Hoofstuk 6 — Die Boodskap en die Boodskappers

GSAM 108.1“Skryf die visioen neer en maak dit duidelik op tafels, sodat hy wat dit lees, kan hardloop. Want die visioen is nog vir ’n vasgestelde tyd, maar uiteindelik sal dit praat en nie lieg nie; al sou dit vertraag, wag daarvoor, want dit sal sekerlik kom, dit sal nie vertraag nie.”¹

GSAM 108.2“En ek het ’n ander engel in die middel van die lug sien vlieg en die ewige evangelie hê om dit te verkondig aan die bewoners van die aarde en aan elke nasie en stam en taal en volk, en hy het met ’n luide stem gesê: Vrees God en gee Hom heerlikheid, want die uur van Sy oordeel het gekom; en aanbid Hom wat die hemel en die aarde en die see en die waterfonteine gemaak het.”²

GSAM 108.3Diegene wat die adventproklamasie gegee het, het beweer dat hierdie “visioen” met sy “bepaalde” tyd, wat deur die profeet Habakuk genoem word, die visioene van die profesieë van Daniël en die skrywer van Openbaring ingesluit het. Hulle het dit so duidelik gemaak in hul uiteensettings daarvan op hul profetiese kaarte, dat hy wat die uitlegging gelees het, inderdaad kon “hardloop” en die inligting aan ander kon oordra.

GSAM 108’n Bepaalde Boodskap

GSAM 108.4Die verkondiging deur die Adventiste was nie bloot die aankondiging wat Paulus voor Feliks gemaak het nie, naamlik “geregtigheid, matigheid en die komende oordeel;” en dit was ook nie die stelling wat Martin Luther gemaak het nadat hy die vertaling van die Bybel voltooi het nie, toe hy, kort voor sy dood, na bewering gesê het: “Ek is oortuig dat die oordeel nie ver is nie; ja, dat die Here self nie langer as nog driehonderd jaar afwesig sal wees nie.” Dit was ook nie die stelling van John Wesley nie, toe hy gesê het hy “dink die millennium kan oor ongeveer honderd jaar aanbreek.” Die Adventiste het beweer dat hulle die boodskap gee wat gesimboliseer word in Openbaring 14:6, 7, “Die uur van sy oordeel het gekom,” en die uitroep van Openbaring 10:6, “Daar sal geen tyd meer wees nie.” So ’n profesie kon nie vervul word deur ’n aankondiging van ’n gebeurtenis wat “nog sou kom” nie, wat “in driehonderd jaar” of “in honderd jaar” sou plaasvind, maar in ’n definitiewe tyd, “het gekom.” Presies so ’n boodskap, met presies so ’n duidelikheid as wat deur bogenoemde profesieë vereis word, is deur die Adventiste aan die hele wêreld verkondig.

GSAM 109Die Oordeel by Christus se Koms

GSAM 109.1Toe hierdie boodskap eers aangekondig is, het elke Christelike denominasie geglo dat die oordeel by die tweede koms van Christus sou plaasvind. ’n Volk in daardie omstandighede wat die boodskap dat die uur van die oordeel gekom het, verkondig het, terwyl hulle daardie siening gehuldig het, sou noodwendig die tweede koms van Christus verkondig. In werklikheid was dit die uitroeping van ’n bepaalde tyd wat krag aan die boodskap gegee het en die mense die kragtigste geroer het. Eerstens het hulle beweer dat die einde van die wêreld iewers gedurende die “Joodse jaar” 1843 sou kom, en dat dit ingesluit was in die tyd tussen 21 Maart 1843 en 21 Maart 1844. Nadat hierdie tyd verbygegaan het, leer ons in die Midnight Cry van die jaar 1844 dat die besliste dag vasgestel is vir die beëindiging van die profetiese tye. Dit was die tiende dag van die sewende Joodse maand, wat ooreenstem met 22 Oktober 1844.

GSAM 109Berekening van die 2300 dae

GSAM 109.2Die basis van die tyd—1843—was die tweeduisenddriehonderd dae van Daniël 8. Daar is beweer dat aangesien hierdie “dae” gekoppel was aan profesieë waar diere gekies is om koninkryke voor te stel, “dae” simbolies gebruik moes word om jare voor te stel, volgens die Here se interpretasie van simboliese tyd, soos gegee in Numeri 14:34 en Esegiël 4:5, 6; dat die sewentig weke—490 dae—van Daniël 9 die eerste deel van die tweeduisenddriehonderd dae sou wees, en dat die twee tydperke saam begin het. Die gebeurtenis in Daniël 9, wat die begin van die sewentig weke aangedui het, was die “uitgaan van die bevel om Jerusalem te herstel en te bou.” Daardie bevel het in die sewende jaar van Artaxerxes Longimanus, 457 v.C., uitgegaan, soos opgeteken in Esra 7.

