Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
11 / 31
11 / 31

Mwakoro 8 — Te Baka n Amwarake ibukin Ana Mare te Tibutetei

John Norton Loughborough

GSAM 134.1“Te aomata rimoa e karaoa te baka n amwarake ae kakannato, ao e karikiia aika bati; ao e kanakoa ana toro n te tai ni baka n amwarake, bwa e na tuangia koraki ake a karikiaki, “Kam na roko; bwa a a tauraoi bwaai ni kabane ngkai.””1

GSAM 134.2“A kukurei koraki ake a karikiaki nakon te baka n amwarake ibukin Ana Mare te Tibutetei.”2

GSAM 134.3Te baka n amwarake bon te amwarake ni kabanea n te bong. N te katekina aei a tenua kariki nakon te baka n amwarake. E aki riai n iangoaki bwa tii teuana te katekina aei ma te katekina ibukin kariki nakon te “amwarake n te tanoa” ae taetae iai Mataio 22:1-7. Te “amwarake n te tanoa” bon te amwarake n te itera n te bong. N te katekina ibukin kariki nakon te amwarake n te tanoa, ti kona n ataia bwa koraki aika a karaoa te kariki a bon kamateaki n te aro ni kangaanga, ao e kamateaki naba natin te Uea. Te Uea ae e kanakoa te kariki e “kamateia taan kamate akanne, ao e kabueka aia kaawa.”

GSAM 134.4Te katekina aei ibukin kariki nakon te “amwarake n te tanoa,” ae kaotaki iai te bwai ae riki nakoia koraki ake a moan n rawa nakon te kariki, e kabwarabwara raoi bwa te aron te mea ae riki nakon koraki ake a rawa nakon te rongorongo ae raoiroi ibukin Kristo, ao a kamatea Kristo ma ana abotoro. Te Uea e kanakoa taian taanga ni buaka nakon te aono anne, aika a “kamateia taan kamate akanne, ao a kabueka aia kaawa”—Jerusalem.

GSAM 134Te Kariki nakon te Baka n Amwarake

GSAM 134.5Te kariki nakon te baka n amwarake n te katekina e boni kaunga te “baka n amwarake ibukin Ana Mare te Tibutetei.” E taekinaki te kakabwaia nakon koraki aika a karikiaki nakon te “baka n amwarake ibukin te mare.” E na roko te baka n amwarake ni mare imwina anne. Ana mare te Tibutetei e riki imwain rokona; bwa, n aron ti a tia n reitaki iai, ngke Kristo e roko ni kabanea, e na “oki mai te mare”.3

GSAM 135.1Te kariki aei nakon te baka n amwarake ni mare, ngaia are e na boni kona ni karaoa teuaei ma ana rongorongo te moan anera n Kaotioti 14, ao ma te taetae ni katauaki tain te mwakoro 10 ae ti a tia n taetae iai. N aron ana taratara Ruka, te kariki aei ni moan nakon te baka n amwarake e kanakoaki nakon “koraki ake a karikiaki”. Antai koraki ake a karikiaki?—Koraki ake a ongora ao a tia n taua te rongorongo ae raoiroi ibukin Kristo. A taetae ni kakoaua bwa a tangiria Kristo, ao a tangiria ana kauakinga te kauauaokin Iesu, bwa te kabanea n tauaki n aia kantaninga. Bukin tera bwa e aki riai n moan nako irouia te kariki? N aron teiaki bwa te rongorongo ae raoiroi e na taekinaki moanaki nakon Iutaia aika a mwiokoaki ma taian Boki ni Kawai, ao a taku bwa a tataninga rokoan te Mesia,4 ngaia naba are te rongorongo ibukin kauaokin Iesu e moanaki n taekinaki nakon koraki ake a taku bwa taan rimwin Iesu ngaiia, ao a tangira ana roko.

GSAM 135Te Kariki nakon Koraki Ake A Karikiaki

GSAM 135.2Te kariki ni moanaki nakon te baka n amwarake, bwa e kanakoaki nakon koraki ake a karikiaki, e na boni kanakoaki nakon taian ekaretia. Ao te koaua bon anne: te taetae ni katanoata ibukin rokoan Kristo ae e a kaan, mai te ririki 1833 nakon tain te tiburing n 1844, e karaoaki n taian ekaretia, ao e tautia naba ni boutokaaki n te tabo ae bati irouia minita n taian ekaretia anne. Ana boreti William Miller ni moanaki ibukin ana iango n rokoan Kristo ae e a kaan e boretiaki n te boki n Baptist i Brandon, Vt. Ana mwakuri ma ana taari ni mwakuri, ni karokoa Eprira 1844, e karaoaki n te tabo ni kabaneiaki n ekaretia ke n taian auti ni bootaki aika a karekeaki irouia ekaretia n te tai anne.

