Գլուխ 14 — Փակ դուռը

GSAM 214.1«Երբ նրանք գնացին գնելու, փեսան եկավ, և ովքեր պատրաստ էին, մտան նրա հետ հարսանիք, և դուռը փակվեց։»¹

GSAM 214.2Այս առակում ներկայացված Փեսայի գալը ոչ թե Քրիստոսի երկիր գալն է, այլ հարսանիքին գալը։ Հարսանիքը իրադարձություն է, որը տեղի է ունենում Տիրոջ գալուց առաջ։ Դա արտահայտված է Ղուկասի ավետարանում այսպես. «Թող ձեր մեջքերը գոտեպնդված լինեն և վառեք ձեր լույսերը, և եղեք որպես մարդիկ, որոնք սպասում են իրենց Տիրոջը, երբ նա կվերադառնա հարսանիքից, որպեսզի երբ նա գա և զարկի, նրանք անմիջապես բացեն նրա համար»։²

GSAM 214Թագավորություն ստանալը կոչվում է հարսանիք

GSAM 214.3Փեսայի գալը հարսանեկան հանդիսության ներկայացվում է Դանիել 7:13, 14-ում, որտեղ Քրիստոս գալիս է Հոր մոտ՝ ստանալու իր թագավորությունը։ Հին ժամանակներում թագավորի գալը իր մայրաքաղաք՝ գահն ու թագավորությունը ստանալու համար, կոչվում էր հարսանիք։ Այս իրադարձությունը՝ մայրաքաղաքի հարսնացուի կարգավիճակով ընդունումը, նշվում էր իրական հարսանիքի շքեղությամբ ու հանդիսավորությամբ։ Ուստի, երբ Քրիստոսը երկնային Հորից ստանում է իր թագավորությունը, ասվում է, որ նա ամուսնանում է իր հարսնացուի՝ Նոր Երուսաղեմի հետ (Հայտնություն 21:9), և այս ամենը առակում կոչվում է «հարսանիք»։

GSAM 214.4Երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտից հետո՝ 1844 թ. հոկտեմբերի 22-ին, Ադվենտի ժողովուրդը, որը իր փորձառության իրադարձությունները համեմատում էր արևելյան հարսանեկան սովորույթների հետ, ասաց. «Քրիստոսը մտել է հարսանիք»։ Երբ նրանք ավելի հստակ լույս ստացան երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտին տեղի ունենալիք իրադարձության բնույթի վերաբերյալ, նրանց հավատը հետևեց Քրիստոսին այն գործում, որի մեջ նա մտել էր՝ ուստի հավատքով նրանք «մտան նրա հետ հարսանիք»։

GSAM 215«Ես կվերադառնամ»

GSAM 215.11845 թվականին օրիորդ Հարմոնին տրված տեսիլքում, երբ Քրիստոսը երկնային սրբարանի առաջին սենյակից անցնում էր երկրորդ սենյակ, մենք գտնում ենք այս խոսքերը. «“Մնացեք այստեղ՝ ես գնում եմ իմ Հոր մոտ՝ արքայությունը ստանալու՝ պահեք ձեր զգեստները անարատ, և մի փոքր ժամանակ անց ես կվերադառնամ հարսանիքից և ձեզ ինձ մոտ կընդունեմ։” Այնուհետև ամպածածկ կառք, անիվները՝ կարմրավառ կրակի պես, հրեշտակներով շրջապատված, եկավ այնտեղ, ուր Հիսուսն էր։ Նա մտավ կառք և տարվեց ամենասրբազան տեղը, ուր Հայրն էր նստած։»³

GSAM 215Ողորմություն դռան փակվելուց հետո

GSAM 215.2Այս առակի փակ դուռը, թվում է, վերաբերում է մի իրադարձության, որը տեղի է ունենում Մարդու Որդու երկնքի ամպերով իրական գալուց առաջ, քանի որ դուռը փակվելուց հետո մյուս կույսերը գալիս են և թակում, և նրանց ասում են «արթուն մնացեք», որովհետև նրանք չեն իմանում նրա գալու օրն ու ժամը։ Մյուս կողմից, այս դուռը փակվում է այն բանից հետո, երբ իմաստուն կույսերը Փեսայի հետ մտնում են հարսանիք։

GSAM 215.3Թվում է, որ այս կույսերի առակում օգտագործված լեզուն ցույց է տալիս, որ հարսանիք մտնելուց հետո անգամ «անխոհեմ» կույսերի համար դեռ հնարավորություն կա ընդունելի նախապատրաստություն տեսնելու՝ Փեսայի հետ հանդիպելու համար։ Նրանց հրամայված է «արթուն մնալ»։ Արթնությունը և սպասումը ճշմարիտ նախապատրաստության հատկանիշներ են Տիրոջ հետ հանդիպելու համար։ Ուստի թվում է, որ ողորմությունը չի դադարում, երբ այս առակում դուռը փակվում է։

GSAM 215Ոչ Ղուկաս 13:25-28-ի դուռը

GSAM 215.4Նախկինում սխալներ են կատարվել՝ այս առակում նշված դուռը խառնելով Ղուկաս 13:25-28-ում հիշատակված դռան հետ, որտեղ գրված է. «Երբ տանտերը վեր կենա և փակի դուռը, և դուք կմնաք դրսում, կսկսեք թակել դուռը և ասել՝ Տե՛ր, Տե՛ր, բաց մեզ համար։ Նա կպատասխանե ձեզ. Չգիտեմ ձեզ, թե որտեղից եք։... հեռացեք ինձնից, բոլոր դուք անօրինության գործիչներ։ Այնտեղ կլինի լաց ու ատամների կրճտոց, երբ տեսնեք Աբրահամին, Իսահակին, Հակոբին և բոլոր մարգարեներին Աստծո արքայության մեջ, իսկ ձեզ՝ դուրս գցված։» Վերոհիշյալ խոսքից շատ պարզ է, որ երբ այս դուռը փակվում է, դուրս մնացածների ճակատագիրը որոշվում է։ Այդժամ Աստծո արքայությունը եկել է, որովհետև նրանք կտեսնեն փրկվածներին արքայության մեջ։ Ընդհակառակը, կույսերի առակում Տերը դեռ չի մտել իր արքայություն, այլ գնացել է Հոր մոտ՝ արքայությունը ստանալու համար։

GSAM 216Նախապատկերային ծառայության փակ դուռը

GSAM 216.1Նրանք, ովքեր հավատքով հետևեցին Քրիստոսին Նրա գործում, երկու հազար երեք հարյուր օրերի ժամանակաշրջանի ավարտից հետո — 1844 թ. հոկտեմբերի 22-ին — տեսան, որ երբ նախապատկերային ծառայության մեջ եկավ քավության օրը, քահանայապետը փակեց արտաքին սենյակի դուռը և բացեց սրբությունների սրբարան տանող դուռը, որպեսզի այնտեղ կատարի սրբարանում խոստովանված մեղքերի ջնջման իր գործը՝ և որ նույնպես Քրիստոսը, մեր Գերագույն քահանան, փակել էր երկնային տաճարի արտաքին սրահի դուռը և բացել այն սրահը, որտեղ երևում էր «իր ուխտի տապանը»։⁴

GSAM 216Ովքե՞ր էին սխալվում։

GSAM 216.2Այդ ժամանակ Ադվենտիստ հավատացյալների մեջ կային մարդիկ, որոնք դեռևս չէին ստացել հստակ լույս Քրիստոսի սրբարանային ծառայության վերաբերյալ, քանի որ նրանց ուշադրությունը դեռ չէր հրավիրվել երրորդ հրեշտակի ուղերձին։ Նրանք սխալվեցին՝ սրբարանի այս արտաքին դուռը նույնացնելով Ղուկաս 13։25-28-ում նշված փակ դռան հետ։ Սակայն նրանք յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ չէին։ Բայց մենք կփորձենք ցույց տալ, թե ովքեր էին նրանք, ինչպես ծագեց այդ ուսմունքը և ինչ հանգամանքներ հանգեցրին նման եզրակացությունների։

