Mwakoro 9 — Te Tai n Tataninga
GSAM 148.1“Ngkanne e na kabotauaki te Tautaeka n Uea mai karawa ma aine aika ataeinnaine aika tebwina, aika a taua aia rama ao a nako ni karawaia te taata n mare. A nimaua a rabakau ao a nimaua a buebue. Aine aika buebue a taua aia rama, ma a aki taua te boi; ma aine aika rabakau a taua te boi i nanon aia bwai ma aia rama. N te tai ae tataninga te Taata n Mare, a teutana ao a matu ni kabane.”1
GSAM 148.2Iesu Kristo te taata n mare i nanon te kabwarabwara.2 Te nakoia ni karawaia te taata n mare e riai ni kaota te waaki irouia ana aomata te Uea ni nako ni karawaia Kristo n ana roko, ibukina bwa te taeka n Matiu 24 ao 25 bon te roko mai te Uea. Te taeka a te Uea bon te rama.3 A taua aia rama ni kabane aine aika a aki mare. Te buebue n tabeua aine bon aia tia taua te reirei n te koaua tiaki ma te bwai ni katabuaki ae koaua nakon te Uea, ae e na rikirake ai bwaai ni kamatoatoa n te Taamnei i nanon te nanoia te tia onimaki. Te mwakuri anne e kaotaki n te kabwarabwara ma te “boi i nanon aia bwai.” Te tataninga te taata n mare e na teiakina te bwaran te nano i buakon koraki aika a nako n kantaningaia ni karawaia aia Uea.
GSAM 148Te Tai ae Kona iai te Kabwarabwara
GSAM 148.3Te taeka “ngkanne” ae e moanaki iai te kabwarabwara e anga te kabwarabwara ibukin te tai ae e kona iai. E roko raoi i murin taekan te mwakoro ae nako, tiaki imwin kauaokin Iesu, ma imwin te kabwarabwara n te kai ni figi ae e taetaeaki, ae e kaotaki iai bwa rokon Iesu e “i mataroan te tai,” ao bwa e roko te roron aomata ae e na aki toki ni karokoa te kaoti Iesu i buakon nang n karawa. E kona naba n te tai ae tabeua taan mwakuri aika a anga te rongorongo a taku i nanon aia nano, “Au Uea e tataninga n roko; ao a moana ni karaua taan mwakuri raoraoia, ao ni makan ao ni moi ma taan moi.”
GSAM 149Karauan Taan Mwakuri Raoraoia
GSAM 149.1Aei a tia ni karaoi bwa “taan mwakuri raorao,” ni kaota te rongorongo ae tii teuae ma te nano ae tei; ma ngkai tabeua i buakoia a tannako mai te bwai ae a reirei iai, ao a “karaua” taan mwakuri raoraoia aika a anga te “amwarake n te tai ae riai”—ni kaota te katauraoi ae riai ibukin kaitiboan te Uea ae e a kaan roko. A “karaua” n aron ae e baireaki ni karauan Ieremia. Aia aomata a taku, “Kam nako, ao ti na karaua ma te taetae; ao ti na aki ongeaba nakon te taeka naana.”4 N aron anne a moana taan mwakuri aikai ni reirei n te aro ae e kaina te mwakuri a taan mwakuri aika “kakaonimaki.” Te koraki anne e taekina n aron ae tii, “Kam na nanona bwa kam a tia n taia ao n ongo, ao kam na kawakina raoi, ao kam rairi. Ngkana ko aki tararuana, N na roko iroum n aron te tia iraa, ao ko na aki ataa te aua ae N na roko iai i roum.”5
GSAM 149.2Te kabwarabwara ibukin aine aika a aki mare e kona n te tai ae “taan mwakuri raorao” a rairi mai te rongorongo ibukin rokon te Uea ae e a kaan ao a “moana ni karaua.” A moana naba ni karaoi te bwai teuana—ni “makan ao ni moi ma taan moi.” A bootaki n amwarake ma koraki aika a tangiria ni kakukureia nanoia n te amwarake. Solomona e taekina te koraki anne, “Ko na aki mena i buakoia taan moi wain; ko na aki mena ma taan amwarake n te mwakuri n te ioa; ibukina bwa te tia moi ao te tia amwarake n te mwakuri e na roko nakon te kainnano.”6
GSAM 149Te Bwaran te Nano ae Moan
GSAM 149.3Ngkai e na kaoti te titiraki, “N te bwai ra i nanon te waaki ibukin kauaokin Iesu ae e arana ma taekan aikai?” A tia ni roko waaki aika a riai raoi ma te taetae ni burabeti. Koraki aika a anga te rongorongo ni karokoa Eperera 1844 a mwakuri i buakon ekaretia, ao taan kabwarabwara n ekaretia aika kakaokoro a tei ma aia mwakuri. N aron anne a bon “taan mwakuri raorao.”
