Capítulo 12 — A Decepción—O Libro Amargo
GSAM 185.1“Tomei o libretiño da man do anxo e comino; e era doce na miña boca coma mel; e tan pronto o comera, tiven amargura no meu ventre. E díxome: Tes que profetizar de novo ante moitos pobos, nacións, linguas e reis. E déronme unha cana semellante a un cetro: e o anxo púxose en pé, dicindo: Érguete e mide o santuario de Deus, o altar e os que alí adoran.”1
GSAM 185.2Na linguaxe bíblica, o “comer” dun libro representa a recepción da verdade co fin de comunicala aos demais, como se ve en Ezequiel, onde ao profeta móstraselle “un rolo de libro” e díxoselle: “Come este rolo e vai falar á casa de Israel.” Despois de comer o rolo, di: “Entón comino; e na miña boca era como mel de doce”.2
GSAM 185.3O profeta Xeremías emprega esta mesma figura: “Atopáronse as túas palabras e eu cominas; e a túa palabra foi para min a ledicia e o gozo do meu corazón.”3 Deste texto aprendemos que a “doceza” do libro ao comelo representa a ledicia e a satisfacción que experimentan aqueles que así se alimentan da palabra do Señor.
GSAM 185O libro doce, logo amargo
GSAM 185.4O libro mencionado en Apocalipse 10, do que se di que para quen o comeu era doce como o mel, pero en canto o comeu era “amargoso” (ou, como algúns traducen, “en canto o dixerín, no meu estómago foi picra”4 ), era ese libro do que o anxo anunciou, coa autoridade de quen fixo o ceo, a terra e o mar, “O tempo xa non será máis.” Comer este libro, pois, debe representar a alegre aceptación da proclamación do tempo. A amargura repentina do bocado para quen o comía debe representar o triste contraste na súa experiencia despois de que o tempo do libro expira e se atopan profundamente decepcionados coas súas expectativas.
GSAM 186A Proclamación do Tempo: un Bocado Doce
GSAM 186.1A proclamación do tempo en 1844 foi, en efecto, unha nova gozosa para os que crían e que, sen dúbida, agardaban tan pronto unha liberación eterna de todos os males, desventuras e tristezas deste mundo pecador. O pensamento de que en poucas semanas serían glorificados, inmortalizados e estarían na cidade de ouro de Deus, co seu Rei, era, en verdade, inspirador de alma. Como expresou alguén que tivo esa experiencia: “Aqueles que aman sinceramente a Xesús poden apreciar os sentimentos daqueles que vixiaban con máis intenso interese pola vinda do seu Salvador.... Achegámonos a esa hora cunha solemnidade serena. Os verdadeiros crentes descansaban nunha doce comunión con Deus, un anticipo da paz que ía ser deles no brillante mañá. Aqueles que experimentaron esta esperanza e confianza nunca poderán esquecer esas prezadas horas de espera”.
GSAM 186.2A posición particularmente difícil daqueles que, o día once do sétimo mes, se atopaban aínda neste escuro mundo de proba e tentación, onde tiñan que enfrontarse ao desprezo, ás burlas e á ridiculización daqueles aos que poucas horas antes animaran a prepararse para atopar ao seu Señor, atopa unha ilustración axeitada no caso de María mentres “estaba fóra do sepulcro chorando;” e cando foi abordada polos anxos coa pregunta: “Muller, por que choras?”, díxolles: “Porque levaron o meu Señor e non sei onde o puxeron.”5
GSAM 187Decepcionados, pero non desanimados
GSAM 187.1Aqueles que pasaron por esta escena de proba dixeron dela:
GSAM 187.1“Estabamos perplexos e decepcionados, pero non renunciamos á nosa fe. Sentiamos que cumpriramos co noso deber; viviramos segundo a nosa preciosa fe; estabamos decepcionados, pero non desanimados. Necesitabamos paciencia sen límites, pois moitos eran os escarnecedores. Frecuentemente recibiamos alusións escarniosas á nosa decepción anterior. ‘Aínda non subiches; cando esperas subir?’ e sarcasmos semellantes vertíanse a miúdo sobre nós polos nosos coñecidos mundanos, e mesmo por algúns cristiáns profesos, que aceptaban a Biblia, pero non aprendían as súas grandes e importantes verdades. A mortalidade aínda se aferraba a nós; os efectos da maldición estaban por todas partes. Era difícil retomar as molestas preocupacións da vida que pensabamos que quedaran abandonadas para sempre.”
