Mwakoro 12 — Bwaran te Nano — Te Boki ae Mao
GSAM 185.1“I anaa te boki ae uarereke mai i baina te anera, ao I amwarakea; ao e karewerewe i wiu n ai aron ana karewe te manibeeru, ma ngke I a tia n amwarakea, e a mao birotou. Ao e taku nako i au, ‘Ko riai ni taetae ni burabeti riki i matan aomata aika bati, ma taan aono, ma taan taetae, ao uea.’ Ao e naakiaki te rabwa ae aanga aron te katekate; ao e tu te anera ni kangai, ‘Teirake, ao anaa abwakin te tabo ae tabu n te Atua, ma te baonikarea, ao te koraki ake a taromauri iai.’”1
GSAM 185.2N te taetae ni Baibara, te “amwarakean” te boki e kaotaki iai te butimwaean te koaua ibukin taekanaki nakoia aomata, n aron are e kaotaki n Etekiera, ngke e kaotaki nakon te burabeti “te boki ae koreaki,” ao e taku nakoina, “Amwarakea te boki aei, ao nako ni taetae nakon te auti n Iteraera.” Ngke e a tia n amwarakea te boki, e taku, “Ao I a amwarakea; ao e karewerewe i wiu n ai aron ana karewe te manibeeru.”2
GSAM 185.3E kabongana naba te burabeti Ieremia te banna aei: “A kuneaki am taeka, ao I a amwarakei; ao am taeka e riki nakon au kukurei ao te kimareirei n au nano.”3 Man taeka aikai ti ataia bwa te “karewerewe” n te boki ngke e amwarakeaki e kaotaki iai te kukurei ao te kariaiakina ae a reke iroun te koraki ake a amwarakea ana taeka te Uea.
GSAM 185Te Boki ae Karewerewe, ao Rimwi e Mao
GSAM 185.4Te boki ae e taekinaki n Te Kaotioti 10, are e taku bwa nakon te tia amwarake e karewerewe n ai aron ana karewe te manibeeru, ma ngke e a amwarakeaki e “mao” (ke, n ai aron taian tia kabwarabwara tabeua, “ngke I a tia ni kamantia, e riki n au nano bwa pikra”4), bon te boki are te anera e taekinna, n ana taeka te tia karaoa karawa, te aba, ao te marawa, bwa “Tai e na aki manga iai.” Ngaia are, te amwarakean te boki aei e kaotaki iai te butimwaean n te kimareirei te rongorongo ibukin te tai. Te mao ae tuai ni kantaningaki nakon te bwain amwarake nakon ake a amwarakea, e riai ni kaotaki iai te aki booraoi ae kananokawaki n aia maiu ngke e a tia te tai n te boki, ao a kunea bwa a rangi ni bwaraki aia kantaninga.
GSAM 186Te Rongorongo ibukin te Tai bon te Bwai ni Amwarake ae Karewerewe
GSAM 186.1Te rongorongo ibukin te tai n 1844 bon te rongorongo ni kimareirei nakon ake a onimakina, ao a kantaninga raoi bwa n te tai ae uarereke raoi a na kamaiuaki n aki toki man taian kanganga, taian rawawata, ao taian nanokawaki ni kabane n te aonnaba ae bure aei. Te iango bwa n wiiki tabeua aika a kimototo a na kakannatoaki ao a na aki manga mate, ao a na mena n te kaawa n te Atua ae karaoaki n te koora, ma aia Uea, bon te iango ae e kaunga te nano. N ai aron are e taekinna temanna ae e bon a tia ni rinanon te bwai aei, “Ake a tangira Iesu ma te koaua a kona n ataia raoi aia namakin ake a tantan ma te ingaingannano ae rangi ibukin rokon aia Tia Kamaiu. Ti a nako nakon te tai aei ma te nanorinano ae e tu. Aomata aika a onimaki raoi a tiku n te reitaki ae karewerewe ma te Atua, te kakoaua ibukin te rau are e na riki aia bwai n te tai ae na roko. Aekakin te koraki ake a riki irouia te kantaninga aei ao te onimaki a na aki kona ni mwaninga taian tai aika kakawaki ake a tataninga iai.”