GSAM 150.1Koraki aika a anga te rongorongo a reirei bwa 2300 te bong n Taniera 8:14 e na toki ma te ririki ni Iutea 1843, ae e na i nanon ara ririki 1844. A taetae bwa te aua ni motikitaeka te Atua e na roko n te tokiin tai anne. Ni kabane ekaretia n te aba i te tai anne a onimaki bwa te bong ni motikitaeka e na moanaki ma kauaokin Iesu. N aron anne e na bebete ni kaoti bwa tia kantaninga ana kauaoki Iesu a taku bwa e na roko te Uea n te tokiin tai anne n te taetae ni burabeti. A taku, “Tai anne e kona n toki ma te namakaina, Marei 21, 1844, te kabanea n te ririki ni Iutea 1843.” N aron anne a tararuana te tokiin Marei ke te moan n Eperera 1844, bwa te tai ae e na kona ni roko iai te Tia Kamaiu.
GSAM 150A Rikirake Taan Mwakuri Aika Buakaka
GSAM 150.2Ngke e roko te tokiin Marei ao e nako, ma e aki roko te Uea, koraki aika a tia ni mwakuri ma taan karere a te Uea, ma a aki katabua raoi aia maiu nakon te rongorongo, a rairi ni buakaka nako iai, a moana ni kateweaki te mwakuri, ao ni karaoi bwaai ni kabane aika a kona ni kaina te aroia koraki aika a tiku ni reirei ibukin te reirei n rokon te Uea ae e a kaan ao te rongorongo ibukin te aua ni motikitaeka. “I nanon aia nano” a taku, “Au Uea e tataninga n roko.” Ma aia taetae a reirei ngkai bwa te aomata ni kabane e na riki bwa tia onimaki imwain rokon te Uea; bwa te Iutea ni kabane e na roko n Palestine ao ni kateia aia mwakuri n te tabo ni taromauri i Jerusalem, imwain rokon Mesia. Tabeua a reirei naba bwa rokon Iesu bon “roko n te taamnei,” ae e riki n te tai ae e onimaki te aomata, ao n te matena ana aomata.
GSAM 151Angan te “Amwarake n te Tai ae Riai”
GSAM 151.1Ngke a rairi n te aro anne ni buakaka nakoia taan mwakuri raoraoia, koraki aika a kawakina te onimaki a kaoia taan onimaki bwa a na bootaki n taian auti ni bootaki ao i nanon taian kai, ni anga te “amwarake n te tai ae riai”—ni kaotaki bwa taian kanikinaean te tai ao te taetae ni burabeti ae e tia ni kakoroaki a kaotaki, n aron ae a tia imwain aia bwaran te nano, bwa rokon Iesu e “kaan, ao i mataroan te tai.”
GSAM 151Amwarake n te Ekaretia
GSAM 151.2Ngke a karaoi anne, e moanaki te bwai ae e aki ataaki mai mwaina i nanon ekaretia ni Porotetani—te bobootakiia aomata n te ekaretia ibukin te amwarake ao te “karaoan te mwakuri ni kareke nanonano.” A kaoaki ni kabane aika a tangiria ni roko bwa a na amwarake ma ngaiia aia amwarake aika raraoi.
GSAM 151.3Te moan tai ae ti ongo iai te bwai n aron anne i Amerika bon n te namakaina Mei, 1844, raoi imwin te bwaran te nano. E riki n aron aio: Ngke William Miller e reirei ao ni kabwarabwara nakon taan kantaninga ana kauaoki Iesu aika tabeua te bubua n te auti n Rochester, N.Y., ni taku nakoia, “Ti mena n te tai n tataninga n Matiu 25; kam na kawakina ami onimaki; ti na karekea riki te ota ibukin te bwai aio,” e baireaki i kabaan te auti ni bootaki ae kakannato n Rochester bwa e na iai “te bootaki n amwarake.” Te koraki ni aomata a boboti, taan ekaretia ma taan aki onimaki, ao ngke te tia kairiiri n te reirei ni kabwarabwara e karaoi te mwakuri ni kareke nanonano ibukin te koraki ma te rabakau ni kariri William Miller, a kaboonakoia te tio, te aihikirimi, bwaai ni kamamaku, ao n te 25 sente te beeba ae e a tia te aomata anne ni katauraoi. Te boki e aranaki bwa Kaotiotan te Reirei n Miller.
