Capitulu 5 — U Missaggiu dû Secunnu Avventu
GSAM 93.1“ORA 'mparati na paràbbula dû ficu: Quannu u so ramu addiventa teneru e metti li fogghi, sapiti ca l'estati è vicina; accussì puru vui, quannu viditi tutti sti cosi, sapiti ca iddu [nâ margini, iddu] è vicinu, propriu â porta. In verità vi dicu: Sta ginirazzioni nun passerà finu a quannu tutti sti cosi nun si sarannu ademputi. U celu e a terra passerannu, ma li mè paroli nun passerannu.”1
GSAM 93.2Nta sta scrittura la nostra attenzioni è diretta a lu tempu quannu è pussìbbili amparari ca la venuta di Cristu è “a li porti” cu la stissa sicurizza cu cui sapemu ca l'estati è vicina quannu videmu li primi fogghi teneri ca spuntanu. Si pò puru sapiri ca avemu raggiuntu la ginirazzioni ca nun passerà di la scena di l'azzioni finu a quannu Cristu stissu nun veni. Quannu arriva u mumentu di amparari la paràbbula, è veru cun forza ca è u tempu dû Signuri pi susìtari maèstri pi insignari la paràbbula. La dumanna di l'apòstulu n'àutra vota è ugualmenti applicàbbili ccà: “Comu farannu a sentiri senza un prichituri? E comu prichirannu, si nun sunnu mannati?”2
GSAM 93U Tempu pi li Segni
GSAM 93.3Ntô capitulu precidenti avemu vistu comu fu uttinuta la cunniscenza supra la fini dû periudu di dui mila trecento jorna, e ca chistu si stinnìa finu a “l'ura dû sò ghjudiziu.” Ntâ paràbbula ccà prisintata, si arriva ô tempu dû Signuri pi sta paràbbula e pi lu missaggiu dû “ghjudiziu” ca avìa a èssiri pruclamatu ô munnu. Doppu aviri parratu dâ granni “tribbulazzioni” ca avissi a viniri supra u so pòpulu e ca avissi a èssiri “scurtata”, u Salvaturi dissi: “Subitu doppu a tribbulazzioni di chiddi jorna u suli s'oscurarà, e a luna nun darà a so luci, e li stiddi caderannu dû celu, e li putenzi dî celi si scutirannu: e allura apparirà u segnu dû Figghiu di l'omu ntô celu.”3
GSAM 94.1Notati, nun dici di l'ùrtimu segnu menzionatu ca è un segnu dâ sò vinuta; ma un segnu ca lu Figghiu di l'omu è ddà, si vidi ca veni. Li avvenimenti ca stu testu prisenta comu segni supra cui basari la fidi ntô so avvicinamentu sunnu chiddi dû suli, dâ luna e dî stiddi. L'àutri avvenimenti ca vennu appressu succèdunu in cunnissioni cu lu so veru arrivu ntra li nìvuli dû celu. Accussì, subitu doppu lu terzu di sti segni — chiddu dî stiddi — veni lu mumentu dû Signuri pi susìtari li so maèstri ca insigninu ca l'arrivu di Cristu è a li porti.
GSAM 94.2Ora, pi quantu riguarda lu tempu di l'apparizioni di sti segni: avia a essiri subitu doppu la tribbulazzioni ca lu suli avia a scurari.4 Comu scrivi Marcu, avia a essiri “in chiddi jorna, doppu dda tribbulazzioni.”5 Lu nostru Salvaturi avia dittu ca li jorna avissiru a essiri accurtati. Cu lu dicrettu di Maria Teresa e li Atti di Tolleranza dû 1773 ô 1776, la furia di persecuzioni contru la cresia fu accurtata. Anchi si lu putiri persecutori tinìa lu cuntrollu dû bracciu civili finu ô 1798, li so persecuzioni si chiuseru versu lu 1773. Cunfruntannu li palori dû Salvaturi, si pò pusari lu primu di sti segni tra lu 1773 e lu 1798.
GSAM 94Lu Jurnu Scuru e la Notte
GSAM 94.3U 19 di maju dû 1780, u suli fu scuratu in modu supranaturali. Nun fu n'eclissi, picchì a luna avia statu china u jornu prima. Malgradu chistu, ci fu n'oscurità supra tutta a parti nord-est di li Stati Uniti di l'undici di matina finu a l'undici di sira. Nta chidda occasione, nun sulu u suli si scurau, ma puru a luna rifiutau di riflettiri a luci dû suli. Fu na scurità ca impediu ô suli di risplinniri supra u discu dâ luna. E comu dissi Noah Webster assai anni dopu, “Nun è mai stata assignata na raggiuni soddisfacenti pi sta scurità.”