GSAM 186.2Te tabo ae rangi n rawawata n aia maiu te koraki ake, n te tebwina ma teuana te bong n te kaitiua n namakaina, a kunea bwa a boni tiku i nanon te aonnaba ae roo n te tai ni katautau ao te kakaraoi, are a riai ni kaitara iai te kakanikoaki, te taetae n raureng, ao te kamanginga irouia ake, n taian aua ake a nako, a a tia ni kaungaia bwa a na tauraoi ni kaitiboo ma aia Uea, e kaotaki raoi n ana bwai Maria ngke e “tei i tinanikun te ruanimate, ni tangi”; ao ngke e tuatuaaki irouia anera ni kangai, “Iaine, ko tangitangia tera?” e taku nakoia, “I bukina bwa a a tia n rikoa au Uea, ao I aki ataia te tabo are a a tia ni kawenea iai.”5
GSAM 187A Bwaraki, Ma Aki Kabwarai Nano
GSAM 187.1Te koraki ake a riki i nanon te bwai ni katautau aei a taekina bwa:
GSAM 187.1“Ti a rangi ni raraoma ao ni bwaraki, ma ti aki kaboora ara onimaki. Ti ataia bwa ti a tia ni karaoa ara mwakuri; ti a tia ni maiu n aron ara onimaki ae tabu; ti bwaraki, ma ti aki kabwarai nano. Ti a riai ni bwaina te taotaonakinnano ae akea tokina, ba a bati taan kamanginga. Ti bati ni butimwaeaki n taeka ni kakaniko ibukin ara bwaran te nano ae kaman. ‘Kam tuai n rierake; ningai ae kam kantaninga n rierake iai?’ ma taeka ni kanikina aika a raraoma a taekinaki nakoira irouia ara raorao ake a kaain te aonnaba, ao naba irouia tabeua ake a taekina bwa a Kristian, ake a butimwaea te Baibara, ma a aki reiakini ana koaua aika kakannato ao aika a rangi ni kakaawaki. E bon tiku i roura te maate; ao a mena ni katobibiira mwin te maraia. E kanga ni kangaanga te manga kabwaa taian kangaanga ni maiu ake ti iangoia bwa ti a tia ni kitani n aki toki.”
GSAM 187Kabotaaki ma Taan Rimwin Iesu ake a Bwaraki
GSAM 187.2Aia nano aomata aikai, ngke a kabotaaki ma aia kimareirei ao aia kukurei n taian aua ake a nako, a riai ni riki nakon iaia n aron te mao ae rangi ni mao te pikra. Te aonnaba are a mena iai a iangoia, n ai aron raoi are te koraki aomata a karaoa mwin te maten Iesu, bwa a na manga kaboora aia onimaki ao a na raonia aomata ake tabemang ni kamangingaa aia nanobaba ae iangoaki. Ma a a tia ni ataia ni karawaia bwa ana tangira te rokoan te Uea e aki kona ni kaoaki ni kamaamaaki mai nanon te koraki ake a tia ni kabanea aia maiu nakon te Atua.
GSAM 187“Aki Tiku ma Taan Kamanginga”
GSAM 187.3Te aro are a iraia taan mwakuri n nano aikai, ao aia nano, e kabwarabwaraaki raoi irouia taekan te burabeti Ieremia, are e taku,
GSAM 187.3“A kuneaki am taeka, ao I a amwarakei; ao am taeka e riki nakon au kukurei ao te kimareirei n au nano; ba I aranaki n aran ae ngkoe, Uea te Atua ni taanga. I aki tiku n te botakiia taan kamanginga, ao I aki kukurei; I tiku n oin au, ibukin baim; ba ko a tia ni kabanea au ma te un. Tera bwa e na tiku n aki toki au rawawata, ao manekau e na aki kona ni mao? Ko na riki naba nako i au n aron te tia kewe, ao n aron te ran ake a toki?”6
GSAM 188James White ibukin te Bwaran te Nano
GSAM 188.1Te taeka tabeua aika kimototo mai irouia tabeua n te koraki aikai ake a bwaraki, ma a tiku ma te kantaninga, a na kaota raoi te bwai ae riki n te tai anne. Te moan taeka bon mai iroun Unimwaane James White, ae e mwakuri n te mwakuri ae e rangi ni kanawea n 1843 ao 1844. E taku:
GSAM 188.2“Te bwaran te nano ngke e a nako te tai bon te bwaran te nano ae rangi ni mao. Aomata aika a onimaki raoi a a tia ni kabanea bwaai nako ibukin Kristo, ao a tia ni namakina ana mena i rouia n aron are e tuai ni karaoaki. A iangoia bwa a a tia ni anga aia kabane n te kanikina nakon te aonnaba, ao a a tia ni karakoaki, n te aro teuana ke teuana, mai irouia te koraki ake a aki onimaki ao a kamanginga. Ao ma ana kakabwaia te Atua i aoia, a namakina bwa a tangira riki te iraorao ma aia Uea ae a kantaningaia bwa e na roko n te tai ae uarereke, ao ma anera aika tabu, nakon te iraorao ma te koraki ake a a tia ni karakoaki mai iai. Ana tangira Iesu e kabanea te nano, ao e kaotaki mai n ubuia ni kabane, ao ma aia kantaninga aika a aki kona ni taekinaki a tataro, ‘Roko, Uea Iesu, ao roko n te tai ae e kimototo,’ ma E aki roko.