GSAM 151.4E aki roko ni karokoa uoua te wiiki imwin anne, teuae ni ekaretia teuana i nanon te aono anne e baireia “te tamaroa” i nanon te auti ni bootaki, ni kaboonakoa te 25 sente ibukin te roko, ao ni karakiia ni roko ma ngaiia ni kana aia tio, aihikirimi, keke, ao bwaai ni kamamaku. Iai raoi iai e moanaki te amwarake n ekaretia ae e rikirake nakon “bootaki aika buebue,” “bwain te kabongana,” “naake n ika,” “bootaki n kabwaran te tuai,” ao n aron anne. Te anga n amwarake n ekaretia e rikirake nakon te kororaoi ae ngkai te auti n ekaretia ae boou e aki riai ngkana akea ana umwa ni kuuka, ana tabo ni kawakin amwarake, ao ana ruuma n amwarake. Te aro aei bon te bwai ae e moanaki n “te tai n tataninga,” n aron ae e taekinaki n te kabwarabwara.
GSAM 152.1Wm. Miller raoi e taekina te bwai ae e riki i Rochester n taeka aikai:
GSAM 152.1“Teuae i buakoia D.D. n Rochester, teuae _____, mai te ekaretia _____, e korea te beeba ni buaka ma te reirei n Miller, e weteia ana “uea” ao ana “aine aika rietata” nakon te auti n te Uea, e karaoa te tamaroa ae kakannato ma tio ao “tamaroa” tabeua, n aron Belshazzar, e moi aia kafe ao tei, e kana aia amwarake aika riai, ao e kaboonakoa aia aihikirimi ao bwaai ni kamamaku, ao ana beeba ni buaka ma kauaokin Iesu ae riai.”
GSAM 152.2“N te bong imwain au nako, teuae teuana i buakoia taan kabwarabwara e karaoa te tamaroa i nanon te auti n te aomata ke te auti ni bootaki, ao e kaboonakoa n aron are a tia ni karaoa, ana tiketi, aihikirimi, ao bwaai ni kamamaku. I tangira ni ongo bwa tabeua ekaretia n taian aro aika kakaokoro a aki tangiria te amwarake n te aro ni Babelonia; ao I kantaninga n nanou bwa a aki na boni kabane ekaretia n taian aro aikai ni kuneaki bwa a “makan ao ni moi ma taan moi” ngke e roko Iesu. I bon mimi bwa taan kabwarabwara aikai a aki nora raoi aia aronga i nanon te kiraati n Taeka n te Atua; ao I reireiia bwa a na wareka Luka 14:12-14; Matiu 24:48-51; Luka 13:25-28; 2 Petero 2:13; Iuda 10-21. Aei bon taian tai ni kabanea.”
GSAM 152.3Ngkana Unimwaane Miller e na nora te bwai ae ekaretia a tia n roko iai imwin anne, n aia bootaki ibukin te anga bwaai, ma “keke ni kariri n te ringi, bootaki ni kabwaran te tuai n te 10 sente, te kaba ni donki, bootaki aika buebue, te loteri ae tabu,” ao taian mwakuri n te bwai ni kariri tabeua, e na rairi ma te maaku ae tabu.
GSAM 152Te Tai n Tataninga
GSAM 152.4Tia kantaninga ana kauaoki Iesu a karekea te kabwaian nano n te koaua n te Baibara bwa ngke e taetaeaki rokon te Uea ae e a kaan, e na tei ma iai te “tai n tataninga.” A nori anne n taekan te Tia Kamaiu i Matiu 25:5, 6, ao n Habakuka 2:1-3.