GSAM 135.3Unimwaane Himes e taetae n aron ana mwakuri Unimwaane Miller ni karokoa tain te tiburing n 1844:

GSAM 135.3“E mwakuri i buakon taian rooro ao taian bootaki ni onimaki, ma e aki bitii aia babaire ke aia tua, ni kakoaua bwa a kona koraki n taian bootaki ni onimaki ni kawakina aia tuunga, ao n te tai ae tii anne ni tauraoi ibukin kauaokin aia Uea.”

GSAM 135.4Unimwaane Himes, ngke e taetae ibukin aia mwakuri ae ikotaki ma Unimwaane Miller, e taekina naba: “A bati te minita ao te ekaretia aika a kauka aia mataroa nakoira ma ara taari ake a taetae ni katanoata te reirei ibukin kauaokin Iesu, ao a mwakuri ma ngaira ni karokoa te ririki ae kabanea”—te ririki 1844.

GSAM 136Mataroa aika Akea ni Kainaki ibukin te Rongorongo

GSAM 136.1Ibukin ana mwakuri ao ana aro, William Miller e taekina:

GSAM 136.1“A tia n reke mataroa nakon ngai ni katanoata te reirei aei ibukin kauaokin Iesu i buakon ngaia aika a bati n aia onimaki, ngaia are tii te iteran ae uarereke mai buakon aia kariki ae I a kona n ira. N te tabo ni kabutaa ae I a tia iai, koraki aika aomata ni kabanea te tangi, a anga aia maiu nakon te Atua, ao a maiu raoi n taian ekaretia, a tauaki ni kakukurei ma te iango aei; ma te tia onimaki n te aonnaba, te Parisaio, te tia nano ae matoatoa, te tia kainikatonga, te tia karietataa boni ngaia, ao te tia iangoa tii boni ngaia, a kamwarake ao a katikua te reirei ibukin kauaokin Iesu.”

GSAM 136.2Ibukin te aro ni rongorongo ibukin kauaokin Iesu, e kona n taekinaki te mea anne ae D’Aubigné e taekina ibukin te Bitaki n te onimaki,—E “karaoaki n te aran te boto ni taamnei. E taetae bwa te tia reirei bon ana taeka te Atua; ibukin te kamaiuaki, te onimaki; ibukin ana bwai ni buaka, te Taamnei ae Raoiroi: ao n taian anga aikai e rawa nakon bwaai ni kabane ni aonnaba.”

GSAM 136Te Nao ae Korakora n Taian Bitaki

GSAM 136.3Te aro ni bitaki aika a roko imwina te taetae ni katanoata te rongorongo ibukin kauaokin Iesu e kabwarabwaraaki n te aro aei iroun L. D. Fleming, te tia kawakina te ekaretia Kristian n te kawai Casco, Portland, Maine:—

GSAM 136.4“Te nano ae utiaki n ana taetae ni kabwarabwara [ana taetae Wm. Miller] bon te nano ae iango raoi ao ae rau, ao e bon te bitaki ae te riki naba n ae I a tia n nora, ma e karako riki te ingainganano ae korakora iai nakon taian bitaki riki ni kabane. E bon riki n te aro ae korakora nakon taan mwaane n te aono. Te mea ae karaoa te riki aei aei: Tari te mwaane Miller e taua tii ana kabaang te Taamnei, ae e a taenako man rabunana ao akea rabunana, ao e katoka wiina ae kakang i aon te nano ae akea rabunana; ao e kore! Aei bon te kabanea. Imwain wiin te kabaang ae korakora aei, te aki onimaki e karawa, ao te reirei bwa e na kamaiuaki te aomata n te aro ni kabutaa e mamate. A maunanako taian aa aika kewe, ao a rangi ni maka taan kaboonako n Babel. I taku bwa a boni riki te bitaki aei n aron te bitaki ni abotoro riki nakon bwaai riki tabeua aika a noraaki i nanon taian tai aika boou.”

GSAM 137Te Riki ae Riki i Richmond, Maine

GSAM 137.1Ibukin te kaotaki ni mwakuri ni bitaki ae e riki ma te taetae ni katanoata te reirei ibukin kauaokin Iesu, ti na taekina te rongorongo mai iroun te aomata ae e mwakuri korakora n te waaki anne. Ngke e taetae ibukin te bootaki ni kuota ae e karaoaki i Richmond, Maine, ae a tei iai taan tei ibukiia tenibwi te ekaretia Freewill Baptist, e taekina:

