik keessatti ijaarame wajjin tokkuma ture, garaagarummaan isaa kan Ooklaandi keessa jiru bulukkeetiif bakka bu'ee muka irraa ijaarame ta'uu isaa qofa ture. Gamoon kun jireenyaaf qophaa'ee waan tureef, 'Saayins of the Taayims' Jimaata, Hagayya 27, 1875 gara waajjira isaa haaraatti jijjiirame.

GSAM 293Gara Mountain Viewtti Godaanuu

GSAM 293.1Gamoo kana keessatti maxxansi barruulee yeroo yeroon ba'anii fi kitaabotaa hanga bara 1904tti milkaa'inaan itti fufee ture, yeroo warshaa maxxansaa gara baadiyyaatti jijjiiruuf qophiin taasifame. Sababni jijjiirama kanaaf taasifame hogganaa Paasifik Pires (Pacific Press) tiin jechoota armaan gadiitiin ibsameera:

GSAM 293.1"Waggoota dheeraadhaaf, hogganaan Dhaabbata Maxxansaa Paasifik Pires lafti amma mana maxxansaa isaaniitiin qabame, giddugala magaalaa guddoo keessatti naannoo jireenyaa keessatti argamuun, kaayyoo warshaa tiif baay'ee qaalii fi dirreen isaa dhiphaa ta'uu isaa yaadaa turaniiru; akkasumas karaa baay'een iddoo baadiyyaa tokko kan lafti isaa gatiin isaa gadi aanaa ta'e, bakka hojjettoonni naannoo fayya qabeessa ta'e keessatti mana argachuu danda'an, bakka iddoo ga'aa biqiltuuwwan, mukkeen ija, fi iddoo hafuura baafataniif qabu, fi bakka mijaa'ina geejjibaa gaarii qabu barbaaduun ogummaa ta'uu isaa hubataniiru. Bakki akkasii kan argameefi mirkanaa'e ganda Maawunteen Viyuu, Kaawuntii Saantaa Kilaaraa keessatti, magaalaa Saan Firaansiskoo irraa gara kibbaatti maayilii soddoma sagal fagaatee argamuudha; bakki kun faayidaawwan magaalaa hedduu faayidaawwan jireenya baadiyyaa fayya qabeessa ta'een walitti qabata.

GSAM 293Maxxansi Biyyoota Alaatti Jalqabame

GSAM 293.2Baball'ina dhugaa agarsiisuuf, bara 1875 hanga 1878tti hojiin maxxansaa Baazel, Siwiizarlaandi fi Kiristiiyaanaa, Noorweey keessatti akka jalqabame hubanna.

GSAM 293.3Birraa bara 1875tti, gabaasni tokko 'Review' keessatti ba'e akka agarsiisutti, gurgurtaan kitaabotaa waajjira 'Review and Herald' qofa keessatti waggoota torbaaf, bara 1868 hanga 1875tti, doolaara $85,644.54 ture, kunis waggoota torba darban irraa gara dachaa jahaatiin dabaliinsa agarsiisa, akkasumas gurgurtaan waajjiraalee afuran (Miishigaan, Kaalifoorniyaa, Siwiizarlaandi, fi Noorweey) hundaa, waggoota sadiif, bara 1875 hanga 1878tti, $98,163.73 ture.

GSAM 293.4Ibsi Onkoloolessa 17, 1878 'Review' keessatti bahe akka agarsiisutti, kitaabonni, barruuleen xixiqqoon, fi waraqaaleen tajaajilaaf oolan kanneen waajjira 'Review'tiin bara 1864 dura maxxanfaman hundi walumaa galatti fuula 50,058,000 ta'an. Bara 1864 hanga 1878tti lakkoofsi fuulaa 158,130,951 ture, yookaan walumaagalatti fuula 208,188,951.

GSAM 294Qajeelcha Dargaggootaa Torbanitti Tokko Ba'e

GSAM 294.1Hanga Amajjii 1, 1879tti, Barreessaan Dargaggootaa ji'a ji'aan maxxanfamaa ture, garuu guyyaa kanatti, waggaa isaa digdamii torbaffaa yeroo seene, torban torbaniin maxxanfamuutti ce'e; haala kanaan faayidaan isaa dachaa afuriin dabale.

