Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
26 / 29

Hoofstuk 25 — Onderwysinstellings

John Norton Loughborough

GSAM 391.1“Kry wysheid, kry begrip; vergeet dit nie; en wend jou nie af van die woorde van my mond nie. Verlaat haar nie, en sy sal jou bewaar; hê haar lief, en sy sal jou beskerm. Wysheid is die hoofsaak; daarom kry wysheid: en met al jou verkryging kry begrip.”1

GSAM 391Prof. G. H. Bell se Skool

GSAM 391.2Die opvoedkundige werk van die denominasie het tans ’n relatief groot omvang bereik. Soos ander takke van die saak wat voorheen genoem is, het dit ’n baie klein begin gehad. In 1868 het Prof. G. H. Bell ’n skool in die ou kantoorgebou geopen, op die noordooshoek van Kalamazoo- en Washingtonstraat in Battle Creek. Daarbenewens is daar in die lente van 1871, aan die einde van die Algemene Konferensie, ’n vier weke lange lesingskursus vir predikante gehou, wat ontwerp was om diegene wat in predikante- en kerkwerk betrokke was, by te staan.

GSAM 391Oproep vir ’n denominasieskool

GSAM 391.3In die Review van 16 April 1872 het ’n artikel verskyn met die titel “Moet ons ’n denominasieskool hê?”, waarin duidelik die noodsaaklikhede vir so ’n skool uiteengesit is. In die Review van 16 Julie is dit aangekondig dat die skool met twaalf leerders geopen het, ’n getal wat ná twee weke toegeneem het tot vyf-en-twintig, en ’n aandgrammatika-klas van vyftig is begin. Die tweede kwartaal van die skool het op 16 September 1872 met veertig leerders begin. Teen 16 Desember het die skool so groot geword dat dit na die vergaderhuis verskuif is, waar vou-skryftafels aan die agterkante van die kerkbanke vasgemaak is. ’n Laerskoolafdeling met drie-en-sestig leerders is ook in die kerkgalery gehou.

GSAM 392Geld ingesamel vir ’n kollege

GSAM 392.1Die Algemene Konferensie het in Maart 1873 aansienlike tyd bestee aan die oorweging van die geskiktheid om fondse in te samel vir die oprigting van geskikte geboue vir die bestuur van ’n denominasieskool, waarin werkers voorberei behoort te word om die verskeie velde te betree. Aangesien die saak gunstig beslis is, is ’n komitee aangestel om die insameling van die nodige fondse ter hand te neem. Gedurende die seisoen het daar van tyd tot tyd bekwame en belangrike artikels oor hierdie onderwerp in die Review verskyn, deur predikant Butler, White en ander, en deur die pogings van predikant Butler en Haskell in die verskeie kampbyeenkomste is ’n groot som geld ingesamel vir die beoogde skool.

GSAM 392.2Nog ’n sitting van die Konferensie is op 16 Nov. 1873 gehou, toe gerapporteer is dat $52,000 reeds belowe is vir die Sewende-dag-Adventiste-onderwysfonds, om die volgende seisoen gebruik te word om terreine te bekom en geskikte geboue op te rig. Deur stemming, by dieselfde sitting, is ’n komitee van sewe gekies om ’n opvoedkundige genootskap te vorm en ’n terrein vir die geboue te bekom.

GSAM 392.3By die pas genoemde konferensie is Geo. I. Butler tot President van die Algemene Konferensie en Sidney Brownsberger tot Sekretaris verkies. Die komitee wat deur die Algemene Konferensie verkies is, was Geo. I. Butler, S. N. Haskell en Harmon Lindsay. Die name van James White, Ira Abbey, J. N. Andrews en Uriah Smith is bygevoeg om saam met die Komitee van die Algemene Konferensie op te tree as die Sewenman-komitee, wat as “The Educational Society of the Seventh-day Adventists” ingelyf is. Vanaf hierdie tyd was Professor Brownsberger by die Battle Creek-kollege betrokke totdat hy geroep is om die leiding te neem van ’n kollege wat toe in Healdsburg, Kalifornië, geopen sou word.

GSAM 393Twaalf akkers gekoop vir die kollege

GSAM 393.1Op 31 Desember 1873 het hierdie komitee twaalf akker grond in die westelike deel van Battle Creek gekoop, waarvan sewe akker die kampus van Battle Creek College gevorm het.