GSAM 137.2“Ngke I roko n te tabo ni taromauri, Unimwaane Rollins, ae e tekateka i rarikin te kabaeriki i te itera ae raroa riki n te auti, e tu ao e taku, ‘Tari te mwaane White, ko na boni kunea te tabo ni tekateka i ikai i buaku.’ Imwina te taetae ni kabwarabwara, e naaki te taeka ibukin taetae, ao I taetae ni kabane n te maiu ni Kristian ao aia karinean te koraki ni koaua n te tai ni kauaokin Iesu. A bati ni birua a taku, ‘Amen! amen!’ ao a boni tangi te koraki aika bati n te botaki anne.... N te tai ae e a teimatoa ni kabanea te botaki, imwin ae I a tia ni kariaia, Unimwaane Rollins e tu ao e taku: ‘Tari te mwaane White, ae e tekateka i abwiu, e na taetae n te auti ni bootaki Reed n te tairiki aei, ibukin kauaokin te Uea ae Iesu Kristo. Kam na roko, taari, kam na ongora i bon iroumi. Ti a bati raoi te tabo ibukimi ni kabane. Kam na roko, taari, e na aki kangaanga nakon te aomata taekan te mea aei....’ E bon ataia raoi bwa a bati ana taari aika a na kariai aia bootaki n te tabo ni kaawa, ao a na mwaeaki tenua te maira ni ongora i bukina, ao aia mwakuri ni bootaki ae a tia ni baireaki e na moti. Ao e riki naba anne. Tenua mai buakon aua iteran taian minita ao taian tia kanakoa n te bootaki aika a kaan ni kabane a roko, ao te auti ni bootaki Reed e a taboaki n te tai ae moan. Au taeka bon Mataio 24. Te Taamnein te Atua e anga nakoiu te inaomata ae kakannato. Te nano ae utiaki e bon rangi ni kakannato.

GSAM 137.3“Ngke I kabanea ma te kaungaunga nakoia Kristian bwa a na katabui maiuia ni kabane nakon te Atua ao a na tauraoi, ao nakon taan bure bwa a na kakae Kristo ao a na tauraoi ibukin rokoan Natin te Aomata, te mwaaka ni Atua e roko i buaku ni kangaanga are I a boni taua te kabaeriki ma uoua baiu. E bon te tai ae tabu. Ngke I nora aroia taan bure, a bua ma akea Kristo, I karikiia ma te tangi, ao I taekina n taai aika bati: ‘Kam na roko nakon Kristo, tia bure, ao kam na kamaiuaki ngke e na kaotiaki n ana kakanataki. Kam na roko, tia bure ae kainnano, imwain te tai ae e a maan. Kam na roko, tia bure, tia bure ae kainnano, kam na roko.’

GSAM 138.1“Te tabo anne e rangi ni tabu ao ni maka. A tangi minita ma aomata, tabeua n tangi n te tabo. N tokin te kariki nako nakon te tia bure, e ongoraaki te tangi ni kabane i nanon te botaki. I a tia n tu ni kabwarabwara te mwakoro ao ni kariki nakon te bootaki, e raka nakon uoua te aoa, ao e a rangi ni kairaki au taeka. I toki n taetae, ao I tangi ni bubuti ibukin aomata ake I tangiria, ma te nano ae tabu ae tii te aomata ae e karikiaki iroun te Atua ni taetae ana koaua nakon taan bure e ataa. E ruaiwa te aoa, ao ngke e naaki te taeka ibukin tabeua bwa a na taetae, e na teimatoa te botaki ni karokoa te nukanibong. E raoiroi riki bwa ti na katia te botaki ma te nano ae korakora aei, ma e aki toki ngkai aomata ni kabane a tia n reke aia tai ni booti i aon ana iteran te Uea. Ao I karikiia aomata ni kabane n te botaki aika a na tataro ma ngai, ao koraki ake a tangiria bwa a na kaotaki nakon ana kaintokanuea te nanoanga, bwa a na tauraoi ni kaaitara te Tia Kamaiu ma te kukurei n ana kauaoki, bwa a na tu. Te aomata ni kabane n te auti anne, n aron te taeka irouia aomata aika a mai n taian tabo ni buako iai, a tu. Imwina te tai ae riki ni tataro, e kabaneaaki te botaki.

GSAM 138.2“Te ingabongani I a ruaki nakon te kaawa, ma e iraki ngai irouia te iteran 7/8 n te bootaki ni kuota Freewill Baptist anne. Aomata ni kabane a taetae ibukin te bootaki ae kakanato ae a reirei iai i te tairiki are a nako.”

GSAM 138Kariki ibukin te Rongorongo i Taabo Riki

GSAM 138.3“N te tai ni katinako, taian tia kanakoa ao minita a kariki ngai bwa ti na bairea te tai ae I na taetae ni kabwarabwara iai nakon taian botaki n ekaretia i nanon te bootaki ni kuota anne, aika iai aia auti ni taromauri aika a bubura. E bon te iteran te namakaina Beberuari, ao e a baireaki bwa e a tiku te tai ae aki raka nakon 6 te wiki ibukin te mwananga n te kaa ae akea wiirana ae buti i aon te tiino ae matoatoa, ni kateia aomata bwa a na roko n taian botaki. E 12 te tabo aika a kakannato riki a rineaki ibukin au mwakuri n 6 te wiki. I na anga 10 te taetae ni kabwarabwara, ae e kainnanoaki bwa I na taetae 20 te tai n te wiki. E anga nakon ngai tii te iteran te bong i nanon te wiki, ae I boni kunea ni kainnanoaki ibukin te mwamwaeaki 15 ke 20 te maira nakon te tabo ni bootaki ae e roko imwina.”5