GSAM 188.3“Ma te Atua e aki tikuia ana aomata. ... Ao ma te korakora ao te kariaiakina ae rangi n te taeka tabeua aikai nakon I-Ebera, a roko n aia nano ao n aia iango te koraki ake a katautauaki ao a tataninga: ‘Ngaia are kam na aki kaakea ami onimaki, are e boti te boona ae rangi ni bati. Ba kam kainanoa te taotaonakinnano, bwa ngke kam a tia ni karaoa nanon te Atua, kam aonga n karekea te bwai are E berita. Ba e tiku te tai ae uarereke raoi, ao Teuare na roko e na roko, ao E na aki tataninga. Ma te tia raoiroi e na maiu n ana onimaki; ma ngkana temanna e oki, au nano e na aki kukurei irouna. Ma ti aki boni koraki ake a oki nakon te kamateaki; ma ti boni koraki ake a onimaki ibukin te kamaiuakin te nano.’”7 Aikai taian bwai aika a rangi ni kakawaki n te mwakoro aei n te Taeka ni koaua:
GSAM 188.4“1. Aomata ake a taekinaki a mena n te karuanikai bwa a na kaakea aia onimaki n te bwai ae a tia ni karaoa raoi.
GSAM 189.1“2. A tia ni karaoa nanon te Atua, ao a kairaki nakon te aro ni katautau are e kainanoaki iai te taotaonakinnano.
GSAM 189.2“3. Te tia raoiroi n te tai aei e riai ni maiu n te onimaki, ma tiaki n te nanokokoraki bwa e a tia ke e tuai ni karaoa nanon te Atua, ma n te onimaki n te bwai are e a tia ni karaoa nanon te Atua.
GSAM 189.3“4. Aomata ake a na aki kona ni nanomwaaka i nanon te katautau n te onimaki, ma a na kaakea aia onimaki n te mwakuri are a karaoa iai nanon te Atua, ao a oki, a na nako n te kawai ae eti nakon te kamateaki.”8
GSAM 189Mai iroun N. Southard, te Tia Kairiiri n te Takarua n te Nukanibong
GSAM 189.4N te Takarua n te Nukanibong n te 31 Oketopa 1844, n te tai are e a tia ni nako n aron tebwina te bong imwin te tokian te 2300 te bong, aio te bwai ae e boretiaki mai nanon te tia kairiiri:
GSAM 189.5“Ngke ti iangoa taian bwai ni kabane aika a reitaki ma te waaki aei, taian bwai ni kakai aika e a tia ni karaoi n aia iango ana aomata te Atua, ao te un ma te buakaka are ana kairiribai a kaotiia, ti riai ni kinaia bwa bon te ‘takarua n te nukanibong’ ae koaua. Ao ngkana ti karekea tabeua te bong ibukin te katautauakinan ara onimaki, e boni boraoi naba ma te kaikonaki ibukiia aine aika tengaun aika tuai ni boo ma mwaane; ba ngke a a tia ni uti ni kabane ao ni katauraoi aia taura, e bon tiku riki te tai are a na kamaama ni mate tauraia taan aine aika a nanobaba. A aki kona ni kamaamaaki ni karokoa ngke e a tia ni nako te tebwina te bong; ba ni karokoa te tai anne a na bon ura tauraia. Ngaia are, e riai ni nako te bong anne, ibukin taan aine aika a nanobaba ni kaboora aia onimaki, n ai aron are 1843 e riai ni nako ibukin te tai n tataninga. Te tataninga ae uarereke ngaia are e aki riai ni kabwarai nano, ma e kaota bwa te Atua e rangi n eti n ana koroa ana taeka. Ngaia are ti na kawakina te taeka n ara onimaki ma te aki biri; ba E kakaonimaki Teuare e berita.”