GSAM 110.1Dat dit die ware datum vir die begin van die sewentig weke was, is bewys deur die feit dat in net nege-en-sestig weke—483 jaar—van 457 v.C., of in n.C. 27, Christus deur Johannes gedoop is en sy bediening begin het, met die woorde: “Die tyd is vervul,”³ ens. Die opening van Christus se bediening in 27 n.C., sy kruisiging drie en ’n half jaar vanaf daardie datum, “in die middel [midde] van die [sewentigste] week,” die einde van die spesiale werk onder die Jode, n.C. 34, en die spoedige bekering van Saulus, die apostel aan die heidene, het bewys dat die sewentig weke op daardie datum geëindig het, en daarom dat hulle in v.C. 457 begin het. Hulle het dit so bereken: Van 2300 trek 457 af, en daar bly 1843 oor. En aangesien die 457 jaar voor Christus was, word ons vir die afsluiting van die 2300 dae gebring tot die einde van 1843.

GSAM 110Erkennings van teenstanders

GSAM 110.2Daar is waarheidsgetrou gesê dat “erkennings ten gunste van die waarheid uit die geledere van sy teenstanders die hoogste soort bewys lewer.” Geen van die teenstanders van die adventboodskap het ooit aangedui dat die ondersoekende oordeel oor die Here se volk ’n gebeurtenis was wat voor Christus se koms sou plaasvind nie; maar het oor hierdie punt in ooreenstemming met die Adventiste geredeneer. As bewys van hierdie stelling haal ons aan uit twee vooraanstaande teenstanders.

GSAM 110.3Mnr. N. Colver, wat in 1842 in die Marlboro Street Chapel in Boston gepreek het, teen die Adventiste, het gesê:—

GSAM 111.1“As hierdie dae jare is, sal die wêreld in 1843 eindig; enige skoolseun kan dit sien; want as 490 by die dood van Christus geëindig het, sou die 2300 dae in 1843 eindig; en die wêreld moet eindig, tensy daar aangetoon kan word dat ’n ander gebeurtenis gaan plaasvind, en ek sien nie hoe dit aangetoon kan word nie.”

GSAM 111.2Professor Stuart, omtrent dieselfde tyd, het gesê:

GSAM 111.2“Dit is ’n merkwaardige feit dat die groot massa uitleggers in die Engelse en Amerikaanse wêreld al vir baie jare geneig was om die dae wat in Daniël en die Openbaring aangewys word, as voorstellings of simbole van jare te verstaan. Ek het dit moeilik gevind om die oorsprong van hierdie algemene, ek sou sê byna universele, gebruik op te spoor.”

GSAM 111Professor Bush se getuienis

GSAM 111.3Professor Bush het gesê: “Wie mnr. Miller op sy tydsbepaling aanval, val hom op sy sterkste punt aan. Sy tyd is reg; maar hy is verkeerd oor die gebeurtenis wat sal plaasvind.” Bush was ’n gelowige in die bekering van die hele wêreld voor die koms van Christus. Sy teorie was dat die millennium in 1844 sou begin.

GSAM 111.4Die predikers van die adventgeloof het in hul openbare toesprake geleer dat die wêreldgeskiedenis getoon het dat die verskillende nasies presies in die toestand was wat gesimboliseer word deur die beeld in Daniël 2, toe die klip die beeld op die voete sou tref en die God van die hemel sy koninkryk sou oprig; en in hoofstuk 7, toe “die koninkryk en die heerskappy en die grootheid van die koninkryk onder die hele hemel aan die heiliges van die Allerhoogste gegee sal word.” Hulle het ook aandag gevestig op die feit dat die tekens—fisies, polities en moreel—presies was wat die Skrifte voorspel het sou gesien word wanneer die Here op die punt sou wees om te verskyn.

GSAM 111Wonders in die Hemele

GSAM 111.5Die Here sê deur die profeet Joël: “Ek sal wonders vertoon in die hemel en op die aarde, bloed en vuur en rookpilare. Die son sal in duisternis verander en die maan in bloed, voordat die groot en vreeslike dag van die Here kom.”⁴ Die Adventiste het geglo en geleer dat die aurora borealis van die afgelope eeue (algemeen noorderligte genoem) die “vuur en rookpilare” was wat aan die profeet se spesifikasie voldoen; en volgens die beste inligting wat uit die geskiedenis verkry kon word (ons verwys na die Edinburg Encyclopedia as getuienis), is dit selde voor hierdie tydperk gesien.

GSAM 112.1So, terwyl die boodskap van die Here se spoedige koms na die mees afgeleë dele van die aarde gegaan het, is tekens in die hemele gehang wat die waarheid beklemtoon het en die aandag van die mense getrek het.

GSAM 112.2Op 25 Januarie 1837 was daar ’n uiters magnifieke vertoning van die vurige noorderligte, wat gelyk het of dit die gedagtes van baie direk lei na die profeet Joël se voorspelling van wat die groot dag van die Here sou voorafgaan. Die volgende beskrywing van die toneel is uit die New York Commercial Advertiser van 22 Oktober 1839. Dit stem presies ooreen met die toneel soos die skrywer dit in Victor, Ontario County, N.Y., waargeneem het.