GSAM 187Comparados cos discípulos decepcionados
GSAM 187.2Os sentimentos destes, comparados coa súa ledicia e regocixo de poucas horas antes, deben de ter sido para eles coma a pungente amargura da picra. O mundo que os rodeaba supuña, como sen dúbida fixo a multitude tras a crucifixión de Cristo, que os crentes ían renunciar agora á súa fe e se unirían ás burlas pola súa suposta tolemia. Moi pronto aprenderon, para o seu asombro, que o amor pola aparición do Señor non se erradicaba facilmente dos afectos daqueles que se consagraran verdadeiramente a Deus.
GSAM 187“Non se sentou cos escarnecedores”
GSAM 187.3O camiño que estes sinceros seguiron, e os seus sentimentos, defínense ben polas palabras do profeta Xeremías, onde di,
GSAM 187.3“Atopei as túas palabras e cominas; e a túa palabra foi para min a ledicia e o gozo do meu corazón; pois son chamado polo teu nome, oh Señor, Deus dos exércitos. Non me sentei na compañía dos escarnecedores, nin me alegrei: senteime só pola túa man; pois me enchiches de indignación. Por que é perpetua a miña dor, e a miña ferida incurable, que se nega a sanar? Serás ti para min completamente como un mentireiro, e como augas que fallan?”6
GSAM 188James White sobre a Decepción
GSAM 188.1Unhas poucas citas breves dalgúns destes decepcionados, pero aínda así esperanzados, darán unha boa idea da situación. A primeira é do pastor James White, quen traballou con moito éxito en 1843 e 1844. Di:—
GSAM 188.2“A decepción ao pasar o tempo foi amarga. Os verdadeiros crentes deran todo por Cristo e compartiran a súa presenza coma nunca antes. Deran, como supuñan, a súa última advertencia ao mundo e separaranse, máis ou menos, da multitude incrédula e escarnecedora. E coa bendición divina sobre eles, sentíanse máis inclinados a asociarse co seu Mestre pronto esperado e cos anxos santos, que con aqueles de quen se separaran. O amor de Xesús enchía a alma e resplandecía en cada rostro, e con desexos inexpresables oraban: ‘Vinde, Señor Xesús, e vinde axiña’, pero non veu.
GSAM 188.3“Pero Deus non abandonou o seu pobo.... E con especial forza e consolo, pasaxes como as seguintes aos Hebreos chegaban con forza ás mentes e corazóns dos probados e expectantes: ‘Non rexeitedes, pois, a vosa confianza, que ten unha gran recompensa. Porque precisades paciencia, para que, despois de facer a vontade de Deus, recibades a promesa. Pois aínda un pouco, e o que ha de vir virá, e non tardará. Agora o xusto vivirá pola fe; pero se algún home recua, a miña alma non terá deleite nel. Pero nós non somos dos que recúan para perdición; senón dos que cren para salvación da alma.’7 Os puntos de interese nesta porción das Escrituras son estes:—
GSAM 188.4“1. Aqueles aos que se dirixe corren o perigo de rexeitar a súa confianza naquilo en que fixeron o correcto.
GSAM 189.1“2. Fixeran a vontade de Deus e foron levados a ese estado de proba no que era necesaria a paciencia.
GSAM 189.2“3. Os xustos neste tempo debían vivir pola fe, non dubidando se fixeran a vontade de Deus, senón pola fe naquilo en que fixeran a vontade de Deus.
GSAM 189.3“4. Aqueles que non soportasen a proba da fe, senón que rexeitasen a súa confianza na obra na que fixeran a vontade de Deus e se afastasen, tomarían o camiño directo cara á perdición.”8
GSAM 189De N. Southard, editor do Midnight Cry
GSAM 189.4No Midnight Cry do 31 de outubro de 1844, uns dez días despois do fin dos dous mil trescentos días, publicouse o seguinte da pluma do editor:—
GSAM 189.5“Á vista de todas as circunstancias que acompañan este movemento, dos benditos efectos que produciu nas mentes dos fillos de Deus e do odio e da malicia que mostraron os seus inimigos, debemos consideralo como o verdadeiro ‘berro da medianoite’. E se temos uns días para poñer á proba a nosa fe, isto segue a estar de acordo coa parábola das dez virxes; pois cando todas se levantaran e arranxaran as súas lámpadas, aínda habería un tempo no que as lámpadas das virxes necias se apagarían. Isto non podería suceder ata despois do décimo día; pois ata ese momento as súas lámpadas seguirían ardendo. Por iso, debe haber un paso dese día, para que os necios abandonen a súa fe, tal e como debeu pasar o ano 1843 para o tempo de demora. Un pequeno atraso, por tanto, non é motivo de decepción, senón que amosa o exacto que é Deus no cumprimento da súa palabra. Por iso, manteñamos firme a profesión da nosa fe sen vacilar; pois é fiel quen prometeu.”
