บทที่ 22 — การจัดตั้ง
GSAM 343.1“เพราะเหตุนี้เองข้าพเจ้าจึงละท่านไว้ที่เกาะครีต ก็เพื่อท่านจะได้แก้ไขสิ่งที่ยังบกพร่องให้เรียบร้อย และตั้งผู้ปกครองไว้ทุกเมืองตามที่ข้าพเจ้าได้กำชับท่านแล้ว”1
GSAM 343.2ในการเผยแพร่ข้อความของทูตสวรรค์องค์ที่สาม ได้ผ่านไปสิบสองปี (จากปี ค.ศ. 1846 ถึง ค.ศ. 1858) ก่อนที่ประชาชนของเราจะดูเหมือนตระหนักถึงความจำเป็นในการจัดตั้งสมาคมอย่างเป็นทางการมากกว่าการเพียงเชื่อในความจริงและความรักแบบคริสเตียน แม้ว่าพระเจ้าจะตรัสกับประชาชนของพระองค์ในเรื่องนี้ผ่านทางของประทานการพยากรณ์ แต่ดูเหมือนว่าจำเป็นต้องมีประสบการณ์ที่เลวร้ายบางอย่างเพื่อปลุกให้พวกเขาตระหนักอย่างเต็มที่ถึงความจำเป็นในการจัดตั้งสภา คริสตจักร และสมาคม เพื่อจัดการเรื่องทางโลกของกิจการนี้
GSAM 343การต่อต้านการจัดตั้งองค์กร
GSAM 343.3ในหมายเหตุท้ายหน้า 12 ของหนังสือ Supplement to Experience and Views ที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1854 ศาสนาจารย์เจมส์ ไวท์ ได้กล่าวว่า:—
GSAM 343.4“หลังจากกำหนดเวลาในปี 1844 ผ่านพ้นไปแล้ว ก็เกิดความสับสนวุ่นวายอย่างมาก และส่วนใหญ่คัดค้านการจัดตั้งองค์กรใดๆ โดยถือว่าการจัดตั้งองค์กรนั้นขัดแย้งกับเสรีภาพอันสมบูรณ์ของข่าวประเสริฐ! นางไวท์คัดค้านความคลั่งไคล้ทุกรูปแบบมาโดยตลอด และได้ประกาศตั้งแต่เนิ่นๆ ว่าจำเป็นต้องมีรูปแบบการจัดตั้งองค์กรบางอย่างเพื่อป้องกันและแก้ไขความสับสน ในปัจจุบันมีเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่สามารถเข้าใจถึงความมั่นคงที่จำเป็นในขณะนั้น เพื่อรักษาจุดยืนของเธอท่ามกลางความไร้ระเบียบที่แพร่หลาย”
GSAM 344.1ความสามัคคีที่มีอยู่ระหว่างผู้เชื่อเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีส ได้รับการส่งเสริมและรักษาไว้เป็นอย่างดีจากคำเตือนและคำแนะนำของเธอที่ทันเวลา
GSAM 344จอร์จ สตอร์ส เกี่ยวกับการจัดตั้งองค์กร
GSAM 344.2ข้อความต่อไปนี้จากจอร์จ สตอร์ส ที่เขียนในปี ค.ศ. 1844 จะแสดงให้เห็นว่ามีการสอนเรื่องการจัดตั้งองค์กรอย่างไรแก่ผู้ที่แยกตัวออกจากคริสตจักรภายใต้การประกาศการเสด็จมา:—
GSAM 344.3“จงระวังอย่าพยายามจัดตั้งคริสตจักรอีกแห่งหนึ่ง คริสตจักรใดก็ตามที่จัดตั้งขึ้นด้วยความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ จะกลายเป็นบาบิโลนทันทีที่จัดตั้งขึ้น พระเจ้าทรงจัดตั้งคริสตจักรของพระองค์เองด้วยสายสัมพันธ์แห่งความรักที่แข็งแกร่ง ไม่มีสิ่งใดที่แข็งแกร่งกว่านั้นได้ และเมื่อสายสัมพันธ์เช่นนี้ไม่สามารถรักษาผู้ที่ยอมรับว่าตนเองเป็นผู้ติดตามพระคริสต์ให้อยู่ร่วมกันได้ พวกเขาก็จะหยุดเป็นผู้ติดตามของพระองค์ และหลุดออกจากร่างกายของพระองค์ไปโดยธรรมชาติ”2
GSAM 344ระเบียบในยุคอัครทูต
GSAM 344.4ผู้เชื่อเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีส ดังที่ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ไม่มีองค์กรอย่างเป็นทางการใดๆ เป็นเวลาหลายปี แม้แต่โครงสร้างของคริสตจักรก็ไม่มี ผู้ใดก็ตามที่มีความกล้าหาญทางศีลธรรมที่จะยอมรับความจริงและปฏิบัติตาม แม้ภายใต้แรงกดดันจากฝ่ายตรงข้ามในขณะนั้น ก็ถือว่ามีความซื่อสัตย์และสมควรได้รับความรักและความสามัคคีในคริสตจักร มีช่วงเวลาหนึ่งในสมัยของอัครทูตที่จำเป็นต้อง “แก้ไขสิ่งที่ยังบกพร่องให้เรียบร้อย”3 ประมาณปี ค.ศ. 65 ทิตัสได้รับอนุญาตให้ “ตั้งผู้ปกครองไว้ทุกเมือง” ที่มีผู้เชื่ออยู่ และทิโมธีได้รับคำแนะนำที่ค่อนข้างครบถ้วนในเรื่องนี้4
GSAM 344ศาสนาจารย์ไวท์เกี่ยวกับโครงสร้างองค์กร
GSAM 344.5ข้อความต่อไปนี้จากศาสนาจารย์เจมส์ ไวท์ เกี่ยวกับเรื่องการจัดตั้งและวินัย ได้ปรากฏในนิตยสาร Review ฉบับวันที่ 4 มกราคม ค.ศ. 1881:—