GSAM 217.1Անունով քրիստոնեական եկեղեցիներից գալստյան ուղերձի հռչակման ներքո առանձնացած մարդիկ, ինչպես նաև նրանք, ումից նրանք առանձնացել էին, Հայտնության գրքի յոթ եկեղեցիներից հինգերորդի և վեցերորդի ուղղված վկայության մեջ են դիմվում։ Հինգերորդ՝ Սարդիսի եկեղեցուն ուղղված զգուշացումը ասում է. «Հիշիր, թե ինչպես ես ընդունել և լսել, և պահիր, և ապաշխարիր։ Եթե, հետևաբար, արթուն չմնաս, ես գալու եմ քեզ վրա գողի պես, և դու չես իմանա, թե որ ժամին եմ գալու քեզ վրա։»⁵ Այս խոսքից պարզ է, որ այս մարդիկ լսել էին Տիրոջ գալստի քարոզը։ Նրանք պնդում էին, թե ընդունել են այն, սակայն այժմ պատրաստվում էին հրաժարվել նրանից։

GSAM 217Ֆիլադելֆիայի եկեղեցի

GSAM 217.2Ֆիլադելֆիայի եկեղեցին, ավետարանական եկեղեցու վեցերորդ վիճակը, հաջորդն է նշվում։ Այս եկեղեցին ներկայացնում է այն մարդկանց, որոնք դուրս էին բերվել Հայտնության 14-րդ գլխի առաջին և երկրորդ ուղերձների քարոզչության տակ։ Այս եկեղեցուն Տերը ասում է. «Ահա, ես շուտով գալիս եմ. ամուր պահիր այն, ինչ ունես, որպեսզի ոչ ոք չվերցնի քո պսակը։»⁶ Նրանց նաև դիմում են հետևյալ խոսքերով. «Այս բաները ասում է Սուրբը, ճշմարիտը, Դավթի բանալին ձեռքին ունեցողը, որ բացում է, և ոչ ոք չի փակում, և փակում է, և ոչ ոք չի բացում։ Ես գիտեմ քո գործերը։ Ահա, ես քեզ համար բաց դուռ եմ դրել, և ոչ ոք չի կարող այն փակել, որովհետև քո ուժը փոքր է, և դու պահել ես իմ խոսքը և չես հերքել իմ անունը։»⁷

GSAM 217Այս առակի փակ դուռը ի՞նչ է։

GSAM 217.3Ի՞նչ պետք է հասկանալ բաց և փակ դուռ արտահայտությունից վերոհիշյալ գրությունում? Մենք կարծում ենք, որ հարցի բավարար պատասխանը կարելի է գտնել կից ներկայացվող բացատրության մեջ. Մինչ Ադվենտիստների մեջ կային նրանք, ովքեր ստացել էին առաջադեմ լույս և ուսուցանում էին, որ Փրկիչը իր ծառայությունը երկնային սրբարանի առաջին սենյակից տեղափոխել է երկրորդ սենյակ, և ճիշտ կերպով ներկայացնում էին բաց ու փակ դռան հարցը նրանց, ովքեր պատրաստ էին լսել, մեկ այլ խումբ հակադրվում էր այս ճշմարտությանը և փորձում էր հաստատել այն ուսմունքի նկատմամբ հավատը, ըստ որի բաց դուռը փակված է, իսկ փակ դուռը՝ բաց։ Այսպիսով նրանք խոչընդոտում էին երկրի վրա Տիրոջ ծառաների ճանապարհը կամ խանգարում նրանց գործին։ Երկնային սրբարանի դռները բացվում և փակվում են Քրիստոսի զորությամբ՝ «Նա, ով բացում է, և ոչ ոք չի փակում»։ Ֆիլադելֆիայի եկեղեցուն ուղղված խոսքում նրանք, ովքեր հաստատակամ են, պահում են Խոսքը և չեն ուրանում Նրա անունը, ձեռք են բերում մի հաղթանակ, որը բացում է մի դուռ, որը ոչ ոք չի կարող փակել։ Սա անշուշտ վերաբերում է մարդկանց մոտենալու դռանը, որը, ինչպես կտեսնենք, մարդիկ, կարծես թե, արդյունավետորեն փակել էին; սակայն նրանց հաստատակամության ճանաչման նշանով Տերը հավատարիմների առջև է դնում «բաց դուռ», որը ոչ ոք չի կարող փակել։

GSAM 218Խոսքի դուռ

GSAM 218.1Սուրբ Գրություններում բազմաթիվ օրինակներ կան, երբ դուռը օգտագործվում է այս իմաստով։ Պողոսը, գրելով Կորնթացիներին, ասում է. «Ինձ համար բացվեց մեծ ու արդյունավետ դուռ, և շատ հակառակորդներ կան»։⁸ Նորից, իր երկրորդ նամակում Կորնթացիներին, նա ասում է. «Երբ եկա Տրովադա՝ ավետարանելու Քրիստոսի ավետարանը, և Տիրոջ կողմից ինձ համար դուռ բացվեց, իմ հոգում հանգստություն չունեի, որովհետև չգտա իմ եղբայր Տիտոսին»։⁹ Նա նաև Կողոսացիներին այսպես խնդրեց. «Շարունակեք աղոթել և նույն աղոթքով երախտագիտությամբ արթուն մնալ, միաժամանակ աղոթելով նաև մեզ համար, որ Աստված մեզ համար բացի խոսքի դուռ՝ Քրիստոսի գաղտնիքը հայտնելու համար, որի համար ես էլ կապված եմ»։¹⁰

GSAM 218.2Այս գրություններից երևում է, որ ճշմարտության քարոզման համար բացվող հնարավորությունները կոչվում են բաց դռներ՝ և Ֆիլադելֆիայի եկեղեցուն ուղղված խոսքերից պարզ է դառնում, որ երբ այս ժողովուրդը դուրս կանչվեց, մարդիկ ջանքեր էին թափում փակելու նրանց խոսքի դուռը։ Երբ Ֆիլադելֆիայի եկեղեցին անցնում էր փորձության միջով՝ ամուր բռնելով Նրա «խոսքը» և «անունը», Տիրոջ խոսքը նրանց համար այս էր, որ Նա նրանց առջև կբացի մի բաց դուռ, որը ոչ ոք չի կարող փակել։

GSAM 219Իրավիճակը 1844 թ. հոկտեմբերի 22-ից հետո

GSAM 219.1Քանի որ այս գործը մեզ մոտ է, ինչպես նշված է մարգարեության խոսքերում, եկեք հետադարձ հայացք նետենք իրավիճակին, ինչպես զարգացան իրադարձությունները։ Ինչպես արդեն ներկայացվել է, մինչև 1844 թ. ապրիլը եկեղեցիները բաց էին ադվենտի ուղերձի քարոզչության համար, իսկ աշխատողներ ուղարկելու խնդրանքներն ավելի բազմաթիվ էին, քան կենդանի քարոզիչները կարող էին բավարարել։ Հիասթափությունից հետո՝ 1844 թվականի գարնանը, նրանք, ովքեր անկեղծորեն չէին ընդունել ուսմունքը, սկսեցին դրա դեմ պայքարել։ Երբ 1844 թվականի ամռանը հնչեց Հայտնություն 14-ի երկրորդ հրեշտակի ուղերձը և «կեսգիշերի ճիչը» (Մատթեոս 25), սկսվեց ամենաանխնա հալածանքը նրանց նկատմամբ, ովքեր դեռ համարձակվում էին հաստատել իրենց հավատը Տիրոջ մոտալուտ գալստին։ Այս հակառակորդները տարբեր միջոցներով փորձեցին ճնշել թեման և ամեն կերպ խոչընդոտել նրանց աշխատանքին, ովքեր դեռևս հռչակում էին՝ «Նրա դատաստանի ժամը հասել է»։ Ուիլիամ Միլերը այս հակազդության մասին ասաց. «Սա ամենաանբնականն ու անհասկանալին է»։ Երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտին մոտ ընդդիմությունը այնքան վճռական էր, որ Ջորջ Սթորսը դրա մասին ասաց. «Մենք ավարտել ենք մեր գործը անվանական եկեղեցիների և բոլոր անիրավների հետ, բացի այն դեպքից, երբ այս կանչը կարող է ազդել նրանց վրա»։

