Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
28 / 31
28 / 31

Mwakoro 25 — Taian Bootaki n Reirei

John Norton Loughborough

GSAM 391.1Karekea te rabakau, karekea te ata; tai mwaninga; ao tai kitana taeka mai wiu. Tai kitanakoa; ao e na kawakiniko; tangiria, ao e na tararuaiko. Te rabakau te bwai ae moan te kakawaki; ai ngaia are karekea te rabakau: ao n am karekebwai ni kabane, karekea te ata.1

GSAM 391Te Reirei ae a Tiaaki Prof. G. H. Bell

GSAM 391.2Te mwakuri n reirei n te bootaki ni lotu e a rikirake ni bong aei n te aro ae bubura. N aron taian mwakuri ake a taetaeaki mai mwaitira, e moanaki n te bwai ae uarereke. N 1868, Prof. G. H. Bell e tiaaki te reirei i nanon te auti n ofesi ae ikawai, i te ningining are i meang-mainiku n te kaitiboon Kalamazoo ao Washington Streets, Battle Creek. Ibuakoia anne, n te spring n 1871, imwiin te Maungatabu ni Kabutaa, e karaoaki te reirei ni taetae ibukin minita i nanon te wiki aika aman, ibukin te buokaia aomata aika a mwakuri n te mwakuri ni minita ao n te ekaretia.

GSAM 391Te Taku ibukin te Reirei ni Bootaki

GSAM 391.3N te Rinano ao te Tia Katanoata n April 16, 1872, e kaoti te taetae ae aranaki, “Ti na Karekea te Reirei ni Bootaki?” ae e kaotaki iai n te aro ae eti te kainnano ibukin te reirei anne. N te Rinano ao te Tia Katanoata n July 16, e taetaeaki bwa te reirei e moanaki ma ataein reirei tabeman akai 12; imwiin wiki aika uoua, a rikirake nakon 25, ao e moanaki te kuria ni taetae n te taeka n te tairiki ma ataein reirei 50. Te kauoua n tai n te reirei e moanaki Sept. 16, 1872, ma ataein reirei 40. Ni Dec. 16, te reirei e a bati riki ngaia are e kairaki nakon te auti n bootaki, ike taian tebetebe aika kona n kainaki a tia n te tuai n te auti n ekaretia. E karaoaki naba te mwakoro n reirei ibukin baibai ma ataein reirei 63 i te tabo ae teitei n te ekaretia.

GSAM 392Te Mwane ae e a Tia n Reke Ibukin te College

GSAM 392.1Te Maungatabu ni Kabutaa n March 1873 e tia n taetae n te tai ae mwaiti ibukin te bwai ae eti, ni karekea te mwane ibukin te kateimatoa n auti aika tau ibukin te reirei ni bootaki, ike a na reireiaki iai taan mwakuri ibukin taian tabo aika kakaokoro. Ngke e tia n ribootiaki te bwai anne n te aro ae raoi, e tewaaki te komiti ibukin karekean te mwane ae riai. N te tai anne, taetae aika korakora ao aika kakawaki a kaoti n te Rinano ao te Tia Katanoata, te tai ma te tai, mai irouia Unimwaane Butler, White, ao aomata riki, ao n ana mwakuri Unimwaane Butler ao Haskell i taian bootaki n taromauri ma te maeka n umwanrianna, e reke te mwane ae bati ibukin te reirei ae baireaki.

GSAM 392.2E karaoaki te tai riki n te Maungatabu n Nov. 16, 1873, ao e ribootiaki bwa $52,000 a tia n taekinna bwa a na kabwaaki ibukin te mwane n reirei a te kaain te Itibong, ibukin karekean te tano ao kateimatoan auti aika tau n te tai ae na roko. N te tai anne, n te tua, e rineaki te komiti ma te koraki aika itera 7, ibukin te bairean te bootaki n reirei ao karekean te tabo ibukin taian auti.