GSAM 95.1Di stu jornu scuru Herschel, l'astronomu, dissi: “U Giornu Scuru nta l'America dû Nord fu unu di chiddi miravigghiusi fenomeni dâ natura ca sempri sarannu letti cu nteresse, ma ca la filosufìa nun sapi spiegari.”
GSAM 95.2Chiddi ca discrivìanu l'oscurità dâ notti dû 19 di maju dû 1780, disseru, nunostante ci fussi na luna china, ca “si ogni corpu luminusu ntô universu fussi statu distruttu, l'oscurità nun putìa essiri cchiù cumpiuta.”
GSAM 95Li Stiddi ca Càdunu
GSAM 95.3U terzu di sti segni, la caduta di li stiddi, si adempìu lu 13 di nuvèmmiru dû 1833. Dda notti, o megghiu di cincu uri prima di l'alba, ci fu na pioggia di meteoriti paragunata di certi a fiumi di focu ca scinnìanu dû celu; di àutri, a scintilli di focu ca vulàvanu di quarchi granni fuocu d'artificiu. Stu fenòmenu cuprìu tutta l'America dû Nord, dû Golfu dû Messicu a sud finu a la Baia di Hudson a nord, e dî Isuli Sandwich a uvesti finu a quarchi centinara di migghi di Liverpool a est. Unni fu osservatu, era sempri la stissa chiova cuntìnua di stiddi, ca cascàvanu fitti comu fiocchi di nivi nta na timpesta di nivi.
GSAM 95.4Riguardu a sta chiuvuta di stiddi dû 1833, citamu ancora dû Connecticut Observer dû 25 di nuvèmmiru 1833:—
GSAM 95.5“Lu diretturi dû Old Countryman ci duna assai mpurtanza a li ‘stiddi ca cadiunu.’ Iddu dici: ‘Nui prununziamu la chiova di focu, ca avemu vistu la matina di mercuri passatu, comu un tipu terrificanti, un precursuri sicuru, un segnu misericordiusu, di chiddu jornu granni e spavintusu ca l'abbitanti dâ terra vidirannu quannu si aprirà lu sestu sigillu. Lu tempu è già vicinu, discrittu non sulu ntô Novu Testamentu, ma puru ntô Vecchiu Testamentu; e nun si putìa vidiri na pittura cchiù precisa di nu ficu ca jetta i so frutti quannu è sbattutu di un ventu putenti.’”
GSAM 96Pridizzioni di Thomas Burnett
GSAM 96.1U pòpulu avìa statu insignatu di chiddi di tempi antichi a aspittari un adempimentu litirali di stu segnu. Thomas Burnett, ntâ sò Theory of the Earth, stampata a Londra ntô 1697, dissi di Matteu 24:29:—
GSAM 96.2“Senza dubbiu ci sarannu ogni sorta di meteori fochini a chiddu tempu; e tra l'àutri chiddi chiamati stiddi cadenti, ca, puru si nun sunnu cunsidirèvuli unu a unu, si fussiunu multiplicati in gran numaru, cadennu, comu dici u prufeta, comu fogghi dâ vigna o ficchi dâ ficu, facissiru na vista maravigghiusa.... Nun avemu bisognu di taliari sti cosi comu ipirbuli e frasi puètichi, ma comu prufìzii schietti e cosi ca succèderannu littiralmenti.”
GSAM 96Testimoniu di lu prufissuri Olmstead
GSAM 96.3U prufissuri Olmstead, dû Culleggiu di Yale, Mass., ca fu chiamatu “u cchiù granni meteorologu d'America,” dissi di li stiddi cadenti dû 13 di nuvèmmiru 1833:—
GSAM 96.4“La portata di sta pioggia di stiddi dû 1833 fu tali ca cuprìu na parti nun nicaredda dâ superficia dâ terra, di menzu all'Atlanticu a est finu ô Pacificu a uvest; e dâ costa nord di l'America dû Sud finu a riggiuni nun definiti tra li pussissioni britannichi a nord. La mustrata di stiddi cadenti nun era sulu visìbbili, ma in ogni locu prisintava la stissa apparenza.”