GSAM 189De Joseph Marsh, editor da Voice of Truth
GSAM 189.6Na Voice of Truth do 7 de novembro de 1844, lemos:—
GSAM 189.7“Admitimos de bo grado que nos equivocamos na natureza do acontecemento que esperabamos que ocorrese o décimo día do sétimo mes; pero aínda non podemos admitir que o noso gran Sumo Sacerdote non cumprise ese día todo canto o tipo nos xustificaría en esperar. Agora cremos que así foi.”
GSAM 190.1Os adventistas agardaban que o décimo día do sétimo mes de 1844 remataran os dous mil trescentos días e que nese día Cristo completase a súa obra sacerdotal e viñese á terra para bendicir ao seu pobo. Unha investigación posterior demostrou que foi o comezo da súa obra de purificación do santuario celestial o que tivo lugar nese día, e non a culminación da súa obra como sacerdote.9 En lugar de considerar o traballo de purificación do santuario como parte da obra sacerdotal de Cristo, afirmouse que a purificación do santuario consistía na purificación da terra polo lume na vinda de Cristo. Se non na súa totalidade, polo menos a terra de Canaán sería purificada nese momento.
GSAM 190O Santuario que se cría que era a Terra
GSAM 190.2Esta idea aparece nun artigo de Geo. Storrs, no Midnight Cry do 25 de abril de 1844. Pregúntase: “Que é o santuario que debe ser purificado? As miñas opinións anteriores eran que se trataba de toda a terra. Que é unha parte da terra sigo crendo. Pero que parte? é a pregunta que procurarei responder.”
GSAM 190.3Cita a promesa a Abraham, o establecemento da mesma para Isaac e a súa renovación para Xacob, e despois cita o cántico de Moisés, composto por Miriam tras a travesía do Mar Vermello, no que cantaban: “Farás que entren e os plantarás na montaña da túa herdanza, no lugar, oh Señor, que fixeches para que nel habites, no santuario, oh Señor, que as túas mans estableceron.”10
GSAM 190.4Se o lector compara coidadosamente o texto anterior co relato do seu cumprimento feito polo salmista, verá que non di que mesmo a terra de Palestina sexa o santuario. David di, ao falar de como o Señor guiou aos fillos de Israel: “Tróuxoos ata a fronteira do seu santuario, ata esta montaña que a súa man dereita comprara.”11 No cántico do Mar Vermello dise da terra de Canaán que era o lugar que el fixera para “habitar nel, no santuario.” Así, nesta cita dos salmos, o monte Moriah, onde se construíu o santuario, chámase só “a fronteira do seu santuario”. Pero neste mesmo salmo dise: “Escolleu a tribo de Xudá, o monte Sión que amou. E edificou o seu santuario coma altos palacios, coma a terra que estableceu para sempre.”12
GSAM 191Purificación do Santuario, considerada como a purificación da Terra
GSAM 191.1No artigo ao que se fixo referencia máis arriba, despois de citar a suposta proba de que a terra, ou polo menos a terra de Palestina, era o santuario, o pastor continúa preguntando: “Como será purificado o santuario?”. Nas palabras do profeta Miqueas, responde: “Pois velaquí que o Señor sae do seu lugar, baixa e pisa os altos da terra. E os montes se derreterán debaixo del, e os vales se fenderán, coma cera diante do lume, e coma as augas que se derruban por un lugar escarpado.”13
GSAM 191.2Coa idea, comúnmente aceptada naquela época, de que a terra era o santuario, o lector verá facilmente por que supuxeron, sen dúbida, que ao final dos dous mil trescentos días o Señor viría e purificaría a terra do xeito descrito por Miqueas. En toda a oposición levantada contra os Adventistas, ningún opoñente sequera insinuou que a purificación da terra polo lume non era o acontecemento que debía ter lugar como a purificación do santuario, ao final dos dous mil trescentos días.