GSAM 392.3N te maungatabu ae taetaeaki mai mwaitira, George I. Butler e rineaki bwa te Beretitenti n te Maungatabu ni Kabutaa, ao Sidney Brownsberger bwa te Tia Koroboki. Te komiti ae rineaki iroun te Maungatabu ni Kabutaa a George I. Butler, S. N. Haskell, ao Harmon Lindsay. A aranaki James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, ao Uriah Smith, bwa a na mwakuri ma te Komiti n te Maungatabu ni Kabutaa bwa te Komiti ma itera 7, ae a tia n kateimatoa bwa “Te Bootaki n Reirei ibukin kaain te Itibong.” Mai te tai aei, Prof. Brownsberger e mwakuri i te Battle Creek College ni karokoa ngke e aeiaki bwa e na tararua te reirei ae e na moanaki i Healdsburg, Cal.

GSAM 393A Kabooaki 12 te Eka Ibukin te College

GSAM 393.1N Dec. 31, 1873, te komiti a tia n kabooa 12 eka n tano i te iteran Battle Creek are i maeao, ao 7 eka i buakoia a tia n riki bwa te tano n te Battle Creek College.

GSAM 393.2Te reirei ni bootaki n Battle Creek e moana ana tai n reirei n te winter i nanon taian ruu n te kateniua n auti n ofesi n Dec. 15, 1873, ma ataein reirei 110 aika a tia n aranaaki.

GSAM 393Te Kainnano ibukin Taian Reirei ni Bootaki

GSAM 393.3Ibukin te titiraki bwa, n aron ara bootaki ni lotu, ti kainnanoia taian reirei aika eti, Nei White e korea n 1873 n aron aei:—

GSAM 393.4“A na kaotiaki ao a na rikirake bwaai ni kabane n te iango, bwa a na boboto te iangoia aomata aine ao mwaane. Te aonnaba e tibuaki ma aomata aika a rikirake i te itera ae ti teuana, ibukin ae e tia n reireiaki te bwai teuana n aia bwaai ni kairiiri, ao a bwaka n te bwai riki n te aki mwakuri. Te reirei n te koraki ae bati n roro e aki kona; a reirei korakora riki ma a kitanakoa te bwai ae rabakau ibukin te maiu n mwakuri n te aonnaba....”

GSAM 393E Kainnanoaki te Reirei ae Boboto

GSAM 393.5“Te kabanea n teimatoa n reirei, n aron a tia n baireaki taian reirei ngkai, e aki karaoa te roro bwa e tau ibukin te maiu n mwakuri. Te iango n aomata e kainnanoia te mwakuri. Ngke e aki mwakuri n te aro ae eti, e na mwakuri n te aro ae bure. Ibukin te kawakinan te boboto n te iango, te mwakuri ao te reirei a na bootaki n taian reirei.

GSAM 393.6“E na tia n karaoaki n taian ririki aika nako te baire ibukin te reirei ae bubura riki. Ibuakoia taian reirei e na iai taian mwakuri n te aba ao n te karaoan bwaai. E na iai taan reirei ibukin te mwakuri n auti, ao te tai teuana n te bong e na kabwakaki ibukin te mwakuri, bwa a na titebo ni mwakuri te rabwata ao te iango. Ngke e na tia n kateimatoa taian reirei n te babaire ae ti taetaeakinna, e na aki iai ngkai iango aika aki boboto ni mwaiti.”2

GSAM 394Te Battle Creek College

GSAM 394.1N te summer ao te autumn n 1874, e kateimatoa te auti n te Battle Creek College. E bon te auti n biri, ma te itera aika teniman i etan te nuka, 75 x 75 te kaki, n aron te kaibangaki ni Kariki. E tia n katokaki ao n katabuaki ma taian mwakuri aika tau n Jan. 4, 1875. Te reirei e moanaki n te auti aei ma ataein reirei aika raka nakon 100 ao taan reirei aika tau 7 ibukin taian mwakoro aika kakaokoro. Ngke e moanaki te reirei n te ririki n reirei 1877, e ribootiaki bwa ataein reirei 200 a mena iai. Te ribooti n te Bootaki n Reirei, ae karaoaki n te Maungatabu ni Kabutaa n October 1880, e kaota bwa ataein reirei 1400 a tia n aranaaki n te Battle Creek College mai 1873 nakon December 1880.