GSAM 96.5Di stu spittàculu, ca accuminciau versu l'11 di sira dû 12 di nuvèmmiru e cuntinuau finu a versu li 4 di matina dû 13, lu prufissuri dici:—
GSAM 96.6“Chiddi ca foru accussì furtunati di assistiri a sta mostra di stiddi cadenti la matina dû 13 di nuvèmmiru 1833, probabbirmenti vireru lu cchiù granni spittàculu di fuochi d'artificiu celesti ca si sia mai vistu di dappoi la criazziuni dû munnu, o almancu nti l'annali ca li pagini dâ storia còprinu.”
GSAM 97Chiova di stiddi vista puru n'Europa
GSAM 97.1Ntô libbru pubblicatu di Leonard Heinrich Kelber a Stuttgart, Germania, ntô 1835, nni 'mparamu ca stu segnu si ripitìu di chidda banna di l'Atlanticu, ntô stissu misi, ma quarchi jornu dopu. Iddu dici:—
GSAM 97.2“Lu 25 di nuvèmmiru 1833 ci fu na bedda mustrata di stiddi cadenti ntô cuntinenti d'Europa,” e “a Minsterburg, nta la Slesia, i stiddi caddiru comu na chiova di focu. Cu iddi caddiru puru palle di focu, facennu la notti accussì chiara ca la genti pinsava ca li casi vicini fussiru 'n focu.
GSAM 97.3“A lu stissu tempu a Prin, Austria, ci fu na caduta di stiddi ca cuprìu na zona di cchiù di cinquecentu migghi quatrati. Fu discrivuta di certi comu fiumi di focu ca scinnìanu di lu celu. Certi la chiamaru na chiova di focu. Li cavaddi si scantaru e cascavanu a terra. Assai genti si ammalaru pi paura.”
GSAM 97Applicazzioni dâ Parabola
GSAM 97.4Scinnennu nta sta linia di prufetìa, passannu lu compimentu dû terzu segnu — la caduta dî stiddi —, lu nostru Salvaturi dici: “Ora amparati na paràbbula dû ficu”. Stu linguaggiu nun si rifirisci â ginirazzioni ca campava quannu lu nostru Signuri fici stu discursu, ma â ginirazzioni ca avissi a vidiri sti cosi cumpiuti — nun ca cumpiunu, ma ca sunnu cumpiuti. Li cosi ca hannu a essiri ademputi comu segni ca Cristu è a la porta nun nclùdunu lu scutuliu di li cieli quannu iddu sarà vistu propriu ca veni. Sti segni di la so venuta vicina nclùdunu stu terzu segnu, chiddu di li stiddi. Lu tempu stabilitu dû Signuri pi lu pòpulu pi 'mparari la paràbbula dû ficu è di dopu lu 1833. Chistu è lu tempu dû Signuri pi lu munnu pi essiri suscitatu â granni virità ca la sò venuta è â porta, e ca la sò venuta sarà prima ca passi via la ginirazzioni ca senti dda paràbbula. Accussì videmu comu lu tempu è marcatu nta sta prufìzia quannu la granni pruclamazzioni di l'avventu avissi a èssiri data ô munnu.
GSAM 98Na Pruclamazzioni Munniali
GSAM 98.1Comu adempimentu di sta pridizzioni, truovamu ca propriu allura, ntô 1833, lu Signuri stava susennu i soi missaggeri o ministri nti diversi parti dû munnu, ca dû 1833 ô 1844 fìciru risunari lu gritu dâ vicina venuta di Cristu, “giustu â porta;” e chisti insignaru la paràbbula dû ficu, puntannu a sti segni dâ so venuta, propriu comu iddu li avia istruiti a fari. Stu missaggiu, sia pi menzu dû maèstru vivu sia pi menzu dâ pàggina stampata, arrivau a ogni stazzioni missionaria dû munnu e a ogni portu marittimu dâ terra.
GSAM 98.2La portata dû missaggiu fu chiaramenti spiegata dû diretturi dû Voice of Truth, di Rochester, N.Y., ntô nùmmaru di jinnaru dû 1845:—
GSAM 98.3“L'evangeliu eternu, comu discrivutu ntâ Apucalìpsi 14:6, 7, è statu prichjatu a ogni nazzioni, stirpi, lingua e pòpulu; dicennu cu na vuci forti: ‘Aviti timuri di Diu e datici gloria, picchì è ghjunta l'ura dû sò ghjudiziu: e adorati chiddu ca fici u celu, a terra, u mari e i funtani d'acqua.’ Nisun casu pò èssiri cchiù chiaramenti dimustratu cu fatti di chiddu ca stu missaggiu è statu purtatu a ogni nazzioni e lingua sutta u celu, ntra picca anni passati, ntâ predicazzioni dâ venuta di Cristu ntô 1843 [1843, tempu giudeu—u nostru tempu, 1844], o prestu a veniri. Attraversu li lezioni e li pubblicazzioni, u sonu è ghjuntu a tutta la terra, e li paroli finu a la fini dû munnu.”