GSAM 189Mai iroun Joseph Marsh, te Tia Kairiiri n te Bwanaan te Koaua
GSAM 189.6N te Bwanaan te Koaua n te 7 Nobembwa 1844, ti wareka:
GSAM 189.7“Ti kariaia ma te kukurei bwa ti a tia ni bure n te aro n te bwai are ti kantaningaia bwa e na riki n te tebwina te bong n te kaitiua n namakaina; ma ti aki kona ni kariaia riki bwa ara Ibonga ae Kakannato e aki karaoa n te bong anne bwaai ni kabane ake te banna e kariaiaira n kantaningaia. Ti onimakina ngkai e karaoa.”
GSAM 190.1E kantaningaki irouia te koraki ake a kantaningaa te Rokoan Kristo bwa n te tebwina te bong n te kaitiua n namakaina n 1844, e na toki te tai n 2300 te bong, ao bwa n te bong anne Kristo e na kabanea ana mwakuri ni minita ao e na roko i aon te aba ibukin te kakabwaiaia ana aomata. Te kakaae ae e a tia ni karaoaki rimwi e kaota bwa bon te moanakin ana mwakuri ni kaitiaki te tabo ae tabu i karawa e riki n te bong anne, ma tiaki te kabanean ana mwakuri n aron te ibonga.9 Ma a aki iangoia bwa te mwakuri ni kaitiaki te tabo ae tabu e mwakoro n ana mwakuri Kristo n aron te ibonga, ma e taekinaki bwa te kaitiaki n te tabo ae tabu bon te kaitiakin te aba n te ai ngke e roko Kristo. Ngkana e aki bon te aba ni kabanea, e a kan te aba Kanaan e na kaitiakiaki n te tai anne.
GSAM 190Te Tabo ae Tabu e Iangoaki bwa te Aba
GSAM 190.2Te iango aei e kaotaki n te kore n ana mwakoro Geo. Storrs, n te Takarua n te Nukanibong n te 25 Eberi 1844. E titirakina, “Tera te tabo ae tabu ae riai ni kaitiakiaki? Au iango aika kaman bon bwa te aba ni kabanea. Bwa e boni mwakoro n te aba I onimakina naba. Ma tera te mwakoro? aio te titiraki are N na kataia ni kabwarabwaraa.”
GSAM 190.3E taekina te berita nakon Abraham, te kamatoaan anne nakon Itaaka, ao te boakinan anne nakon Iakoba, ao e a manga taekina te anene a Mote, ae e koreaki iroun Miriam imwin te otinako mai te Marawa ae Uraura, are a anene iai: “Ko na uotiia ni kariniia, ao ko na unikiia i aon te maunga n tibwangam, n te tabo, Uea, are ko a tia ni karaoa ibukin am maeka, n te tabo ae tabu, Uea, are baim a a tia ni kateia.”10
GSAM 190.4Ngkana e na kabotaua raoi te tia wareka te taeka ae e taekinaki i moan te mwakoro ma te rongorongo n ana koroa are e koreaki iroun te tia anene, e na noria bwa e aki taekina bwa te aba n Palestine e bon te tabo ae tabu. E taku Tawita ngke e taekinaki ana kairiiri te Uea nakon aia aomata Iteraera: “E kairiia nakon tian ana tabo ae tabu, ao nakon te maunga aei, are baina i matau e a tia ni karekea.”11 N te anene i te Marawa ae Uraura e taekinaki ibukin te aba Kanaan bwa bon te tabo are E a tia ni karaoa ibukin “maekana, n te tabo ae tabu.” Ngaia are, n te taeka aei mai taian areru, te Maunga Moria, are e kateaki iai te tabo ae tabu, e aranaki ti bwa “tian ana tabo ae tabu.” Ma n te areru aei naba e taku: “E rinea te bangi Iuta, te Maunga Tiona are E tangiria. Ao E kateia ana tabo ae tabu n ai aron taian auti ni uea aika a teitei, n ai aron te aba are E a tia ni kateia ni karokoa akea tokina.”12
GSAM 191Kaitiakan te tabo ae tabu ae e iangoaki ba e na kaitiaki naba aonaba
GSAM 191.1N te karaki are e taekinaki i moanina, ngke e taekinaki te kakoaua ae e iangoaki ba aonaba, ke bon aba n Palestine, te tabo ae tabu, e manga titiraki te unimwaane, ‘E na kanga ni kaitiakaki te tabo ae tabu?’ N ana taeka te burabeti Mika, e kaeka ni kangai: Noria, te Uea e roko mai i ana tabo, ao e na turunako, ao e na tauboti i taian tabo aika rietata n aonaba. Ao taian maunga a na ruruki i aanana, ao taian mwarua a na bwenaua n ai aron te nenea i matan te ai, ao n ai aron ran aika a kabwaroaki ni raanganako n te tabo ae katati.13
GSAM 191.2N te iango ae e a butimwaeaki irouia aomata aika mwaiti n te tai arei, ba aonaba bon te tabo ae tabu, e na bon oti raoi nakoia taan wareka ba e a tia ni iangoaki n aki nanoua ba n tokina 2300 te bong te Uea e na roko ao e na kaitiaki aonaba n te ai n aron ae e taekinaki iroun Mika. N te kaitara ni kabane ae a anganaki taian tia kantaninga ana kauaoki Iesu, akea temanna mai buakoia taan kaitara ae e taekina ba kaitiakan aonaba n te ai tiaki te bwai ae e na riki ba kaitiakan te tabo ae tabu n te toki 2300 te bong.