GSAM 153.1Ibukin aia aro i te ririki ni mwamwarake 1844, ti na taekina te bwai ae e mairoun te Takarua n te Nukanibong n Mei 9, 1844:—
GSAM 153.2“Imwin ti a tia ni toka i nanon te toki ae e a taraanaki ibukin taian tai ni burabeti, ti a mena n te aro ae e tia te Atua ni nori bwa ana aomata a na mena iai n te tokiin te miitara; ao e a tia n teiaki ibukia, ma te tia taetae ni burabeti Habakuka, ngke e taku, ‘N na tei i runga i au tararuana, ao N na tei i runga i te taua, ao N na tararuana bwa N na ataa te bwai ae e na taekina nakon au, ao te bwai ae N na kaekaa ngke e karakiaki au,’ ke n aron ae e warekaki n te taba n te baibara, ‘e taetae ma au.’ ‘Ao te Uea e kaekaa au, ao e taku, Koroa te miitara, ao ko na kaota raoi i runga i taian tebe, bwa e na biri te tia wareware; ibukina bwa te miitara e mena riki ibukin te tai ae e baireaki, ma n te toki [n taian tai ni burabeti] e na taetae ao e na aki bwainikora: e ngae ngkana e kamwawa [i muriin aia toki ae e taraanaki], kantaningaia; ibukina bwa e na bon roko, [n te kabanea ni kakoroa n taian tai ni burabeti, imwin are] e na aki kamwawa.’”7
GSAM 153.3“Bwa te reirei aio e taetae ibukin te tai aei, e kaotaki raoi n ana taeka Bauro ae e kabwarabwaraia n Ebera 10:36-39: ‘Kam riai ni nanoa, bwa imwin kam a tia ni karaoa ana tangira te Atua, kam na karekea te beritinna. Ibukina bwa e a tiku te tai ae kimototo, ao te tia roko e na roko, ao e na aki tataninga. Te tia eti e na maiu ma te onimaki; ma ngkana iai te aomata ae e rairi imwin, nanou e na aki kukurei iai. Ma tiaki ngaira koraki aika a rairi imwin nakon te kamateaki; ma bon ngaira aika a onimaki nakon te kamaiuakin te taamnei.’
GSAM 153.4“Ti onimaki bwa ti mena ngkai n te tai are e taekina te Tia Kamaiu, ngke e tataninga te taata n mare (Matiu 25:5)—ae e na kabotauaki iai te Tautaeka n Uea mai karawa,—ngke ‘teuae te tia mwakuri ae buakaka [ibukina bwa e a taraanaki te aki kakoroan te tai] e na taku i nanon ana nano, Au Uea e tataninga n roko, ao e na moana ni karaua taan mwakuri raoraoia, ao ni makan ao ni moi ma taan moi,’ ao te Uea e na ‘roko n te bong ae e aki kantaningaia.’
GSAM 154.1“Ti onimaki bwa ti mena ngkai n te tai are e taekina Petero, ngke aia ‘motikitaeka e aki tataninga n te tai ae maan, ao aia toki e aki matu;’ ao ngke a na ‘kabongana n te raba aia reirei ni bwai aika a na kamateaki.’8 Aei, Petero e taku, a na boni karaoaki n aron ae a mena taan taetae ni burabeti aika kewe ngke e koreaki te Baibara. N aron anne taan te auti n Israel a taku, ‘A maan riki taian bong, ao a aki kakoroaki miitara ni kabane.’9 N aron anne e riai ni mena te tai ae e na taraa n nako te tai, bwa taan katakata n 2 Petero 3:4 a na titiraki, ‘E mena ia te beritinna ibukin ana roko?’ ao ni kabwarabwaraia bwa ‘bwaai ni kabane a tiku n aron ae a tia mai moanakin te karikiaki.’
GSAM 154.2“Ti onimaki bwa ibukina bwa e tataninga te miitara n aron anne, te abotoro Iakobo e taku, ‘Kam nanoa, ngaia are, tari, ni karokoa rokon te Uea;’ ‘kam nanoa naba; kamatoaoia nanomiu, ibukina bwa rokon te Uea e a kaan.’ Ao, ‘Noria, te Tia Motikitaeka e tei i mataroa.’
GSAM 154.3“Ao ti onimaki bwa n te kantaninga ibukin te nakoan te tai ae e taraanaki, ara Tia Kamaiu e anga te reirei nakon ira n te mwakoro ae te 12 n Luka, ‘Kam na kabaei nukami, ao ami rama a na teimatoa ni bue; ao kam na n aron taan aomata aika a kantaningaia aia Uea, ngkana e na roko mai n te mare; bwa ngkana e roko ao e kabeka, a na kaukia te mataroa nakoina ni waekoa.’10 Te kantaninga e teiaki bwa e a nako te tai, ibukina bwa ni karokoa te tai anne ti aki kantaninga. Ngaia are ara Uea e taku riki, ‘A na kabwaianaki taan mwakuri aika te Uea e na kuneia ni tararuana ngkana e roko.’