GSAM 98.4Certi pirsuni, ca nun canùscinu li fatti, hannu taliatu lu muvimentu dû secunnu avventu comu limitatu a na certa lucalità, pinsannu ca era n'opira cunnessa cu William Miller e cu quarchi centinara di ministri assuciati cu iddu ntâ parti nord dî Stati Uniti. Pi chiddi, pò essiri na sorpresa sapiri ca lu muvimentu n'America, unni li Pasturi Miller e Himes eranu capi mpurtanti, era sulu na picca parti di un muvimentu granni ca, comu dittu prima, si stinnìu “fino a l'estremità dâ terra”.
GSAM 99COMU U MOVIMENTU ACCUMINCIAU NTA VARII NAZIONI
GSAM 99.1Arrivau lu tempu dû Signuri pi sta pruclamazzioni di spàrghiri pi lu munnu, e in vintina o cchiù parti diffirenti dâ terra, quasi a stissu mumentu, si suseru òmini ca, senza canuscenza dû travagghiu unu di l'àutru, si misiru a pruclamari stu missaggiu a tutti li cantuna dâ terra. Chiddi mintuvati ntô capitulu 4, ca ricivetteru la luci rispettu â fini dê dui mila trecento jorna, cu na sula eccezzioni,—A. Campbell,—furunu spinti a mpignàrisi ntâ pruclamazzioni dû missaggiu dû primu angilu di l'Apucalìpsi 14; chistu puru pi l'agenzia diretta dû Spiritu di Diu, e nun pi cumunicàrisi la luci tra iddi stissi.
GSAM 99Cunfrontu cu Riforma
GSAM 99.2Si applichiamu la stissa regula a stu muvimentu ca D'Aubigné applichiau a l'ascesa dâ granni Riforma dû sèculu XVI, di sicuru avi a èssiri cunsidiratu comu lu missaggiu dû Signuri e ntô tempu dû Signuri. Di dda Riforma comu n'insemi, l'isturicu dissi:—
GSAM 99.3“La Germania nun cumunicau la virità â Svizzera, né la Svizzera â Franza, né la Franza â Inghilterra. Tutti sti paisi l'arricivetteru di Diu, giustu comu na parti dû munnu nun trasmetti la luci a n'autra parti; ma lu stissu globu lucenti la cumunica direttamenti a tutta la terra. Cristu, l'alba di lu jornu ca veni di l'àutu, infinitamenti esaltatu supra tutta l'umanitati, fu, a lu tempu di la Riforma, comu a la fundazioni di lu Cristianisimu, lu focu divinu ca detti vita a lu munnu. Nto sèculu XVI, na stissa dottrina fu stabbiluta a la vota nti li casi e nti li cresii di li nazioni cchiù luntani e diversi. La raggiuni è ca lu stissu Spiritu travagghiava 'n ogni locu pi prudùciri la stissa fidi.
GSAM 99.4“La Riforma di Germania e chidda di Svizzera dimòstranu sta virità. Zwingle nun avìa avutu nisciunu cuntattu cu Lutru. C'era, senza dubbiu, un ligami tra sti dui òmini; ma avemu a circallu supra la terra. Cu, di lu celu, detti la virità a Lutru, la detti puru a Zwingle. Diu era lu mèziu di cumunicazzioni tra iddi. ‘Accuminzai a prichari lu Vangeliu,’ dici Zwingle, ‘'n l'annu di grazia 1516, in àutri paroli, a un tempu quannu lu nomu di Lutru nun avia mai statu sintutu nta la nostra terra. Un imparai la duttina di Cristu di Lutru, ma di la parola di Diu. Si Lutru prica Cristu, fa chiddu ca fazzu iu; chistu è tuttu.’”6
GSAM 100.1Parrannu dû travagghiu di Farel e Lefèvre 'n Franza, lu storicu dici:—
GSAM 100.2“La Riforma 'n Franza, dunca, nun fu 'na 'mportazzioni straniera. Nasciu 'n terra franzisa; germinau a Pariggi; pigghiò li primi radichi propriu 'nta l'università stissa, ca furmava lu sicunnu putiri 'nta la Cristintati Rumana. Diu pusau li principî di l'opira 'nta li cori onesti di l'omini di Piccardia e di Delfinatu prima ca accuminciau 'n qualunqui àutru paisi.