GSAM 112Die Vurige Aurora van 1837

GSAM 112.3“Op die aand van 25 Januarie 1837 was daar ’n merkwaardige vertoning van dieselfde verskynsel [naamlik die noorderligte] in verskeie dele van die land, soos ons lesers ongetwyfeld sal onthou. Waar die grond met sneeu bedek was, was die gesig groot en ‘vreesaanjaend’ op ’n ongehoorde wyse. Op een plek, naby ’n berg geleë, het die mense wat die toneel aanskou het, ons meegedeel dat dit gelyk het soos ‘golwe van vuur wat van die berg afrol’, en oor die algemeen, sover ons kon uitvind, het die sneeu wat die grond bedek het, gelyk soos vuur vermeng met bloed, terwyl bo (soos die apostel sê), ‘die hemele in vuur en vlam’, so baie gelyk het soos die profetiese beskrywing van die laaste dag dat baie mense verbaas was; die kinders wat dit aanskou het, was verskrik en het gevra of dit die koms van die oordeel was; en selfs die diere het gebewe van groot, duidelike vrees.”

GSAM 113.1Dit was nie alleen in Amerika dat hierdie teken van die profeet Joël vertoon is nie, maar soos die leer van die Here se koms in Groot-Brittanje bekendheid verwerf het, is dieselfde teken in die hemele in daardie land uitgehang. Die New York Commercial Advertiser van 22 Oktober 1839 haal die volgende uit Londense koerante aan oor ’n merkwaardige verskynsel wat in daardie land op die nag van 3 September waargeneem is:—

GSAM 113Die Aurora van 1839

GSAM 113.2“LONDEN, 5 SEPTEMBER.—Tussen tienuur op Donderdagaand en drieuur gisteroggend is in die lug een van die mees magnifieke voorbeelde van hierdie buitengewone verskynsels, die vallende sterre en die noorderligte, waargeneem wat in die afgelope baie jare gesien is. Die eerste aanduiding van hierdie eienaardige verskynsel was tien minute voor tien, toe ’n ligrooi, skynbaar ’n damp, uit die noordelike gedeelte van die halfrond opgestyg het en geleidelik tot in die middel van die lug uitgesprei het, en teen tienuur of ’n kwart oor tien was die hele lug van oos tot wes een groot ligvlakte. Dit het ’n uiters beangstigende voorkoms gehad en was presies soos dié wat deur ’n verskriklike brand veroorsaak word. Die lig het aansienlik gewissel; op een oomblik het dit gelyk of dit neerval, en onmiddellik daarna het dit met intense helderheid opgegaan. Daar was volumes rook daarmee vermeng te sien, wat oor en oor gerol het, en dit het gelyk of elke toeskouer oortuig was dat dit ’n geweldige brand was.

GSAM 113.3“Die ontsteltenis in die metropool was baie groot; duisende mense het in die rigting van die veronderstelde verskriklike ramp gehardloop. Die brandweervoertuie van die brandweerstasies in Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, en ook dié van die westelike Londense stasies—in werklikheid elke brandweerwa in Londen—is per perd bespanne en het na die veronderstelde ‘verwoestingstoneel’ gejaag met meer as gewone ywer, gevolg deur waens, ruiters en enorme skares. Sommige van die brandweervoertuie het so ver as High Gate en Halloway [ongeveer vier myl] gery voordat die fout ontdek is. Hierdie verskynsels het vir meer as twee uur geduur, en teen die oggend het die skouspel een van grootsheid geword.

GSAM 114.1“Om twee uur in die oggend het die verskynsel ’n pragtige skouspel aangebied, en een wat baie moeilik is om te beskryf. Die hele Londen was verlig soos middaglig, en die atmosfeer was merkwaardig helder. Die suidelike halfrond, op die genoemde tydstip, alhoewel wolkloos, was baie donker; maar die sterre, wat ontelbaar was, het pragtig geskyn. Die teenoorgestelde kant van die hemel het ’n eienaardige maar magnifieke kontras gebied; dit was uiters helder, en die lig was baie lewendig; daar was ’n voortdurende opeenvolging van meteore, wat in glans verskil het—hulle het gelyk of hulle in die middel van die hemel gevorm is, en het versprei totdat hulle gelyk het of hulle bars. Die effek was elektries. Ontelbare klein sterre het oor die horison uitgeskiet en met so ’n spoed na die aarde gejaag dat die oog skaars die spoor kon volg; hulle het ook blykbaar gebars en ’n donker karmynrooi damp oor die hele halfrond gegooi. Die kleure was uiters pragtig.

GSAM 114.2“Om halfdrie het die skouspel in duisternis verander, wat, toe dit versprei, ’n helder reënboog in die senit van die hemel en rondom die donker rant wat oor die suidelike deel van die land hang, ten toon gestel het. Kort daarna het kolomme silwerlig daaruit gestraal. Hulle het wonderbaarlik toegeneem en het deurmekaar geloop met karmosynrooi dampe wat terselfdertyd gevorm het, en toe hulle hul volle hoogte bereik het, was die skouspel buite alle verbeelding. Sterre het in alle rigtings rondgeskiet en dit het voortgeduur tot vieruur, toe alles weggeëb het.”