GSAM 345.1“การจัดตั้งองค์กรมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความสามัคคีในการกระทำ และเพื่อป้องกันการหลอกลวง มันไม่เคยถูกออกแบบมาเพื่อเป็นเครื่องมือบังคับให้เชื่อฟัง แต่เพื่อคุ้มครองประชากรของพระเจ้า พระคริสต์ไม่บังคับประชากรของพระองค์ แต่ทรงเรียกพวกเขา ‘แกะของข้าพเจ้าได้ยินเสียงของข้าพเจ้า ข้าพเจ้ารู้จักพวกมัน และพวกมันตามข้าพเจ้า’ หัวหน้าผู้ทรงชีวิตของเรานำทาง และทรงเรียกประชากรของพระองค์ให้ตามมา
GSAM 345.2“หลักความเชื่อของมนุษย์ไม่สามารถสร้างความสามัคคีได้ อำนาจของคริสตจักรไม่สามารถบังคับให้คริสตจักรรวมเป็นหนึ่งเดียวได้ พระคริสต์ไม่เคยตั้งใจให้จิตใจมนุษย์ถูกหล่อหลอมเพื่อสวรรค์โดยอิทธิพลของจิตใจมนุษย์อื่น ๆ ‘พระคริสต์ทรงเป็นศีรษะของชายทุกคน’ หน้าที่ของพระองค์คือการนำทาง ปั้นแต่ง และประทับภาพลักษณ์ของพระองค์เองลงบนผู้สืบทอดความรุ่งโรจน์นิรันดร์ ไม่ว่าองค์กรจะสำคัญเพียงใดในการปกป้องคริสตจักร และเพื่อรักษาความกลมกลืนในการปฏิบัติ มันต้องไม่เข้ามาแย่งชิงการวินัยจากมือของพระผู้เป็นเจ้า
GSAM 345ความเป็นหนึ่งเดียวระหว่างสองขั้วสุดโต่ง
GSAM 345.3“ระหว่างสองขั้วสุดโต่ง คือ อำนาจของคริสตจักรและความอิสระที่ยังไม่ได้รับการชำระให้บริสุทธิ์ เราพบความลับอันยิ่งใหญ่แห่งความสามัคคีและประสิทธิภาพในงานรับใช้และในคริสตจักรของพระเจ้า ความสนใจของเราถูกดึงมาสู่เรื่องนี้ผ่านคำวิงวอนที่จริงจังที่สุดจากอัครทูตเปโตรผู้ทรงเกียรติยศ ถึงผู้อาวุโสในสมัยของท่าน: ‘ข้าพเจ้าจึงตักเตือนบรรดาผู้ปกครองในพวกท่านทั้งหลาย ในฐานะที่ข้าพเจ้าก็เป็นผู้ปกครองคนหนึ่งเช่นกัน และเป็นพยานถึงความทุกข์ทรมานของพระคริสต์ และมีส่วนที่จะรับสง่าราศีอันจะมาปรากฏภายหลังด้วย จงเลี้ยงฝูงแกะของพระเจ้าที่อยู่กับท่าน จงเอาใจใส่ดูแล ไม่ใช่ด้วยความฝืนใจ แต่ด้วยความเต็มใจ ไม่ใช่ด้วยการเห็นแก่ทรัพย์สิ่งของอันเป็นมลทิน แต่ด้วยใจพร้อม และไม่ใช่เหมือนเป็นเจ้านายที่ข่มขี่ผู้สืบทอดของพระเจ้า แต่เป็นแบบอย่างแก่ฝูงแกะนั้น และเมื่อพระผู้เลี้ยงใหญ่จะเสด็จมาปรากฏ ท่านทั้งหลายจะรับมงกุฎแห่งสง่าราศีที่ร่วงโรยไม่ได้เลย ในทำนองเดียวกัน ท่านที่อ่อนอาวุโส ก็จงยอมตามผู้อาวุโส อันที่จริงให้ท่านทุกคนคาดเอวไว้ด้วยความถ่อมใจในการปฏิบัติต่อกันและกัน ด้วยว่าพระเจ้าทรงต่อสู้คนเหล่านั้นที่ถือตัวจองหอง แต่พระองค์ทรงประทานพระคุณแก่คนทั้งหลายที่ถ่อมใจลง เหตุฉะนั้น ท่านทั้งหลายจงถ่อมใจลงภายใต้พระหัตถ์อันทรงฤทธิ์ของพระเจ้า เพื่อพระองค์จะได้ทรงยกท่านขึ้นเมื่อถึงเวลาอันควร’5
GSAM 346ความเรียบง่ายและรูปแบบการจัดตั้งองค์กรตามพันธสัญญาใหม่
GSAM 346.1“ผู้ร่างรูปแบบการจัดตั้งที่คริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีสได้นำมาใช้ ได้พยายามนำความเรียบง่ายในการแสดงออกและรูปแบบที่พบในพันธสัญญาใหม่มาประยุกต์ใช้ในระบบนี้ให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ยิ่งแสดงออกถึงจิตวิญญาณของพระกิตติคุณมากเท่าไร และยิ่งเรียบง่ายมากเท่าไร ระบบนั้นก็จะยิ่งมีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่านั้น
GSAM 346.2“สภาทั่วไป รับผิดชอบการกำกับดูแลทั่วไปของงานในทุกสาขา รวมถึงสภาท้องถิ่น สภาท้องถิ่นรับผิดชอบการกำกับดูแลทุกสาขาของงานในรัฐนั้น รวมถึงคริสตจักรในรัฐนั้น และคริสตจักรคือกลุ่มคริสตชนที่รวมตัวกันด้วยพันธสัญญาที่เรียบง่าย เพื่อรักษาพระบัญญัติของพระเจ้า และความเชื่อของพระเยซู
GSAM 346ผู้รับหน้าที่ในคริสตจักรเป็นผู้รับใช้
GSAM 346.3“เจ้าหน้าที่ของคริสตจักรท้องถิ่นเป็นผู้รับใช้ของคริสตจักรนั้น ไม่ใช่ผู้ปกครองที่จะบังคับบัญชาด้วยกำลัง ‘ผู้ใดที่เป็นใหญ่ที่สุดในพวกท่าน ผู้นั้นจะเป็นผู้รับใช้ของท่านทั้งหลาย’6 เจ้าหน้าที่เหล่านี้ควรเป็นแบบอย่างแห่งความอดทน ความระมัดระวัง การอธิษฐาน ความเมตตา และความเอื้อเฟื้อต่อสมาชิกคริสตจักร และควรแสดงความรักในระดับที่ดีต่อผู้ที่พวกเขาได้รับใช้ ซึ่งความรักนั้นปรากฏในชีวิตและคำสอนของพระผู้เป็นเจ้าของเรา”