GSAM 393.2Die Battle Creek-denominasieskool het op 15 Desember 1873 sy wintertermyn in die lokale van die derde kantoorgebou geopen, met honderd en tien leerlinge ingeskryf.

GSAM 393Die behoefte aan denominasieskole

GSAM 393.3Aangaande ons behoefte, as denominasie, aan behoorlike opvoedkundige skole, het mev. White in 1873 soos volg geskryf:—

GSAM 393.4“Al die kragte van die verstand behoort in gebruik geneem en ontwikkel te word, sodat mans en vroue goed-gebalanseerde verstande kan hê. Die wêreld is vol eensydige mans en vroue, wat so geword het omdat een stel van hul vermoëns gekweek is terwyl ander deur gebrek aan gebruik verarm is. Die opvoeding van die meeste jongmense is ’n mislukking. Hulle studeer te veel terwyl hulle verwaarloos wat verband hou met die praktiese sake-lewe....

GSAM 393’n Simmetriese Onderwys Nodig

GSAM 393.5“Die konstante toewyding aan studie, soos skole nou bestuur word, maak die jeug ongeskik vir die praktiese lewe. Die menslike verstand sal optree. As dit nie in die regte rigting aktief is nie, sal dit in die verkeerde rigting aktief wees. Om die balans van die verstand te behou, moet arbeid en studie in die skole verenig word.
GSAM 393.6“In vorige geslagte moes voorsiening gemaak gewees het vir onderwys op ’n groter skaal. In verband met die skole moes daar landbou- en vervaardigingsinstellings gewees het. Daar moes onderwysers in huishoudelike arbeid gewees het, en ’n gedeelte van elke dag moes aan arbeid gewy gewees het, sodat die fisiese en geestelike kragte ewe veel geoefen kon word. As skole volgens die plan wat ons genoem het, opgerig was, sou daar nou nie soveel ongebalanseerde verstande gewees het nie.”2

GSAM 394Battle Creek Kollege

GSAM 394.1Tydens die somer en herfs van 1874 is die Battle Creek College-gebou opgerig. Dit was ’n baksteenstruktuur, drie verdiepings bo die kelder, 75 x 75 voet, in die vorm van ’n Griekse kruis. Dit is voltooi en ingewy met gepaste seremonies op 4 Januarie 1875. Die skool het in hierdie gebou geopen met meer as honderd studente en sewe bekwame onderwysers vir die verskillende afdelings. Met die opening van die kollege in die skooljaar van 1877 is berig dat tweehonderd studente die skool bygewoon het. Die verslag van die Educational Society, uitgereik by die Algemene Konferensie in Oktober 1880, het getoon dat daar van 1873 tot Desember 1880 1400 studente by Battle Creek College ingeskryf was.

GSAM 394Nog twee skole geopen

GSAM 394.2By die Algemene Konferensie in Desember 1882 is berig dat twee denominasieskole gedurende die jaar onder die vaandel van die konferensie geopen is, een was die Healdsburg College, geleë in Healdsburg, Kalifornië, wat op 11 April geopen is; die ander, die South Lancaster Academy, geleë in South Lancaster, Massachusetts, wat op 19 April geopen is.

GSAM 394Healdsburg Kollege

GSAM 394.3In die Review van 15 Januarie 1884 het die volgende interessante verklaring verskyn aangaande die denominasieskool aan die Stille Oseaan-kus:—

GSAM 394.4“In September 1881 het die Kalifornië-konferensie besluit om ’n denominasieskool te open en ’n komitee aangestel om die onderneming in werking te stel. Teen April 1882 is ruim terreine met ’n geskikte gebou met tien kamers aangekoop, twee onderwysers in diens geneem en ’n skool met drie-en-dertig studente begin. Tydens die kollegejaar (wat op 29 Julie 1882 begin het), is die skool behoorlik as ’n kollege gelisensieer, is ’n bykomende perseel van vyf akker gekoop, is ’n ruim saal [vir ’n studentehuis] opgerig, is ’n fakulteit van ses onderwysers verseker, en is 152 studente ingeskryf. Sedert die opening is byna $27,000 vir die onderneming belowe, waarvan ’n groot deel deur die mense van Kalifornië betaal is.”