GSAM 114Vreemde verskynsels in die son

GSAM 114.3Terwyl die lewende predikers die waarheid van die Here se koms verkondig het, is daar in verskeie dele van die wêreld baie en uiteenlopende wonders in die hemele gesien. Van hierdie sal ons ruimte slegs toelaat om die verskyning van die son in Norwich, Engeland, in Desember 1843, voor te stel. ’n Soortgelyke verskynsel het op 9 September 1844 in New Haven, Conn., plaasgevind, vir twee uur voor en ná middag, en is deur duisende mense waargeneem.

GSAM 115Vreemde verskyning van die son

GSAM 115.1Die klein binneste sirkel verteenwoordig die son. Dit was van ’n ligoranje tint. Die buitenste deel van die twee sirkels, op ongelyke afstande van en rondom die son, het van dieselfde tint gelyk; maar die binneste deel van hierdie sirkels was ’n diepgeel, die lug binne daardie sirkels het ’n donkerbruin kleur gehad, en die drie groot sirkels wat deur en onder die son verbygaan, het soos ’n duidelike helder lig gelyk.

GSAM 115.2Van die voorval in Engeland lees ons, in ’n brief van E. Lloyd, Londen, 3 Januarie 1844, soos volg:—

GSAM 115.3“Daar was ’n merkwaardige ‘teken in die son,’ gesien deur die hoofburgers van Norwich en die omliggende platteland, soos nog nooit tevore in Engeland gesien is nie. Dit is verlede Desember gesien, omstreeks 12-uur middag, en het twee uur aangehou. Dit het die inwoners baie angsbevange gemaak. Dit het plaasgevind net voor Broeders Winter, Burgess en Routon hul sending in daardie stad geopen het. Dit het gelyk of dit die weg vir die waarheid voorberei het, sodat hulle daar goeie sukses behaal het.”

GSAM 116.1Die verslag van die verskynsel soos dit in New Haven, Conn., voorgekom het, word gegee in die Midnight Cry van 10 Oktober 1844, en is geneem uit die New Haven Palladium van 10 September 1844. In die verslag in die Cry sê die redakteur: “Geen filosoof het daarin geslaag om ’n verklaring vir die oorsaak van hierdie verskynsel te gee wat homself tevrede stel nie.”

GSAM 116.2’n Verslag van hierdie verskyning wat in New Haven, Conn., op 9 Sept. 1844 in verband met die son verskyn het, is ook in die Hartford Courant van 12 Sept. 1844 gepubliseer en lui soos volg:—

GSAM 116.3“Die kringe rondom die son op Maandag 9 September 1844, vir twee uur voor en ná middag, blyk deur ons burgers oor die algemeen met groot belangstelling waargeneem te wees, en het ’n intelligente nuuskierigheid opgewek om meer te wete te kom oor verskynsels van dieselfde soort en hul oorsaak.

GSAM 116.4“Die huidige halo was merkwaardig vir sy duur en het gunstige geleenthede vir waarneming gebied. Ongeveer middag het dit hoofsaaklik uit twee volledige ringe bestaan, een ongeveer vyf-en-veertig grade breed wat die son in sy middel omring het, en die ander ongeveer twee-en-sewentig grade breed, met sy middelpunt in die senit, terwyl sy omtrek deur die son geloop het. Die kleiner sirkel is vergesel deur ’n ellips met ’n groot as en ’n klein eksentrisiteit. Direk teenoor die son, en ses-en-dertig grade noord van die senit, is die groot sirkel deur twee ander sirkels van byna of heeltemal dieselfde deursnee gesny, wat by die kruispunt ’n helder kol vorm, soos wat natuurlik sou voortkom uit die gekombineerde lig van drie stralende ringe. Die ring wat die son omring het, het die kleure van die reënboog vertoon, dikwels met groot lewendigheid en skoonheid. Die ander ringe was wit en vaer, aangesien hulle verder van die son af was. Klein gedeeltes van sirkels, egter, met prismatiese [reënboog] kleure, het op verskillende tye verskyn, sowel in die ooste as in die weste.... Sulke eenvormigheid in struktuur moet afhang van ’n wet wat die vorming van halo's reguleer; maar die aard van die wet is nie ten volle ontwikkel nie.... Daar is nie veel moeite ondervind om die ontstaan van die ring wat die son omring te verklaar nie, aangesien die oorsaak ietwat soortgelyk is aan dié wat die reënboog produseer, maar om die oorsprong van die ring wat sy omtrek in die son se middelpunt het, te verduidelik, is moeiliker bevind.”

GSAM 117Wonders wat Skrifvoorspellings vervul

GSAM 117.1Van die gebruik wat gemaak is, beide in Engeland en Amerika, van hierdie wonders wat in die hemele gesien is, kan ons leer deur te lees uit die Exposition of the Twenty-fourth of Matthew, deur Sylvester Bliss, gepubliseer in Boston in 1843. Nadat hy ’n paar van die bogenoemde verslae aangehaal het, sê hy:—

GSAM 117.2“Sodoende blyk dit dat die ‘groot tekens’ en ‘vreeslike verskynsels’ wat in die Skrifte van waarheid voorspel word, almal vervul is, net soos dié wat die Heiland verklaar het dat hulle sy koms sou voorafgaan.