GSAM 219.2Ժամկետի ավարտից հետո, երբ չարերի հակազդեցությունն ու ծաղրանքները կրկնապատկվեցին ու եռապատկվեցին, Ուիլիամ Միլերը իրավիճակի մասին ասաց. «Մենք կատարել ենք մեր գործը՝ զգուշացնելով մեղավորներին և փորձելով արթնացնել ձևական եկեղեցին։ Աստված Իր նախախնամությամբ փակել է դուռը»։¹¹

GSAM 219Մեղավորների ընդհանուր կոշտությունը

GSAM 219.3Այս ծաղրող աշխարհի ընթացքը ոչ միայն կարծրացրեց մեղավորներին երկրորդ գալստի ուսմունքի հանդեպ, այլև անվանական եկեղեցիներում գտնվողների վկայությունը այս էր. «Մտաբերելով, թե որքան «քիչ և հազվագյուտ» են իսկապես դարձի գալու դեպքերը, ինչպես նաև մեղավորների գրեթե աննախադեպ հանդգնությունն ու գռեհկությունը, մենք ակամա բացականչում ենք. “Մոռացե՞լ է Աստված Իր տրտմությունը, կամ փակվե՞լ է արդյոք շնորհի դուռը”»¹²

GSAM 220.1Մեկ այլ աշխատակցի գրածից մենք կարդում ենք ավելի մանրամասն տեղեկություններ մարգարեական շրջանի ավարտից հետո տիրող իրավիճակի մասին. «Այն ժամանակ գրեթե անհնար էր անհավատների մոտ հասնելը, քանի որ 1844 թ. հիասթափությունը խիստ շփոթեցրել էր շատերի միտքը, և նրանք չէին ուզում որևէ բացատրություն լսել այդ հարցի շուրջ»։¹³

GSAM 220Անհավատների մոտ մուտքի բոլոր դռները փակվել են

GSAM 220.2Այդպիսի վիճակը, ժամանակավորապես, թվում էր փակել բոլոր նրանց հասնելու դուռը, բացի նրանցից, ովքեր դեռ ամուր պահում էին իրենց հավատն ու հույսը Քրիստոսի շուտով գալստի հանդեպ։ Քանի որ խոսքի դուռը ամբողջությամբ փակված էր թվում, և ադվենտիստները տեսան, որ իրենց փորձին վերաբերող առակում փակ դուռ կա, հեշտ է հասկանալ, թե ինչպես նրանք եզրակացրին, որ մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա, կամ, ինչպես ոմանք արտահայտվեցին, որ «ողորմության դուռը փակվել է», հատկապես եթե նրանք կարծում էին, որ այս առակում փակ դուռը և Ղուկասի 13-ում նշված փակ դուռը նույնն են։ Եթե մարդիկ ամբողջապես մերժեին լսել՝ այդպիսով կարծրացնելով իրենց սրտերը, ապա ինչպես կարող էին նրանք ապաշխարել?

GSAM 220Ո՞վ առաջինն ուսուցանեց կեղծ փակ դռան ուսմունքը։

GSAM 220.3Հարց է ծագում՝ ո՞վ սկսեց «մեղավորների համար ողորմություն չկա» ուսմունքի քարոզչությունը, ո՞վ հավատաց դրան և ո՞վ մերժեց այն։ Առաջին հարցի պատասխանը գտնում ենք 1845 թ. գարնանը Ջ. Վ. Հայմսի Մեյն նահանգ կատարած այցի զեկույցում։ Նա ասում է՝—

GSAM 220.4«Եղբայր Ջոզեֆ Թերները և մյուսները պնդում էին, որ մենք գտնվում ենք մեծ Շաբաթում, որ վեց հազար տարին ավարտվել է, հետևաբար ոչ մի ադվենտիստ չպետք է այլևս ձեռքի աշխատանք կատարի։ Նրանց կարծիքով՝ դա անխուսափելիորեն կհանգեցներ նրանց վերջնական ոչնչացմանը։

GSAM 220.5«Աշխարհիկ ձեռքի աշխատանքից այս անգործության մեջ գտնվելիս՝ եղբայր Թերների մտքում, ինչպես կարծում էին, նոր լույս ծագեց, այն է՝ որ Փեսան եկել էր—որ նա եկել էր անցյալ հրեական տարվա յոթերորդ ամսվա տասներորդ օրը—որ այդ ժամանակ տեղի էր ունեցել հարսանիքը—որ այդ ժամանակ բոլոր կույսերը, ինչ-որ իմաստով, նրա հետ մտան հարսանիք, և դուռը փակվե՜ց—ոչ մեկը նրանցից չէր կարող կորչել, և ոչ մեկը դրսից չէր կարող փրկվել։ Այսպիսով այս հզոր գնդի բոլոր հոգևոր գործերը ավարտվեցին։»¹⁴

GSAM 221Ովքե՞ր էին, որ վճռականորեն ընդդիմացան կեղծ տեսությանը։

GSAM 221.1Հովիվ Թերները սկսեց Պարիս (Մեյն) քաղաքում քարոզել իր «այլևս ողորմություն չկա» ուսմունքը, և մի փոքր ժամանակ այդ շրջանում բավական հետևորդներ ձեռք բերեց։ Քանի որ Ադվենտիստներից դուրս գտնվողներին՝ թե՛ հավատքի խոստովանողներին, թե՛ ոչ խոստովանողներին, հասնելու դուռը լիովին փակ էր, շատերը բնականաբար հակվեցին Թերների տեսակետին։

GSAM 221.2Որպեսզի Ադվենտիստներ տերմինը սխալ չհասկացվի, հետագայում այս մարդկանց կկոչենք Առաջին օրվա ադվենտիստներ, և հենց այս խմբի բազմաթիվ անդամներ էին, որ ընդունում էին պարոն Թերների տեսակետները։ Նրանք դեռ չէին տեսել և չէին լսել շաբաթ օրվա ճշմարտությունը, և ոչ էլ երրորդ հրեշտակի ուղերձը։ Այս մարդկանց մասին է, որ տիկին Ուայթը այսպես է գրում իր հրատարակություններից մեկում՝—

GSAM 221.3«1844 թ. սպասման ժամանակի ավարտից հետո ադվենտիստները դեռևս հավատում էին, որ Փրկչի գալը շատ մոտ է՝ նրանք կարծում էին, որ հասել են կարևոր ճգնաժամի և որ Քրիստոսի՝ որպես մարդու միջնորդի Աստծո առջև գործը դադարել է։ Մոտեցող դատաստանի մասին նախազգուշացնելով՝ նրանք զգացին, որ աշխարհի համար իրենց գործը ավարտված է, և նրանց հոգու բեռը՝ մեղավորների փրկության համար, վերացավ, մինչդեռ անաստվածների համարձակ, հայհոյական ծաղրանքները նրանց համար ևս մեկ ապացույց էին, որ Աստծո Հոգին հեռացել է Նրա ողորմությունը մերժողներից։ Այս ամենը հաստատեց նրանց հավատքը, որ փորձաշրջանը ավարտվել է, կամ, ինչպես նրանք արտահայտում էին՝ “ողորմության դուռը փակվել է”։ Ինչպես նշվել է, ադվենտիստները կարճ ժամանակով միավորված էին այն համոզման մեջ, որ ողորմության դուռը փակվել է։»¹⁵

GSAM 222.1Այս մեջբերման մեջ տիկին Ուայթը ներկայացնում է Առաջին օրվա ադվենտիստների դիրքորոշումը։ Նա անգամ չի հուշում, որ ինքը հավատացել է դրան։ Ինչպես վերևում ցույց է տրվել, այս ուսմունքը առաջին անգամ ուսուցանել է Ջոզեֆ Թերները Մեյնի նահանգի Փարիզ քաղաքում։ Տիկին Ուայթը (այն ժամանակ՝ օրիորդ Հարմոն) հանդիպել է Ջոզեֆ Թերներին վերոհիշյալ վայրում 1845 թվականի վաղ գարնանը և լսել, թե ինչպես նա հայտարարում էր իր ուսմունքը՝ «ադվենտիստների համար այլևս ձեռքի աշխատանք չկա և մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա», և հստակ ասել նրան, որ նա «սխալ ուսմունք է քարոզում. մեղավորների համար և նրանց համար, ովքեր գիտակցաբար չեն մերժել ճշմարտությունը, դեռևս կա ողորմություն»։