GSAM 346คำพยานแรกเกี่ยวกับระเบียบ
GSAM 346.4ใน Supplement to Experience and Views ที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1854 มีคำแนะนำพิเศษเกี่ยวกับเรื่องระเบียบของข่าวประเสริฐ ในหน้า 18 เราอ่านได้ดังต่อไปนี้:—
GSAM 346.5“คริสตจักรต้องหันมาพึ่งพาพระวจนะของพระเจ้า และตั้งรากฐานบนระเบียบของข่าวประเสริฐ ซึ่งได้ถูกละเลยและไม่ได้รับการใส่ใจมาโดยตลอด สิ่งนี้เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่จะนำคริสตจักรเข้าสู่ความเป็นหนึ่งเดียวในความเชื่อ”
GSAM 347ระเบียบที่จำเป็นใกล้สิ้นยุค
GSAM 347.1ในคำพยานที่ให้เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม ค.ศ. 1860 เราอ่านได้ว่า:
GSAM 347.1“เมื่อเราใกล้ถึงปลายยุคสมัย ซาตานจะลงมาด้วยพลังอันยิ่งใหญ่ เพราะรู้ว่าเวลาของเขาเหลือน้อยลง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เขาจะใช้พลังนี้กับกลุ่มผู้เหลือรอด เขาจะต่อสู้กับพวกเขา และพยายามแบ่งแยกและกระจายพวกเขา เพื่อให้พวกเขาอ่อนแอลงและถูกโค่นล้ม ประชากรของพระเจ้าควรดำเนินการด้วยความเข้าใจ และควรรวมใจเป็นหนึ่งเดียวในความพยายามของพวกเขา พวกเขาควรมีความคิดเห็นและวิจารณญาณที่สอดคล้องกัน; เมื่อนั้นความพยายามของพวกเขาจะไม่ถูกกระจายไป แต่จะมีผลอย่างทรงพลังต่อการสร้างเสริมกิจการแห่งความจริงในปัจจุบัน ต้องรักษาความระเบียบวินัย และต้องมีความสามัคคีในการรักษาความระเบียบวินัยนั้น มิฉะนั้นซาตานจะฉวยโอกาสจากพวกเขา”7
GSAM 347ระเบียบของเหล่าทูตสวรรค์ที่ควรเลียนแบบ
GSAM 347.2ใน Testimony No. 14 ที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1868 เราได้อ่านว่า: “ยิ่งเราเลียนแบบความกลมกลืนและความเป็นระเบียบของกองทัพทูตสวรรค์อย่างใกล้ชิดเท่าไร ความพยายามของทูตสวรรค์เหล่านี้เพื่อประโยชน์ของเราก็จะยิ่งประสบความสำเร็จมากขึ้นเท่านั้น หากเราไม่เห็นความจำเป็นในการกระทำอย่างกลมกลืน และดำเนินการอย่างไม่เป็นระเบียบ ขาดวินัย และไร้การจัดระเบียบ ทูตสวรรค์ ซึ่งจัดระเบียบอย่างสมบูรณ์และเคลื่อนไหวในระเบียบที่สมบูรณ์แบบ ก็ไม่สามารถทำงานเพื่อเราได้อย่างสำเร็จ พวกเขาจะหันหลังไปด้วยความเศร้าโศก เพราะพวกเขาไม่ได้รับอนุญาตให้อวยพรความสับสน ความว้าวุ่น และความไร้ระเบียบ
GSAM 347พระเจ้ายังคงเป็นพระเจ้าแห่งความระเบียบ
GSAM 347.3“พระเจ้าได้เปลี่ยนจากพระเจ้าแห่งความระเบียบเรียบร้อยแล้วหรือ? ไม่; พระเจ้ายังคงเป็นเช่นเดิมในยุคปัจจุบันเช่นเดียวกับในอดีต เปาโลกล่าวว่า ‘พระเจ้าไม่ใช่ผู้ก่อความสับสน แต่เป็นผู้ก่อสันติภาพ’ พระเจ้ายังคงพิถีพิถันเช่นเดิม และพระองค์ทรงประสงค์ให้เราเรียนรู้บทเรียนเกี่ยวกับความระเบียบเรียบร้อยและการจัดระเบียบจากความระเบียบเรียบร้อยที่สมบูรณ์แบบที่พระองค์ทรงสถาปนาไว้ในสมัยโมเสส เพื่อประโยชน์ของชนชาติอิสราเอล”8
GSAM 348คำอธิษฐานของพระคริสต์เพื่อความระเบียบ
GSAM 348.1ในคำพยานที่เขียนขึ้นในปี ค.ศ. 1882 เราเห็นความรู้สึกเดียวกันนี้ถูกแสดงออกด้วยคำพูดต่อไปนี้,
GSAM 348.1“เพื่อให้มีความสามัคคีและความรักอยู่ท่ามกลางเหล่าสาวกของพระองค์ นั่นคือจุดสำคัญในคำอธิษฐานสุดท้ายของพระผู้ช่วยให้รอดสำหรับพวกเขา ก่อนที่พระองค์จะถูกตรึงกางเขน.... ‘ข้าพระองค์มิได้อธิษฐานเพื่อคนเหล่านี้พวกเดียว แต่เพื่อคนทั้งปวงที่จะเชื่อในข้าพระองค์เพราะถ้อยคำของเขา เพื่อเขาทั้งหลายจะได้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ดังที่พระองค์คือพระบิดาทรงสถิตในข้าพระองค์ และข้าพระองค์ในพระองค์ เพื่อให้เขาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับพระองค์และกับข้าพระองค์ด้วย เพื่อโลกจะได้เชื่อว่าพระองค์ทรงใช้ข้าพระองค์มา.’”9
