Գլուխ 4 — Վերջին ժամանակը

GSAM 77.1«Այնժամ ասացի՝ Տե՛ր իմ, այս ամենի վերջը ի՞նչն է լինելու։ Եվ նա ասաց՝ գնա՛ քո ճանապարհով, Դանիել, որովհետև խոսքերը փակված և կնքված են մինչև վերջին ժամանակը։ ... Անօրենները անօրինություն կանեն, և անօրեններից ոչ ոք չի հասկանա, բայց իմաստունները կհասկանան։»¹

GSAM 77.1Նա ինձ ասաց. «Հասկացիր, մարդու որդի, որովհետև տեսիլքը վերջին ժամանակների համար է»:²

GSAM 77.1«Իսկ դու, Դանիել, փակիր խոսքերը և կնքիր գիրքը մինչև վերջին ժամանակը։ Շատերը վազվազելու են, և գիտությունը կաճի»։³

GSAM 77.1Ի՞նչ է այստեղ նկատի առնվում «վերջի ժամանակը» ասելով։ Դա չի կարող լինել իսկական վերջը, որովհետև այդ դեպքում Դանիելի մարգարեության «փակված» մասը մարդկության համար ոչ մի օգուտ չէր ունենա։ Քանի որ «բացահայտված բաները մեզ համար են»⁴ այս հատվածը ինչ-որ ժամանակ պետք է օգտակար լինի։ Ուստի «վերջի ժամանակ» արտահայտությունը պետք է վերաբերի հենց վերջի նախաշեմին ընկած մի ժամանակահատվածին, երբ Դանիելին ասված բաները կհասկացվեն։

GSAM 77Նրա պատրաստության օրը

GSAM 77.2Անշուշտ, այն վերաբերում է մարգարե Նահումի «նրա պատրաստության օրը» կոչված ժամանակին։ Այստեղ մարգարեն խոսում էր Նինվեի ոչնչացման մասին՝ «մտրակի ձայնով, անիվների ճռնչյունով, թռչող ձիերի վազքով և ցատկող կառքերի ձայնով»։⁵ Մարգարեի ուշադրությունը առաջին հերթին սևեռվում է մի ավելի մեծ աղետի վրա, որը պատրաստվում է գալ ամբողջ աշխարհի վրա, երբ «լեռները դողում են նրա առջև, բլուրները հալվում են, և երկիրը այրվում է նրա ներկայությամբ, այո, աշխարհը և բոլոր նրանք, ովքեր բնակվում են դրա մեջ։ Ո՞վ կարող է կանգնել նրա բարկության առջև, և ո՞վ կարող է դիմանալ նրա զայրույթի բոցին։ Նրա բարկությունը թափվում է ինչպես կրակ, և նա ժայռերն է տապալում.... Նա ամբողջովին կվերացնի; տառապանքը չի վերադառնա երկրորդ անգամ։»⁶

GSAM 78Բոցավառ ջահերով Զինված Զինակառքեր

GSAM 78.1Մարգարեն այս պատրաստության օրվա մասին խոսում է ավելի խորությամբ. «Օրն իր պատրաստության, կառքերը կրակով վառվող ճրագներով կլինեն, և եղևնիները սարսափելիորեն կդողան։ Կառքերը փողոցներում կմոլեգնեն, լայն ճանապարհներում կբախվեն միմյանց. նրանք կհիշեցնեն բոցավառ ճրագներ, կվազեն որպես կայծակներ. նա կհաշվի իր արժանավորներին. նրանք քայլելիս կսայթաքեն, շտապելու են դեպի նրա պարիսպը, և պաշտպանությունը կպատրաստվի։»⁷

GSAM 78.2Ի՜նչ ճշգրիտ նկարագրություն է ժամանակակից կայծակնային գնացքի համար, որտեղ կոնդուկտորը անընդհատ հաշվում և կրկին հաշվում է ուղևորներին կայարանից կայարան, և նրանք սայթաքում են քայլելիս, երբ գնացքը շարժվում է։ Այնուհետև կա եղևնիների հսկայական սպառումը երկաթուղային գծերի հենարանների, կամրջաշինության, ձնապաշտպան ծածկոցների և այլնի համար։ Ասում են, որ Սիեռա Նևադա լեռների վրայով անցնող մի երկաթուղային ճանապարհը ունի 47 մղոն երկարությամբ եղևնիներից պատրաստված ձնապաշտպան ծածկոցներ։ Եվ մարգարեն ասել է, որ սա կլինի «նրա պատրաստության օրը»։