GSAM 139A Bitaki ni Maiu Bubua te Aomata

GSAM 139.1Taian bitaki ao te bitaki ni maiu irouia aomata aika a bati n taabo ni kabane a roko imwina te taetae ni katanoata te reirei ibukin kauaokin Iesu, ao e bon riki n aron anne ngke a kan roko ni kabanea te ririki ni Iutaia 1843 (Mati 21, 1844). N tain te maitoro anne te tia koroboki e a ongora n te moan tai te taeka aei i nanon ana kaawa nati—Victor, N.Y.—ao e ngae ngke tii 12 ana ririki, ma e butimwaea te onimaki ibukin kauaokin Iesu n aron are e ataia. E bon tabu te nano ni aomata, tiaki tii n taian botaki, ma i taabo ni kabane. Victor e bon kaawa ae e karikiaki irouia 200 te aomata n te tai anne, ma te aba ni buako e boni maekaaki n te aomata. N te kabanea n aia botaki aika a karaoaki n te kaawa ae e bon tii teutana, e 500 te aomata aika a tia ni butimwaea te onimaki.

GSAM 139Kakoaua mai te Boki ni Ririki n Methodist

GSAM 139.2Ibukin te nao ae korakora n taian bitaki ae e roko imwina te katanoata ibukin kauaokin Iesu, ti kunea n te Boki ni Ririki n Methodist bwa “n nanon te 4 te ririki mai 1840 nakon 1844, e 256,000 te aomata a bitaki n aia maiu i Amerika.” Te mea ae koaua i Amerika e bon koaua naba n taian aono riki aika e karaoaki iai te kariki. “E boni mwakuri te mwaaka ae kakanato ma te taetae ni kabwarabwara, ao a bitaki ni maiu taamnein aomata i taabo ni kabane.” Bwa te kariki ni moanaki nakon te baka n amwarake ni mare e kanakoaki nakon taian ekaretia,—“koraki ake a karikiaki,”—ngaia are e riki n te aroia ni kanakoaki te kariki aei nakoia aomata ni kabane aika a na roko ao a na ira te kamaiuaki ae tataningaia aomata ni Atua. E ngae naba ngke e taetaeaki te rongorongo, e tataroaki, ke e anaki n “taian anene ibukin kauaokin Iesu,” te mwakuri ae kakanato ni Taamnein te Atua e iraki te mwakuri anne.

GSAM 140Ataei aika a Uarongorongo i Sweden

GSAM 140.1N te kaaitara aei ti na nora aron te Uea ni karaoa te mwakuri ibukin katean te katanoata n taian aono aika te tua e kabooa te taetae ni katanoata i taekan te mea ae e aki tau ma te “ekaretia ae kateaki iroun te tautaeka.” Sweden bon teuana i buakon aono aikai. I ikai te Uea e anganakiia taan rikirake aika uarereke bwa a na moanaki te mwakuri. Te moan kaotaki n te aro aei e riki n tain te kabuebue n 1843, i Eksjö, Sweden n te itera ni maiana. Te aine ae e rikirake, 5 ana ririki tii, ae e tuai n reirei n wareka ke ni anene, e anene n te bong teuana n te aro ae tabu, te anene ni Lutera ae arona naba te anene ae maan, ao imwina ma te mwaaka ae kakannato e taetaeaki “E a roko ana aoa ni motikitaeka,” ao e karikiia te utu bwa a na tauraoi ni kaaitara te Uea; bwa e a kan roko n te tai ae e na maan aki. Koraki aika a tuai n onimaki i nanon te utu a tataro nakon te Atua ibukin te nanoanga, ao a reke te kabwara bure. Te waaki aei e anua mai te kaawa nakon te kaawa, ma taan rikirake riki a taetae ni katanoata te rongorongo. Te waaki ae tii anne i buakon taan rikirake e boni kaotaki n Norway ao Germany n te itera ae tabeua.

GSAM 140“Eng! I Riai n Uarongorongo”

GSAM 140.2N te ririki 1896, ngke I karaoi bootaki n taabo aika kakaokoro aika 17 i Sweden, I rinanon taabo tabeua ike a uarongorongo iai ataei n 1843, ao e reke au tai ni maroro ma aomata ake a ongo te uarongorongo anne, ao ma mwaane ake a uarongorongo ngke a ataei. I taku nakon temanna i buakoia, “Ko uarongorongoa te rongorongo ibukin kauaokin Iesu ngke ko ataei?” E kaeka ni kangai, “Uarongorongo! Eng, I riai n uarongorongo. Tiaki au babaire te bwai anne. E roko i aou te mwaaka teuana, ao I taekina te bwai are e kairoroai te mwaaka anne bwa N na taekinna.”