GSAM 222«Անողորմության» տեսության դեմ

GSAM 222.2Ջ. Ն. Էնդրյուսը, ով 1844 և 1845 թվականներին բնակվում էր Մեյնի Փարիզ քաղաքում և լիովին տեղյակ էր այնտեղի մարդկանց, ինչպես նաև Ջոզեֆ Թերների, ով ուսուցանում էր, որ մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա, դիրքորոշումից, ասում է օրիորդ Հարմոնի այդ ժամանակվա դիրքորոշման մասին. «Փոխարենը, որ տեսիլքները նրանց այս տեսակետը որդեգրելու ուղղորդեին, դրանք ուղղեցին նրանց, ովքեր դեռևս դրան էին հավատում։»¹⁶

GSAM 222.3Օրիորդ Հարմոնը 1845 թվականի ամռանը երկրորդ անգամ այցելեց Փարիզ, Մեյն։ Այս այցելության մասին ես կբերեմ մեջբերում տիկին Թրյուզդեյլից, ով այդ ժամանակ բնակվում էր Փարիզում։ Նա ասում է՝—

GSAM 222.4«1845 թվականի ամռանը՝ Մեյնի նահանգի Փարիզ քաղաքում օրիորդ Հարմոնի այցելության ընթացքում, ես նրան պատմեցի իմ մի սիրելի ընկերուհու մասին, որի հայրը զրկել էր նրան մեր ժողովներին մասնակցելուց, հետևաբար նա չէր մերժել լույսը։ Նա ժպիտով պատասխանեց. “Աստված երբեք ինձ չի ցույց տվել, որ նման մարդկանց համար փրկություն չկա։ Դա միայն նրանց է վերաբերում, ովքեր ունեցել են ճշմարտության լույսը և գիտակցաբար մերժել այն”։»¹⁷

GSAM 222.5Նա նաև խոսում է 1846 թվականին օրիորդ Հարմոնի Փարիզ կատարած երրորդ այցի մասին, այսպես՝—

GSAM 222Սուտ տեսության մեկ այլ հանդիմանություն

GSAM 222.6«Մեկ այլ դեպք, որը արժանի է հիշատակման, 1846 թվականին Մեյն նահանգի Փարիզ քաղաքում տրված տեսիլքն էր։ Օրիորդ Հարմոնին ցույց տվեցին, որ երբ Սատանան չի կարողանում խոչընդոտել ազնիվ սրտով մարդկանց իրենց ամբողջ պարտականությունը կատարելու, նա իր հմտությունը կիրառում է նրանց պարտականությունից դուրս մղելու համար։ Մի բարի քույր եկեղեցիներին ասում էր, որ Աստված նրանց մերժել է, որովհետև նրանք մերժել էին երկնքից ուղարկված ուղերձը, որը պետք է նրանց փրկեր։ Քույր Հարմոնին ցույց տրվեց, որ նրա ուղերձում ոչ մի ճշմարտություն չկա, քանի որ եկեղեցիներում շատերն են, ովքեր դեռ կընդունեն ճշմարտությունը՝ որ բարի հրեշտակները դեռ կսկսեն աշխատել հոգիների համար այդ եկեղեցիներում, և երբ նրանք այդպես անեն, նրանք [հրեշտակները] կթողնեն այս քույրին՝ իր ուղերձով [այսինքն՝ իր “առանց ողորմության” ուղերձով], դռան դրսում։»¹⁸

GSAM 223Ոչ մի հակասություն

GSAM 223.1Քանի որ կան նրանք, ովքեր մեծ եռանդով փորձում են ապացուցել, որ տիկին Ուայթը մի ժամանակ քարոզել է «մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա» տեսությունը, սակայն այժմ հակառակն է ուսուցանում, ես կներկայացնեմ վկայություններ նրանցից, ովքեր ծանոթ են եղել նրա 1845 թվականից սկսած մեղավորների ապաշխարությանն ուղղված աշխատանքին։ Հետևյալը Նյու Յորք նահանգի Մեդիսոն գավառի Բրուքֆիլդ քաղաքի Իրա Աբբիի հայտարարությունն է.—

GSAM 223.2«1846-ից մինչև 1850 թվականները եղբայր և քույր Ուայթերը եկան մեր տուն և մեծ եռանդով ծառայեցին երեխաների և նրանց համար, ովքեր դեռ չէին մերժել ճշմարտությունը։ Նրանք աշխատեցին դարձի չեկած հոգիների համար, և ես երբեք չեմ հիշում, որ լսած լինեի քույր Ուայթին ասել, թե չկա հույս հետընթաց ապրածների և նրանց համար, ովքեր դեռ չեն մերժել ճշմարտությունը։»¹⁹

GSAM 223Առաջին օրվա ադվենտիստների վկայություն

GSAM 223.3Ինչ վերաբերում է Նոր Անգլիայի Առաջին օրվա ադվենտիստների գիտելիքներին փակ դռան ծայրահեղ ուսմունքի մասին, թող հետևյալ նամակը վկայություն տա՝—

GSAM 223.4«1891 թ. օգոստոսի 5-ից 9-ը ես բանավեճ անցկացրի հովիվ Մայլզ Գրանթի հետ Բրուքսթոն քաղաքում, որը մոտ 30 000 բնակիչ ուներ։ Բանավեճը տեղի էր ունենում մեծ վրան-դահլիճում, և նախագահում էր պարոն Ջոն Բարբուրը, որը նախկինում քաղաքային խորհրդի նախագահն էր։ Այս քաղաքը Բոստոնից մոտ քսան մղոն հեռավորության վրա է։ Վեճը վերաբերում էր Շաբաթի հարցին, սակայն պարոն Գրանթը փորձեց վեճի մեջ ներքաշել քույր Ուայթի այս գործի վերաբերյալ ունեցած փորձառությունը։ Նա մեղադրեց, որ “նրան ցույց էին տվել դեռևս 1844 թվականին, որ փորձաշրջանը ավարտվել է, և մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա”։»

GSAM 224.1«Ի պատասխան ասացի նրան, որ Առաջին օրվա ադվենտիստները, գրեթե բոլորը, մի ժամանակ այդ դիրքորոշումն էին ընդունել, մինչև մենք նրանցից առանձնանայինք, և որ տիկին Ուայթը ոչ մի կերպ չէր աջակցում այդ դիրքորոշմանը, այլ նրա առաջին տեսիլքներից մեկում նրան ցույց տրվեց, որ այդ դիրքորոշումը “կեղծ” է և որ մեղավորների համար դեռևս կա ողորմություն։ Ես ասացի. “Սա այդպես է, և հովիվ Գրանթը գիտի, որ այդպես է”։ Երբ ես սա ասացի, իմ առջև գտնվող բազմաթիվ Առաջին օրվա ադվենտիստներ [այդ խումբը մեծ վրանում բավական մեծ մաս էր կազմում] գլխով հաստատական և դրական համաձայնություն հայտնեցին այդ հայտարարությանը։ Բավական է նշել, որ հովիվ Գրանթը այդ կետը այլևս բանավեճի ընթացքում չհիշատակեց։» Ստորագրված՝ «Ջորջ Է. Ֆայֆիլդ, Սաութ Լանկասթեր, Մասաչուսեթս, 1895 թ. դեկտեմբերի 6»։

GSAM 224Տիկին Ուայթը մշտապես փնտրում է մեղավորների փրկությունը

GSAM 224.3Թե որ տիկին Ուայթը 1844 թվականից մինչև այսօր աշխատել է մեղավորների ապաշխարության համար, հավելյալ ապացուցվում է այս փաստերով. նա և հովիվ Ուայթը 1848 թվականի ապրիլի 20-ին սկսեցին ժողով Ալբերտ Բելդենի տանը՝ Ռոքի Հիլում, Կոնեկտիկուտ նահանգում։ Այս ժողովում ջանքեր գործադրվեցին աշխարհից որոշ մարդկանց համար։ Հովիվ Ուայթը և նրա կինը առանձնակի հետաքրքրություն ցուցաբերեցին այդպիսի հոգիների հանդեպ։ Այս առնչությամբ կներկայացնենք այս խմբի մի անդամի վկայությունը, որը մկրտվել է հովիվ Ուայթի ձեռամբ։ Ջոն Յ. Ուիլքոքսը, գրելով Քենսինգթոնից (Կոնեկտիկուտ), 1891 թ. փետրվարի 22-ին, ասում է՝—