GSAM 117.3“Net so seker as wat die uitbot van die bome ’n aanduiding van die somer is, net so seker moet Christene, met die vervulling van hierdie tekens, weet dat die koms van Christus naby is, selfs voor die deur. Dit is nie bloot ’n toestemming om dit te weet nie, maar ons Heiland beveel hulle om dit te weet.”⁵

GSAM 117DIE BODES

GSAM 117.4Nadat ons aandag gevestig het op sommige van die voorste kenmerke van die boodskap van die tweede koms, soos dit aanvanklik verkondig is, kan dit interessant wees om ’n paar van diegene op te noem wat ’n prominente rol in die groot verkondiging gespeel het. Ons het reeds die name gegee van baie wat onder die mees talentvolle predikante van daardie tyd in buitelandse lande was wat die roep laat uitgaan het. As ons aandag vestig op sommige van dié wat in Amerika voorop geloop het, op wie die Here die las van die werk gelê het, sal dit dien om verder te illustreer dat die hand van die Here inderdaad in die beweging was.

GSAM 118William Miller

GSAM 118.1Eerstens sal ons die saak van William Miller noem, wat so prominent was in die adventbeweging in die Verenigde State dat die beweging by baie net bekendstaan as “Millerisme.”

GSAM 118.2William Miller is in Februarie 1782 in Pittsfield, Massachusetts, gebore. In sy vroeë kinderjare het tekens van meer as gewone intellektuele krag en aktiwiteit na vore gekom. Na ’n paar jaar het hierdie kenmerke al hoe meer opvallend geword vir almal in sy geselskap. Hy het ’n sterk fisiese gestel, ’n aktiewe en van nature goed ontwikkelde intellek en ’n onberispelike morele karakter besit. Hy het net ’n paar jaar die beperkte voordele van die distrikskool geniet voordat dit algemeen erken is dat sy kennis dié van die gewoonlik aangestelde onderwysers oortref het.

GSAM 118.3Mnr. Miller het in 1802 getrou en in Poultney, Vt., gaan woon. Die mans met wie hy omgegaan het vanaf die tyd dat hy na Poultney verhuis het, en aan wie hy baie te danke gehad het vir sy wêreldse voorspoed, was diep beïnvloed deur skeptiese beginsels en deïstiese teorieë. Hulle was nie onmorele mans nie, maar as groep was hulle goeie burgers en oor die algemeen van ernstige geaardheid, menslik en welwillend. Hulle het egter die Bybel as die standaard van godsdienstige waarheid verwerp en probeer om die verwerping geloofwaardig te maak met behulp van die geskrifte van Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen en ander. Mnr. Miller het hierdie werke noukeurig bestudeer en het uiteindelik verklaar dat hy ’n deïs was. Hy het self verklaar dat sy deïstiese lewe ’n periode van twaalf jaar beslaan het, wat omstreeks 1804 begin het.

GSAM 118.4Nadat hy ’n kapteinskommissie ontvang het, het hy in 1810 by die leër aangesluit. Toe hy van die leër terugkeer, het hy sy gesin na Low Hampton, N.Y., verhuis om daar in 1812 met die boerdery te begin. As boer het hy meer vrye tyd gehad om te lees. Hy het gevind dat sy deïstiese sienings hom geen sekerheid van geluk ná die huidige lewe gegee het nie. Anderkant die graf was alles donker en somber. Om sy eie woorde te gebruik:

GSAM 118.4“Uitwissing was ‘n koue en kil gedagte en aanspreeklikheid het verseker vernietiging vir almal ingehou. Die hemel was soos koper bokant my hoof en die aarde soos yster onder my voete. Die ewigheid — wat was dit? En die dood — waarom was dit? Hoe meer ek geredeneer het, hoe verder was ek van ‘n oplossing. Hoe meer ek gedink het, hoe meer verward was my gevolgtrekkings. Ek het probeer om op te hou dink, maar my gedagtes kon nie beheer word nie. Ek het waarlik ellendig gevoel, maar het nie die oorsaak daarvan begryp nie.... Kort daarna is die karakter van die Heiland skielik lewendig in my gemoed ingedruk. Dit het gelyk of daar ’n wese kon wees wat so goed en barmhartig is dat Hy self vir ons oortredings sou vergoed en ons sodoende daarvan sou red om die straf van die sonde te ly. Ek het onmiddellik gevoel hoe lieflik so ’n wese moes wees; en ek het my voorgestel dat ek myself in die arms van so ’n een kon werp en op sy barmhartigheid kon vertrou.”