GSAM 140Boquist ao Walbom i Örebro, Sweden

GSAM 140.3N te aono ae Örebro Län, e butinako te mwakuri aei ni karokoa ae a kairaki naba aomata aika ikawai bwa a na katanoataa te rongorongo. Ngkanne, n aia kaungaunga ibongan “te ekaretia ae kamatoaki n te tua,” a taua ataei aika uoman taan tautaeka n te aba, ae Walbom ae 18 ana ririki, ao Ole Boquist ae 15 ana ririki, ao a taku bwa a na katuuaaia i mataia aomata bwa aia katoto riki tabeman. A oroia n kai mai n taian Betula iaon ririra aika maanga, ao a karinia n te karabuuti i Örebro ma ikoia aika a tabe ni raraa. Ngke a a maiu ikoia aikai, a uotia man te karabuuti ao a tuangia ni kangai, “Kam na katoka uarongorongoan te reirei aei?” E ngae ngke a a manga oroia n kai n te kauoua n tai, ni kaureia ikoia riki, ma bon tii aio te kaeka ae a karekea mairouia, “Ti na uarongorongoa te rongorongo ae e tuangira te Uea bwa ti na taekinna.” Ibukin ana bubuti te aine ae kinaaki raoi, ae kaain te ekaretia i Örebro, e tuangia taan tautaeka te Uea ae Oscar I. bwa a na kainaomataia ataei aikai man te karabuuti, ao bwa a na aki manga karawawataia aomata akanne. N te aro anne, e reke te tokanikai ibukin te koaua i Sweden.

GSAM 141Ana Kakoaua Boquist

GSAM 141.1I nanon te Review and Herald n Okitobwa 7, 1890, iai te rongorongo ae rangi ni kakukurei ibukin aia uarongorongo ataei, ae koreaki iroun O. Boquist i bon irouna. E kangai:—

GSAM 141.2“N te ririki 1843, e riki te waaki n te aro i buakoia aomata n te aono n ekaretia ae Karlskoga, i Örebro Län. Taan kairiiri n te waaki aei bon ataei ao kairake aika mwaane, ake a aranaki bwa ‘rapare.’ A uarongorongo n te mwaaka mairoun te Atua, ao a katanoata n te nano ae matoatoa i mataia aomata bwa e a roko te aua n ana motikitaeka te Atua.

GSAM 141.3“N tain bwakan baanikai n te ririki anne, ngai, O. Boquist, ae 15 au ririki n te tai anne, ma te kairake temanna ae te mwaane, Erik Walbom, ae 18 ana ririki, ti a rangi ni rotaki n te mwaaka aei ae aki nooraki, ao ti aki kona n totokoa. N te tai ae e roko iai i aora te mwaaka aei mai karawa, ti moana te taetae nakoia aomata, ao ni katanoata n te bwanaa ae rietata bwa e a roko te aua n te motikitaeka, ni kaotia nakoia Ioera 2:28-32 ao Te Kaotioti 14:6, 7.”

GSAM 141Ataei n te Miitara

GSAM 141.4A tuangai aomata bwa aomata ake a kairaki n te mwaaka aei mai karawa a aki manga ata baika otabwaninia. A bon mena n te miitara mairoun te Atua, ao a taetae n te mwaaka ae rangi ni kamatoa te koaua i nanoia aomata. A taku bwa ataei aika uarereke aikai, ngke a mena i aan te mwaaka anne, a taetae ma te korakora ao te karineaki n aroia mwaane ao aine aika a ikawai. Ngaia are a iango aomata ake a nooria bwa bon te Uea ae e kabonganaia bwa a na taetae ni burabeti n taekini koaua aika kakawaki aikai. E reitinako ana koroboki te tia koroboki ni kangai:—

GSAM 142.1“A bootaki aomata aika rangi ni mwaiti bwa a na ongora iroura, ao a teimatoa ara bootaki n te ngaina ao n te bong, ao uaaia bon te uti n te aro ae kakannato. A ringaki kairake ao aomata aika ikawai n Taamnein te Atua, ao a takarua nakon te Uea ibukin te nanoanga, ni kaotii aia bure i matan te Atua ao i mataia aomata.

GSAM 142.2“Ma ngke e ongo rongorongon aei te ibonga n te ekaretia, a karaoaki kataaki aika mwaiti bwa ti na katokaki man te taetae, ao ni katokaki iai te uti n te aro are e a tabe ni butinako; ma a bane n akea uaaia kataaki aikai. Ngkanne e bubutiaki te mataniwi ni bureitiman bwa e na karaoa tauaakira, ao i nanon 6 te wiki a kakaeira i nanon te buakonikai are ti a birinako iai bwa te tabo ni kamanomano, ma a aki kuneira.

GSAM 142.3“N tokina, ao ti a weteaki bwa ti na kaoti i matan ana minita te ekaretia. E a rikirake mwaitira, ao a kaoti 40 kairake aika mwaane ao aine n ana auti te minita, ike ti rinanon iai te motikitaeka ae maan. A bane ni kariaiakaki tabemwaang bwa a na okiri aia auti, ma a aki kariaiakaki ngai ma Walbom; ti tauaki, ao n te bong are imwina ti a karabuutiaki n te karabuuti i Örebro, ike ti karineaki ma taan iraa n te ruu n karabuuti ae 14, n aron ae ti a tia ni karaoa te bure ae rangi ni kakannato.”