GSAM 100.3“Avemu vistu ca la Riforma svizzera era indipinnenti di chidda tedesca. A so vota, la Riforma francisi era indipinnenti di tutti e ddoi. Lu travagghiu accuminciau ô stissu tempu nti sti diversi paisi, senza nudda cumunicazioni tra iddi; comu, nta na battagghia, tutti li diversi forzi ca cumpòninu l'armata si movunu a l'istissu mumentu, puru si unu nun dici a l'autru di marciari, picchì un cumannu sulu, ca veni di lu stissu Cumannanti n Capu, è sintutu di tutti. U tempu era maturu, u pòpulu era priparatu, e Diu accuminciau a Rifurma dâ so cresia in tutti li paisi a la vota stissa. Fatti accussì dimòstranu ca la granni Rifurma dû sèculu XVI fu n'òpra divina.”7
GSAM 100.4Riguardu a Riforma n'Inghilterra, sutta Thos. Bilney, Fryth, Tyndale, e àutri, D'Aubigné aggiungi:—
GSAM 100.5“La Riforma di l'Inghilterra accuminciau, dunca, indipinnenti di Lutru e Zwingle, tinennu sulu di Diu. C'era in tutti sti paisi di la Cristintati n'azzioni simultanea dâ parola divina. L'urìggini dâ Riforma a Oxford, Cambridge, Londra, fu lu Novu Testamentu Grècu pubblicatu di Erasmu. [Tyndale e Thomas Bilney lassaru Cambridge ntô 1519.] Arrivau un jornu unni l'Inghilterra si vantava di sta àuta urìggini dâ Riforma.”8
GSAM 101.1La pruclamazzioni di l'avventu surgìu in modu simili a chidda ca fu tracciata supra ntâ Riforma. L'omini foru spinti a agiri simultaneamenti in cchiù di quattru voti cchiù parti dû munnu, senza aviri nudda cunniscenza o cumunicazzioni di sentimenti tra iddi, e accuminciaru a pruclamari li stissi virità dâ Scrittura, non sulu nta quattru nazioni dâ terra, ma a tuttu lu munnu civilizzatu.
GSAM 101Li Lavori di Joseph Wolff
GSAM 101.2A stu puntu pò essiri bonu attirari l'attenzioni supra fatti ca riguardanu l'estinsioni dâ pruclamazioni di l'avventu:—
GSAM 101.3“Ntô 1831 Joseph Wolff, D.D., fu mannatu comu missionariu di la Granni Brittagna pi travagghiari tra li Giudei di la Palestina. Iddu, secunnu li soi jurnali, finu ô 1845, pruclamau l'avventu prestu dû Signuri nta Palestina, Eggittu, supra li rivi dû Mari Russu, Mesopotamia, la Crimìa, Pirsia, Georgia, ntra tuttu l'Imperu Ottumanu, nta Grecia, Arabia, Turchia, Bokhara, Afghanistan, Cashmere, Hindostan, Thibet, n'Olanda, Scozzia, Irlanda, a Costantinopoli, Gerusalemme, Sant'Elena, puru supra navi ntô Mediterraniu, e nta la cità di New York, a tutti li denominazzioni. Dici ca ha prichjatu tra Giudei, Turchi, Maumettani, Parse, Indù, Caldei, Yesedi, Siriani, Sabbei, a pascià, sceicchi, scià, i rè di Organtsh e di Bokhara, la riggina di Grecia, ecc.”9
GSAM 101.4Ntô Yemen, la riggiuni abbitata dê discinnenti di Hobab, suoceru di Mosè, Joseph Wolff vidìu un libbru di cui parrava accussì: “L'Arabi di stu locu hannu un libbru chiamatu ‘Seera,’ ca tratta di ‘La Secunna Vinuta di Cristu e di lu Sò Regnu nta Glòria!’”10
GSAM 102.1Ntô Yemen passau sei jorna cu li Recabiti, di cui dici: “Nun bìvunu vinu, nun piantanu viti, nun sèminanu semenza, campanu nta tindi, e arricòrdunu li palori di Ionadab, figghiu di Recab. Cu iddi c'eranu figghi d'Israele, dâ tribù di Dan, ca risìdanu vicinu a Terim nta l'Hatramawt, ca spèttanu, nzèmmula cu li figghi di Recab, l'arrivu prestu dû Messia nta li nìvuli dû celu.”