GSAM 394A Reirei Riki Aika Uoua a Moanaki

GSAM 394.2N te Maungatabu ni Kabutaa, December 1882, e ribootiaki bwa reirei ni bootaki aika uoua a tia n moanaki i aan te tararua n te maungatabu n te ririki anne, teuana te Healdsburg College, ae e mena i Healdsburg, Cal., ae e moanaki April 11; te riki te South Lancaster Academy, ae e mena i South Lancaster, Mass., ae e moanaki April 19.

GSAM 394Te Healdsburg College

GSAM 394.3N te Rinano ao te Tia Katanoata n Jan. 15, 1884, e kaoti te taetae ae kakawaki aei ibukin te reirei ni bootaki i te Pacific Coast:—

GSAM 394.4“N September 1881, te California Conference e bairea n moana te reirei ni bootaki, ao e rineaki te komiti ibukin te waakinan te mwakuri. N April 1882, e a tia n kabooaki te tano ae bati ma te auti ae tau ma ruu 10, a tia n kamwakuriaki taan reirei 2, ao e moanaki te reirei ma ataein reirei 33. N te ririki n te reirei (ae moanaki July 29, 1882), e a tia n katanoataaki te reirei bwa te College, e kabooaki riki te tano ma 5 eka, e kateimatoa te auti ae bati [ibukin te autiia ataein reirei], e karekeaki te roki n taan reirei 6, ao e aranaaki ataein reirei 152. Mai mwaitira e moanaki, e a tia n taekinna bwa e kaan $27,000 ae e na kabwaaki ibukin te mwakuri, ao te koraki ae bati i buakoia e a tia n kabwaaki irouia kaain California.”

GSAM 395Te South Lancaster Academy

GSAM 395.1Kaain New England a moana aia reirei i nanon te auti n taromauri i South Lancaster, Mass. N ana mwakuri ae aki koro n Unimwaane S. N. Haskell ao n aia karea kaain New England, te koraki n auti n reirei e a tia n tauraoi ibukin te katabuaki n te autumn n 1884. Taian auti a tia n bwainan te South Lancaster Academy Association a 5 n te tai anne, ma uoua aika boou ni koaua. Te auti n reirei e 60 x 65 te kaki, ao te auti ae kateimatoa riki, te autiia ataein reirei, e 36 x 88 te kaki. A katabuaki taian auti aei n Oct. 19, 1884.

GSAM 395.2Te bootaki aei, imwiin ririki aika 21 n mwakuri ae tau, e teimatoa n rikirake, ao e a tia n tukuna taan mwakuri aika tangitangina n te mwakuri n te Mataniwi nakon taabo aika kakaokoro n te aonnaba. Te tia kairiiri n te reirei ngkai ko Frederick Griggs, ae e mwakuri naba bwa te tia koroboki ibukin te Mwakoro n Reirei n te Maungatabu ni Kabutaa.

GSAM 395Te Reirei ni Kamatata i London (England)

GSAM 395.3Ngke te mwakuri i London, England, e a kakorakora ao n rikirake, e bane n te summer n 1887 bwa e riai ni moanaki te reirei ni kamatata ibukin taan mwakuri n te Baibora, ae e na tautia ma te mwakuri n te Baibora ae korakora. Mai nanon te reirei aei a tia n tibwaaki taan mwakuri nakon taabo riki n United Kingdom ao n taian Colony. E waaki te reirei ae rikirake ngkai i Duncombe Hall, North London, ma Prof. H. R. Salisbury n te kairiiri, ae e kareke ana reirei n moanaki i te reirei i Battle Creek, Mich.

GSAM 396Te Battle Creek College e Rikirake

GSAM 396.1Te kainnano ibukin te tabo riki i te Battle Creek College e a bati bwa n te summer n 1886 e a riai ni kateimatoa riki te auti n te reirei, ao n te ririki ae imwina (1887), e kateimatoa te auti n matu (ae aranaki bwa West Hall) ibukin ataein reirei aika aine. West Hall e mena iai ruu ibukin ataein reirei 150, ao e kona n tau iai 225 i te auti n amwarake; ma South Hall, ae kateimatoa n 1884 i maiakin te tano n te reirei, e mwakuri bwa te auti n matu ibukin mwaane. Ngke e moanaki te reirei ibukin te tai n reirei n te winter, 1886-87, e mena iai ataein reirei 568.