GSAM 142Ana Kakoaua Tarin Boquist ae te Aine

GSAM 142.4N Tebetembwa 22, 1896, e iri ara bootaki i Örebro tarin Boquist ae te aine, ae 72 ana ririki, ao e tuangira rongorongon tarina; bwa e nooria ngke e oroaki n kai, ni karabuutiaki, ao ni kainaomataaki. E anenea nakoira te anene ni kamoamoa are a anenea Boquist ao Walbom ngke a otinako man te karabuuti nakon te biriti iaon te rua ae on n te ran are e otabwaninia te auti n uea anne n te ka-16 n tienture, are e kabonganaaki bwa te karabuuti n 1843. E iriaki te kakoaua ao aneneakin te anene n te mwaaka n te waaki n 1843. Ngke e rairaki nakon te taetae n Ingiriti, e aekakin aei te anene ni kamoamoa:—

GSAM 143Te Anene ni Kamoamoa ae Aneneaki iroun Boquist ao Walbom

GSAM 143.1“Akea temanna ae kona n roko n te motirawa ae aki toki, ngkana e aki kabanea korakorana ni waaki imwaina; akea temanna ae kona n roko n te tabo ae mainaina anne, ngkana e aki waaki imwaina ma nanona ao taamneina ni kabane. E riai n teimatoa ana buaka ae korakora ni karokoa te toki; bon tii aei ae a riai n boto iai ara kantaninga ni kabane. E aranaki te mataroa bwa e warereke, ao te kawai bwa e uarereke, ma te akoi ao te rinerine a anganaki n aki kaboaki nakoia aomata ni kabane; ma a boto baika aei ni kabane n te waaki imwain, ni waaki imwain; bon tii n anne ae e kona iai n reke te tabo ni kamanomano.
GSAM 143.2“Tei n totoko n te korakora, eng, n te korakora, ngkoe nanou! Totokoi baika a roko i marenam ma te tabo ae ko kan roko iai. Buakan te bwai ni katuka nako. Tei n te matoatoa! Teimatoa n tei! Bwa e tauraoi te bau ibukia akana a waaki imwaia. Ngkana ko kan namakina te kukurei i karawa, waaki imwain rinanon te bwai ni katuka nako. Ko na waekoa; kitani, kitani, O kitani aia mwamwanaa kaain te aonnaba ni kabane, ao e na teimatoa n rabanako am buraki n te totoko!
GSAM 143.3“Ngkana e weteiko te aonnaba ni kangai, ‘Roko ao irira,’ tai ongotaeka; e kaira te aomata te kawai anne nakon te rawawata. Riba are e bubutii te aonnaba, n aki ongea baika ko na bua iai; ngkana ko ongeaba iai, ngkoe te taamnei ae tangiraki, ko na bua. Ibukin tangiran Kuristo, I anga te reirei aei: Buaka n ana korakora te Atua; aei bon boon te bau. Tei n totoko n te korakora nakon te bwai ni katuka nako; e kakawaki te bau nakon te buaka, n aki ongea maanina.
GSAM 143.4“E kakawaki karawa ae mimitong nakon maium ni kabane, nakon am tataro ni kabane, am kantaninga ao am buaka ni kabane. Akea te bwaran nano n te aba anne, e kakawaki te bau nakon am kantaninga ni kabane. Ngaia are uti ao tara raoi otabwaninim, katauraoiko nakon tangin te buu n te motikitaeka; bwa e na riai te kunnikai ni mare ae itiaki, ae mainaina ao ae kororaoi, ibukin taamnein te aomata ni kabane ae bubuti bwa e na rin n te kaawa ae tamaroa anne; ngaia are uti ao katauraoiko.
GSAM 144.1“Ko aki kona ni katenakoa am aanga i rarikin te baranikai are i karawa, ao ni rin n te aba are ‘e a tia ni katauraoaki,’ ngkana akea iroum te maiu n onimaki are e a anganaki; bwa e bon taekina aei te Koroboki ae Tabu n te aro ae mataata. Bon tii te onimaki ae kona ni kamaiua te tia bure, ao n kabooa am inaomata man te ruanimate ae tiritiri.
GSAM 144.2“Ngaia are ongora, ngkoe ae tangiraki, ao teirake man am bwaka ae kananokawaki; e bati ana akoi te Atua, ao e anganaki nakoia aomata ni kabane n akea boona. Onimaki, rairi nanom, ao ongo ana taeka te Tia Kamaiu, n taeka aika tamaroa, ‘Aei, bon aei te kawai.’ A bane ni kaoaki kaain te aonnaba, a na bane n roko, ao ni kabanea korakoraia n anaa te bau n te auti anne.
GSAM 144.3“E kani karaoia te Uea, ao e rangi ni kan anga te bwaintituaraoi aei nakoia akana a na nakonako n ana kawai. Tai kabebeteiko man te buaka, ma waaki imwain, ao e na waetata, e na rangi ni waetata n reke te tokanikai. E kakaaei taamneim bain te Atua; e na anganiko te motirawa; e tabe Iesu ni karebwerebwe, ni kakaaea te bwai ae te kabanea n raoiroi ibukim. Uti! Bon Taamnein te Atua ae e kautiko man am matu; a na kamaiuaki tii akana a teimatoa n tantani.”