GSAM 119William Miller se bekering

GSAM 119.1Hy het verder gesê:

GSAM 119.1“Ek het gesien dat die Bybel presies so ‘n Verlosser as waaraan ek behoefte gehad het, uitbeeld; en ek was verbaas om uit te vind hoe ‘n ongeïnspireerde boek sulke beginsels kon ontwikkel wat so perfek vir die behoeftes van ‘n gevalle wêreld aangepas is. Ek moes noodwendig erken dat die Skrif ‘n openbaring van God moet wees. Dit het my vreugde geword; en in Jesus het ek ‘n vriend gevind.... Die Bybel het nou my vernaamste studie geword en ek kan waarlik sê dat ek dit met groot vreugde ondersoek het. Ek het gevind dat die helfte my nooit vertel is nie. En ek het myself afgevra waarom ek nooit die skoonheid en die heerlikheid daarvan vantevore raakgesien het nie en was verbaas dat ek dit ooit kon verwerp het.”

GSAM 119.2William Miller se wyse van Bybelstudie word soos volg deur homself beskryf:

GSAM 119.2“Ek het besluit om al my vooroordele opsy te sit, om die Skrif deeglik met die Skrif te vergelyk, en om die studie daarvan op ’n gereelde, metodiese wyse te beoefen.... Wanneer ek iets onduideliks gevind het, was my praktyk om dit met alle verwante gedeeltes te vergelyk; en, met die hulp van Cruden, het ek al die Skrifgedeeltes ondersoek waarin enige van die belangrike woorde uit ’n onduidelike gedeelte voorkom.... Op hierdie wyse het ek die studie van die Bybel, tydens my eerste deurgang daarvan, vir ongeveer twee jaar voortgesit, en was ek ten volle oortuig dat dit sy eie uitlegger is.

GSAM 120.1“Terwyl ek so gestudeer het, het ek oortuig geraak dat as die profesieë wat in die verlede vervul is ’n maatstaf is om die wyse van vervulling van dié wat nog toekomstig is, te beoordeel, die gewilde sienings van Christus se geestelike bewind—’n aardse millennium voor die einde van die wêreld, en die terugkeer van die Jode—nie deur die Woord van God gesteun word nie.... Ek het duidelik in die Skrifte gevind dat Jesus Christus weer na hierdie aarde sal neerdaal en in die wolke van die hemel sal kom, in al die heerlikheid van sy Vader.

GSAM 120.2“Ek het ’n vreugde ervaar om die Skrifte te bestudeer wat ek voorheen nie vermoed het dat uit die leringe daarvan verkry kon word nie. Ek het met hulle studie begin sonder enige verwagting om die tyd van die Heiland se koms te vind, en ek kon aanvanklik skaars die gevolgtrekking waartoe ek gekom het, glo; maar die bewyse het my met so ’n krag getref dat ek my oortuigings nie kon weerstaan nie. Ek het byna vas in my gevolgtrekkings geraak en begin wag, waak en bid vir die Heiland se koms.”

GSAM 120.3Weereens sê hy:

GSAM 120.3“Ek het geglo; en onmiddellik is die plig om hierdie leer te publiseer, sodat die wêreld kan glo en gereed kan maak om die Regter en Bruidegom by sy koms te ontmoet, op my gemoed ingedruk. Ek hoef hier nie in ’n gedetailleerde uiteensetting van my lang en swaar beproewings in te gaan nie. Dit is genoeg om te sê dat ek na ’n aantal jare deur die Gees van God, die krag van die waarheid en die liefde vir siele, gedwing is om my kruis op te neem en hierdie dinge aan ’n sterwende en verloregaande wêreld te verkondig.”

GSAM 120.4Mnr. Miller, soos dié wat in ander lande deur hierdie boodskap aangespoor is, het aanvanklik gedink om sy opdrag te vervul deur te skryf en te publiseer in openbare tydskrifte en pamflette. Hy het sy sienings eers in die Vermont Telegraph, ’n Baptiste-koerant, wat in Brandon, Vt. gedruk is, gepubliseer. Dit was in die jaar 1831. Hy het eers in die openbaar oor die onderwerp gepraat in die jaar 1832. Hy het van hierdie byeenkoms gesê: “Die Here het sy genade oor die gemeente uitgestort, en baie het tot die saligheid van hul siele geglo.”

GSAM 121.1In 1836 is sy lesings in sommige van die openbare tydskrifte van daardie tyd gedruk. In die winter van 1837–38 is sy lesings in ’n pamflet uitgereik. In 1838 is ’n tweede pamflet van 204 bladsye gedruk, en in hierdie pamflet het mnr. Miller verklaar dat die Ottomaanse mag moontlik in die jaar 1839 of 1840 sou val. Sy eerste lesings in een van die groot stede was in die jaar 1836. Hy het toe in die stede Randolph, Lowell, Groton en Lynn, Mass. gepraat.

GSAM 121.2Tot 1840 het mnr. Miller byna alleen as openbare spreker oor die tema van die nabyheid van Christus se koms gestaan. In daardie jaar het skielik honderde by hom aangesluit om die boodskap te verkondig. Wat hierdie groot verandering teweeggebring het, sal in die volgende hoofstuk bespreek word. In die winter van 1839–40 het mnr. Miller ’n reeks lesings in Exeter, N.H., gegee. Daar het hy eers predikant J. V. Himes ontmoet, wat destyds die geloof aangeneem het, en vanaf daardie datum het hy sy aan sy met predikant Miller gestaan as uitgewer en ywerige prediker van die groot boodskap van die tweede koms.