GSAM 396.2N 1885 Prof. W. W. Prescott e tewaaki bwa te tia kairiiri n te Battle Creek College, ao imwiina e rineaki bwa te Tia Koroboki n Reirei ibukin te bootaki. E kaotaki bwa te babaire ae raoi. Tiaki tii te Battle Creek College ae e kakabwaiaaki, ma n ana mwakuri te tia koroboki anne, ma te boutoka n te Atua, e karaoaki te katiteuanaaki ae korakora riki ao te mwakuri ae riai n taian reirei ni bootaki ni kabane.

GSAM 396Te Emmanuel Missionary College

GSAM 396.3Te Battle Creek College e karaoa ana mwakuri ae tau ni karokoa te ririki 1901, ngke e a tia n kabooaki te tano ao taian auti nakon te American Medical Missionary College Association, ao e a toki te bootaki n reirei. E kateimatoa n aki maan te korporate n te reirei ae boou, ae aranaki bwa te Emmanuel Missionary College. E karekeaki te tei i kan wewen te Berrien Springs, i te iteran Michigan are i maiaki-maeao, ike taian auti a tia n kateimatoa irouia ataein reirei, ao e waaki iai te reirei ae rikirake. Te baire ae tau n te reirei aei bon te angaan te “reirei ae koro n taian mwakoro,” n te mwakuri ma te reirei ae taetaeaki i moan te mwakoro aei. Te kairaki n taan mwakuri aika a tia n tauraoi ibukin te mwakuri i taabo ake a na karinaaki iroun te Atua, bon te tangitangina ao te kantaninga ae moan te kakawaki irouia taan reirei n te Emmanuel Missionary College.

GSAM 397Te Reirei n te Baibora ae i Nuka, Chicago, Ill.

GSAM 397.1N te Rinano ao te Tia Katanoata n March 1887, Unimwaane George I. Butler e karaoa te taku bwa e na kateimatoa te auti n te mwakuri ni mitinare i Chicago, Ill., ae e na mwakuri bwa te reirei n te Baibora ae i nuka ibukin taan mwakuri n te Baibora, ao n te tai ae ti teuana e kona n riki bwa te auti n taromauri ao te auti n te mwakuri ni mitinare ibukin ara aomata i te taon. N te autumn ao te winter n 1888-89, e kateimatoa te auti. Te mwane n te mwakuri, ma te kabooan taian tano, te auti, bwaai ni mwakuri, ao taian bwai riki, e kaan $28,000. E katanoataaki n April 4, 1889, ma te bootaki ni reirei ibukin taan kaboonako booki n te aro. N te tai n katabuaki, e taetaeaki bwa ara aomata a atai aomata aika 1,000 te itiaki, ae a tia n butimwaea te koaua ibukin te tai aei n taabo aika kakaokoro n te aba mai nanon aia mwakuri taan mwakuri n te Baibora.

GSAM 397.2Te reirei aei e waaki n te aro ae tau iroun Unimwaane George B. Starr ni karokoa te spring n 1891. Imwiina, ma taan reirei aika a rineaki iroun te Komiti n te Maungatabu ni Kabutaa, e teimatoa ana mwakuri ni karokoa 1893, ngke e kuneaki bwa te auti e aki tau ibukin te kainnano ae rikirake ibukin te reirei n te Baibora. Ngke e karaoaki te babaire ibukin te tautia n te reirei n te Baibora ma te Battle Creek College, e kabooaki te auti i Chicago nakon te Medical Missionary and Benevolent Association. E a rikirake ao e a tauraoi te auti ibukin te auti ni marurung ae uarereke, ao e aranaki ngkai bwa te Chicago Branch n te Battle Creek Sanitarium.