GSAM 144Te Ataei ae te Mwaane ae Uarongorongo i Karlskoga

GSAM 144.4E karakina nakoiu te mwaane temanna i Örebro te bwai ae riki i Karlskoga, ike e maeka iai n 1843. E kangai:—

GSAM 144.5“E moana uarongorongoan te rongorongo te ataei ae te mwaane ae 8 ana ririki, ae e tuai n reiakina warekan taian reta, ni mwanewea te Koroboki ae Tabu n taabo aika mwaiti. A taku aomata, ‘E bon on te ataei anne n te Baibara.’ E riki te bwai aei imwin ana taetae te Uea ae Oscar ibukia aomata ake a karawawataaki, ngaia are e aki kona n uota te ataei nakon te boowi te ibonga n te tabo anne bwa e na katoka te mwakuri; ma e tuangia aomata bwa a na uota te ataei nakoina, ao e na kaotia bwa tiaki te koaua ana mwakuri, ao ni kaotia nakoia bwa e aki ataa te Baibara.

GSAM 144.6“I mataia te koraki aika mwaiti, e kauka ana boki n anene ni kamoamoa te ibonga, ao e tuanga te ataei bwa e na warekia nakoina. E kaeka te ataei ni kangai, ‘I aki kona ni wareware;’ ma e raira ririna nakon te ibonga, ao e anenea te anene n te aro ae eti man moana ni karokoa tokina, n te tai ae e tara te boki te ibonga ma te mimi. E taku te ibonga nakon te ataei, ‘E taraa n ae ko atai bwaai ni kabane.’ E kaeka te ataei ni kangai, ‘I aki. Ti aki kariaiakaki n taai nako bwa ti na taekini baika ti atai ni kabane.’

GSAM 145.1“Ngkanne e kauka te Nu Tetemanti te ibonga ao e taku nakon te ataei, ‘Warekia aei nakoiu.’ E kaeka te ataei ni kangai, ‘I aki kona ni wareware.’ E titiraki te ibonga ni kangai, ‘Tera ngkanne ae ko ataia ibukin te Baibara?’ Ana kaeka bon aei, ‘I ataa te tabo ae iai te kiibu ae oti iai te taeka ae ao 14 te tai.’ E taku te ibonga, ‘Tiaki! Akea te kiibu n te Baibara ae aron anne.’ E taku te ataei, ‘Ko kona n taiaoka ni wareka Te Kaotioti 18:13 nakoiu?’ E taku te ibonga, ‘Eng.’ Ngke e warekia a warekini tai aomata, ao e bon koaua ae e oti iai te taeka ae ao tii 14 te tai, ao i buakon taai aika 14 akanne iai te ‘kabaeaia taamneia aomata.’ A takarua aomata ni kangai, ‘Nooria! Nooria! E bati riki ana atatai te ataei ibukin te Baibara nakon te ibonga!’ E rangi ni maamaa te ibonga, ao e katoka te taetae anne, ao e aki manga karawawataia aomata imwin anne.”

GSAM 145.2Ngaia are man wiia ataei e kamatoa ana taeka te Uea, ao n te aro ae kamimi aei e karoko ana koaua nakon taniia aomata ake e katabuaki n aia tua te uarongorongo ibukin te reirei teuana i tinanikun ana reirei “te aro ae kamatoaki n te tua.”

GSAM 145Bwaintituaraoi n te Taamnei aika Irekereke ma te Rongorongo

GSAM 145.3Tiaki tii i Sweden ae e taetae iai te Uea nakoia ana aomata rinanon bwaintituaraoi n ana Taamnei, n irekereke ma te waaki ibukin kauaokin Iesu. I Scotland, i England, ao naba i America, e reireiia ana aomata te Uea rinanon kaotioti aika onoti.

GSAM 145Ana Miitara William Foy

GSAM 145.4N te ririki 1842, e maeka te mwaane temanna i Boston, Mass., ae arana William Foy, ae raoiroi ana reirei ao e rabakau n taetae. Bon te kaain te ekaretia ae Baptist, ma e tabe ni katauraoia bwa e na katabuaki bwa te minita n te ekaretia ae Episcopal. N ana akoi te Uea e anganna miitara aika uoua n te ririki 1842, teuana n Tianuare 18, ao teuana n Beberuare 4. A kaota miitara aikai te kakoaua ae mataata bwa bon kaotiotin Taamnein te Atua aika koaua. E kaoaki man te tabo teuana nakon teuana bwa e na taetae n taabo n uarongorongo n ekaretia, tiaki tii irouia kaain te ekaretia ae Episcopal, ma irouia naba kaain te ekaretia ae Baptist ao ekaretia tabeua. Ngkana e taetae, e boni bwaina n taai nako te kunnikai n ibonga, n aron ae a bwainna minita n te ekaretia anne n aia taromauri.