GSAM 78.3Վերջին այս ժամանակի մասին խոսում է նաև մարգարե Հովելը, երբ Տիրոջ ծառաներին տրվում է հրաման. «Շեփոր հնչեցրեք Սիոնում, ազդանշան տվեք իմ սուրբ լեռան վրա. թող երկրի բոլոր բնակիչները դողան, որովհետև Տիրոջ օրը գալիս է, որովհետև այն մոտ է»:⁸

GSAM 78.4Եվ կրկին Սոփոնիա մարգարեի խոսքով ասվում է. «Հավաքվեք, այո, հավաքվեք, ո՛վ չցանկալի ազգ, մինչև հրամանը հայտարարվի, մինչև օրը անցնի ինչպես մղեղը, մինչև Տիրոջ սաստիկ բարկությունը գա ձեզ վրա, մինչև Տիրոջ բարկության օրը գա ձեզ վրա։ Ու փնտրեք Տիրոջը, դուք բոլորդ խոնարհներ երկրի վրա, որ կատարել եք Նրա դատաստանները. փնտրեք արդարություն, փնտրեք խոնարհություն. գուցե թաքնվեք Տիրոջ բարկության օրը»:⁹

GSAM 79.1«Վերջի ժամանակ» արտահայտության իմաստն ու դրա սկիզբը ավելի լիովին պարզելու համար ուշադրություն դարձնենք մեկ այլ դեպքի վրա, որտեղ նույն տերմինն է օգտագործվում։ Դանիելի գրքի տասնմեկերորդ գլխում ներկայացվում է հալածող մի ուժ, որը պետք է պահպաներ իր իշխանությունը մինչև վերջի ժամանակը։ Տերը այդ հալածող ուժի մասին ասաց. «Նրանցից ոմանք՝ իմաստուններ, կընկնեն, որպեսզի փորձության ենթարկվեն, մաքրվեն և սպիտակեցվեն մինչև վերջին ժամանակը, որովհետև այն [վերջին ժամանակը] դեռ նշանակված ժամանակի համար է»:¹⁰

GSAM 79Փոքր եղջյուրի գործը

GSAM 79.2Պրոտեստանտ մեկնաբանները, որպես կանոն, համաձայն են, որ այս ուժը և Դանիելի յոթերորդ գլխի «փոքր եղջյուրը» վերաբերում են Հռոմեական եկեղեցուն, որը «նշանակված» ժամանակի համար ձեռքում էր պահում քաղաքացիական իշխանությունը։ Այդ նշանակված ժամանակը «ժամանակ, ժամանակներ և կես ժամանակն» էր։¹¹ Սա փոքր եղջյուրի քաղաքացիական իշխանության 1260 մարգարեական օրերն էին՝ 1260 տարիները, որոնք ձգվում էին մ.թ. 538-ից մինչև 1798 թվականը։ Վերջին թվականին փոքր եղջյուրի քաղաքացիական իշխանությունը վերացվեց «նշանակված ժամանակին»։ Այդ ժամանակ մարդիկ դադարել էին «ընկնել» այդ իշխանության ձեռքով, ինչպես նախկինում էին ընկնում։ Այսպիսով, այս տարին՝ 1798 թվականը, նշանավորում է այս մարգարեության մեջ «վերջի ժամանակ» կոչվող ժամանակաշրջանի սկիզբը։

GSAM 79.31798 թվականը փակեց «հազար երկու հարյուր վաթսուն օրերը» (1260 տարիները), որոնց ընթացքում Տիրոջ «Երկու Վկաները» (Հին և Նոր Կտակարանները) պետք է «մարգարեություն անեին... քուրձ հագած»։¹² Հալածանքների մութ դարերում Սուրբ Գրքերը պահվում էին հունարեն և լատիներեն լեզուներով, և այդ լեզուները հասարակ ժողովուրդը չէր հասկանում։ Սուրբ Գրքերը ժողովրդից այսպես հետ պահելը համեմատվում է դրանց «քուրձ հագցնելու» հետ։