GSAM 191Os Apóstolos Decepcionados, Con todo, Cumpriron as Escrituras
GSAM 191.3Este non é o único caso en que as persoas fixeron a vontade do Señor, cumpriron as Escrituras e, con todo, quedaron decepcionadas nas súas expectativas simplemente porque non comprendían a natureza do acontecemento que ía ter lugar. Así lles sucedeu aos apóstolos de Cristo. Cando el se sentou sobre o potro e entrou en Xerusalén, berraron ao lembrar as palabras do profeta:14 “Berra, filla de Xerusalén; mira que o teu rei vén a ti; é xusto e trae salvación; humilde, montado nun asno e nun potro, cría de asna.”15 Era tan necesario que houbera berros naquela ocasión que, se gardasen silencio, mesmo as pedras berrarían.16 Os discípulos supuxeron que Cristo, alí e entón, ía ascender ao trono de David como rei temporal (“confiamos que era el quen debía redimir a Israel”17 ), e así berraron: “Bendito sexa o reino do noso pai David, que vén no nome do Señor.”18 Canto berro habería naquela ocasión se entendesen que, nunha semana, Cristo estaría morto no sepulcro de Xosé, rodeado pola garda romana? Canto de dar “gloria” a Deus e de consagración habería entre os adventistas en 1844 se entendesen que a purificación do santuario ao final de todo o tempo profético ía ocupar unha serie de anos antes de que o Señor viñese?
GSAM 192Non houbo erro no cómputo dos 2300 días
GSAM 192.1Cando este pobo examinou coidadosamente o seu cómputo do período, non atopou ningún defecto; pero o Señor non veu, nin a terra foi purificada polo lume. Que significaba iso? Sen dúbida, sabían que o Señor estivera con eles no gran movemento; pero agora estaban na incerteza. A súa confianza no Señor era inquebrantable. Sabían que non os abandonaría. A luz viría de algunha fonte. A pregunta difícil que tiñan diante exprésase nas palabras de Xeremías xa referidas: “¿Serás para min completamente como un mentireiro e como augas que faltan?” A fe non alimentaba esta dúbida, pois acudíronlles á mente as palabras do Señor por medio do profeta Habacuc respecto da visión: “Ao final falará, e non mentirá.”19 A expresión xa citada do editor da Voice of Truth expón ben a súa posición: “Aínda non podemos admitir que o noso gran Sumo Sacerdote non cumprise ese mesmo día todo canto o tipo nos xustificaría en esperar.”
GSAM 193Luz sobre o Santuario Descuberta
GSAM 193.1Hiram Edson, de Port Gibson, N.Y., contoume que o día despois de pasar o tempo en 1844, mentres oraba detrás dos montes de millo nun campo, o Espírito de Deus apoderouse del de xeito tan poderoso que case quedou abatido no chan, e con iso veu unha impresión: “O santuario que ha de ser purificado está no ceo.” Comunicoulle este pensamento a O. R. L. Crosier, e xuntos investigaron coidadosamente o asunto. A principios de 1846, unha exposición elaborada da cuestión do santuario desde un punto de vista bíblico, escrita polo señor Crosier, foi impresa no Day Star, un xornal que daquela se publicaba en Cincinnati, Ohio. Nese longo ensaio facíase ver que a obra de purificación do santuario era a obra concluínte de Cristo como noso sumo sacerdote, que comezou en 1844 e rematará xusto antes de que el veña realmente de novo nas nubes do ceo como Rei de reis e Señor de señores.
GSAM 193Igrexas en busca de membros perdidos
GSAM 193.2Pasara o décimo día do sétimo mes, e as igrexas pensaban que ían ter facilidade para recuperar os membros perdidos, que se separaran delas baixo o “berro da medianoite” e a mensaxe do segundo anxo; pero neste aspecto quedaron moi decepcionadas, como se verá na seguinte resposta ás importunidades para que volvesen ás súas organizacións anteriores, tal como aparece no Midnight Cry do 26 de decembro de 1844:—
GSAM 193.3“Pero cales son os feitos? Ben saben que na gran masa destas igrexas os temas destacados son ‘a conversión do mundo’, ‘o milenio de mil anos’ e ‘o retorno dos xudeus a Palestina’, antes da segunda vinda persoal do Salvador. Aqueles que volven sentar debaixo das cancións de berce de tales doutrinas non escriturísticas e irracionais, fano con ollos abertos; e tal proceder da súa parte será, en efecto, ‘volver atrás’.