GSAM 397Te Union College, Nebraska

GSAM 397.3Te Maungatabu ni Kabutaa n 1889 e taratara te taku ibukin kateimatoan te reirei i te tabo ae tau ibukin taian bootaki n te aono aika 9: Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, ao Arkansas. E tewaaki te komiti iroun te maungatabu, ae ana mwakuri bwa e na rineia te tabo ae tau ibukin te reirei. Ngke kaain taabo n aron Des Moines, Ia., Fremont ao Lincoln, Neb., ao taabo riki a a tia n ataia te bwai ae ti na karaoa, a kakaboo ni marenaia n aia anga ni buobuoki ibukin te mwakuri, ibukin ae a tangiria bwa taian auti a na mena n aia taon. Ibukin ae Lincoln, Neb., e karaoa te kareke ae moan te riai, ao e kuneaki bwa te tabo ae tau riki, e tewaaki te reirei iai.

GSAM 398.1Te auti ae moan te kakawaki, te Union College ae bon te reirei, bon te auti ma te kaki 141 x 84. Te teitei mai te tano nakon te taabo n te dome e 100 te kaki. Ibuakon te auti aei iai auti n matu aika uoua, ma te kaki 104 x 104, ma itera aika teniman. E kantaningaaki bwa te mwane mai te tano ae a tia n kabwaaki e na tau ibukin te iteran te mwane n te itiaki n tauraoi ibukin te reirei ae i nuka n te bootaki, ike taan mwakuri a na reireiaki n taian mwakoro aika kakaokoro n English, Scandinavian, ao German irouia taan reirei n aia taetae ni karo.

GSAM 398.2A katabuaki taian auti n Sept. 24, 1891, ao e moanaki te reirei n September 30. Te aranaaki n te ririki ae moanaki e 301. N 1892 e moanaki te reirei ma ataein reirei 222, ao te aranaaki ibukin te ririki e 553. Ibuakoia, 71 a mena n te mwakoro n German, ao 85 n te mwakoro n Scandinavian.

GSAM 398.3E tautia te tei ma te reirei, ae e karekea te mwakuri ibukin ataein reirei aika a tangiria n te mwakuri n te aba. E mena naba i te reirei te auti n berena, ike e karaoaki iai amwarake ni marurung n te aro teuana. N te ririki 1903, e kateimatoaaki te bootaki ibukin boretiakin boki ao beeba n taetae ni German, Swedish, ao Danish-Norwegian. Te bootaki aei e bwaina ana auti ni boreti booki ao te mwakuri ni boreti booki i Amerika ibukin taian aomata aika a taetae ni taetae aika a tia n taetaeaki. Te mwakuri e karaoaki riki irouia ataein reirei. A aki reireiaki n te mwakuri ni boreti booki tiaki, ma ni karaoan te mwakuri anne a karekea iai te rabakau n te mwakuri ni mitinare.

GSAM 398.4Te mwakuri n te tabo ni maiti e kaotaki naba ma te reirei aei. N te kabwarabwaran te tabo, e kuneaki bwa te reirei e kona n kitanakoa teuana n aia auti n matu aika bubura, ao n te mwane ae uarereke, e tewaaki te auti ni marurung, ao e karaoa te mwakuri ae raraoi.

GSAM 399Te Walla Walla College

GSAM 399.1Te reirei aei e mena i kan Walla Walla, n te Aono n Washington, ao e katabuaki n Dec. 8, 1892. Te reirei e moanaki te bong ae nako ma ataein reirei 101. Te koraki aei e rikirake n te ririki nakon 185. E tautia te reirei aei ma te tei ae uarereke ao mwakuri riki n te aba. E mena n te aro ae rikirake, ao e karaoa te mwakuri ae raoi. Prof. J. L. Kay te tia kairiiri n te roki n taan reirei ngkai.

GSAM 399Te Reirei i Australia

GSAM 399.2N August 24, 1892, e moanaki te reirei i Melbourne, Australia, n te auti ae e kabwakaki boon te maeka iai, ma roki n taan reirei 5. L. J. Rousseau, mairoun te College i Battle Creek, Mich., bon te tia kairiiri ae moanaki n te reirei. N te ririki 1894, te reirei aei e aranaaki ma ataein reirei 89.

GSAM 399Te Rairaki nakon Avondale

GSAM 399.3Ngke a tangiria taan kairiiri n te reirei bwa a na tautia te mwakuri ma te reirei, e kuneaki bwa e riai ni bitaki te tabo; ngaia are e rairaki mai te taon ae bati Melbourne nakon Avondale, Cooranbong, New South Wales, te tabo n te aba, ike e karekeaki te tei ao a kateimatoa auti aika tau. Te reirei e waaki ngkai n te aro ae tau n te babaire n mwakuri.