GSAM 348อันตรายจากความเป็นอิสระส่วนตัว
GSAM 348.2ในปี ค.ศ. 1885 มีคำพยานดังต่อไปนี้:
GSAM 348.2“มีจุดหนึ่งที่ต้องระมัดระวัง นั่นคือความเป็นอิสระส่วนตัว ในฐานะทหารในกองทัพของพระคริสต์ ควรมีความร่วมมือในการปฏิบัติงานในทุกส่วนงาน”10
GSAM 348ซาตานยินดีที่จะทำลายระเบียบ
GSAM 348.3ในคำพยานพิเศษที่เผยแพร่ในปี ค.ศ. 1895 เราได้อ่านว่า,
GSAM 348.3“โอ้ ซาตานจะยินดีเพียงใดหากได้แทรกซึมเข้ามาในหมู่ประชาชนนี้ และทำให้งานนี้ไม่เป็นระเบียบ ในช่วงเวลาที่การจัดระเบียบอย่างละเอียดเป็นสิ่งจำเป็น และจะเป็นพลังที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในการป้องกันการลุกฮือที่ผิดเพี้ยน และหักล้างข้ออ้างที่ไม่ได้รับการรับรองจากพระวจนะของพระเจ้า เราต้องการรักษาแนวการดำเนินงานให้มั่นคง เพื่อไม่ให้ระบบการกำกับดูแลและระเบียบวินัยถูกทำลายลง”
GSAM 348คำชมเชยสำหรับผู้รับใช้
GSAM 348.4หนึ่งในจุดสำคัญแรกที่ควรพิจารณาในการจัดตั้งระเบียบในหมู่ประชาชนของเรา ให้สอดคล้องกับคำพยานที่เพิ่งอ้างถึง คือวิธีการใดวิธีการหนึ่งในการรับรองผู้ที่ประกาศข่าวสาร ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1850 ถึง ค.ศ. 1861 แผนที่ได้รับการรับรองคือการมอบบัตรแนะนำให้แก่ผู้รับใช้ที่พิสูจน์แล้วว่ามีของประทาน และได้รับการรับรองจากพระเจ้าอย่างชัดเจน รวมถึงสอดคล้องกับงานทั้งหมด โดยบัตรแนะนำให้ประชากรของพระเจ้าทุกแห่งรับพวกเขาเข้าสู่สามัคคีธรรม และระบุเพียงว่าพวกเขาได้รับการรับรองในงานรับใช้พระกิตติคุณ บัตรเหล่านี้มีวันที่และลงนามโดยผู้รับใช้ผู้นำสองท่าน ซึ่งสมาชิกของเราทราบดีว่าเป็นผู้นำในงานนี้
GSAM 349การสนับสนุนงานรับใช้
GSAM 349.1ในฤดูหนาวปี 1858-59 มีคำสั่งว่า พระคัมภีร์มีระบบที่สมบูรณ์สำหรับการสนับสนุนงานรับใช้ และหากสมาชิกของเราศึกษาเรื่องนี้จากมุมมองตามพระคัมภีร์ พวกเขาจะพบระบบนั้น ดังนั้น จึงจัดชั้นเรียนพระคัมภีร์ขึ้นที่เมืองแบทเทิลครีก โดยมีศาสนาจารย์ เจ. เอ็น. แอนดรูว์ส เป็นประธาน หลังจากการศึกษาพระคัมภีร์อย่างรอบคอบและด้วยจิตอธิษฐาน บทความหนึ่งได้ถูกจัดทำและตีพิมพ์ในนิตยสาร Review ฉบับวันที่ 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1859 ซึ่งนำเสนอแผนที่รวมหลักการถวายสิบลดไว้ด้วย คำปราศรัยเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวได้ถูกนำเสนอต่อที่ประชุมใหญ่ของสมาชิกของเรา ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองแบทเทิลครีก รัฐมิชิแกน เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1859 และได้รับการรับรองอย่างเป็นเอกฉันท์จากการลงมติของที่ประชุมทั้งหมด
GSAM 349การยกย่องระเบียบปฏิบัติที่ได้รับการจัดตั้ง
GSAM 349.2ใน Testimony No. 6 ปี ค.ศ. 1861 พระเจ้าได้ตรัสผ่านนางไวท์เกี่ยวกับระบบที่คริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีสได้รับรองไว้ดังนี้:
GSAM 349.2“อย่าขโมยพระเจ้าด้วยการไม่ถวายสิบลดและเครื่องบูชาแด่พระองค์ นี่คือหน้าที่ศักดิ์สิทธิ์อันดับแรกที่ต้องถวายส่วนที่เหมาะสมแด่พระเจ้า อย่าให้ใครมาอ้างสิทธิ์และชักจูงท่านให้ขโมยพระเจ้า อย่าให้ลูกหลานของท่านขโมยเครื่องบูชาจากแท่นบูชาของพระเจ้าเพื่อประโยชน์ส่วนตัวของพวกเขาเอง
GSAM 349ระบบสิบลดเพื่อพัฒนาอุปนิสัย
GSAM 349.3“ข้าพเจ้าได้เห็นว่า ระบบการถวายสิบลดนี้จะช่วยพัฒนาอุปนิสัย และแสดงให้เห็นสภาพที่แท้จริงของจิตใจ หากผู้คนได้รับทราบเรื่องนี้ในบริบทที่ถูกต้อง และได้รับอิสระในการตัดสินใจด้วยตนเอง พวกเขาจะเห็นความฉลาดและระเบียบในระบบการถวายสิบลดนี้”