GSAM 194.1“Ao facerse ‘libres’ nun sentido bíblico, é moito máis seguro ‘avanzar’ que ‘volver atrás’ ou ‘retroceder’, especialmente neste tempo, cando a coroa de gloria será tan pronto concedida aos fieis en Cristo Xesús.”
GSAM 194.2O proceder das igrexas ao atrasar a vinda do Señor coa defensa das devanditas doutrinas non escriturísticas suxeriu aos Adventistas estas palabras do profeta Ezequiel: “Fillo do home, mira, os da casa de Israel din: A visión que el ten é para moitos días que virán, e profetiza de tempos afastados.” No mesmo contexto atópase a resposta que empregaron os Adventistas: “Por iso, dilles: Así di o Señor Deus: Xa non se demorará máis ningunha das miñas palabras, senón que se cumprirá a palabra que falei, di o Señor Deus.”20
GSAM 194“Debes Profetizar de Novo”
GSAM 194.3Aqueles que “comeron” o libro e deron a proclamación do “tempo” consideraron que a súa obra para o mundo estaba rematada; de aí a declaración de que debían ensinar de novo ás nacións, ás linguas e aos reis. Outra parte da obra, ata agora non vista, debe agora cumprirse: presentar ao pobo o verdadeiro carácter do templo de Deus no ceo e o servizo do seu altar. O mandamento de medir o templo21 é necesario para obter un coñecemento da natureza do acontecemento que se desenvolverá ao fin do tempo profético, e así dar unha explicación das palabras: “Entón será purificado o santuario.”
GSAM 194.4Observade que o anxo desta proclamación do tempo veu do ceo, e antes de que o seu traballo estea rematado, dá unha comisión para ensinar de novo ao pobo. A mensaxe, pois, que debe explicar a cuestión do santuario, dar confianza aos decepcionados e, ao mesmo tempo, proporcionarlles unha “cana”, ou “bastón”, ou regra, coa que o pobo de Deus poida probar a súa posición moral diante del, debe levar sinais evidentes de que é de orixe celestial e non humana.
GSAM 195Prexuízos que impedían o acceso ao pobo
GSAM 195.1O prexuízo existente contra a doutrina adventista era unha barreira case infranqueable para o pobo; e tentar ensinarlles de novo sen unha luz clara e positiva sobre a causa da decepción sería inútil. Os propios crentes adventistas necesitaban que as súas almas fosen inspiradas de novo cunha comisión celestial, antes de que o pobo puidese ser ensinado correctamente; e como se podería acadar isto? Podería facerse simplemente coa sabedoría humana? Ou estarían satisfeitos aqueles que experimentaran a profunda obra do Espírito de Deus no movemento recente con simples razoamentos humanos? Nada máis que unha obra coma a da “mensaxe do terceiro anxo”22 podería sacalos das súas perplexidades; e isto, paso a paso, a medida que puideron recibilo, foi inaugurado debidamente, portando probas moi convincentes de que era de orixe celestial.
GSAM 195Como ovellas sen pastor
GSAM 195.2Aquí estaba o gran corpo adventista, nun sentido, como ovellas sen pastor, miles dos cales só unhas semanas antes se separaran de todas as igrexas e crenzas, sen que ningunha organización humana fose responsable do seu benestar espiritual. Non tiñan conselleiros terrenais nos que puidesen confiar; só en Deus estaba a súa confianza.