GSAM 294Waan Paastara Waayit Waldaadhaaf Dabarsan

GSAM 294.2Maxxansa 'Review' kan Amajjii 23, 1879 keessatti, ibsoota Paastara Waayitiin waa'ee hirmaannaa isaa dhimma kanaaf taasise ilaalchisee kenne tokko tokko ni jiru; kunis waan hojii maxxansaa keessatti gumaacha guddaa taasifame irratti ifa dabalataa kennuuf, asitti galchuun barbaachisaadha. Jechi kun akkas jedha:—

GSAM 294.3"Bara 1861, yeroo Waldaan Maxxansaa Baatil Kiriik, Miishigaan keessatti hundeeffametti, tarree maamiltoota keenyaa fi mirga hojiiwwan keenya hunda irra deebiin maxxansuu (kan booda Doolaara 10,000 akka gatii qabu murtaa'e) waldaadhaaf kenninee, ofii keenyaaf Doolaara 1,000 qofa dhiisne; hojii keenya gulaalaa, hoogganaa, fi lallabaa ta'uun torbanitti Doolaara 6n itti fufne.

GSAM 294.4"Bara 1866, dhukkuba cimaa booda gara waajjira Review yeroo deebinu, hoogganoonni kumaatamaan irratti dhibbeentaa kudhan (10%) kaffalaa, kaappitaalli immoo $32,000tti gadi bu'ee arganne;³ garuu waggaa afur keessatti, eebba Waaqayyootiin, liqaan kaffalame, kaappitaalli gara $75,000tti ol guddate, nutis [waldaan] baankii keessaa $5,000 qabaanneerra."

GSAM 294Sadarkaa Mana Maxxansaa Bara 1880

GSAM 294.5Maxxansa 'Review' kan Amajjii 15, 1880 keessatti, Paastara Baatler akkas jedhu:—

GSAM 294.6"Mana maxxansaa keenya (Battle Creek) dhiheenya kana giddugaleessa ijaarsa lamaan gama bahaa jiran gidduutti ijaaruun bal'ifameera, kunis dandeettii fi mijaa'ina guutuu isaa haalaan dabaleera. Tajaajilli elektirootaayipii fi isteeriyootaayipii, akkasumas hidhaa kitaabaa isa gaarii hojjechuuf mijaa'ina ni jira. Dhugumatti, akka warra beekuu qabaniitti, naannoo Michigan keessatti mana maxxansaa isa hundarra mudaa hin qabnee fi guutuu ta'edha."

GSAM 295.1Baballifamni kun jiraatus, bona osoo hin xumuramin dura, kutaa maxxansaa ta'uuf gamoo haaraa gara kibba gamoo guddaatti ijaaruu barbaachisaa ta'e. Gara kutaa kanaatti maxxansitoonni humnaan hojjetan shanan kan waldaa sanaa geeffamaniiru. Maxxansitoota kanneen keessaa tokko, kanneen kanaan dura waajjiricha keessatti tajaajilaa turan kamiyyuu caalaa guddaa ture. Kan walfakkaataa tokko immoo dhiheenya kana waajjira 'Signs of the Times', kan Oakland, Kaalifoorniyaa keessatti argamu keessatti kaa'ameera.

GSAM 295.2Maxxansa 'Review' kan Caamsaa 17, 1881, milkaa'ina hojii maxxansaa mana maxxansaa giddugaleessaa Baatil Kiriik keessatti argamu ilaalchisee, Paastara Waayit akkas jedhan:—

GSAM 295.3"Liqii Waldaa Maxxansaa Amantaa Adventistii Guyyaa Torbaffaa qabiyyee qabeenyaa of eeggannoodhaan hojjetame irraa yoo hir'iftan, qabeenya dhaabbataa fi socho'aa keessatti yoo xiqqaate $105,000 ni hafu. Kana keessaa, ummanni keenya hundi qooda, gumaacha, fi dhaalaan doolaara 34,432.17 kan kennan yoo ta'u, dhiironniifi dubartoonni amanamoon muraasni jireenya isaanii hojii kanaaf kennan, [gumaachaadhaan osoo hin taane, aarsaa fi bulchiinsa of eeggannoo qabuun] doolaara 70,567.83 dabalan."

GSAM 295Hojiin Raabsaa Jalqabame

GSAM 295.4Bara 1881 irraa eegalee, ummanni keenya yaalii haaraa taasisuun, maxxansaalee keenya gurguruuf hojii gurgurtaa naannoo jalqaban. Hanga bara 1884tti, namoonni gurgurtaa raawwatan gurgurtaa isaanii irratti gabaasa sirrii waan hin kennineef, gabaasni keenya yeroo sanaa gurgurtaa manneen maxxansaa afuranii gabaafametti hundaa'e. Akka lakkoofsa isaaniitti, gurgurtaan waggaa shanii $221,248.69 ture. Dhiibbaan hojii kanaa buufataalee ergama keenyaa kan Awurooppaa Giddugaleessaa fi biyyoota Iskaandineeviyaarraa waan babal'ateef, fedhiin maxxansaalee afaan alaa irratti jiru dabale.