GSAM 121Joshua V. Himes

GSAM 121.3Aangaande hierdie ernstige werker in hierdie groot beweging kan ons nie beter doen as om aan te haal uit sy biograaf nie, wat sê:—

GSAM 121.4“Joshua V. Himes is op 19 Mei 1805 in Wickford, R.I., gebore. Sy vader was goed bekend as ’n Wes-Indiese handelaar en was prominent as lid van die St. Paul’s Episcopal-kerk in Wickford. Sy moeder het ’n vriendelike geaardheid besit en ’n liefde vir die Heiland, wat sy in haar seun se gewillige ore ingegiet het.

GSAM 121.5“Dit was die bedoeling van die vader om sy seun, Joshua, vir die bediening van die kerk waartoe hy self behoort het, op te lei, maar omstandighede het dit verhinder. God het ’n ander werk vir daardie seun gehad om te doen, en Hy het dinge so gereël dat dit die gewenste resultaat sou bewerkstellig. In 1817 het die vader ’n waardevolle vrag onder die bevel van Kaptein Carter uitgestuur, met Alexander Stewart as vragopsiener. Hierdie mans het ontrou geblyk en, toe hulle ’n Wes-Indiese hawe bereik het, het hulle beide die skip en die vrag verkoop en gevlug. Hierdie gebeurtenis het al die planne wat vir die toekoms van die jong Joshua gemaak is, verander; hy moes na Brown Universiteit in Providence, R.I. gestuur word. In plaas daarvan is hy in April 1821 na New Bedford, Mass., geneem en aan William Knights verbind om die meubelmakerambag te leer.

GSAM 122.1“Toe hy sy nuwe tuiste bereik het, het hy ywerig begin aan die werk wat aan hom opgedra is, vasbeslote om ’n meester in sy vak te word. Hy het egter gou agtergekom dat sy godsdienstige omgewing nie heeltemal na sy smaak was nie. Hy sê: ‘My meester was ’n Unitariër, en hy het my na sy kerk geneem. Die Eerw. Orville Dewey was die predikant. Hy was ’n onlangse bekeerling uit die ortodoksie. My opleiding onder Biskop Griswold en ds. William Burge, rektor van St. Paul’s, Wickford, en die gereelde aanhoor van die welsprekende Dr. Crocker van St. John’s in Providence, R.I., het my heeltemal ongeskik gemaak om mnr. Dewey se welsprekende verwerping van die leringe van Christus en sy apostels te aanvaar.’

GSAM 122.2“Aangesien daar destyds geen Episkopale kerk in New Bedford was nie, het hy besluit om die Eerste Christelike kerk [nie Disciple nie] by te woon en het later by daardie liggaam aangesluit. ‘Hier,’ sê hy, ‘het ek die oop Bybel en vryheid van denke gevind, en het goeie gebruik gemaak van albei.’ Hierdie kerk was onder die pastorale sorg van ds. Moses Howe. Ds. Clough het Joshua V. Himes op 2 Februarie 1823 gedoop. Met ’n hart wat brand van ywer vir sy Meester, het hy onmiddellik, op die ouderdom van agtien jaar, begin om die verhaal van die kruis te vertel en mense aan te spoor om tot bekering te kom. Hy sê van homself:—

GSAM 122.3“‘Ek het gou ’n aansporer geword, en ’n lisensie is aan my gegee om my gawe te gebruik.... Ek het my leerlingskap met tevredenheid voltooi en lof ontvang. Maar vir vyf of ses jaar het ek die gewoonte gehad om oortyd te werk en het sodoende een of twee dae per week vrygekry vir studie en sendingwerk in behoeftige woonbuurte, waarvan ek die vrugte aan my predikant gegee het.’

GSAM 123.1“In 1825 is hy aangestel as sendeling van die konferensie van Christelike kerke in suidelike Massachusetts. ‘Daar was geen plan of middel vir die ondersteuning van sendelinge nie,’ sê predikant Himes, ‘en ek het besluit om ’n besigheid te begin om my onderhoud te verdien, en te preek wat ek kon.’

GSAM 123.2“In 1828 het hy New Bedford verlaat, nie met twyfel of gebrek aan energie nie, maar met ’n vasberadenheid wat bestem was om te wen, en het na Plymouth getrek, waar hy God se woord in skoolhuise, in geïmproviseerde vertrekke en oral waar hy ’n gehoor kon kry, verkondig het. In 1829 het hy dieselfde soort werk in Fall River voortgesit tot 1830, toe hy na Boston verhuis het as predikant van die First and Second Christian churches; en hier het hy drie-en-dertig jaar gebly. In 1839 het hy hom tot die Adventbeweging bekeer, soos uiteengesit deur die beroemde predikant William Miller. Hy het die nuwe beweging met al die entoesiasme wat hy besit het, aangegaan, en sy bediening was vol vuur en krag. In 1840 het hy met die publikasie van die Signs of the Times begin, waarin hy die saak bepleit het waaraan hy sy hele hart gewy het. Al sy geld, al sy arbeid, al sy energie is in hierdie saak gestort, en duisende bekeerlinge is gewen.”