GSAM 154.4“Ti na teimatoa, ngkana e tangira te Atua, ni katanoata, ‘Noria, te Taata n Mare e roko; kam nako ni karawaia.’ ao, ‘Te aua n ana motikitaeka e a roko.’ Ao ti kantaninga bwa ti na aki toki ni karaki ma te reo rimoa nakon te aomata ni kabuta ao nakon te ekaretia, bwa a na uti mai aia anene ibukin te ‘rau,’ ao ni karongoa ana kabanea ni taetae te Atua ibukin te nanoanga. Ti tangira ni teimatoa ni kantaninga ao ni tararuana te roko te Uea, ni onimaki bwa e a boni mena i mataroa.
GSAM 155Kakoauaan Riain Aia Mwakuri
GSAM 155.1Te bwai ae e na buokiia ni kinaia raoi aia iango tia kantaninga ana kauaoki Iesu ibukin aia mwakuri imwain Marei 21, 1844, ao raoi imwin te bong anne, e kona ni kuneaki n te taeka ae e na mai n te beeba i raroan te taetae “Kakoauaan te Riai,” i nanon Te Tia Katanoata ibukin Kauaokin Iesu n Novembwa 13, 1844, ae e boretiaki iroun J. V. Himes, S. Bliss, ao A. Hale:—
GSAM 155.2“Ti aki kabanea ni kabubutaki ni karekea ara iango. Ti onimaki bwa ti bon taan kakai ao taan koaua aika a kakae ibukin te koaua. Ti ongeaba nakon ana tua ara Tia Kamaiu bwa ti na kakaea te Baibara. Ti aki onimakina ara rabakau; ma ti taratara nakon te Atua ibukin te kairiiri ao te reirei, ao ti katauraoi ni tabuaia ara maiu n ana karea, ni kantaninga bwa e na kairi ara wae n te aro ae eti. Ti rinanoia taian taeka ni buaka aika a angaia nakoira ma te tangira ae koaua bwa ti na ataa te koaua ao ni kawakinaki mai te bure; ma ti riai ni taekina bwa aia iango taian buaka aika kakaokoro ao aika a mwaiti a kateimatoaa riki ara iango. Ti nori bwa ngkana ti eti ke ti bure, e aki kona ni eti aia iango taan buaka ma ira; ao a aki boni mena n te itera teuana. Aia taeka n buaka ni kabane a bon mamara ao a n aron aia taeka ataei, ao a riai ni kabanea te tai ni kabooua te bwai ae a tia ni karaoa; ao n aia iango aika a kakaokoro ao a aki riai a kaotaki iai bwa, n te iangoia ibukin ara iango, a aki onimaki n aia iango ake aia taan buaka. Ao riki, e aki mena te bwai ae kakannato i nanon ara katoa iango ae ti aki kateimatoaaki iroun teuae ke teuae i buakoia koraki aika a mwakuri ni kakewea rokon te Uea ae e a kaan. Ngke ti boutokaaki n te kabwarabwara n te Baibara ni kaineti ma nanon ana taeka raoi, taan buaka ma ira a kataia ma akea uaana ni kakoaua bwa te Baibara e aki riai ni kabwarabwaraki ni kaineti ma nanon ana taeka raoi, e ngae ngke taetae ni burabeti ni kabane aika a tia ni kakoroaki a kakoroaki n aron ae a bon taekinaki iai, naba n taekan bwaai aika te kabanea n uarereke.”
GSAM 156Te Kabwarabwara n te Bwaran te Nano
GSAM 156.1“Ma te tai—te ririki 1843, te ririki ni Iutea—e nako, ao ti bwaran te nano bwa ti aki nora te Uea n ana tamaroa. Ao koraki ni kabane aika a buaka ma ira n te aro ae koaua a iango bwa te bwai ni kanikinaean ara onimaki e a tia ni kaotaki bwa e kewe; ao bwa ti na, n aron aomata aika koaua, kitana ara iango ni kabane. Ngaia are a mimi ngke a nori bwa ti kawakina riki ara kantaninga ao ti kantaninga riki ara Uea.