GSAM 349.4ด้วยวิธีนี้ ระบบการเงินจึงถูกจัดตั้งขึ้นในหมู่ผู้เชื่อเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีส เพื่อสนับสนุนงานรับใช้ และปัจจุบันระบบนี้กำลังถูกใช้โดยผู้เชื่อของเราทั่วโลก
GSAM 350.1ในนิตยสาร Review ฉบับวันที่ 21 กรกฎาคม ค.ศ. 1859 ซึ่งเป็นผลจากคำแนะนำที่ให้ไว้ก่อนหน้านี้ผ่านหนังสือ Testimonies ได้มีการเสนอเป็นครั้งแรกว่าแต่ละรัฐควรจัดการประชุมประจำปีเพื่อวางแผนงานอย่างรอบคอบ และด้วยวิธีนี้จะหลีกเลี่ยงความสับสนที่มักเกิดขึ้นในวิธีการทำงานของศิษยาภิบาล และเพื่อให้ความเรียบร้อยและระบบระเบียบถูกนำมาใช้ในงานของเรา ข้อเสนอนี้แท้จริงแล้วเป็นการมองไปข้างหน้าสู่การจัดตั้งองค์กรสภาท้องถิ่น
GSAM 350การถือครองทรัพย์สินของคริสตจักร
GSAM 350.2เมื่อข่าวสารแพร่หลายและจำนวนสมาชิกเพิ่มขึ้น ก็เกิดการสะสมทรัพย์สินตามธรรมชาติ ซึ่งนำไปสู่การพิจารณาเรื่องการถือครองทรัพย์สินของคริสตจักรอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ในบทความของศาสนาจารย์ ไวท์ ที่ปรากฏในนิตยสาร Review ฉบับวันที่ 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1860 เราได้อ่านข้อความดังต่อไปนี้:—
GSAM 350.3“อย่างไรก็ตาม เราหวังว่าเวลาที่ประชาชนกลุ่มนี้จะอยู่ในตำแหน่งที่จำเป็นเพื่อสามารถทำประกันทรัพย์สินของคริสตจักร และถือครองอาคารประชุมอย่างถูกต้อง จะไม่ไกลนัก เพื่อให้ผู้ที่ทำพินัยกรรมและประสงค์จะทำเช่นนั้น สามารถจัดสรรส่วนหนึ่งให้กับแผนกการพิมพ์ได้ เราขอเรียกร้องให้ผู้นำคำสอนและพี่น้องผู้นำของเราให้ความสนใจในเรื่องนี้ หากมีใครคัดค้านข้อเสนอของเรา ขอให้เขียนแผนการออกมา เพื่อให้เราในฐานะชุมชนสามารถดำเนินการตามแผนนั้นได้”
GSAM 350การรับรองโครงสร้างทางกฎหมาย
GSAM 350.4ในช่วงฤดูร้อนของปีนี้ มีการอภิปรายเรื่องนี้ในนิตยสาร Review อย่างเป็นมิตรในระดับหนึ่ง และในการประชุมทั่วไปของตัวแทนชุมชนเราจากมิชิแกนและรัฐอื่น ๆ อีกหลายแห่ง ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองแบทเทิลครีก ระหว่างวันที่ 28 กันยายน ถึง 1 ตุลาคม ได้มีการพิจารณาเรื่องนี้อย่างตรงไปตรงมา พร้อมทั้งอภิปรายอย่างเต็มที่และเสรีเกี่ยวกับการจัดตั้งองค์กรทางกฎหมาย เพื่อวัตถุประสงค์ในการถือครองสำนักงานและทรัพย์สินอื่น ๆ ของคริสตจักร — เช่น อาคารประชุม เป็นต้น การอภิปรายนี้สามารถอ่านได้โดยละเอียดในนิตยสาร Review เล่มที่ 16 ฉบับที่ 21, 22 และ 23 ซึ่งออกเมื่อวันที่ 9, 16 และ 23 ตุลาคม ค.ศ. 1860
GSAM 351.1จากผลการพิจารณาในการประชุมครั้งนี้ ได้มีการลงมติเป็นเอกฉันท์ให้จัดตั้งสมาคมการพิมพ์อย่างเป็นทางการ และเพื่อให้สามารถจัดตั้งนิติบุคคลดังกล่าวได้โดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ จึงได้มีการเลือกตั้งคณะกรรมการจำนวนห้าคนโดยที่ประชุม
GSAM 351ชื่อของนิกาย
GSAM 351.2การประชุมครั้งนี้ยังได้พิจารณาเรื่องชื่อที่ควรใช้เรียกกลุ่มของเรา ซึ่งเรื่องนี้ก่อให้เกิดความเห็นที่แตกต่างกันอีกครั้ง โดยบางฝ่ายสนับสนุนชื่อหนึ่ง ส่วนอีกฝ่ายสนับสนุนชื่ออื่น เมื่อมีข้อเสนอให้ใช้ชื่อ “Church of God” ก็ถูกคัดค้านด้วยเหตุผลว่าชื่อดังกล่าวไม่สะท้อนลักษณะเฉพาะของศรัทธาของเรา ส่วนชื่อ “Seventh-day Adventists” ไม่เพียงแต่แสดงถึงความเชื่อของเราว่าพระคริสต์จะเสด็จมาในไม่ช้า แต่ยังแสดงให้เห็นว่าเราเป็นผู้รักษาวันสะบาโตวันที่เจ็ดด้วย การประชุมเห็นพ้องต้องกันอย่างมากต่อชื่อหลังนี้ จนเมื่อนำเข้าสู่การลงคะแนน มีเพียงหนึ่งคนเท่านั้นที่ลงคะแนนคัดค้าน และเขาก็ถอนการคัดค้านของตนในเวลาไม่นานหลังจากนั้น
GSAM 351ชื่อที่ได้รับการอนุมัติ
GSAM 351.3ใน Testimony No. 6 เราอ่านว่า:
GSAM 351.3“ไม่มีชื่อใดที่เราสามารถใช้ได้จะเหมาะสมได้นอกจากชื่อที่สอดคล้องกับความเชื่อของเรา แสดงความเชื่อของเรา และระบุเราว่าเป็นชนชาติที่พิเศษ....