GSAM 102.2Videmu, di chiddu ca s'ha dittu supra, ca nti chiddi quattordici anni, lu stissu Wolff avia pruclamatu la nutizia di la venuta di Cristu a li porti, in cchiù di vinti nazioni diffirenti. Duranti lu stissu tempu la dottrina fu assai agitata 'n Germania, particularmenti 'n Sud tra li Moravi.
GSAM 102U Missaggiu 'n Germania e Russia
GSAM 102.3Un scritturi ngrisi, Mourant Brock, nni nfurma ca “nta Württemberg c'era na culunìa cristiana di centinaia di pirsuni, ca aspittava la venuta prestu di Cristu.” La duttina fu pruclamata n'àutri parti di Germania di Hengstenberg, a chiddu tempu cunsidiratu lu teologu cchiù talentusu di Germania.
GSAM 102.4Ntô Review and Herald, 13 di Dicèmmiru 1892, u Pasturi L. R. Conradi di Germania dici:—
GSAM 102.5“Bengel, 'n Germania, addumau l'amuri pi la venuta di nostru Signuri 'n tanti cori, chi purtau migghiara a studiari la parola prufetica comu mai prima.... La luci risplinnìu 'n Germania, e si circolàru pubblicazzioni ca mustravanu l'applicazzioni di li dui mila trecento jorna. Ci fu un risvegghiu religgiusu, spiciarmenti in Württemberg, e quannu surgìu la persecuzioni, centinaia di famigghi si nni jìru a la Russia dû Sud, e ddà lu spàrghianu tra li so paisani ca s'eranu traslati ddà assai anni prima. Quannu li pasturi chiùsiru li cresii, cu picca eccezzioni, facìanu li so ‘stunden’, o ‘ura’ di riunioni, nta casi privati, e centinaia si cunvirtìru. Anchi a chiddu tempu si discutìa dû Sabbatu tra iddi, ma picchì nuddu pigghiava l'iniziativa, fu suffucatu. Un paisanu russu si cunvirtìu ntâ ‘stunden’, e poi accuminciau lu stissu travagghiu tra li Russi. Chistu finalmenti purtau ô granni muvimentu ‘Stundist’ dû jornu d'oggi, ca la sò influenza si stenni finu ô cantuni cchiù luntanu dâ Siberia e dû Trans-Caucasu.”
GSAM 103.1Ntô Review and Herald dû 31 di lugliu 1891 c'è na dichjarazzioni dû Pasturi Conradi rispettu ô frati Schäche d'Australia, ca, ô tempu di cui iddu parra, era risidenti nta la Slesia e travagghiava na parti dû tempu pi l'interessi dâ missioni lucali dû patri Gosner, un canusciutu teologu evangelicu tedescu. Di frati Schäche iddu duna chistu ca segue rispettu ô libbru di Kelber:—
GSAM 103.2“Doppu lu 1836, o quannu la Cuntazioni di Bengel era scaduta, nta lu giurnali di la pruvincia di Schweidnitz apparìu un annunziu di la librerìa di lu Signur Sommerfeldt, riguardu a un libbru di L. Henry Kelber, supra li granni e gioiosi avvenimenti ca avìanu a succediri nti l'anni 1843 e 1844. Lu titulu esattu di lu libbru nun mi ricordu. Nui procurammu stu libbru e lu leggiamu cu n'gruppu di pirsuni nteressati, cu li porti chiusi a chiavi, nnô 1839-40. U libbru dimustrava, secunnu Daniele, l'Apucalìpsi e Matteu 24, ca la fini era vicina, e avia puru na tavula di cuntu ca spiegava comu si arrivava a chidda data.”
GSAM 103U Missaggiu nta la Granni Brittagna
GSAM 103.3Nta na pubblicazzioni ngrisa intitulata The Millennium, si dici ca “settecentu ministri dâ Cresia d'Inghilterra stavanu suscitannu lu gritu dû ritornu dû Redenturi.” Tra certi dî ministri cchiù talentusi di chiddu tempu c'eranu chiddi ca pruclamaru la duttina di l'avventu n'Inghilterra di lu 1840 a lu 1844. Di chisti nni mintuvamu li nomi di Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Dr. Nisbett, Rev. A. Dallas, M.A. [ntô sò libbru, Look to Jerusalem, pàggina 114, applica la paràbbula di Matteu 24 a sta ginirazzioni], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, ecc.