GSAM 156.2“Ma n ara bwaran te nano, ti aki nora bukin bwaran nanora. Ti nora bwa te Baibara e kaotaki bwa e riai ni iai te tai n tataninga, ao bwa ngke e tataninga te miitara ti riai ni kantaningaia. Ti nora naba bwa ma te tokiin te ririki te tai e aki toki raoi, n te iango naba bwa ara nambwan tai e eti; ao bwa a kona ni kakoroaki i nanon te ririki aei; ma ti taekina n te aro ae koaua nakon te aomata ni kabuta bwa ti bure n te tai ae raoi are ti tararuaia ma te onimaki ae kakannato; ma ngke ti bure n te bwai anne, ti kona ni nora bain te Atua i nanon te bwai anne. Ti kona ni nora bwa e kabongana te taetae anne n aron te takarua nakon te aomata ni kabuta, ao bwa te katautau nakon te ekaretia. E tauia ana aomata n te aro ni kantaninga. E kaotiotaia koraki aika a tangira ni kangaanga ibukin aran; e kaotaki nakoia taani roko te rongorongo ibukin rokon te Uea bwa te rongorongo ni kukurei ae kakannato, ao nakoia koraki aika a aki tangira ni ongoa te rongorongo anne. E a tia ni kaotaki nakoia te aomata ni kabuta bwa antai e na kukurei ma rokon te Uea, ao antai e na buaka ma ngaia n ana kauaoki, n aron Iutea ngke e moan roko. Ao ti iangoia bwa bon te kaukan i nanon te kakoroan ana babaire te Atua, n te “bong n ana katauraoi,” bwa e na kairiia te aomata aika a na kakae tii ana tangira te Uea, bwa a na katauraoaki ibukin ana roko.”
GSAM 157TE RONGORONGO N TE WAAKI IMWIN MAREI, 1844
GSAM 157.1Te rongorongo ae kimototo ibukin te waaki ibukin kauaokin Iesu imwin Marei 21, 1844, e kaotaki n te taeka ae i raro, ae e karekeaki mai Taian Kanikinaean Taai n Oketopa 31, 1844:—
GSAM 157.2“Imwin rokon te tokiin 1843,—te Ririki ni Iutea,—te koraki aika kakannato i buakoia tia kantaninga ana kauaoki Iesu a moti n aia onimaki bwa imwin anne ti na kona ni nambwaia taian tai aika tabeua, ma ti na aki kona ni kakoauai. A onimaki bwa ti a mena i nanon te tabo ae e kaotaki n ara nambwan tai, n te tokiin taian tai ni burabeti ni kabane, n te tokiin tai ae e kantaningaaki iai kauaokin Iesu; ao bwa ti na kantaninga tii te tai ae kimototo ae e na riai ni kakaokoro iai ara nambwan tai ma ana tai te Atua, ma a onimaki bwa ti na aki kona ni kunea riki te bwai ni kairi ibukin te tai ae raoi. A a tia ni taua aia rama ni kabane ao n nako ni karawaia te Taata n Mare; ma te Taata n Mare e teimatoa n tataninga imwin te tai (1843) ae e kantaningaaki iai. N te tai n tataninga te miitara aio, e kaotaki bwa a tei ni kabane ni kantaningaia, ni onimaki bwa e na aki kona ni kamwawa, ao bwa e kona ni kantaningaaki n te aua teuana. Ma e a kaotaki waekoa bwa koraki aika mwaiti a bairea aia babaire ibukin te maiu i mwaina, are a na aki bairea ngkana a onimaki bwa e na roko te Uea n te ririki aei; ao bwa a a tia ni matu ao a aki namakinna riki bwa e kaan rokon te Uea. N taeka tabeua, a iango bwa e kona ni roko n te bong teuana, ke bwa e kona ni tataninga tabeua te tai, ae a na kabonganai iai te matu ni kabwaianaki. E boni riki n aron are ara Tia Kamaiu e taekina, ‘N te tai ae tataninga te Taata n Mare, a teutana ao a matu ni kabane.’”