GSAM 351.4“ชื่อ เซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีส นำลักษณะที่แท้จริงของความเชื่อของเรามาแสดงไว้ด้านหน้า และจะโน้มน้าวใจผู้ที่แสวงหาความจริง เหมือนลูกศรจากถุงลูกศรของพระเจ้า มันจะทิ่มแทงผู้ละเมิดพระบัญญัติของพระเจ้า และจะนำสู่การกลับใจต่อพระเจ้าและความเชื่อในพระเยซูคริสต์องค์พระผู้เป็นเจ้าของเรา”
GSAM 351.4ผลของคำพยานนี้คือได้ทำให้คำถามนี้ถูกแก้ไขอย่างถาวรในใจของผู้เชื่อ
GSAM 351หน้าที่ของของประทานที่แท้จริง
GSAM 351.5นี่ไม่ใช่หน้าที่เฉพาะของการสำแดงของประทานแห่งพระวิญญาณของพระเจ้าหรือ? เปาโลกล่าวว่าของประทานเหล่านี้ถูกจัดวางไว้ในคริสตจักร “เพื่อเตรียมวิสุทธิชนให้ดีรอบคอบ เพื่อช่วยในการรับใช้ เพื่อเสริมสร้างพระกายของพระคริสต์ให้จำเริญขึ้น จนกว่าเราทุกคนจะบรรลุถึงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันในความเชื่อ” เป็นต้น11 ช่างเหมาะสมยิ่งนัก ที่หลังจากผู้เชื่อได้แสวงหาความสว่างด้วยการอธิษฐานและด้วยความถ่อมใจแล้ว พระวิญญาณจึงตรัสว่า “นี่คือทางที่ถูกต้อง; ข้อสรุปของพวกท่านถูกต้องแล้ว” และจากนั้น “เสริมสร้าง” คริสตจักรให้ก้าวหน้ายิ่งขึ้น ดังเช่นในกรณีนี้ โดยการบอกให้พวกเขาทราบถึงผลปฏิบัติของคำถามนั้น และผลดีบางประการที่จะเกิดขึ้นจากการตัดสินใจของพวกเขา
GSAM 352การจัดตั้งคริสตจักร
GSAM 352.1ในคำปราศรัยที่ศาสนาจารย์ไวท์ได้กล่าวต่อที่ประชุมสภาทั่วไปที่เมืองแบทเทิลครีก เมื่อเดือนเมษายน ค.ศ. 1861 และได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสาร Review เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1861 เขาได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับการจัดตั้งองค์กรของคริสตจักรให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น ตามคำเชิญ ผู้รับใช้พระเจ้า 9 ท่านได้จัดชั้นเรียนพระคัมภีร์เพื่อแสวงหาความสว่างในเรื่องนี้ และได้รับการร้องขอจากที่ประชุมสภาทั่วไปให้ตีพิมพ์ผลการวิจัยดังกล่าวในนิตยสาร Review หลังจากนำเสนอหลักฐานจากพระคัมภีร์เกี่ยวกับระเบียบการของคริสตจักรและเจ้าหน้าที่คริสตจักรแล้ว หัวข้อการมีตัวแทนที่เท่าเทียมกันจากรัฐต่าง ๆ ในสภาทั่วไปก็ได้รับการพิจารณา รวมถึงการมีตัวแทนที่เหมาะสมและเท่าเทียมกันของคริสตจักรในสภาท้องถิ่นด้วย ในความเป็นจริง นี่คือการนำเสนอแนวคิดครั้งแรกเกี่ยวกับการมีผู้แทนที่ได้รับการเลือกตั้งอย่างถูกต้องในสภาทั่วไป ตามสัดส่วนที่เท่าเทียมกันซึ่งอาจตกลงกันได้
GSAM 352การจัดตั้งสภาท้องถิ่นมิชิแกน
GSAM 352.2วันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1861 สภามิชิแกนได้รับการจัดตั้งขึ้นโดยการเลือกตั้งประธาน เลขานุการ และคณะกรรมการบริหารจำนวนสามคน ด้วยมติของสภา ได้แนะนำให้คริสตจักรต่าง ๆ เข้าร่วมจัดตั้งองค์กร โดยรับเอาข้อปฏิญาณของคริสตจักรดังต่อไปนี้:—
GSAM 352.3“เรา ผู้ลงนามด้านล่างนี้ จึงรวมตัวกันเป็นคริสตจักร โดยใช้ชื่อว่า คริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีส และสัญญาว่าจะรักษาพระบัญญัติของพระเจ้า และความเชื่อของพระเยซูคริสต์”
GSAM 353ใบรับรองของนักบวช
GSAM 353.1ในการประชุมครั้งนี้ ได้มีการตัดสินใจเป็นครั้งแรกว่า ควรออกใบรับรองให้แก่ศิษยาภิบาลคริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีสทั้งหมดในรัฐนี้ที่มีสถานะดี และศิษยาภิบาลควรพกเอกสารที่ประกอบด้วยใบรับรองการแต่งตั้งเป็นศิษยาภิบาล และใบรับรองที่ลงนามโดยประธานและเลขานุการของสภา ซึ่งใบรับรองดังกล่าวควรได้รับการต่ออายุทุกปี
GSAM 353.2นอกจากนี้ ยังมีการลงมติให้แต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อจัดทำคำชี้แจงอธิบายขั้นตอนการจัดตั้งคริสตจักรให้แก่สมาชิกของเรา คำชี้แจงนี้ได้ถูกตีพิมพ์ในนิตยสาร Review ฉบับวันที่ 15 ตุลาคม ค.ศ. 1861
GSAM 353เอกสารรับรองของตัวแทน