GSAM 395South Lancaster Akademie

GSAM 395.1Die mense van Nieu-Engeland het hul skool in die huis van aanbidding in South Lancaster, Mass., begin. Deur die onvermoeide pogings van Predikant S. N. Haskell en die opofferings van ons mense in Nieu-Engeland, was ’n reeks skoolgeboue in die herfs van 1884 gereed vir inwyding. Die geboue wat deur die South Lancaster Academy Association besit is, was toe vyf in getal, waarvan twee heeltemal nuut was. Die akademiegebou was 60 x 65 voet, en die ander pas opgerigte gebou, die studentehuis, 36 x 88 voet. Hierdie is op 19 Oktober 1884 ingewy.

GSAM 395.2Hierdie instelling, ná een-en-twintig jaar van doeltreffende diens, floreer steeds en het ywerige arbeiders in die Meester se saak na verskeie dele van die wêreld uitgestuur. Die hoof van die akademie is tans Frederick Griggs, wat ook as sekretaris van die Opvoedkundige Departement van die Algemene Konferensie dien.

GSAM 395Opleidingskool Londen (Engeland)

GSAM 395.3Soos die werk in Londen, Engeland, voortgegaan het om vooruit te gaan en in sterkte te groei, is dit gedurende die somer van 1887 as raadsaam beskou om ’n opleidingskool vir Bybelwerkers te open, waarmee aktiewe Bybelwerk gekoppel sou word. Uit hierdie skool is werkers uitgestuur om in ander dele van die Verenigde Koninkryk en die Kolonies te werk. ’n Bloeiende skool word tans by Duncombe Hall, Noord-Londen, aangebied, onder leiding van Prof. H. R. Salisbury, wat sy vroeë opvoeding aan die kollege in Battle Creek, Mich. ontvang het.

GSAM 396Uitbreiding van Battle Creek College

GSAM 396.1Die vraag na meer ruimte by Battle Creek College was so groot dat dit in die somer van 1886 nodig geword het om ’n uitgebreide aanbouing aan die kollegegebou te maak, en die volgende jaar (1887) om ’n koshuis (bekend as die Wes-saal) vir damesstudente op te rig. Die Wes-saal bevat kamers vir 150 studente, en 225 kan in die eetsaal geakkommodeer word; terwyl die Suid-saal, in 1884 suid van die kollegekampus opgerig, as die mansdormitorium gedien het. By die opening van die kollege vir die wintertermyn 1886–87, was daar 568 studente teenwoordig.

GSAM 396.2In 1885 is Prof. W. W. Prescott as hoof van Battle Creek College aangestel, en kort daarna is hy in die posisie van Onderwyssekretaris vir die denominasie aangestel. Dit het bewys dat dit ’n wyse skuif was. Nie net het Battle Creek College daarby gebaat nie, maar deur die arbeid van so ’n sekretaris, met die seën van God, is ’n nouer eenheid en groter doeltreffendheid in die werk van al ons denominasieskole bewerkstellig.

GSAM 396Emmanuel-sendelingskollege

GSAM 396.3Die Battle Creek College het doeltreffende diens gelewer tot in die jaar 1901, toe die grond en geboue aan die American Medical Missionary College Association verkoop is, en die opvoedkundige genootskap gestaak is. ’n Nuwe kollegekorporasie is onmiddellik gevorm, genaamd die Emmanuel Missionary College. ’n Plaas is naby Berrien Springs, in suidwestelike Michigan, verkry, waar geboue deur die studente opgerig is, en ’n voorspoedige skool bedryf word. Die vaste doel van hierdie skool is om ’n “omvattende opvoeding” te gee, in ooreenstemming met die instruksie wat in die vorige deel van hierdie hoofstuk aangehaal is. Om arbeiders ten volle voor te berei vir werk in enige deel van die wêreld waar hulle in God se voorsienigheid geroep mag word om te werk, is die een groot begeerte en doel van die onderwysers van die Emmanuel Missionary College.

GSAM 397Sentrale Bybelskool, Chicago, Ill.