GSAM 146.1A kaineti ana miitara te mwaane ae Foy ma kauaokin Kuristo ae kaan, aia mwananga ana aomata te Atua nakon te kaawa i karawa, te aba ae boou, ao mimitongin aroia aomata aika a kabooaki ni kainaomataaki. Ibukin ana rabakau n te taetae ao konana ni kabwarabwara raoi, e karika te mimi i buakoia aomata n taabo ni kabane ake e nako iai. N te kaoaki, e nakonako man te kaawa teuana nakon teuana bwa e na karakini baika kamimi ake e a tia n nori; ao a karekeaki auti ni bootaki aika bubura ibukin te koraki aika rangi ni mwaiti ake a bootaki bwa a na ongora irouna. Ikekei e karakini nakoia aomata aika nga ma nga bwaai ake a kaotaki nakoina ibukin karawa, tamaroan Ierutarem ae Boou, ao taanga n anera. Ngke e taetae n te aro ae nano ibukin ana tangira Kuristo ae akoi ao n nanoanga nakoia taan bure aika nanokawaki, e kaumakiia aomata aika a tuai n rairi nanoia bwa a na kakaaea te Atua, ao aomata aika mwaiti a butimwaei ana bubuti aika akoi.

GSAM 146Te Miitara ibukin Tabon te Kaintamwarake aika Tenua

GSAM 146.2E teimatoa ana mwakuri ni karokoa te ririki 1844, ngke e a kaani banen 2300 te bong. Ngkanne e anganaki riki te kaotioti teuana n te Taamnei ae Tabu,—te miitara ae te katenua, ae e aki ota iai. N te miitara aei, e kaotaki nakoina kawaia ana aomata te Atua ni karokoa te kaawa i karawa. E nora te tabo n tei ae bubura ao e rietata, ke te tabo n te kaintamwarake, ae a bootaki iai aomata aika mwaiti. N taai tabetai e kona temanna ni bwaka rinanon te tabo aei n aki manga nooraki, ao e taekinaki nakoina taekan te aomata anne ni kangai, “E a kitana te onimaki.” Ngkanne e norai aomata ngke a rikirake nakon te kauoua n tabo n te kaintamwarake, ke te tabo n tei ae rietata, ao ikekei naba a bwaka tabeman rinanon te tabo anne n aki manga nooraki. N tokina e kaoti te katenua n tabo n tei ae rietata, ae e rooro ni karokoa mataroan te kaawa ae tabu. E bootaki te koraki ae mwaiti ma aomata ake a tia n roko n te tabo aei. Ibukina bwa e kantaningaia te Uea ae Iesu bwa e na roko n te tai ae rangi ni waetata, e aki kinaa te koaua ae e na tei te katenua n rongorongo imwin te moan rongorongo ao te kauoua n rongorongo n Te Kaotioti 14. Ngaia are e aki kona n ota n te miitara anne, ao e katoka ana taetae i mataia aomata. Imwin tokin te tai n te taetae ni burabeti, n te ririki 1845, e ongo te aomata temanna ni karakina te miitara naba anne, ma te kabwarabwara ae kangai, “A a tia n anganaki te moan rongorongo ao te kauoua, ao e na tei imwiia te katenua.” E aki maan imwin aei, e a aoraki te mwaane ae Foy ao e mate.

GSAM 147.1N kaotioti aika aekaki aikai n ana mwaaka te Atua, aika irekereke ma uarongorongoan rokona ae e a “n taian mataroa,” ao n aia kimwareirei aomata aika nga ma nga ake a rairi nanoia man te bure bwa a na beku iroun te Uea, ao ni tataningaa rokona, e a manga kamatoaaki riki aia kakoaua aomata bwa bon ana rongorongo te Uea aei nakon te aonnaba.

GSAM 147.2Ma e a roko Maati 21, 1844, ao e a nako, ao e aki roko te Uea. Ma aia kakoaua aomata aika a katabui nanoia ao n iaiango raoi bon aei, bwa a tia ni waaki n te aro ae boraoi ma ana iango te Uea, ao bwa e na kabwarabwaraaki bwaai ni kabane n te tai ae riai.

Notes

  1. Ruka 14:16, 17. ↩
  2. Kaotioti 19:9. ↩
  3. Ruka 12:36. ↩
  4. Mwakuri 13:45. ↩
  5. Tarina ni Maiu ibukin James ao Ellen G. White, pp. 61-64. ↩

Note

Back