GSAM 104U Missaggiu n'Olanda
GSAM 104.1La duttina dû secunnu avventu fu pruclamata n'Olanda di Hentzepeter, ca si dici ca era, a chiddu tempu, lu ministru cchiù abbili di chiddu paisi. Era curaturi dû Musèu Riali a L'Aja, sutta la nomina dû rè. Iddu dici di iddu stissu, nta na littra scritta a l'edituri dû Midnight Cry, a giugnu dû 1844, ca la so attenzioni fu attirata pi la prima vota a stu sugettu di un sonnu assai impressiunanti. Investigò li Scritturi supra lu sugettu, e ntô 1830 pubblicò un opusculu unni spiegava la duttina. Ntô 1841 pubblicò n'autru opusculu supra la fini dû munnu. Ntâ stissa littra dici ca la prima nfurmazioni ca ricivìu riguardu a William Miller e àutri ca pruclamavanu pubblicamenti la duttina dû prossimu avvicinamentu di Cristu fu ntô 1842, quannu parlò cu n'omu ca vinìa n'Olanda di l'America.
GSAM 104U Missaggiu nta la Tartaria
GSAM 104.2Già ntô 1821 a duttina dâ venuta dû Signuri era criduta e insignata ntâ Tartaria. Versu chistu tempu un missionariu irlandisi fu mannatu a chiddu paisi, e un previtu tartaru ci fici la dumanna: “Quannu Cristu veni pi la sicunna vota?” Iddu rispunnìu ca nun n'avia nudda canuscenza, e allura lu previtu si nni maravigghiò assai di na risposta accussì di un missionariu ca era vinutu pi nsignari a iddi li duttini dâ Bibbia, e dissi ca pinsava ca “ognunu ca avia na Bibbia putìa sapillu.” Lu previtu poi spiecau li soi pinsèri, dicennu ca pinsava ca Cristu avissi a viniri versu lu 1844 d.C. Stu fattu si trova ntô Irish Magazine, 1821.
GSAM 104U Missaggiu n'America, n'India e supra u Cuntinenti
GSAM 104.3Ntô libbru Advent Tracts, Vol. 2, pàggina 135, 1844, Mourant Brock d'Inghilterra dici:—
GSAM 105.1“Nun è sulu nta la Granni Brittagna ca si teni l'aspittanza dû ritornu vicinu dû Redenturi, e si leva la vuci di avvirtimentu, ma puru n'America, n'India, e ntô cuntinenti d'Europa. N'America, circa trecento ministri dâ parola stannu predicannu accussì ‘stu vangeliu dû regnu;’ mentri nta stu paisi, circa settecentu dâ Cresia d'Inghilterra stannu levannu lu stissu gritu.”
GSAM 105A ogni portu marittimu dâ Terra
GSAM 105.2E. R. Pinney, di Seneca Falls, N.Y., un ministru battista devotu ca detti la so vita pi la pruclamazzioni dâ duttina di l'avventu, ntâ so Exposition of Matthew 24, paggini 8 e 9, dissi:—
GSAM 105.3“Già ntô 1842, li pubblicazzioni dû secunnu avventu eranu stati mannati a ogni stazzioni missionaria n'Europa, Asia, Africa e America, di tutti e dui i lati dî Muntagni Rocciusi.... Li cumannanti dî nostri navî e li marinai ni dicinu ca nun attraccanu a nuddu portu unni trovanu ca sta pruclamazzioni nun li hà preceduti, e spissu ci fannu dumanni rispettu a idda.”
GSAM 105Tri Mila ca Pruclamanu lu Missaggiu
GSAM 105.4U Pasturi G. W. Mitchel, di Zanesville, Ohio, n'autru ministru ca iddu stissu pruclamau la duttina, dissi a cu scrivi, nta na cunvirsazioni a Newark, Ohio, 8 Austu 1894, ca u Pasturi William Miller ci dissi, nta na cunversazioni a McConnellsville, Ohio, a sittèmmiru 1844, ca avia li “nomi e l'indirizzi di tri mila ministri nta diversi parti dû munnu ca pruclamavanu, ‘Aviti paura di Diu, e datici gloria; picchì l'ura dû so ghjudiziu è arrivata,’ la maiuranza di chisti essennu nta l'America dû Nord e nta la Granni Brittagna.”