GSAM 397.1In ’n Review van Maart 1887 is ’n voorstel deur Predikant Geo. I. Butler gemaak dat ’n sendinggebou in Chicago, Ill., opgerig word wat as ’n sentrale Bybelskool vir die opleiding van Bybelwerkers moes dien en terselfdertyd as kapel en sendinghuis vir ons mense in die stad gebruik kon word. In die herfs en winter van 1888–89 is die gebou opgerig. Die koste, insluitend die erwe, gebou, meubels, ens., was ongeveer $28 000. Dit is formeel geopen op 4 April 1889 met ’n kolporteursinstituut. Tydens die inwyding is verklaar dat ons mense kennis gehad het van ten minste duisend persone wat reeds die huidige waarheid in verskeie dele van die land aanvaar het weens die pogings van die Bybelwerkers.

GSAM 397.2Hierdie skool is bekwaam bestuur deur predikant Geo. B. Starr tot in die lente van 1891. Toe is dit, met onderwysers wat deur die Komitee van die Algemene Konferensie aangestel is, voortgesit tot in die jaar 1893, toe bevind is dat die gebou onvoldoende was om aan die groeiende vraag na Bybelonderrig te voldoen. Aangesien reëlings getref is om ’n Bybelskool met die Battle Creek-kollege te verbind, is die Chicago-gebou aan die Medical Missionary and Benevolent Association verkoop. Die gebou is vergroot en toegerus as ’n klein sanatorium en word nou die Chicago-tak van die Battle Creek Sanitarium genoem.

GSAM 397Union College, Nebraska

GSAM 397.3Die Algemene Konferensie van 1889 het die voorstel oorweeg om ’n kollege op ’n geskikte plek te bou vir die volgende nege staatskonferensies, naamlik Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado en Arkansas. ’n Komitee is ooreenkomstig deur die konferensie aangestel, wie se plig dit was om ’n geskikte ligging vir die skool te kies. Toe die burgers van plekke soos Des Moines, Iowa, Fremont en Lincoln, Nebraska, en ander plekke verneem het wat ons beoog het om te doen, het hulle mekaar met aanbiedings van bydraes tot die onderneming probeer oortref, so gretig was elke plek om die geboue in hul dorp te hê. Aangesien Lincoln, Nebraska, die ruimste aanbiedings gemaak het en as die mees haalbare terrein beskou is, is die skool daar gevestig.

GSAM 398.1Die hoofgebou, Union College self, is ’n struktuur van 141 x 84 voet. Die hoogte van die grond tot by die bokant van die koepel is 100 voet. Behalwe hierdie gebou is daar twee koshuisgeboue, elk 104 x 104 voet, drie verdiepings hoog. Daar is verwag dat die opbrengs van die geskenkte grond ten minste die helfte van die koste van die inrigting van hierdie sentrale kollege van die denominasie sou dek, waarin werkers in afsonderlike afdelings in Engels, Skandinawies en Duits deur onderwysers in hul moedertaal opgelei sou word.

GSAM 398.2Die geboue is op 24 September 1891 ingewy, en die skool het op 30 September geopen. Die inskrywings vir die eerste jaar was 301. In 1892 het die skool met 222 studente geopen, en die inskrywings vir die jaar was 553. Van hierdie was een-en-sewentig in die Duitse departement en vyf-en-tagtig in die Skandinawiese departement.

GSAM 398.3’n Plaas is met die kollege verbind, wat werk verskaf aan studente wat in die landbou wil werk. Die kollege het ook ’n bakkery, waar gesondheidsvoedsel tot ’n mate vervaardig word. Gedurende die jaar 1903 is ’n genootskap gestig met die doel om tydskrifte en boeke in die Duitse, Sweedse en Deens-Noorse tale te publiseer. Hierdie genootskap besit sy eie drukkery en die hele Amerikaanse drukbedryf van die denominasie vir hierdie nasionaliteite. Die werk word hoofsaaklik deur die studente gedoen. Hulle word nie net in die drukkersvak opgelei nie, maar hier kry hulle ook ervaring deur werklik sendingwerk te doen.

GSAM 398.4Die mediese werk word ook in verband met hierdie kollege verrig. Deur ruimte te bespaar is dit ontdek dat die skool een van sy groot koshuisgeboue kon laat vaar, en sodoende is met ’n geringe uitgawe ’n sanatorium in werking gestel wat uitstekende werk verrig.