GSAM 399Te Taetae ni Burabeti Ibukin Avondale e Koro

GSAM 399.4N ana moanaki ao n ana kairiiri, te kantaninga n te komiti bon bwa e na waaki te reirei n te aro ae kaan riki ma taian tua ibukin taian reirei n te mwakuri. E na riki bwa te “reirei ni kaotaki,” ao e taekinnaaki te tai ma te tai bwa ngke e na kairaki n te aro ae eti, e na rikirake, tiaki bwa te reirei tiaki, ma te tano naba, ae e a tia n kuneaki bwa akea ana bwai, e na mwakuri. Te tai, ma ana kakabwaia te Uea, e a kaota te koaua n te taetae ni burabeti anne. N te aki kangaanga ma te kurena ae korakora i nanon ririki aika bati n te tai teuana, ae e kairaki iai te kangaanga nakon te mwakuri n te aba ao te aki riki n uaa i taabo aika a karabwaraki, te tei n Avondale e mata ao e uaa. Te bwai aei e kakaawaki n aron ae bati, ao taan kairiiri n te tautaeka a roko n titiraki ibukin taian aro aika a tia n kamwakuria n te aba ibukin karaoan te rikirake ae kakannato aei.

GSAM 400.1Te ribooti ibukin ana mwakuri te reirei n te ririki 1903 e kaota te rikirake ma 50 te berent i te koraki n ataein reirei. Te mwane naba e mena n te aro ae raoi—taian mwane ni kabane a tia n kabwaaki, ao e tiku te mwane $1,500 n te tabo n mwane ibukin te reirei. Prof. C. W. Irwin bon te tia babaire ao te tia kairiiri n te reirei ni kaan 4 te ririki.

GSAM 400Te Mt. Vernon Academy

GSAM 400.2Te Maungatabu ni Kabutaa n 1893 e kariaia te tua ibukin moanakin te reirei i Mt. Vernon, Ohio. Te reirei aei e tautia ma mwakuri n te aba, ao e ribootiaki bwa e karaoa te mwakuri ae raoi. Ana aranaaki n 1894 e 140. Prof. J. W. Loughhead e a tia n mwakuri n te tai ae mwaiti bwa te tia kairiiri n te reirei aei, ni karokoa ngke e aeiaki nakon Washington, D.C. Aran te tabo n te reirei bon Academia, Ohio.

GSAM 400Te Reirei n Mwakuri i Keene

GSAM 400.3Te Maungatabu ni Kabutaa n 1893 e kariaia te moanakin te reirei n mwakuri i Keene, Texas. E karekeaki te tei ma eka aika raka nakon 130, a kateimatoa taian auti, ao e moanaki te reirei i aan Prof. C. B. Hughes ma ana tia buoki. E waaki n te aro ae tau ma te babaire n tautian mwakuri ma te reirei. Ana aranaaki n 1894 e 160 ataein reirei. Te reirei aei e a tia n riki bwa te mwakuri ae kakannato.

GSAM 400Te Claremont Union College

GSAM 400.4Te reirei aei e mena i Kenilworth, i kan Cape Town, South Africa. Te roki n taan reirei e bon rineaki riki mai te Battle Creek College. E moanaki n 1894, ma ataein reirei 90. N tokin te moan ririki n reirei, te koraki n ataein reirei e a rikirake n te aro ae e a riai ni karekeaki te tabo riki n te rikiraken te auti n reirei. Te reirei e mena n aan te tararua n Prof. C. H. Hayton n te bong aei.

GSAM 401.1Kaain te Itibong a karaoa naba te reirei n te kaawa (ibukin baibai) i Claremont ma ataein reirei 70, ao te reirei n te ekaretia i Beaconsfield, ae e aranaaki n 1894 ma ataein reirei 30.