GSAM 353.3ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1862 สภามิชิแกนได้จัดการประชุมสมัยแรกที่เมืองมอนเทอเรย์ ที่นี่เป็นครั้งแรกที่มีการเสนอแนวคิดในการรับคริสตจักรเข้าเป็นสมาชิกของสภา เช่นเดียวกับที่สมาชิกได้รับการลงมติให้เข้าร่วมคริสตจักร เนื่องจากมีคริสตจักร 17 แห่งในรัฐที่จัดตั้งขึ้นแล้ว จึงได้รับการลงมติให้เข้าร่วมสภา และสมาชิกทุกคนของคริสตจักรเหล่านี้ที่เข้าร่วมประชุมได้รับการยอมรับให้เป็นผู้แทน
GSAM 353เงินเดือนของนักบวช
GSAM 353.4ที่การประชุมครั้งนี้เอง ยังมีการรับแผนการจ่ายเงินให้ศิษยาภิบาลจำนวนหนึ่งต่อสัปดาห์ สำหรับการให้บริการที่ท่านได้ปฏิบัติ ศิษยาภิบาลต้องรายงานเวลาที่ใช้ในการทำงานภายในสภา พร้อมทั้งรายรับและรายจ่ายของพวกเขา และสภาที่รับรายงานนี้จะต้องดำเนินการชำระบัญชีอย่างถูกต้อง
GSAM 353เอกสารรับรองที่ผู้แทนนำเสนอเป็นครั้งแรก
GSAM 353.5วันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1863 การประชุมสภาทั่วไปได้จัดขึ้นที่เมืองแบทเทิลครีก รัฐมิชิแกน นี่เป็นสมัยประชุมครั้งแรกขององค์กรดังกล่าวที่ผู้แทนนำเอกสารรับรองจากรัฐของตนมาแสดง อย่างไรก็ตาม การเป็นตัวแทนครั้งนี้ไม่ได้จัดตามสัดส่วนจำนวนสมาชิก รัฐที่มีผู้แทนเข้าร่วมในโอกาสนี้ ได้แก่ รัฐมิชิแกน วิสคอนซิน ไอโอวา มินนิโซตา นิวยอร์ก และโอไฮโอ
GSAM 354ธรรมนูญของสภาทั่วไปและสภาท้องถิ่น
GSAM 354.1วันที่ 21 พฤษภาคม สภาทั่วไปได้ผ่านธรรมนูญ และในวันเดียวกันนั้น ได้เสนอธรรมนูญระดับรัฐให้กับสภาท้องถิ่น ซึ่งได้รับการผ่านในการประชุมของสภามิชิแกน ธรรมนูญเหล่านี้กำหนดหลักเกณฑ์ตามสัดส่วนจำนวนสมาชิกสำหรับการเป็นตัวแทนของผู้แทนในสภาท้องถิ่นและในสภาทั่วไป ธรรมนูญระดับรัฐที่เสนอในครั้งนั้น มีเนื้อหาคล้ายคลึงกับธรรมนูญที่ใช้อยู่ในปัจจุบันโดยสภาท้องถิ่น 72 แห่งของเราทั่วโลก
GSAM 354.2ในช่วงการประชุมสภาทั่วไปในฤดูใบไม้ผลิปี ค.ศ. 1864 ได้มีการเสนอแนะเป็นครั้งแรกต่อสภาท้องถิ่นว่า ควรคัดเลือกคณะกรรมการตรวจสอบซึ่งประกอบด้วยผู้ไม่ใช่นักบวชที่ไม่ได้ทำงานในสภาท้องถิ่นตลอดทั้งปี เพื่อทำงานร่วมกับคณะกรรมการบริหารในการตรวจสอบและจัดการบัญชีกับนักบวช ดังนั้น ทีละขั้นตอน ตามความจำเป็น ความเป็นระเบียบจึงถูกจัดตั้งขึ้นในงานและภารกิจของพระเจ้า
GSAM 354.3ด้วยเหตุนี้ เราได้ติดตามอย่างสั้นๆ ถึงขั้นตอนต่างๆ ที่นำไปสู่การจัดตั้งงานอย่างเป็นทางการ ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อนิกายนี้ยังมีขนาดเล็กมาก เมื่อเทียบกับปัจจุบัน
GSAM 354.4เมื่อสภาทั่วไปได้รับการจัดตั้งอย่างสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1863 จำนวนผู้แทนทั้งหมดยังน้อยกว่าจำนวนที่เรามีทุกปีในปัจจุบันในบางสภาท้องถิ่นขนาดเล็ก
GSAM 354วัตถุประสงค์ของการจัดตั้ง
GSAM 354.5วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งองค์กรคือเพื่อให้ทรัพย์สินขององค์กรสามารถถือครองและบริหารจัดการได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย; และเพื่อให้ผู้ทำงานในพันธกิจสามารถดำเนินการอย่างสอดคล้องกัน โดยไม่เกิดความสับสน เพราะการเคลื่อนไหวของพวกเขาเป็นไปตามการปรึกษาหารือ และด้วยเหตุนี้จึงไม่เกิดการรบกวน หลักการเดียวกันที่ได้รับการนำมาใช้ในองค์กรของเราจนถึงปี ค.ศ. 1864 ได้ถูกนำไปประยุกต์ใช้ในพันธกิจเมื่อมันขยายตัวและขยายไปยังประเทศและชาติพันธุ์อื่น ๆ
GSAM 355องค์กรทั่วไปที่ก่อตั้งขึ้น
GSAM 355.1เมื่อข่าวสารแพร่หลายออกไป องค์กรทั่วไปต่อไปนี้จึงได้ก่อตั้งขึ้น โดยเจ้าหน้าที่ขององค์กรเหล่านี้ได้รับการเลือกตั้งในการประชุมสมัยสามัญของสภาทั่วไป:—
GSAM 355.2General Conference Association — องค์กรทางกฎหมายที่มีสมาชิก 21 คน เพื่อถือกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินของสถาบันต่าง ๆ ในอเมริกาและประเทศอื่น ๆ
GSAM 355.3คณะกรรมการงานมิชชันต่างประเทศ — เพื่อกำกับดูแลและขยายงานมิชชันนอกเขตสภาท้องถิ่นที่มีการจัดตั้งแล้ว
GSAM 355.4International Tract Society — มีหน้าที่แจกจ่ายเอกสารอ่านและติดต่อสื่อสาร เพื่อเปิดพื้นที่มิชชันใหม่