GSAM 195.3Con todo, estaban confiados nunha cousa, e isto para eles era coma unha áncora: a proclamación do tempo era correcta.23 Pero como pobo estaban nunha posición na que, a menos que Deus os guiase e os gardase, corrían o risco de aceptar explicacións falsas ou de perder a “paciencia” e renunciar á fe na súa experiencia pasada. Algúns fixérono; mentres que outros, cun ollo de fe fixo en Aquel a quen as súas almas amaban, preguntaban con fervor: “Vixiante, que da noite? Vixiante, que da noite? O vixiante dixo: Vén a mañá, e tamén a noite; se queredes preguntar, preguntade; volvede, vinde.”24
GSAM 196J. N. Andrews sobre a Decepción
GSAM 196.1O pastor J. N. Andrews, un dos que pasou por esta experiencia en 1844, así fala da decepción:—
GSAM 196.2“Quedaron decepcionados os que agardaban ao Señor en 1843 e en 1844. Este feito é para moitos unha razón suficiente para rexeitar todo o testemuño neste caso. Recoñecemos a decepción, pero non podemos recoñecer que isto proporcione unha razón xusta para negar a man de Deus nesta obra. A igrexa xudía quedou decepcionada cando, ao remate da obra de Xoán Bautista, Xesús se presentou como o Mesías prometido. E os discípulos confiados quedaron tristemente decepcionados cando aquel a quen agardaban que liberase a Israel foi preso e asasinado por mans malvadas. E despois da súa resurrección, cando agardaban que restablecese de novo o reino de Israel, non puideron deixar de quedar decepcionados cando comprenderon que ía ao seu Pai, e que eles ían ser deixados por longo tempo na tribulación e na angustia. Pero a decepción non demostra que Deus non teña parte na guía do seu pobo. Debería levalos a corrixir os seus erros, pero non debería levalos a afastar a súa confianza en Deus. Foi porque os fillos de Israel se sentiron decepcionados no deserto, que tan a miúdo negaron a guía divina. Son presentados como unha admonición para nós, para que non caamos no mesmo exemplo de incredulidade.”25
GSAM 196A verdade ten un bautismo de impopularidade
GSAM 196.3Parece ser o plan do Señor colocar verdades importantes nun canal impopular onde será unha cruz26 aceptalas e obedecelas. Isto é especialmente certo nestes últimos días. Pedro, falando dese tempo cando o fin de todas as cousas estará “preto” e cando o “xuízo” “comezará na casa de Deus”, di, “Amados, non vos estrañedes da proba de lume que é para vós, como se vos acontecese algo estraño; senón gozádevos, na medida en que participades nos sufrimentos de Cristo, para que tamén, cando a súa gloria sexa revelada, vos alegredes con ledicia desbordante. Se sodes ultraxados polo nome de Cristo, felices sodes; pois o espírito de gloria e de Deus repousa sobre vós: por parte deles é blasfemado, pero por parte vosa é glorificado.”27
GSAM 197.1Cando a verdade recibiu o seu bautismo de impopularidade, aceptala require máis graza que simplemente seguir a fe das masas. Os hipócritas fariseos non ven un gran aliciente para aceptar unha verdade que require acción, coma remar río arriba “contra vento e marea”. Así, a verdade convértese nunha proba para os leais, de corazón honesto, sinceros e de conciencia.
GSAM 197.2Xa demostramos que a profecía do movemento do advento anuncia unha decepción. Esta chegou; e así, na providencia de Deus, a aceptación desa mensaxe tivo a súa cruz.
Notes
- Apocalipse 10:10, 11; 11:1. ↩
- Ezequiel 3:1-3. ↩
- Xeremías 15:16. ↩
- Picra—unha preparación moi desagradable e amarga de alcohol, áloe e goma de mirra. ↩
- Xoán 20:13. ↩
- Xeremías 15:16-18. ↩
- Hebreos 10:35-39. ↩
- Life Sketches of Ellen G. White, pp. 107-109. ↩
- Naquela época ninguén tiña idea dun santuario no ceo. ↩
- Éxodo 15:17. ↩
- Salmo 78:54. ↩
- Salmo 78:68, 69. ↩
- Miqueas 1:3, 4. ↩
- Xoán 12:16. ↩
- Zacarías 9:9. ↩
- Lucas 19:40. ↩
- Lucas 24:21. ↩
- Marcos 11:10. ↩
- Habacuc 2:3. ↩
- Ezequiel 12:27, 28. ↩
- Nunha medición na que non se dan cifras como resultado, está en xogo o carácter, e non as dimensións. ↩
- Apocalipse 14:9-12. ↩
- Tras revisar con moita coidado o seu cálculo dos 2300 días, non puideron atopar ningún erro, nin tampouco se pode atopar ningún. ↩
- Isaías 21:11, 12. ↩
- The Three Messages of Revelation 14:6-12, p. 33. ↩
- Mateo 16:24. ↩
- 1 Pedro 4:7, 17, 12-14. ↩