GSAM 401Te Kabwarabwara n Mwakuri n Reirei, 1895

GSAM 401.2Te ribooti aei e karaoaki iroun te tia koroboki n reirei nakon te Maungatabu ni Kabutaa n February 1895:—

GSAM 401.3“Te bwai ni buobuoki n reirei n te bootaki e kona n kabwarabwaraki n aron aei: E mena College aika 5 i taabo aei: Battle Creek, Mich.; College View, Neb.; Healdsburg, Cal.; College Place, Wash.; ao Kenilworth, South Africa. E mena Academy aika 4, ke reirei aika a karaoa te mwakuri n taian reirei n te aba aei, i South Lancaster, Mass.; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; ao Graysville, Tenn.... Ibuakoia aei e mena te Australian Reirei n te Baibora; te reirei i Mexico ma te mwakuri ni mitinare n te tabo ni maiti; te reirei ibukin baibai kaain Pitcairn Island; i Raiatea, n te bootaki n Society; n te Marawa n te Betebeke i Maiaki; i Bonacca n te Bay Islands n te Caribbean Sea; reirei n te ekaretia aika kaan 15 i te aba aei ao i taabo i mwaitira; reirei n te Baibora aika uoua n te Maungatabu ni Kabutaa; ao taian reirei aika bati ibukin taan kaboonako booki ao taian bootaki n te aono aika a aki kateimatoaaki.”

GSAM 401.4N ana kabwarabwara te koraki n te reirei n taian reirei ao taian reirei aika a tia n baireaki, te tia koroboki e taekinna: “N te kabwarabwara ae tau, e mena ataein reirei aika raka nakon 3,000, aika kakaokoro aia ririki, aika a aranaaki n taian reirei ni kaain te Itibong ngkai.”

GSAM 402Te Kabwarabwara n Taian Bootaki n Reirei, 1903

GSAM 402.1Te mwakuri n reirei ao taian bootaki i buakoia kaain te Itibong a rikirake n aron taian mwakuri riki n te rongorongo. N aron te Boki n Ririki n te Maungatabu ni Kabutaa ibukin 1904, e mena ngkai College ao Academy aika 9 i Amerika, ao 5 i aba riki. A mena taian bootaki n aba riki i Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, i kan Cape Town, South Africa; Holloway, London, North, England; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, i kan Magdeburg, Germany.

GSAM 402.2I Amerika e mena reirei n te waena, 14; i aba riki, 5. A mena aei i Copenhagen, Denmark; Honolulu, Hawaiian Territory; Diamante, Entre Rios, Argentine Republic, South America; Curityba, Brazil, South America; Brusque, Brazil, South America.

GSAM 402.3Ibuakon taian bootaki n reirei ake a taetaeaki mai mwaitira, e mena reirei n ekaretia aika 357 aika a kairaki iroun te bootaki. Ibuakoia 317 i United States, ao 40 i aba riki. Ngke ti na bwaina te tatai ae eti nakon te bong aei, taian namba a na rikirake korakora. E a tia n moanaki reirei aika bati imwiin te toki n 1902. N te tauira, te Nebraska Conference e ribooti bwa e mena reirei n ekaretia aika 10. N Feb. 1, 1904, aia ribooti e kaota “reirei n ekaretia aika 24,” ae rikirake ma 14 n te bootaki n te aono teuana.

GSAM 402.4E koaua bwa ana baire te Uea e kairiiri ao e kaukaa te kawai n te aro ae kakannato ibukin te mwakuri n reirei i buakoia aomata aei. E bia anganiia te rabakau aomata ake a aeiaki bwa a na kairiiri n te mwakuri aei, bwa taian reirei aika kakaokoro a na waaki n aron te babaire ae e taetaeakinna. Imwiina e na iai koraki aika bati n taan mwakuri aika tau ao aika a tia n rikirake ibukin te Mataniwi, ao e na aki iai mwaane ao aine aika “a rikirake i te itera ae ti teuana” n aia reirei ao n aia aro. “E anganaki te taeka iroun te Uea,” e taekinna te tia areru, ao “te koraki ae bati [te taanga ni buaka, n te kabwarabwara i rarikin te iteraniba] ae e taekinna.”

Notes

  1. Taeka ni Rabakau 4:5-7. ↩
  2. Taian Kakoaua ibukin te Ekaretia, Boki 3, pp. 152, 153. ↩

Note

Back