GSAM 355.5Religious Liberty Association — มีหน้าที่เฉพาะในการช่วยเหลือผู้ที่ถูกข่มเหงเพราะความเชื่อ และเผยแพร่เอกสารเกี่ยวกับหลักการของเสรีภาพทางศาสนา
GSAM 355.6International Sabbath-School Association — ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและส่งเสริมงานโรงเรียนวันสะบาโตในทุกเขตงาน
GSAM 355.7Medical Missionary and Benevolent Association — งานของสมาคมนี้เกี่ยวข้องกับการฝึกอบรมแพทย์และพยาบาล การบริหารจัดการสถานพักฟื้น บ้านเด็กกำพร้า บ้านผู้สูงอายุ เป็นต้น
GSAM 355พื้นที่ดำเนินงานจนถึงปี ค.ศ. 1868
GSAM 355.8จนถึงปี ค.ศ. 1868 พื้นที่ปฏิบัติการของเราครอบคลุมส่วนหนึ่งของสหรัฐอเมริกาที่อยู่ทางตะวันออกของแม่น้ำมิสซูรี และทางเหนือของเส้นขนานละติจูดที่สอดคล้องกับเส้นใต้ของรัฐมิสซูรี ในขณะนั้น คณะกรรมการสภาทั่วไปมีสมาชิกเพียงสามคน โดยประธานสภาเป็นหนึ่งในสมาชิกนั้น สภาท้องถิ่นทั้งแปดแห่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสภาทั่วไป ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เมืองแบทเทิลครีก รัฐมิชิแกน
GSAM 356เหตุผลที่การจัดตั้งใหม่เป็นสิ่งจำเป็น
GSAM 356.1เมื่อข่าวสารแพร่ขยายไปยังดินแดนอื่น ๆ จึงเกิดความจำเป็นที่จะต้องจัดระเบียบใหม่ทั้งพื้นที่ปฏิบัติงานทั้งหมด ดังนั้น ในปี ค.ศ. 1897 จึงได้ดำเนินการตามแนวทางดังกล่าว; แต่การจัดระเบียบใหม่นี้ได้ดำเนินการอย่างครบถ้วนยิ่งขึ้นในช่วงสี่ปีที่ผ่านมา ซึ่งในช่วงเวลาดังกล่าว ได้จัดตั้งสภาทั่วไปยุโรปขึ้น โดยมีคณะกรรมการบริหารจำนวน 14 คน; ส่วนสภาทั่วไปเดิม ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. มีคณะกรรมการบริหารจำนวน 28 คน ที่เป็นตัวแทนของทุกกลุ่มความสนใจที่เกี่ยวข้องกับข้อความนี้ และเข้ามาแทนที่บางสมาคมทั่วไปที่ได้ถูกยกเลิกไปแล้ว
GSAM 356สถานะขององค์กร ณ วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1903
GSAM 356.2ข้อมูลต่อไปนี้จาก Year Book ของสภาทั่วไปปี 1904 ให้ข้อมูลสถิติที่น่าสนใจจนถึงวันที่ 1 มกราคม 1903:—
GSAM 356.3ในขณะนั้น งานที่จัดตั้งขึ้นของเราประกอบด้วย สภาทั่วไปสองแห่ง ซึ่งประกอบด้วย สภาสหภาพสิบสี่แห่ง สภาท้องถิ่นเจ็ดสิบสองแห่ง และมิชชันสี่สิบสองแห่ง ซึ่งกระจายตัวดังต่อไปนี้: สภาท้องถิ่นในอเมริกาเหนือสี่สิบเก้าแห่ง; นอกอเมริกาเหนือยี่สิบสามแห่ง สภาสหภาพในอเมริกาแปดแห่ง; ในประเทศอื่น ๆ หกแห่ง เขตการเผยแผ่ในอเมริกา รวมถึงอลาสกา ฮาวาย และนิวฟันด์แลนด์ มี 5 แห่ง; เขตการเผยแผ่นอกอเมริกา มี 37 แห่ง ซึ่งกระจายตัวดังนี้: 12 แห่งในยุโรป; 4 แห่งในแอฟริกา; 3 แห่งในเอเชีย; 2 แห่งในอเมริกาใต้; 2 แห่งในแอฟริกาใต้; และส่วนที่เหลืออยู่ในอเมริกากลาง เม็กซิโก เวสต์อินดีส และหมู่เกาะแปซิฟิก ที่เกี่ยวข้องกับเขตการเผยแผ่เหล่านี้ มีศิษยาภิบาลที่ได้รับการแต่งตั้งและได้รับใบอนุญาต 67 ท่าน และคริสตจักร 131 แห่ง
GSAM 356ความสามัคคีในความหลากหลาย
GSAM 356.4การทราบว่าองค์กรต่าง ๆ ในประเทศและชาติพันธุ์ต่าง ๆ นี้ล้วนรวมตัวกันเพื่อส่งเสริมเป้าหมายอันยิ่งใหญ่เพียงหนึ่งเดียว คือความจริงและการช่วยให้มนุษย์ได้รับความรอด เป็นแหล่งแรงบันดาลใจสำหรับเรา เราไม่ได้วางใจในกลไกทางการขององค์กร แต่วางใจในพระเจ้า ผู้สร้างระเบียบ ด้วยพระพรของพระองค์ที่ประทานแก่การร่วมมือกันอย่างกลมกลืนของผู้รับใช้พระองค์ เราจึงได้ตระหนักว่า “สิ่งสารพัดซึ่งจะกระทำนั้น จงกระทำตามสมควร และให้เป็นระเบียบเรียบร้อย” นั้นดีและน่าชื่นชมเพียงใด
เชิงอรรถ
- ทิตัส 1:5. ↩
- Midnight Cry, 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1844. ↩
- ทิตัส 1:5-9. ↩
- 1 ทิโมธี 3:1-15. ↩
- 1 เปโตร 5:1-6. ↩
- มัทธิว 23:11. ↩
- Testimonies for the Church, เล่ม 1, หน้า 210. ↩
- ที่เดียวกัน, หน้า 649, 653. ↩
- Testimonies for the Church, เล่ม 5, หน้า 236, 237. ↩
- ที่เดียวกัน, หน้า 534 (การเน้นย้ำเพิ่มเติม). ↩
- เอเฟซัส 4:12, 13. ↩