GSAM 191Taian Aposetolo a Bwaran te Nano, ma a Koroa te Taeka n te Baibara
GSAM 191.3Tiaki tii te tai aei ae a karaoa iai aomata nanon te Uea, a koroa te taeka n te Baibara, ma a bwaran te nano n aia kantaningaa, kioina ngke a aki ata te aro n te bwai ae e na riki. E riki naba aei nakoia ana aposetolo Kristo. Ngke e tekateka i aon te nganga n nako Jerusalem, a tangi ngke a uringa ana taeka te burabeti:14 Takarua, ngkoe ae natin Jerusalem ae te aine: noria, am Uea e roko nakoim; e raoiroi, ao e na kaira te kamaiuaki; e nanorinano, ao e toka i aon te doniki, i aon te nganga ae te kariki ni doniki.15 E a rangi n riai te tangi n te tai arei, ba ngke a aki taetae, taian atibu naba a na tangi.16 A iangoia taan reirei ba n te tai arei Iesu e na tekateka i aon ana kaintokanuea David n ai aron te uea ni aonnaba (‘ti a tia n onimaki ba ngaia ae e na kamaiuia Israel’17), ao n anne a tangi ni kangai, ‘Kakabaia te tautaeka ni tamara David, ae e roko n aran te Uea.’18 Tera mwaitin te tangi ae e na riki n te tai arei ngke a ataia ba n te wiki teuana Iesu e na mate i nanon te bwaibwai o Joseph, ae otabwaniaki irouia taan tararu ni Rome? Ao tera mwaitin te ‘kakaitau’ nakon te Atua ao te katabui ae e na riki irouia tia kantaninga ana kauaoki Iesu n 1844, ngke a ataia ba kaitiakan te tabo ae tabu n tokina tai ni burabeti e na maan i nanon ririki aika mwaiti imwain rokon te Uea?
GSAM 192Akea Bure n Taitaiakin 2300 te Bong
GSAM 192.1Ngke a rinano raoi te aomata aei aia tai, a aki kunea te bure; ma te Uea e aki roko, ao aonaba e aki kaitiakiaki n te ai. Tera ae e nanonaki iai? A bon ataia raoi ba te Uea e a tia ni mena ma ngaiia n te waaki ae kakannato; ma ngkai a mena n te tataninga. Akea te bitaki n aia onimaki i te Uea. A ataia ba e aki na kitana ngaiia. Te ota e na roko mai te tabo teuana. Te titiraki ae e kangaanga irouia e taekinaki n ana taeka Ieremia ae e a tia n taekinaki, Ko na riki naba nakoiu ba tia kewe, ao ba ran aika a toki n raanga? Ma te onimaki e aki kawakina te nanououa aei, ba ana taeka te Uea iroun te burabeti Habakuka ibukin te miitara a roko n aia iango: N te toki e na taetae, ao e aki kewe.19 Ana taeka te tia boreti n te Taetae ni Koaua ae e a tia ni taekinaki e kabwarabwarai raoi aroia: ‘Ti aki kona ni kangai ngkai ba ara ibonga ae rietata e aki koroa n te bong arei bwaai ni kabane ake e taekina te katotonga ba ti na kantaningaa.’