GSAM 399Walla Walla Kollege

GSAM 399.1Hierdie skool is geleë naby Walla Walla, Staat Washington, en is op 8 Desember 1892 ingewy. Die skool het die dag tevore geopen met 101 studente. Hierdie getal het gedurende die jaar toegeneem tot 185. ’n Klein plaas en ander nywerheidsbelange is met hierdie skool verbind. Dit verkeer in ’n voorspoedige toestand en doen goeie werk. Prof. J. L. Kay is nou die hoof van die fakulteit.

GSAM 399Australiese Skool

GSAM 399.2Op 24 Augustus 1892 is ’n skool in Melbourne, Australië, in ’n gehuurde gebou geopen met ’n fakulteit van vyf onderwysers. L. J. Rousseau, van die College by Battle Creek, Mich., was die eerste skoolhoof van die skool. In die jaar 1894 het hierdie skool 89 leerders ingeskryf gehad.

GSAM 399Verhuising na Avondale

GSAM 399.3Omdat die bevorderaars van die skool graag arbeid met studie wou verbind, is ’n verandering van ligging as raadsaam beskou, en daarom is daar vanaf die groot stad Melbourne verhuis na Avondale, Cooranbong, Nieu-Suid-Wallis, ’n landelike distrik, waar ’n plaas bekom is en geskikte geboue opgerig is. Die skool word tans suksesvol volgens ’n industriële plan bestuur.

GSAM 399Voorspelling oor Avondale vervul

GSAM 399.4By die stigting en bestuur daarvan was dit die doel van die komitee om die skool so na as moontlik in ooreenstemming met die instruksies wat oor nywerheidskole gegee is, te laat funksioneer. Dit moes ’n “model-skool” wees, en dit is keer op keer verseker dat as dit behoorlik bestuur word, dit nie net ’n sukses as skool sou wees nie, maar dat die grond self, wat as waardeloos beskou is, produktief sou wees. Die tyd het, met die seën van die Here, die waarheid van die voorspelling bewys. Ten spyte van die ernstige droogte vir verskeie jare agtereenvolgens, wat rampspoed oor landboubedrywighede gebring en tot mislukte oeste oral rondom hulle gelei het, was die Avondale-plaas groen en produktief. Dit was ’n merkwaardige verskynsel, so veel so dat die regeringsamptenare gekom het om navraag te doen oor die boerderymetodes wat gebruik is om hierdie wonderlike sukses te bewerkstellig.

GSAM 400.1Die verslag oor die werk van die skool vir die jaar 1903 toon ’n toename van vyftig persent in bywoning. Die finansies was ook in goeie staat—alle uitgawes is betaal, en daar was ’n balans van $1,500 in die tesourie om in die belang van die skool gebruik te word. Prof. C. W. Irwin is byna vier jaar lank die bestuurder en hoof van die skool.

GSAM 400Mt. Vernon Akademie

GSAM 400.2Die Algemene Konferensie het in 1893 ’n resolusie aangeneem wat die opening van ’n akademie in Mt. Vernon, Ohio, voorgestaan het. Hierdie skool het ’n paar nywerheidsbelange daaraan verbonde en daar word berig dat dit goeie werk doen. Die inskrywingsgetal vir 1894 was 140. Prof. J. W. Loughhead het vir verskeie jare as hoof van hierdie skool gedien, totdat hy na Washington, D.C. geroep is. Die adres van die skool is Academia, Ohio.

GSAM 400Keene Industriële Skool

GSAM 400.3Die Algemene Konferensie van 1893 het die opening van ’n industriële skool in Keene, Texas, goedgekeur. ’n Plaas van meer as 130 akker is verkry, geboue is opgerig en die skool is geopen onder leiding van Prof. C. B. Hughes en sy assistente. Dit word gevoer in ooreenstemming met die plan om arbeid met studie te kombineer. Die inskrywing in 1894 was 160 studente. Hierdie skool was ook ’n besliste sukses.

GSAM 400Claremont Union College

GSAM 400.4Hierdie skool is geleë in Kenilworth, naby Kaapstad, Suid-Afrika. Die onderwysers is meestal van die Battle Creek College gekies. Dit is in 1894 geopen, met negentig studente ingeskryf. Teen die einde van die eerste skooljaar het die aantal leerders so toegeneem dat dit nodig geword het om meer ruimte te skep deur die skoolgebou uit te brei. Die kollege is op hierdie datum onder die toesig van Prof. C. H. Hayton.