GSAM 224.4«Ես ճշմարտության մեջ մտա այն ժամանակ, երբ ժողովները տեղի էին ունենում եղբայր Ա. Բելդենի տան անավարտ սենյակում, Ռոքի Հիլ, Կոնեկտիկուտ։ Իմ ներկայիս ճշմարտության լույսը ստանալը եղավ եղբայր և քույր Ուայթների աշխատանքի շնորհիվ։ Շուտով Եղբայր Ուայթը ինձ մկրտեց։ Եթե ոչ նրանցից ստացած հորդորն ու ուժը, չգիտեմ՝ արդյոք երբևէ համարձակվեի մտածել կամ զգալ, որ Տերը ինձ ընդունել է։ Նրանք խորապես հոգ էին տանում ինձ համար և ջանում էին օգնել ինձ։»

GSAM 225.1Հովիվ Ուայթը այդ հանդիպման մասին, Մեյնի նահանգի Թոփշամ քաղաքի Սթոքբրիջ Հաուլենդին ուղղված նամակում գրել է. «Եղբայր Բեյտսը պատվիրանները ներկայացրեց շատ հստակ լույսի տակ, և դրանց կարևորությունը ընդգծվեց շատ հզոր վկայություններով։ Խոսքը ազդեցություն ունեցավ արդեն իսկ ճշմարտության մեջ գտնվողներին հաստատելու և դեռևս չվճռվածներին արթնացնելու համար»։

GSAM 225Աշխատանք մեղավորների համար Օսվեգոյում, Նյու Յորք նահանգ։

GSAM 225.21849 թվականին հովիվ Ջեյմս Ուայթը և նրա կինը ծառայել են Օսվեգոյում (Նյու Յորք)։ Այդ ժողովներում Հիրամ Փաչը և մի Բենսոն անունով աղջիկը, որոնք նշանված էին ամուսնանալու, դարձի եկան դեպի Աստված և ընդունեցին ներկայիս ճշմարտությունը։

GSAM 225.31850 թ. մարտին Օսվեգոյում կրկին ժողովներ անցկացվեցին։ Present Truth ամսագրի ապրիլյան համարում հովիվ Ուայթը, խոսելով այդ ժողովների մասին, ասաց՝

GSAM 225.3«Այս քաղաքում մնացորդի երեխաների մեջ այժմ ընթանում է շատ հետաքրքիր աշխատանք։ Նրանց փրկությունը վերջին երկու շաբաթ օրերի մեր ժողովների գլխավոր թեմա է եղել, և Աստված հրաշալիորեն օրհնել է մեզ։ Ճշմարտությունը լավ ազդեցություն է ունեցել ոչ միայն մեզ, այլև մեր երեխաների վրա։ Վերջին առաջին օրվանից հաջորդող երեկոյան մենք նրանց հատուկ օգտի համար ժողով ունեցանք, և Տիրոջ Հոգին հեղվեց մեր մեջ։ Երեխաները բոլորն էլ խոնարհվեցին Տիրոջ առջև և, կարծես, զգում էին պատվիրանները պահելու, հատկապես հինգերորդը, և փրկություն Հիսուս Քրիստոսի միջոցով փնտրելու կարևորությունը։ Սա այն ամենահետաքրքիր ժողովներից մեկն էր, որոնց ես երբևէ ներկա եմ եղել։»

GSAM 225.41849 թ. նոյեմբերի Present Truth ամսագրում հովիվ Ուայթը հրապարակեց մի հաշվետվություն մի քանի մարդկանց մասին, որոնք ապաշխարել և մկրտվել էին՝ և 1850 թ. նույն թերթի վերջին համարում կա հաշվետվություն Վեյթսֆիլդում (Վերմոնտ) կայացած ժողովի և Հեման Չերչիլլի մասնակցության մասին, որը նոր էր ապաշխարել աշխարհից։ Հոդվածում նրան անվանում են «եղբայր»։ Ինչպե՞ս կարող էր դա լինել, եթե մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկար։

GSAM 226Քսանմեկ վկաների վկայությունը

GSAM 226.1Այս առնչությամբ մենք ներկայացնում ենք 1888 թվականին ստորագրված վկայությունը՝ քսանմեկ անհատների կողմից, որոնցից յուրաքանչյուրը 1844 թվականին եղել է ադվենտիստական շարժման մեջ և ծանոթ է եղել երրորդ հրեշտակի ուղերձի առաջացմանը։ Բոլորն էլ ընդունել են ուղերձը մինչև 1851 թվականը, և նրանց մեծ մասը գրեթե ուղերձի առաջացման առաջին օրվանից կապված է եղել Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների հետ։—

GSAM 226.2«Մենք, ստորագրողներս, 1844 թ. սահմանված ժամկետի լրանալու ժամանակ լավ ծանոթ լինելով ադվենտիստական շարժմանը և դեռևս 1850 թ. ընդունելով երրորդ հրեշտակի ուղերձի ճշմարտությունը, ուրախությամբ ստորագրում ենք մեր անունները հետևյալ հայտարարության տակ՝ փակ դռան ուսմունքի վերաբերյալ, որը երրորդ հրեշտակի ուղերձի հավատացյալները պահպանում էին դրա սկզբից մինչև նշված վերջին ամսաթիվը և դրանից հետո։

GSAM 226.3«Նրանք հավատում էին, համաձայն Հայտնություն 3:7, 8-ի և այլ գրությունների, որ Դանիել 8:14-ում նշված երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտին Քրիստոսը փակեց Իր գործը երկնային սրբարանի առաջին բաժնում, տեղափոխեց Իր ծառայությունը ամենասուրբ բաժին և սկսեց դատաստանի գործը, փոխելով այս առումով փրկության ծրագրի հետ Իր հարաբերությունը։ Այստեղ մի դուռ բացվեց և մի դուռ փակվեց։

GSAM 226.4«Նրանք հավատում էին, որ նրանք, ովքեր ունեցել են առաջին հրեշտակի ուղերձի վերաբերյալ պարզ լույս և դրա դեմ են շրջվել՝ դառնորեն ընդդիմանալով, մերժված են Աստծուց։ Սակայն նրանք չէին հավատում, որ նրանք, ովքեր մինչև 1844 թ. չէին ստացել այդ լույսը կամ դեռ չէին հասել պատասխանատվության տարիքի, եթե անկեղծ սրտով փնտրեին Աստծուն, մերժվելու էին։

GSAM 226.5«Չնայած նրանք, ինչպես Ուիլիամ Միլերը և ադվենտիստների մեծ զանգվածը, ժամանակի անցումից անմիջապես հետո հավատում էին, որ աշխարհի համար իրենց գործը ավարտված է և որ Տերը շատ շուտով կգա, սակայն սրբարանի վերաբերյալ լույսից և երրորդ ուղերձից հետո, որոնք բացատրեցին նրանց հիասթափությունը, նրանք չէին հավատում, որ ողորմությունը ավարտվել է՝ բացի նրանցից, ովքեր մերժել էին լույսը։»

GSAM 227.1Ստորագրված՝ «Ջ. Բ. Սվիթ, Սաութ Սագինո, Միչ.; Սեմյուել Մարտին, Վեստ Ռինջ, Ն.Հ.; Իրա Աբբի, Նորթ Բրուքֆիլդ, Նյու Յորք; տիկին Ռ. Բ. Աբբի, Նորթ Բրուքֆիլդ, Նյու Յորք; տիկին Դիանա Աբբի, Նորթ Բրուքֆիլդ, Նյու Յորք; տիկին Լ. Բ. Աբբի, Նորթ Բրուքֆիլդ, Նյու Յորք; Հեման Ս. Գըրնի, Մեմֆիս, Միչ.; Էնն Է. Գըրնի, Մեմֆիս, Միչ.; Ուիլիամ Գիֆորդ, Մեմֆիս, Միչ.; տիկին Մերի Ս. Չեյս, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; Ս. Մ. Հաուլենդ, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; տիկին Ֆ. Հ. Լանտ, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; տիկին Մելորա Ա. Էշլի, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; տիկին Կարոլին Ա. Դոջ, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; տիկին Սառա Բ. Ուիպլ, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; Տիկին Ուրիահ Սմիթ, Բեթլ Քրիկ, Միչ.; Տիկին Պոլինա Ռ. Հելիգաս, Մոլին, Կան.; Ռ. Գ. Լոքվուդ, Սենթ Հելենա, Կալ.; Տիկին Ռ. Գ. Լոքվուդ, Սենթ Հելենա, Կալ.; Ռուբեն Լավլենդ, Հյուսիսային Հայդ Փարկ, Վտ.; Տիկին Բելինդա Լավլենդ, Հյուսիսային Հայդ Փարկ, Վտ.»