GSAM 193Kaotaki te Ota ibukin te Tabo ae Tabu
GSAM 193.1Hiram Edson, mai Port Gibson, N.Y., e tuangai ba te bong are imwiin tokin te tai n 1844, n te tai are e a tataro iai i murin taian uaa n te aba, Taamnein te Atua e roko i aonana n te korakora ae kakannato, ao e kaan ni bwaka nakon te aba. Ma te roko n te Taamnei a roko naba te iango ae kangai: ‘Te tabo ae tabu ae e na kaitiaki, e mena i karawa.’ E taekina te iango aei nakoia O. R. L. Crosier, ao a rinanoa raoi te bwai aei. N te moan mwakoro n 1846, e boretiaki n te Itoi ni Bong, te boki ni rongorongo ae e boretiaki n te tai arei i Cincinnati, Ohio, te kabwarabwarakin te titiraki ibukin te tabo ae tabu mai n te iango ni Baibara, ae e koreaki iroun Crosier. N te koroboki ae rangi n abwabwaki arei, e kaotaki ba kaitiakan te tabo ae tabu bon ana mwakuri ae toki Iesu n ana mwakuri ibonga ae rietata, ae moanaki n 1844 ao e toki imwain manga rokon Iesu i aon taian nang i karawa n ai aron aia Uea uea ao aia Toka toka.
GSAM 193Ekaretia aika Kakaea Aia Memba ake a Bua
GSAM 193.2Te bong ae katebwina n te kaitiua n namakaina e a tia n toki, ao ekaretia a iangoia ba a na manga karekea n te aro ae aki kangaanga aia memba ake a a tia ni karuo mairouia n te takarua n te nukanibong ao ana rongorongo te anera ae te kauoman. Ma a bwaran te nano n te bwai aei, n aron ae e na kaotaki n te kaeka aei nakoia taan bubuti ba a na okira aia ekaretia ake rimoa, n aron ae e taekinaki n te Takarua n te Nukanibong n te 26 o Titemwa, 1844:—
GSAM 193.3‘Ma tera ae koaua? A ataia raoi ba n te mwaiti ni kabane n ekaretia aikai, taekan aika rietata bon, “Bitakin te aonnaba,” “te tautaeka ni 1000 te ririki,” ao “te okinakin Iutaia nakon Palestine,” imwain rokon te tia kamaiu. Koraki ake a oki ni tekateka i aan taian anene ni kamatu ibukin reirei aika akea bukina n te Baibara ao akea te iango, a karaoa aei ma mataia aika a tia ni kabaraaki; ao te kawai are a karaoa bon ‘okira’ raoi.’
GSAM 194.1‘Ngke kam a tia n inaaomata n te aro n te Baibara, e riai riki ba kam na “riki nako” nakon te “okira” ke te “manga tiku,” riki n te tai aei, ngke te korona n te kakaitau e a riai ni anganaki koraki ake a kakaonimaki i Iesu Kristo.’
GSAM 194.2Te kawai ae ekaretia a taua ni katanga rokon te Uea, n aia reirei aikai ake a aki boraoi ma te Baibara, e kaotaki nakoia tia kantaninga ana kauaoki Iesu ana taeka te burabeti Etekiera: Natina te aomata, noria, a taetae te koraki n te auti ni Israel, “Te miitara ae e nora e na roko i taai aika mwaiti, ao e taetae ni burabeti ibukin tai aika a raroa.” N te mwakoro naba anne e kuneaki te kaeka ae a taua tia kantaninga ana kauaoki Iesu: Kangaia nakoia, Ba Iehova te Atua e kangai: Akea teuana i a taeka au ae e na manga tataninga riki, ma te taeka ae I taekinna e na riki, e taku Iehova te Atua.20
GSAM 194‘Ko na Manga Taetae ni Burabeti’
GSAM 194.3Koraki ake a ‘kanna’ te boki, ao a anganga te taeka ibukin te tai, a iangoia ba aia mwakuri ibukin te aonnaba e a tia ni toki; ngaia are e taekinaki ba a riai ni manga reireiia taian aomata, taian taetae, ao taian uea. Teuana mwakuri riki, ae e tuai ni kaotaki, e riai ngkai ni koroaki—te kaotanaki nakoia aomata te aro ni koaua n te tembora ni Atua i karawa ao ana mwakuri n te baonikarea. Ana tua ni batebete te tembora21 E riai te tua aei ni karekea te ataakin te bwai ae e na riki n tokina te tai ni burabeti, ao ni kaoti te kabwarabwara ibukin taeka aika kangai, Ngaia ngkanne ao e na kaitiakaki te tabo ae tabu.