GSAM 123Die Verenigde Arbeid van Miller en Himes

GSAM 123.3Van 1840 tot die herfs van 1844 was die bedienings van predikant Miller en Himes grootliks verenig terwyl hulle van stad tot stad gegaan het, in die somer met hul reuse-tent, in die winter in kerke en openbare sale. Die groot fisiese krag van predikant Himes het hom behou tot hy sy twee-en-negentigste jaar binnegegaan het. Sy geestelike vermoëns was tot die einde toe kragtig. In die jaar 1894, 28 September, het hy ’n uiters ontroerende preek gelewer aan ’n gemeente van meer as drieduisend Sewende-dag-Adventiste op die kampterrein in Lansing, Michigan. Hy het gelyk of hy met baie van die ernstigheid en krag van die ou dae praat. Dit was werklik wonderlik vir ’n man wat drie maande in sy een-en-negentigste jaar was en wat gely het aan ’n ongeneeslike kwaal waaraan hy die volgende jaar oorlede is.

GSAM 124.1Predikant Miller en Himes het, as ’t ware, in die “voorste linie van die stryd” in die tweede-koms-beweging in Amerika gestaan, en was net twee van die talle wat saam met hulle gewerk het om die leer van die koms van Christus te verkondig, wie se leidende kenmerke vasberadenheid en onberispelike integriteit was. Hierdie mans was grootliks van daardie klas wat deur die wêreld “selfgemaakte mans” genoem word—mans wat ontwikkel het deur kontak met die harde werklikhede van die lewe, wat geleer het om oor die meriete van ’n saak op grond van beginsel en nie beleid te besluit nie. Hulle was van die karakter van dié uit die kerke wat volgens Predikant Miller gewoonlik die boodskap aanvaar het: “die vroomste, toegewydste en lewende lede.” Hierdie feit is bevestig deur die predikante van die verskeie kerke, wat ná die finale skeiding van die Adventiste van hulle gesê het: “Dit [die leer] het die room van ons skare weggeneem.”

GSAM 124Ander vooraanstaande Adventistepredikers

GSAM 124.2Dit mag interessant wees om sommige van die mans by naam te noem wat ’n prominente rol gespeel het saam met Predikant Miller en Himes in die beweging van daardie vroeë dae. Eerstens aan die hoof van die lys is Charles Fitch, van Cleveland, Ohio, wat in 1842 die idee voorgestel het om grafieke te hê om die visioene van Daniël en die Openbaring te illustreer. Die oorsprong van die gedagte was gebaseer op Habakuk 2:2, 3. Charles Fitch is op 10 Oktober 1844 oorlede.

GSAM 124.3Dr. Josiah Litch, van Philadelphia, wat, soos ons in die volgende hoofstuk sal sien, deur die Here aangevuur is om ’n waarheid te verkondig wat by die vervulling daarvan die skielike en vinnige groei van belangstelling in die adventboodskap veroorsaak het.

GSAM 124.4Elon Galusha, van Lockport, N.Y., ’n bekende Baptistepredikant, wie se geskrifte en bedienings oor die onderwerp van die Here se nabye koms ’n groot opskudding in daardie denominasie veroorsaak het.

GSAM 125.1E. R. Pinney, van Seneca Falls, N.Y., ’n ander toegewyde predikant van die Baptistekerk wie se bediening en geskrifte ’n krag in die werk was. Hy kon met reg “Die sout van die aarde” genoem word.

GSAM 125.2Geo. Storrs, van New York-stad, wat voor sy bekering tot die adventleer ’n vooraanstaande herlewingstigter was. Sy geskrifte het ’n magtige invloed uitgeoefen om die mense tot groter toewyding van hulself en hul besittings aan die werk te beweeg; veral was dit die geval in die laaste weke van die tweeduisend-driehonderd dae. Dit was hy wat, ná die teleurstelling, sy ses preke oor die aard van die mens, die toestand van die dooies en toekomstige straf aan die Adventistevolk en die wêreld voorgehou het.

GSAM 125.3Predikant Stockman, van Portland, Maine, was ’n ander ywerige werker in William Miller se herlewings in daardie stad. Hy is ’n paar weke voor die einde van die Joodse jaar 1843 oorlede, terwyl die Adventiste gehoop en verwag het dat die Here daardie tyd sou kom.⁶

GSAM 125.4Daar was ander vooraanstaande mans wat ons weens ruimtegebrek slegs sal noem, soos N. N. Whiting, wat ’n vertaling van die Nuwe Testament in Engels gemaak het, bekend as Whiting’s Translation; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley en Edwin Burnham (drie broers), almal bekwame werkers in die boodskap.