GSAM 157Kairakin te Iango nakon te Riringa n 1844
GSAM 157.3“Ni moanaki n Mei 1843, Tari te mwaane Miller e a tia ni kairaki ara iango nakon te namakaina ae te kaitiua n te ririki ni tabu ni Iutea, bwa te tai ibukin te taromauri n taian kaotiota aika a kaotaki nakoia kauaokin Iesu; ao n te riringa ae nako ti taratara nakon te tai anne ma te tangira ae kakannato. Imwin e a tia ni nako, Tari te mwaane S. S. Snow e a onimaki raoi n te iango bwa, n aron taian kaotiota, rokon te Uea, ngkana e na riki, e riai ni riki n te bong ae te tebwina n te namakaina ae te kaitiua; ma e aki ata raoi te ririki. Imwin anne e nora bwa taian tai ni burabeti a aki toki raoi ni karokoa te ririki aei, 1844; ao e a tei i runga i te iango bwa n te tai e kaan ma Oketopa 22—te bong ae te tebwina n te namakaina ae te kaitiua n te ririki aei—ti na nora rokon te Uea ae mimitong. E reirei iai i New York, Philadelphia, ao tabo tabeua n tain te tiburing ao n tain te kabuebue ake a nako; ao ngke te koraki aika mwaiti a onimaki n ana iango, e aki kaotaki te riki teuana ae boni kaotaki raoi ni karokoa Tiurai.
GSAM 158Uaa aika a Tiku n te Taanga
GSAM 158.1“N te moan tai n te ririki, tabeua tariia n te taabo n te raki n New Hampshire a boni kabanea ni katanoataaki n aia onimaki bwa e na roko te Uea imwain te marawa teuana, ngaia are a aki mwakuriia aia taanga. N nukan Tiurai,—ae bon te tairiki n te nukanibong n te bong-ririki ni Iutea (tairiki-ma-bong, n te nambwa mai te namakaina ae boou n Eperera, te moanaki n te ririki ni Iutea aei), tabeua aika a a tia ni kamaawa ao ni karikiia aia taanga a katanoataaki n aia iango ibukin rokon te Uea ae e a kaan, ao a aki kona, n aia onimaki, ni kabanea ni kabota aia uaa. Tabeua, ngke a nako n aia taanga ni korei aia uteute, a kunea bwa a bon aki kona ni mwakuri riki, ao n aron aia namakin bwa bon aia bwai ni mwakuri, a tikuia aia uaa n te taanga, bwa a na kaota aia onimaki ma aia mwakuri, ao n aron anne ni kabuakakaa te aonnaba. Te bwai aio e a rikirake waekoa n te raki n New England.”
GSAM 158Te Motikitaeka ae E Moa Imwain Kauaokin Iesu
GSAM 158.2“N te tai anne naba, ara tariia n Maine a a onimaki n te iango bwa te motikitaeka e riai ni moa imwain kauaokin Iesu; bwa e riai ni ririki ma te tai n te kabota uaa, ao e aki boni riki tii n te tokiin te aonnaba, ma e kabanea te tai ae e moa imwain te toki. N aron te iango aio, a iango bwa ti a mena n te motikitaeka, bwa e a tabe ni koreaki te rain ni kaokoro, ao bwa taan mwakuri a te Atua a a tia ni kanikinaaki i runga n aia mataniwi, ae te kakoroan anne e na riki bwa te kanikinaean ibukin anera aika aua aika a kawakina taian ang aika aua n te aba (Kaotiotan Iesu 7:1), bwa a na kabwaraki aia kawakina.”
GSAM 159Te Utiaki n te Nukanibong
GSAM 159.1“N nukan Tiurai, te kabwaian te Atua n te kairairiia taan rairi imwin a moana ni rinnaki ma te taetae ibukin te tai, ao koraki aika a onimaki n te iango teuana ke teuana aika e taekinaki, a kaotaki n aia aro te bitaki ae kakannato, ao te utiaki ae waekoa mai te matu, n aron ae e taetaeaki. ‘N te nukanibong e riki te reo, Noria, te Taata n Mare e roko; kam nako ni karawaia. Imwin anne aine ni kabane a uti ao a katauraoi aia rama.’ Mai Tiurai, waaki aikai a riki n taabo aika kakaokoro n New England, ao a kakaokoroia; ma a na boni rinaki ni kabane ma te kabwaian te Atua n te kairairiia te koraki aika mwaiti ake aia rama a a kaan ni mate, ao n te katabuaia ana aomata aika tabu. N te bootaki n taromauri ma te maeka n umwanrianna i Exeter, taian buoka aikai ni kabane a boboti, a miiri n te waaki ae kakannato teuana, ao a rikirake waekoa n taian rooro aika kantaninga ana kauaoki Iesu n te aba ni kabuta.”