GSAM 194.4Ko na noria ba te anera ae e anganga te taeka ibukin te tai e roko mai karawa, ao imwain tokiakin ana mwakuri e anga te tua ni manga reireiia aomata. Ngaia are te rongorongo ae e na kabwarabwarai te titiraki ibukin te tabo ae tabu, ni karekea te onimaki irouia koraki ake a bwaran te nano, ao n te tai teuana ni anganaki ngaiia te ‘kai ni batebete,’ ke te ‘tokotoko,’ ke te tua ae a kona iai aomata ni kamatata aia aro n nano imatan te Atua, e riai ni bwara naba taian kanikinaean ba e mai karawa, ao e aki mai iroun te aomata.
GSAM 195Te Aki Tangira E Kaina Kawai Nakoia Aomata
GSAM 195.1Te aki tangira ae e a mena ibukin te reirei ibukin kauaokin Iesu e a riki bwa te totoko ae e a kuri ni kainna te kawai nakoia aomata; ao te tia reireiia ngaiia n te manga tai, ma akea te ota ae eti ao ae kamatoaki ibukin te bwai ae e kairia bwaran te nano, e na aki reke bukina. Taan onimaki tia kantaninga ana kauaoki Iesu naba a riai ni manga kaungaaki aia taamnei n te tua ae mai karawa, imwain aomata ni reireiaki n te aro ae eti; ma e na kanga ni koroaki aei? E na koroaki n te wanawana ni aomata anake? Ke a na rauaki n te iango ni aomata anake koraki ake a a tia ni riai te mwakuri rietata n Taamnein te Atua i aan te waaki ae e a tia n roko? Akea te bwai riki ma te mwakuri ae ai aron ‘ana rongorongo te anera ae te kateniman’22 ae e kona ni kamaiuia man aia kangaanga; ao te mwakuri aei, te mwakoro i aon te mwakoro n aron aia kona ni butimwaeia, e a moanaki n te aro ae e anganaki taian kakoaua aika rietata ba e mai karawa.
GSAM 195Ai Aroni Sipi Akea Tia Kawakina
GSAM 195.2Iai naba te koraki ni tia kantaninga ana kauaoki Iesu, n te aro teuana, ai aroni sipi aika akea tia kawakina. Tausani irouia a a tia ni kitana ekaretia ma aia reirei n te wiki tabeua imwain, ao akea te babairean te ekaretia ae a na tararuia aia maiu n taamnei. Akea aia tia kabwarabwara n te aba ae a kona ni taekinna aia iango; i te Atua anake iai aia onimaki.
GSAM 195.3Ma a onimaki raoi n te bwai teuana, ao te bwai aei bon ai aron te atinro ibukia: te taeka ibukin te tai e eti.23 Ma n ai aron te koraki, a mena n te tai ae, ngke e aki kaira ao ni kawaki ngaiia te Atua, a kona ni butimwaei kabwarabwara aika kewe, ke ni kabane aia taotaona ao ni kitana te onimaki n aia bwai ae a a tia ni noria. Tabeua a karaoa aei; ma tabeua, ma mataia ni onimaki ae e tauaki nakon te tia tangiraki irouia, a titiraki n te nano ae korakora, Tia kawakina, tera te tairiki? Tia kawakina, tera te tairiki? Te tia kawakina e taku, Te ingabong e roko, ao te tairiki naba: ngke kam kan titiraki, kam titiraki; kam okira, kam roko.24
GSAM 196Unimwaane J. N. Andrews ibukin Bwaran te Nano
GSAM 196.1Unimwaane J. N. Andrews, ae e a tia ni riai i nanon te waaki aei n 1844, e taetae n aron aei ibukin bwaran te nano:—
GSAM 196.2‘A bwaran te nano koraki ake a kantaningaa te Uea n 1843 ao n 1844. Te bwai aei bon te bukin ae e tau irouia aomata aika mwaiti ni katanoa te kakoaua ni kabane n te bwai aei. Ti kakoaua te bwaran te nano, ma ti aki kakoaua ba e anganaki iai te bukin ae eti ibukin te taeka ba bain te Atua e aki mena n te mwakuri aei. Ekaretia ni Iutaia a bwaran te nano ngke, n tokina ana mwakuri Ioane te tia bautita, Iesu e kaoti iai ba te Mesia ae e a tia ni beritaki. Ao taan reirei ake a onimaki a bwaran te nano n te aro ae kakannato ngke ngaia ae a