GSAM 105.5William Miller, parrannu di la vasta spànnuta di stu “gritu”, dissi:—
GSAM 105.6“Unu o dui in ogni cantu dû munnu hannu pruclamatu la nutizia, e tutti su d'accordu supra lu tempu,—Wolff di l'Asia; Irving, ca stava n'Inghilterra; Mason di la Scozzia; Davis di South Carolina; e assai genti nta sta riggiuni, stannu, o hannu statu, a fari stu clamuri.”11
GSAM 106Voice of Elijah di Hutchinson Mandata in Giru
GSAM 106.1U Pasturi R. Hutchinson, ntô 1837, fu mannatu di l'Inghilterra comu missionariu wesleyanu 'n Canada. Infini si stabbilìu a Montreal. Avìa na canuscenza assai vasta 'n paisi straneri. Ntê anni 1843 e 1844 pubblicau un giurnali chiamatu Voice of Elijah, 'n cui trattava dâ duttina di l'avventu. Avendu accessu facili a navi pi li paesi straneri e avendu lu privileggiu di mannari granni pacchi di li soi scritti senza spisi di francobolli, li mannò in granni quantità a tutti li parti dâ terra. Disse dû so travagghiu ca li mannava libbiramenti a Nova Scotia, New Brunswick, New Foundland, Inghilterra, Irlanda, Scozia, Galles, Francia, Germania, Costantinopoli, Roma e a tutti li parti dû regnu britànnicu e li soi culunìi.
GSAM 106Ntê Isuli Sandwich
GSAM 106.2Ntô Midnight Cry dû 12 uttùviru 1843 c'era na littra di na Signura O. S. Burnham, di Kaloa, isula di Kaui, Isuli Sandwich. Idda, nzèmmula cu sò maritu, eranu maistri a chiddu locu. Accittaru e pruclamavanu ddà la duttina di l'avventu, e na cumpagnia di cridenti stava adorannu cu iddi supra l'isuli.
GSAM 106U Missaggiu Cumparatu Cu Chiddu di Giovanni u Battista
GSAM 106.3Accussì videmu ca la duttina di l'avventu fu pruclamata a n'ampiezza cchiù ca sufficenti pi adempiri li pridizzioni di la Scrittura a so riguardu.
GSAM 106.4U missaggiu ca avia a nunziari la prima venuta di Cristu fu dittu dû prufeta Isaia cu sti palori: “La vuci di cu grida ntô disertu: Preparati la strata dû Signuri, faciti dritta ntô disertu na via pi nostru Diu. Ogni vadduna sarà esaltata, e ogni muntagna e ogni collina sarà abbassata: e li storti sarannu fatti diritti, e li posti aspri piani: e la gloria dû Signuri sarà rivelata, e ogni carni la vidirà nzèmmula: picchì la vucca dû Signuri l'ha dittu.”12 Sta prufìzia si cumpìu ntê travagghi di “Giovanni u Battista, ca prichìa ntô disertu di Giudea, e dicìa: Pentìtivi: picchì u regnu dî celi è vicinu.”13
GSAM 107.1Stu omu sulu, duranti sei misi di travagghiu ntô sulu paisi di Giudea, adempìu sta maravigghiusa prufezia. Mentri sta prufezia limitava l'opira di Giovanni a tempu e a locu, nun è accussì pi chiddi prufezìi ca riguardanu l'annunziu dû secunnu avventu, pirchì l'opira avìa a èssiri cu na “granni vuci”, di portata mundiali.
GSAM 107.2Accussì si vidi, a luci di li fatti prisintati, quantu precisamenti fu adempita la prufìzia rigguardanti lu missaggiu di l'avventu. Arrivau lu tempu di Diu pi insignari la paràbbula dû ficu, pi fari lu primu annunziu dû missaggiu dû primu angilu, e iddu susittau li soi missaggeri pi pruclamari lu gritu a tutti li nazioni, populi e lingui.
Notes
- Matteu 24:32-35. ↩
- Rumani 10:14, 15. ↩
- Matteu 24:29, 30. ↩
- Matteu 24:29. ↩
- Marcu 13:24. ↩
- History of the Reformation, Libbru 8, cap. 1, parr. 2, 3. ↩
- Ibid., Libbru 12, cap. 3, par. 10. ↩
- Ibid., Libbru 18, cap. 2, par. 12. ↩
- Voice of the Church, p. 343. ↩
- Mission to Bokhara di Wolff. ↩
- William Miller’s Lectures, p. 238, 1843. ↩
- Isaia 40:3-5. ↩
- Matteu 3:1, 2. ↩