GSAM 296Gurgurtaa Kitaabotaa Waggaa Kurnaniif

GSAM 296.1Bara 1884 hanga 1894, yeroo waggaa kudhaniif, gurgurtaan kitaabota keenya gurguddoo hidhamoo qaban irra caalaan kan raawwatame gurgurtoota socho'aniin ture. Gurgurtaan isaanii yeroo kanaaf $4,031,391.26 ture. Yeroo kana keessatti hojiin keenya mana maxxansaa Awustiraaliyaa; Taahitii, Odoloota Paasifik; Helsingfors, Fiinlaand; Hambarg, Jarmanii; fi iddoowwan biroo keessatti hundeessuun caalaatti babal'ateera. Gurgurtaan gurgurtootaa kan bara 1895, yeroon bara sanaa rakkisaa ta'us, akkuma gabaafametti, waliigala $357,467.23 ture, kunis gurgurtaa duraan eerine dabalatee waliigala guddaa $4,816,773.73 taasisa.

GSAM 296Gurgurtaa Waggoota Shantamaa $11,000,000

GSAM 296.2Waliigala gurgurtaa bara 1854 irraa hanga Amajjii 1, 1896tti beekuuf, lakkoofsa gurgurtaa kitaabota daldalaa, barruulee xixiqqoo, waraqaalee lallabaa, fi chaartotaa, kanneen manneen maxxansaa hundaan waggoota kurnan darban keessatti gabaafaman, kan waliigala isaa $3,458,278.23 ta'e, itti dabaluun barbaachisaadha; Kunis walumaa galatti gurgurtaa kitaabota amantii kanaa waggoota digdamii lamaaf $8,275,051.96 akka ta'u agarsiisa. Akkaataa biraatiin yoo ibsamu: Gurgurtaan waggoota soddomaaf (1854 hanga 1884) $424,915.24 ture, waggoota kudha lama itti aanan, hanga Amajjii 1, 1896tti, immoo $7,850,136.72 ture. Humni dirree gurgurtaa waggoota saddeet darban keessatti hir'atus, bara 1854 irraa kaasee hanga ammaatti (1905) maxxansaan Waldaa Adventistii Guyyaa Torbaffaa kan Doolaara $11,000,000 ol ta'u gurguramuu isaanii tilmaamuun ni danda'ama.

GSAM 296Maxxansa Afaanota Naannoo Afurtamaatiin

GSAM 296.3Guddinni ergaa maxxanfamee mul'achuun isaa, afaanota gurguddoo naannoo afurtama ta'an keessatti jalqabbiin taasifamuu isaa yoo ilaalle ifa dha; kanneen akka Afaan Arabaa, Armeeniyaa, Baasutoo, Boheemiyaa, Bulgeeriyaa, Beengaalii-Indiyaa, Chaayinaa, Daaniish, Ingiliffaa, Istooniyaa, Fiinlaandi, Firaansi, Fijiyaa, Giriikii, Jarmanii, Daachii, Haangeerii, Hawaayii, Xaaliyaanii, Ayislaandi, Jaappaan, Kaafir, Laatviyaa, Laavooniyaan, Maaworii, Pooliish, Poorchugaalii, Roomaaniyaan, Raashiyaa, Sarbiyaa, Ispeenish, Iswiidish, Taahitiiyaan, Toongaan, Weelsii, fi kkf. Biyyootaafi saba adda addaa kanneen keessatti hojjettoonni sochii qaban kan dhugaa ergaa sadaffaa babal'isaa jiran ni jiru.

GSAM 297.1Lakkoofsi kitaabota, barruulee xixiqqoo fi waraqaalee beeksisaa afaanota adda addaatiin maxxanfaman 1187 ol dha. Koppii tokko tokkoo isaanii, fi barruulee yeroo yeroon ba'an 87 kan garee amantii ⁴afaanota adda addaatiin waggaa tokkoof argachuuf, gara Doolara 340 ni barbaachisa.