kantaningaa ba e na kamaiuia Israel e anaki ao e kamateaki irouia aomata aika buakaka. Ao imwiin mangautina, ngke a kantaningaa ba e na manga teimatoa te tautaeka nakon Israel, a bon bwaran te nano ngke a ataia ba e na nako nakon Tamana, ao ngaiia a na tiku n te tai ae rangi ni maan n te kangaanga ao te rawawata. Ma te bwaran te nano e aki kaotia ba te Atua e aki kairiia ana aomata. E riai ni kaira ngaiia ni bitaki aia bure, ma e aki riai ni kaira ngaiia ni katanoa aia onimaki n te Atua. Bon kioina ngke natina Israel a bwaran te nano n te aba ae akea te aomata, ngaia are a taku n taai aika mwaiti ba te Atua e aki kairiia. A kaotaki n ai aron te kabwarabwaraki nakoira, ba ti na tai bwaka n te aron aia aki onimaki.’25
GSAM 196Te Koaua E Bautitaaki n Aki Tangiraki
GSAM 196.3E taraa ba ana babaire te Uea bon te kamenaakin koaua aika kakawaki n te kawai ae e aki tangiraki, ike e na riki ba te kros26 te butimwaean koaua aikai ao te ongeaba iai. Aei e koaua riki n taai aika toki. Petero, n taetae ibukin te tai are e a riai ni roko iai te toki n bwaai ni kabane, ao ngke te motikitaeka e na moanaki n te auti ni Atua, e taku: Tari aika a tangiraki, kam na tai rangi n riao ibukin te kairoro ae ai aron te ai ae e kairoroia, n ai aron ba te bwai ae kam tuai n noria e a riki iroumi; ma kam na kakaboi, kioina ngke kam a tia ni raonaki n ana kangaanga Kristo; ba ngke e na kaotaki ana kakaitau, kam na kakaboi naba ma te kimwareirei ae rangi ni kakannato. Ngke a taekinaki taeka aika buakaka ibukin aran Kristo, kam kakabaia; ba Taamnein te kakaitau ao te Atua e motirawa i aomi; n te iteraia e taekinaki iai n te aro ae buakaka, ma n ami itera e kakaitauaki.27
GSAM 197.1Ngke e a tia n bautitaaki te koaua n te aki tangiraki, te karekeana e riai iai te nanoanga ae rietata riki nakon te iriraki ana onimaki te mwaiti ni aomata. Taan tiniaki aika aki koaua a aki noria te bwai ae e kairiia ni karekea te koaua ae e takaria te mwakuri, n ai aron te bwe ni waerake n te karaanga ni kaitaraa te ang ao te raangan taari. Ngaia are te koaua e riki ba te kataaki ibukin te tia kakaonimaki, te tia koaua, te tia onimaki ni koaua, ao te tia kawakin nano.
GSAM 197.2Ti a tia ni kaotia imwain aei ba taetae ni burabeti ibukin te waaki ibukin kauaokin Iesu e kainnanoia bwaran te nano. E a roko; ao n ana tararua te Atua, te karekean te rongorongo aei e a bwaraki n te kros.
Notes
- Te Kaotioti 10:10, 11; 11:1. ↩
- Etekiera 3:1-3. ↩
- Ieremia 15:16. ↩
- Pikra—te bwai niinum ae rangi ni mao, ae karaoaki man te waen, te aloe, ao te kapia mirra. ↩
- Ioane 20:13. ↩
- Ieremia 15:16-18. ↩
- I-Ebera 10:35-39. ↩
- Taekan Maiu a Ellen G. White, iteraniba 107-109. ↩
- Akea temanna n te tai anne ae e iangoia bwa iai te tabo ae tabu i karawa. ↩
- Te Otinako 15:17. ↩
- Taian Areru 78:54. ↩
- Taian Areru 78:68, 69. ↩
- Mika 1:3, 4. ↩
- Ioane 12:16. ↩
- Tekaria 9:9. ↩
- Ruka 19:40. ↩
- Ruka 24:21. ↩
- Mareko 11:10. ↩
- Habakuka 2:3. ↩
- Etekiera 12:27, 28. ↩
- . Ngke a aki taekinaki n te batebete taian namba aika a reke, te bwai ae e taekinaki bon te aro, ao tiaki te bubura. ↩
- Kaotioti 14:9-12 ↩
- N te rinano ae rangi ni kamatoaki ibukin 2300 te bong, a aki kunea te bure, ao e a aki kuneaki naba ngkai. ↩
- Itaia 21:11, 12. ↩
- Taian Rongorongo Teniman n Kaotioti 14:6-12, iteraniba 33. ↩
- Mataio 16:24. ↩
- 1 Petero 4:7, 17, 12-14. ↩