GSAM 227Սխալ մեկնաբանված տեսիլք

GSAM 227.2Փորձ է արվել մեկնաբանել Տիկին Ուայթին 1849 թ. մարտի 24-ին Մեյնի նահանգի Թոփշամ քաղաքում տրված տեսիլքը՝ որպես այս սխալ ուսմունքի ուսուցում՝ մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա։ Այս տեսիլքը տրվեց հենց այն ժամանակ, երբ «Ռոչեսթերի թակոցները» (սպիրիտուալիզմ) էին տարածվում։ Տիկին Ուայթը տեսավ, որ խորհրդավոր նշաններն ու հրաշքները և կեղծ վերափոխումները կաճեն և կտարածվեն։ Այս վերափոխումները սխալից ճշմարտության չէին (նա չասաց, որ երբեք նման վերափոխումներ չեն լինի, այլ որ այն տեսակն, որը նրան ցույց տվեցին, երբ մարդկային ազդեցություն էին գործադրում, հենց այդպիսին էր), այլ վատից ավելի վատ. որովհետև նրանք, ովքեր խոստովանում էին սրտի փոփոխություն, միայն կրոնական հագուստ էին հագել, որը ծածկում էր չար սրտի անօրինությունը։ Ոմանք թվում էին իսկապես փոխված, այդպիսով կարողանալով խաբել Աստծո ժողովրդին; սակայն եթե նրանց սրտերը երևային, դրանք կերևային նույնքան սև, որքան նախկինում։

GSAM 227.3Այնուհետև նա ասաց. «Իմ ուղեկցող հրեշտակը ինձ հրամայեց փնտրել մեղավորների համար հոգու տառապանքը, ինչպես նախկինում էր լինում։ Ես նայեցի, բայց չկարողացա տեսնել, որովհետև նրանց փրկության ժամանակը անցել է»։²⁰

GSAM 228.1Պնդում են, որ այս տեսիլքը սովորեցրել է, թե մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա, սակայն մենք հարցնում ենք՝ ինչպե՞ս կարող էր այդպես լինել, երբ նա հենց սկզբից՝ 1845 թվականի գարնանը, երբ Ջոզեֆ Թերները առաջին անգամ քարոզեց այդ ուսմունքը, դեմ էր դրան և անընդմեջ ջանացել էր մեղավորների ապաշխարության և փրկության համար։

GSAM 228.21854 թվականին հրատարակված Supplement to Experience and Views-ում տիկին Ուայթը ասում է. «Հղում կատարվող “կեղծ վերածնունդները” դեռ պետք է ավելի լիովին տեսանելի դառնան։ Այս տեսիլքը առավելապես վերաբերում է նրանց, ովքեր լսել և մերժել են գալստի ուսմունքի լույսը։ Նրանք հանձնվել են ուժեղ խաբեություններին։ Նմանները այլևս չեն ունենա “հոգու տառապանքը մեղավորների համար”, ինչպես նախկինում»։²¹

GSAM 228.3Հակառակորդները պնդում են, որ ավելի լավ գիտեն, թե ինչ էր տեսնում տիկին Ուայթը այս տեսիլքում, քան ինքը՝ անձամբ։ Եկեք մի պահ քննենք դա նրանց տարբերակի համատեքստում, այն է՝ որ նա դիտում էր մեղավորների վիճակը, ոչ թե վերածննդի ջատագովների։ Այսպիսով նա նայեց մեղավորներին՝ գտնելու «հոգու տառապանք մեղավորների համար, սակայն չկարողացավ այն տեսնել»։ Ո՞վ է երբևէ մեղավորների համար հոգու տառապանք գտել միայն նրանց նայելով: Բայց մենք հարցնում ենք՝ ինչ վերաբերում է վերոհիշյալ վկայության մեջ նշված այն մարդկանց, որոնք պարզապես մարդկային ազդեցություն և մեսմերիզմ էին օգտագործում նորահավատներ ձեռք բերելու համար և դա Աստծո Հոգու գործ էին անվանում: Արդյո՞ք այս ընդդիմախոսները, որոնք այնքան անհամբեր էին ցույց տալու, որ տիկին Ուայթը ուսուցանում էր ծայրահեղ «փակ դռան» տեսությունը, պատրաստ են ընդունել, որ այս վերածննդականները սուրբ մարդիկ էին և ձեռք էին բերում իսկական նորահավատներ:

GSAM 228.4Յուրաքանչյուր անկողմնակալ մտքի համար ակնհայտ է, որ այս համատեքստում խոսքը վերաբերում էր այն մարդկանց, որոնք պնդում էին, թե ունեն հոգու այս տառապանքը, մինչդեռ մերժել էին լույսն ու ճշմարտությունը և մեսմերիզմ էին կիրառում նորահավատներ ձեռք բերելու համար։ Նման մարդիկ չէին կարող ունենալ մեղավորների համար իսկական հոգու տառապանք, երբ իրենք դատապարտման ենթակա էին. որովհետև «իրենց [իրենց սեփական] փրկության ժամանակը անցել է»։

GSAM 229.1Տիկին Ուայթի 1849 թ. մարտի 24-ի տեսիլքից ոմանք փորձել են եզրակացնել, որ այն ուսուցանում է՝ մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա՝ սակայն մենք արդեն ցույց ենք տվել, որ 1845 թ. Փարիզ (Մեյն) քաղաքում նա ուսուցանում էր, որ ողորմություն կա բոլոր նրանց համար, ովքեր գիտակցաբար և ըմբռնողաբար չեն մերժել լույսն ու ճշմարտությունը։ 1846 թվականին նույն վայրում տրված տեսիլքում ցույց տրվեց, որ Տերն ունի «ժողովուրդ եկեղեցիներում, որոնք չեն մերժել ճշմարտությունը»։ Այն անհատներին, որոնք այլ կերպ էին մտածում, տրվեց հանդիմանություն, որ Աստծո հրեշտակները դեռ կաշխատեն նրանց համար, և երբ նրանք սկսեն աշխատել, նրանք, ովքեր նրանց մեղադրում էին, կմնան դրսում։

GSAM 229.2Կրկին, 1848 թ. ապրիլին, հովիվ Ուայթը և նրա կինը Կոնեկտիկուտի Ռոքի Հիլում աշխատում էին մեղավորների ապաշխարության համար։ Այս ամենը ապացուցում է, որ 1849 թ. մարտի 24-ի տեսիլքը համահունչ է 1846 թ. Մեյն նահանգի Փարիզ քաղաքում տրվածին և Աստծո այս ծառաների 1848 թ. ապրիլին վարած ուղուն։