GSAM 401.1Sewende-dag-Adventiste het ook ’n dorpskool (laerskool) in Claremont met sewentig leerlinge, en ’n kerkskool in Beaconsfield bedryf, wat in 1894 ’n inskrywing van dertig leerlinge gehad het.

GSAM 401Opsomming van Opvoedkundige Werk, 1895

GSAM 401.2Die volgende verslag is deur die opvoedkundige sekretaris aan die Algemene Konferensie in Februarie 1895 uitgereik:—

GSAM 401.3“Die opvoedkundige fasiliteite van die denominasie kan soos volg opgesom word: Daar is vyf kolleges geleë in die volgende plekke: by Battle Creek, Mich.; College View, Neb.; Healdsburg, Cal.; College Place, Wash.; en Kenilworth, Suid-Afrika. Daar is vier akademies, of skole wat die werk van die sekondêre skoolgrade in hierdie land doen, te South Lancaster, Mass.; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; en Graysville, Tenn.... Benewens hierdie is daar die Australiese Bybelskool; ’n skool in Mexiko in verbinding met die mediese sending; ’n skool vir die inheemse kinders op Pitcairn-eiland; op Raiatea, van die Society-groep; in die Suid-Stille Oseaan; op Bonacca van die Baai-eilande in die Karibiese See; ongeveer vyftien kerkskole in hierdie land en in die buiteland; twee Bybelskole van die Algemene Konferensie; en ’n hele aantal kolporteurskole en plaaslike konferensieskole wat nie formeel georganiseer is nie.”

GSAM 401.4In ’n opsomming van die bywoning by die gereelde kolleges en skole van die denominasie sê die sekretaris: “Volgens ’n veilige skatting is daar tans meer as 3 000 leerlinge van alle ouderdomme by Sewende-dag-Adventiste-skole ingeskryf.”

GSAM 402Opsomming van Opvoedkundige Instansies, 1903

GSAM 402.1Die opvoedkundige werk en instellings onder Sewende-dag-Adventiste het in verhouding tot ander takke van die boodskap gegroei. Soos blyk uit die General Conference Year Book vir 1904, is daar op hierdie datum nege kolleges en akademies in Amerika, en vyf in ander lande. Dié in ander lande is soos volg geleë: Avondale, Nieu-Suid-Wallis; Kenilworth, Claremont, naby Kaapstad, Suid-Afrika; Holloway, Londen, Noord, Engeland; Nyhyttan, Järnboås, Swede; Friedensau, naby Magdeburg, Duitsland.

GSAM 402.2Daar is in Amerika veertien tussenskole; in ander lande vyf. Laasgenoemde is geleë in Kopenhagen, Denemarke; Honolulu, Hawaiiterritorie; Diamante, Entre Rios, Argentynse Republiek, Suid-Amerika; Curityba, Brasilië, Suid-Amerika; Brusque, Brasilië, Suid-Amerika.

GSAM 402.3Benewens die bogenoemde opvoedkundige instellings, is daar 357 plaaslike kerkskole wat deur die denominasie bestuur word. Hiervan is 317 in die Verenigde State en veertig in ander lande. As ons akkurate statistieke tot op hede gehad het, sou hierdie syfers aansienlik hoër gewees het. Baie skole is sedert die einde van 1902 geopen. Byvoorbeeld, die Nebraska-konferensie het gerapporteer dat hulle tien kerkskole gehad het. Op 1 Feb. 1904 toon hul verslag “vier-en-twintig kerkskole,” ’n toename van veertien in een konferensie.

GSAM 402.4Waarlik, die Here se leidende hand het wonderlik gelei en die weg geopen vir die opvoedkundige werk onder hierdie volk. Mag Hy wysheid gee aan diegene wat geroep is om hierdie tak van Sy saak te bestuur, sodat die verskeie skole in ooreenstemming met die plan wat Hy uiteengesit het, bedryf kan word. Dan sal daar menigtes doeltreffende, goed-ontwikkelde werkers vir die Meester wees, en nie mans en vroue wat “eensydig” is in opvoeding en karakter nie. “Die Here het die woord gegee,” sê die psalmis, en “groot was die skare [leër, kantlyn] wat dit bekendgemaak het.”

Notes

  1. Spreuke 4:5-7. ↩
  2. Testimonies for the Church, Vol. 3, bl. 152, 153. ↩

Note

Back