GSAM 297Iddoo Mana Maxxansaa Digdamaa

GSAM 297.2Mana maxxansaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa digdamaan akka armaan gadiitti argamu: Avondale, Awustiraaliyaa; Battle Creek, Mich. (2); Basel, Siwiizarlaand; Christiana, Noorweey; Copenhagen, Deenmaark; Cape Town, Afrikaa Kibbaa; Calcutta, Indiyaa; College View, Nebraska; Hamburg, Jarmanii; Helsingfors, Fiinlaand; Landan, Ingilaand; Meelboorn, Awustiraaliyaa; Moontiriyaal, Kaanaadaa; Naashviil, Teneesii; Ooklaand, Kaalifoorniyaa; Saawuz Laankaaster, Maasaachuuseets; Istookoolm, Iswiidin; Tookubaa'aa, Meeksikoo; Waashingitan, D.C. Mana maxxansaa kanneenii dabalataan, ummanni keenya Hoong Koong, Chaayinaa; Tookiyoo, Jaappaan; Kaayiroo, Gibxii; Ameerikaa Kibbaa; akkasumas Odoloota Fijii keessatti waraqaalee fi barruulee maxxansaa jiru.

GSAM 297Maxxansa Barruu Gabaabaa Isa Jalqabaa Baasuu

GSAM 297.3Yeroo gabaabaaf, haalawwan hojii qopheessitoonni jalqabaa ittiin hojjechaa turan duubatti deebi'uun haa ilaallu. Bara 1853 birraa keessa, kitaaba jalqabaa maashinii maxxansaa Waashingitan irratti maxxanfame—"Iddoo Qulqullummaa,"—qopheessuu keessatti, obboleettotni walga'ii godhanii fuula kitaabichaa walitti laacanii hodhuuf qopheessanii booda, barreessaan waraantuu (pegging awl) tiin itti waraane; qola isaa erga itti kaa'amee booda immoo, Uriah Smith sararoo fi haaduu qalamaa qaramaa ta'een isaan murate. Kun kan raawwatame, hojii sana raawwachuuf meeshaaleen sirriin dhabamuu isaaniitiin ture.

GSAM 298.1Bara 1861tti, barreeffamni waldaa hundi maxxansituu humnaan hojjetu tokko kan Adams jedhamu, kan motora humna fardaa lamaatiin socho'u irratti maxxanfamaa ture. Amma, waajjiraalee maxxansaa adda addaa keessatti, maxxansituuwwan humna danfaatiin hojjetan afurtamaa ol ta'an yeroo hundumaa hojjechaa, dhugaa yeroo ammaa maxxansaa jiru. Waajjiraaleen kun hojii kana gaggeessuuf walumaa galatti namoota dhibba shan ol qacaru, yeroo namoonni gurgurtaa raawwatan dhibbootaan lakkaa'aman dirree keessa ba'uun ummata gidduutti kitaabota gurguran.

GSAM 298.2Bara 1862tti, maxxansaawwan Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa ba'an hunda guutummaatti doolaara $7.50tiin bitachuun ni danda'ama ture; bara 1904tti immoo, akka agarsiifametti, guutuu isaa argachuuf doolaara $340 ni barbaachisa ture. Dhugumatti, bu'aawwan kana fiduuf wanti yaada namaa ol ta'e hojjeteera.

GSAM 298.3Hojiin maxxansaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa keessatti, akkuma bara 1848tti raagan, dhugumatti akkuma adeemsa aduu ture, "Ni ho'a—ifaa isaa ni erga"—"Akkuma aduu daandii isaa irra itti fufa, garuu gonkumaa hin lixu."

GSAM 298Amantiidhaan Socho'i—Ragaa Paastara Ston

GSAM 298.4Kaka'umsiifi cichoominni warra hojii ergaa ergamaa sadaffaa keessatti gara fuulduraatti tarkaanfatanii ga'eessan, barruu 'Review' kan Guraandhala 5, 1884 keessatti, Paastara Albert Stone, isa warra jalqabaa hojii kana keessatti hirmaatanii fi hanga umrii waggaa sagaltamaatti jiraateen, haala gaariin ibsameera:—

GSAM 298.5"Seenaan jalqabaa dhimma kanaa guyyaa wantoota xixiqqootaa ture, akkasumas tooftaan itti fayyadaman hojii sanaaf gahaa hin turre fakkaata ture. Garuu dhiironniifi dubartoonni amantii qaban jalqabumarraa kaasee irree cimaan Gooftaa hojii kana keessatti hirmaachifamuu isaa beekaniiru. Yeroon Saayooniif tola ooluuf filatame ga'uu isaa, akkasumas Gooftaan ummata isaa walitti qabuuf harka isaa kaa'uu isaa beekaniiru. Gooftaan hogganaa ta'uu isaa, akkasumas Doonii Wangeelaa, kan bataskaana hafteetiin fi fe'umsa ishee kan dhugaa deebi'ee haaromfame, amantii yaalame, fi jaalala guutuu fe'ate, nagaan buufata galaanaa akka seenu arganiiru."