GSAM 229Կեղծ վերածննդի քարոզչի պարտությունը

GSAM 229.3Այս տեսիլքը առաջին անգամ հրապարակվել է Կոնեկտիկուտում՝ 1849 թվականին։ Մի քարոզիչ այնտեղ շատ եռանդունորեն աշխատում էր նորահավատներ ձեռք բերելու համար, անգամ պնդելով, թե ունի լեզուների շնորհք։ Նա ձգտում էր ազդեցություն ձեռք բերել Ռոքի Հիլում գտնվող շաբաթապահների փոքրիկ խմբի վրա։ Նրանցից մեկին նա անվանել էր «Տիրոջ սիրելի սուրբ»։ Նրա ներկայությամբ տիկին Ուայթը տեսիլք ունեցավ, որը ցույց տվեց նրա գործի խաբուսիկ բնույթը և որ նրա «սիրելի սուրբը» վարվում էր ոչ համահունչ յոթերորդ պատվիրանին։ Այս «սուրբ» տիկինը հերքեց մեղադրանքը, և քարոզիչը ջերմորեն միջնորդեց՝ փորձելով կարեկցանք առաջացնել «Տիրոջ խեղճ սրբուհու» հանդեպ, ինչպես ինքը նրան էր անվանում։ Հաջորդ գիշերը այս երիտասարդ կինը հիվանդացավ քոլերա մորբուսով և կարծեց, թե մեռնում է։ Նա կանչեց տիկին Ուայթին և խոստովանեց, որ իր մասին ցուցվածը ճշմարտություն էր՝ որ նա մեղավոր էր հենց այն բանում, ինչ տիկին Ուայթն էր հայտնել։ Այսպիսով, այս կեղծ աշխատողը չկարողացավ խաբել այդ ժողովին, և նրա գործի բնույթը բացահայտվեց, ինչը հանկարծակի դադարեցրեց նրա ջանքերը այդ վայրում։

GSAM 230Օսվեգոյում (Նյու Յորք) մեկ այլ կեղծ վերածննդի առաջնորդ

GSAM 230.1Վերոհիշյալ վկայության մեջ ներկայացված սկզբունքը ավելի լավ բացատրելու և ցույց տալու համար, թե ինչպես հովիվ Ուայթն ու նրա կինը 1849-50 թվականներին դեռևս աշխատում էին մեղավորների ապաշխարության համար, մենք ներկայացնում ենք հետևյալ փաստերը, որոնք պատմել են ինձ Էլիաս Գուդվինը և Նյու Յորքի Օսվեգո քաղաքի եկեղեցու վաղեմի այլ անդամներ.—

GSAM 230.2Այդ ժամանակ (1849 թ.) այդ տեղում բնակվում էր Հիրամ Փաչ անունով մի երիտասարդ։ Նա նշանված էր մի երիտասարդ աղջկա հետ, որի հետ շուտով ամուսնացավ։ Նրանք դեռ դարձի չեկած մարդիկ էին, սակայն հաճախում էին հովիվ Ուայթի և նրա կնոջ կազմակերպած ժողովներին և գրեթե համոզված էին դառնալ քրիստոնյաներ։ Այդ ժամանակ Օսվեգոյի եկեղեցիներից մեկում վերածննդի շարժում սկսվեց ոչ թե հոգևորականության, այլ մի նշանավոր աշխարհիկ անդամի՝ գավառի ֆոնդերի գանձապահի կողմից։ Այս մարդը շատ եռանդուն էր երևում և պնդում էր, որ մեծ ծանրություն է զգում մեղավորների համար։ Նա աղոթելիս ճմռթում էր ձեռքերը չվերածնվածների համար, ակնհայտորեն խորագույն տագնապի մեջ լինելով նրանց կորած վիճակի պատճառով։

GSAM 230.3Պարոն Փաչը և իր նշանածը գնում էին այս վերածննդի ժողովներին և երկմտում էին, թե ինչպես որոշեն։ Մի առիթով նրանք ներկա էին, երբ տիկին Ուայթը տեսիլք ունեցավ, որի ընթացքում նրան ցույց տվեցին Օսեա 5։6, 7-ը, որտեղ գրված է. «Նրանք իրենց ոչխարներով ու իրենց անասուններով կգնան Տիրոջը փնտրելու, բայց նրան չեն գտնի, որովհետև նա հեռացել է նրանցից։ Նրանք դավաճանաբար են վարվել Տիրոջ դեմ, որովհետև նրանք օտար զավակներ են ծնել. այժմ մի ամիս կկուլ տա նրանց իրենց բաժինների հետ»։ Նրան ցույց տվեցին, որ նրանք, ովքեր այս վերածննդի ժողովները վարում էին, Աստծո հետ ճիշտ հարաբերությունների մեջ չէին, և որ նրանց մեջ չկար մեղավորների համար իսկական հոգու ծանրաբեռնվածություն։

GSAM 231Անհաջողության կանխատեսում

GSAM 231.1Այնուհետև նա ասաց պարոն Փաչին. «Ինձ ասացին, որ ձեզ ասեմ՝ այս դեպքում տեքստի հայտարարությունը բառացիորեն կկատարվի։ Սպասեք մեկ ամիս, և ինքներդ կիմանաք նրանց բնավորությունը, ովքեր ներգրավված են այս վերածննդի մեջ և պնդում են, թե ունեն այդքան մեծ մտահոգություն մեղավորների հանդեպ»։ Պարոն Փաչը ասաց. «Ես կսպասեմ»։

GSAM 231.2Այս տեսիլքի տրվելուց երկու շաբաթվա ընթացքում նշված գանձապահը, որը պնդում էր, թե ունի այդքան հոգու տառապանք մեղավորների համար, իր կեղծ տառապանքի պահին ստամոքսում արյունատար անոթ պայթեցրեց և արյան կորուստից ստիպված եղավ մահճակալին ընկնել։ Գանձապահի գրասենյակի գործերը ստիպված եղավ ստանձնել գավառի շերիֆը, ով մեկ կոնստաբլի հետ ստուգեց գանձապահի գրքում նշված մնացորդը, ապա հաշվեց գումարը՝ նախապատրաստվելով ստանձնելու գործը, երբ, ահա, պարզվեց, որ գումարը պակասում է ճիշտ 1000 դոլարով։

GSAM 231.3Շերիֆին ու կոնստաբլին անհավանական էր թվում, որ վերածննդի հանդիսության ժամանակ այդքան եռանդուն մարդը կարող էր մեղավոր լինել գումարը վերցնելու մեջ։ Նրանք կարծում էին, որ նա, հավանաբար, վճարել է այն և մոռացել է գրքի մեջ ճիշտ գրառում կատարել, կամ գուցե բանկ է ավանդել, և այն չի արտացոլվել սեյֆի հաշվարկում։ Այնուամենայնիվ, նրանք պետք է նրանից պահանջեին բավարար բացատրություն, սակայն դա պետք է անեին զգուշությամբ, որովհետև եթե նա փողը իր մոտ ունենար, անշուշտ կփորձեր թաքցնել այն։ Ուստի նրանք համաձայնեցին, որ նրանցից մեկը գնա առաջ և թաքնվի տան հետևի խուցակում՝ հետևի դուռը հսկելու համար, եթե որևէ գործողություն կատարվեր, իսկ շերիֆը մտնի առջևի դռնից։ Երբ շերիֆը մոտեցավ տանն ու մտավ առջևի դռնով, նա նկատեց մի կնոջ հագուստ, որը հենց դուրս էր գալիս հետևի դռնից։ Շինության մեջ գտնվող մարդը տեսավ, թե ինչպես կինը արագ մոտեցավ ձնակույտին, փորեց ձյան մեջ անցք, դրեց այնտեղ ինչ-որ բան, ծածկեց ձյունով և վերադարձավ տուն։

GSAM 232.1Շերիֆը մոտեցավ գանձապահի մահճակալին, և նրա առողջական վիճակը պարզելուց հետո ակնարկեց գրասենյակում առկա խառնաշփոթության մասին, առաջարկելով, որ գանձապահը, հավանաբար, կարող է բացատրել դժվարությունը։ Մարդը, խիստ հուզված, երկինք բարձրացրեց ձեռքը և Աստծուն վկա կանչելով՝ ասաց, որ գումարի մասին ոչինչ չգիտեր։ Այդ պահին ներս մտավ կինը և ուզեց իմանալ, թե ինչ է պատահել և ինչու է ամուսինը այդքան հուզված։ Տղամարդը պատասխանեց. «Նրանք կարծում են, որ մենք իրենց գումարն ունենք»: Կինը նույնպես բարձրացրեց ձեռքերը և Աստծուն վկա կանչեց, որ նրանք գումարը չեն պահում և դրա մասին ոչինչ չգիտեն: Հենց որ նա ավարտեց այս նախադասությունը, կոնստաբլը, որը, երբ կինը տուն էր մտնում, շտապել էր իր թաքստոցից դեպի ձնակույտի մոտ, միջամտեց այս խոսքերով. «Տիկին, սա ի՞նչ է։ Ես տեսա, թե ինչպես դուք դուրս վազեցիք տանից և դրեցիք սա ձնակույտի մեջ, և ահա այն է՝ կորած փողի պարկը, որի վրա նշված է $1,000»:

GSAM 232.2Ինչպես կարելի էր սպասել, այդ վերածնունդը հանկարծակի փլուզվեց։ Պարոն Փաչը և նրա նշանածը, երբ իմացան վերածնունդը վարողի բնավորությունը, կանգնեցին ճշմարտության կողմը և միացան Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցուն, որի արժանի անդամներ մնացին մինչև իրենց մահվան օրը։

GSAM 232.3Այս տեսիլքը, ինչպես ակնհայտ է, տրված էր չվերածնվածների շահի և հատուկ օգտի համար և հանգեցրեց մեղավորների վերածննդին, մինչդեռ դրա անմիջական ազդեցությունը վերաբերում էր նրանց, ովքեր ինքնին մեղավորներ էին և մերժված Տիրոջ կողմից իրենց կեղծավորության պատճառով։ Նրանք «խաբեությամբ էին վարվել Տիրոջ դեմ». պնդելով, թե մեծ հոգու տագնապ ունեն մեղավորների համար, նրանք միայն «օտար զավակներ» ծնեցին։

GSAM 232Քեմդենում (Նյու Յորք) մի կեղծավոր աշխատող

GSAM 232.41849–50 թվականների ձմռանը հովիվ Ուայթն ու տիկին Ուայթը այցելել են բազմաթիվ վայրեր, որոնցից մեկը Նյու Յորք նահանգի Քեմդեն քաղաքն էր, որը գտնվում էր Օսվեգոյից մոտ քառասուն մղոն հեռավորության վրա, որտեղ նրանք դեռ ապրում էին։ Այս հանդիպման մասին տիկին Ուայթը ասում է՝

GSAM 232.4«Գնալուց առաջ ինձ ցույց տվեցին այն փոքրիկ խմբին, որը այնտեղ խոստովանել էր ճշմարտությունը, և նրանց մեջ ես տեսա մի կնոջ, որը մեծ աստվածապաշտություն էր ցուցաբերում, սակայն կեղծավոր էր և խաբում էր Աստծո ժողովրդին։»²²

GSAM 233.11884 թվականի հունվարին, Նյու Յորք նահանգում աշխատելիս, ես ստացա հետևյալ մանրամասները պարոն Պրեստոնից, ով վերոհիշյալ համաժողովի ժամանակ Քեմդենի բնակիչն էր և որի մոտ հովիվ Ուայթն ու նրա կինը մնացել էին հանդիպման ընթացքում:—

GSAM 233.2«Այս կինը սրբացման հարցի շուրջ ծայրահեղ տեսակետներ էր քարոզում՝ ասելով, որ գոյություն ունի կատարելության մի վիճակ, որին հասնելով մարդը ամբողջովին վեր լինի Աստծո օրենքից, և պնդում էր, որ ինքն արդեն հասել է այդ կատարյալ վիճակին։ Սրբության այս ուսմունքով նա խառնաշփոթ էր ստեղծում մեր Քեմդենի որոշ մարդկանց մտքերում։ Քույր Ուայթին ցույց տրվեց, որ այս կնոջ բոլոր ձևական սրբությամբ հանդերձ՝ նրա սիրտը մեղքով սևացած էր, իսկ կյանքով նա փչացած էր։

GSAM 233.3«Այս տեղում գտնվելիս քույր Ուայթը ստացավ մեկ այլ տեսիլք՝ այդ կնոջ ներկայությամբ, որը, թվում էր, մեծ հոգեկան բեռ ուներ չվերածնվածների համար, սակայն քույր Ուայթը նրան ասաց, որ դա իրական հոգու տագնապ չէ մեղավորների համար, քանի որ նրա սեփական կյանքի ընթացքը այնպիսին էր, որ ինքը Աստծո առջև ուղիղ չէր կանգնած։ “Այսպիսով,”— ասաց պարոն Պրեստոնը,— “այն, ինչ կոչվում է Քեմդենյան տեսիլք, հստակ և հատկապես վերաբերում էր այդ կնոջ դեպքին, այլ ոչ թե ընդհանուր առմամբ մեղավորների վիճակին, և մենք այն ժամանակ այն այդպես էլ հասկացանք։”»

GSAM 233.4Երբ տիկին Ուայթը պատմեց իր տեսիլքը, կինը ոտքի ելավ և ասաց. «Աստված գիտի իմ սիրտը, և եթե դուք կարողանայիք այն տեսնել, կտեսնեիք, որ այն մաքուր և անարատ է»։ Այսպիսով ժողովը ավարտվեց։ Սակայն քիչ անց կինը լուրջ հիվանդացավ և կարծեց, թե մահանում է։ Նա ասաց. «Պետք է տեսնեմ քույր Ուայթին. ես նրան խոստովանություն ունեմ անելու։ Ես նրան ասացի, որ լավ կին եմ, որ մաքուր եմ։ Դա այդպես չէ։ Ես չար կին եմ։ Այս մարդը, որի հետ ապրում եմ, իմ ամուսինը չէ։ Ես Անգլիայում լավ ամուսին թողեցի, մեկ փոքրիկ երեխա, և փախա այս մարդու հետ։ Մենք երբեք չենք ամուսնացել։ Ես պնդում էի, թե բժիշկ եմ, և վաճառում էի դեղեր, որոնց համար դատարանում երդվել էի, որ մեկ շիշը ինձ արժեցել է 1 դոլար, մինչդեռ իրականում դրանց արժեքը ընդամենը տասներկու ցենտ էր։ Ես նաև երդվել էի, որ մի կով, որը վաճառել էինք մի աղքատ մարդու, արժեցել է մեզ 30 դոլար, մինչդեռ իրականում արժեցել էր ընդամենը 20 դոլար։»²³

GSAM 234.1Այսպիսի կեղծավոր պնդողների համար են կիրառելի տիկին Ուայթի խոսքերը «մեղավորների համար հոգու տառապանքի» մասին, և ոչ թե ընդհանուր մեղավորների համար։ Հաշվի առնելով վերևում ներկայացված փաստերը, որոնք ցույց են տալիս, որ մեղավորների համար «այլևս ողորմություն չկա» ուսմունքը ամբողջությամբ դատապարտվել է դեռևս 1845 թվականի գարնանից, երբ այն սկսվեց քարոզվել՝ և որ տիկին Ուայթը այդ օրվանից ի վեր անդադար ջանքեր է գործադրել մեղավորների ապաշխարության համար, ո՞վ կարող է հավատալ, որ 1851 թվականին, երբ հրատարակվեց նրա Experience and Views վերնագրով աշխատությունը, նա նկատի ուներ սովորեցնել, որ «մեղավորների համար այլևս փրկություն չկա»։

GSAM 234Ողորմությունը ժխտող ուսմունքի կողմնակիցը

GSAM 234.2Նույնիսկ 1848 թվականին դեռևս հանդիպում էին առանձին անհատներ, որոնք պնդում էին, որ մեղավորների համար այլևս ողորմություն չկա։ Սակայն նրանք յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ չէին։ Այս խմբի մի անդամ, Սվիթ անունով, բնակվում էր Նյու Յորքի Ռոչեսթեր քաղաքում։ Հենց այն բանից հետո, երբ ես հրապարակայնորեն խոստովանել էի իմ հավատքը և մկրտվել էի Առաջին օրվա ադվենտիստների մեջ, ես ներկա էի գտնվում Նյու Յորքի Կանանդագուա քաղաքում անցկացվող վրանային ժողովին, որը վարում էին հովիվներ Ջ. Ս. Բայուոթերն ու Ջորջ Վ. Բեռնհեմը։ Այս Սվիթ անունով մարդը ներկա էր և շատ լուրջ կասկածներ հայտնեց իմ կրոնական փորձառության իսկության վերաբերյալ, քանի որ նա «չէր կարծում, որ այժմ մեղավորները կարող են ապաշխարել»։