GSAM 80Երկու վկաների սպանությունը

GSAM 80.1«Երբ նրանք ավարտեն իրենց վկայությունը [քուրձ հագած վիճակում], անդունդից բարձրացող գազանը պատերազմ կհայտարարի նրանց դեմ [Սատանան գրգռում է աշխարհիկ մարդկանց և գործում նրանց միջոցով], և նրանց կհաղթի ու կսպանի։ Եվ նրանց դիակները կմնան մեծ քաղաքի փողոցում, որը հոգևորապես կոչվում է Սոդոմ և Եգիպտոս, ուր նաև մեր Տերը խաչվեց [“խաչվում է”, Դանիական տարբերակում]։ Եվ ժողովուրդն ու ցեղերն ու լեզուներն ու ազգերը երեք ու կես օր կտեսնեն նրանց դիակները և չեն թույլատրի, որ նրանց դիակները թաղվեն։»¹³

GSAM 80Սարսափի թագավորություն

GSAM 80.2Այս վկաների սպանությունը տեղի ունեցավ Ֆրանսիայում «տեռորի տիրապետության» ժամանակ, 1792-ից մինչև 1795 թվականը՝ երեք ու կես տարի։ Չնայած Ֆրանսիական հեղափոխությունը շարունակվեց մոտ վեց-յոթ տարի, հենց առաջին երեք ու կես տարիների ընթացքում նրանք իրենց մեծ ջանքերն ուղղեցին Աստվածաշունչը, կրոնը և բոլոր նրանց ոչնչացնելու, ովքեր համարձակվում էին խոսել դրանց օգտին։ Չնայած Ֆրանսիական հեղափոխությունը պնդում էր, թե պայքարում է միապետության և քահանայական խարդավանքների դեմ, այն իրականում դարձավ Աստծո և Աստվածաշնչի ոչնչացման պատերազմ։ Հեղափոխությունից անմիջապես առաջվա ժամանակների մասին կարդում ենք,

GSAM 80.2«Երբեք չմոռանանք, որ 1792 թվականի հեղափոխությունից առաջ Ֆրանսիայում անհավատության քարոզիչները, ինչպես նշվում է, իրենց միջոցներից հավաքել և մեկ տարում, ավելին՝ կրկին ու կրկին, ծախսել են 900 000 ֆունտ ստերլինգ [4 500 000 դոլար]՝ գնելու, տպելու և տարածելու գրքեր՝ մարդկանց միտքը ապականելու և նրանց հուսահատական քայլերի նախապատրաստելու համար։»¹⁴

GSAM 80Անհավատ հեղինակներ

GSAM 80.3«Այդպիսի հեղափոխության ճանապարհը հարթվել է Վոլտեյրի, Միրաբոյի, Դիդրոյի, Հելվեցիուսի, Դալամբերտի, Կոնդորսեի, Ռուսոյի և նմանատիպ այլ հեղինակների գրություններով, որոնցում նրանք ձգտել են տարածել թե՛ բնական, թե՛ հայտնված կրոնը քայքայող սկզբունքներ։ Հայտնությունը ոչ միայն վիճարկվեց, այլև ամբողջությամբ մերժվեց; Աստված դուրս հանվեց տիեզերքից, և նրա տեղը զբաղեցվեց Բանականության Աստվածուհի կոչվող երևակայական կերպարով։»¹⁵

GSAM 81.11793 թվականին հասարակության կարծիքը այնպիսին էր, որ թատրոնի դերասանները բարձր ծափողջույններով ողջունվում էին Աստծո և Աստվածաշնչի դեմ իրենց հայհոյական ծաղրանքների համար։ Օրինակ բերելով՝ մեջբերում ենք.

GSAM 81.1«Կատակերգու Մոներտը Սեն Ռոշի եկեղեցում [Փարիզ] անարգանքը հասցրեց գագաթնակետին. “Աստված, եթե դու կաս, լուծիր Քո անարգված անվան վրեժը։ Ես մարտակոչ եմ նետում Քեզ։ Լռո՞ւմ ես, չե՞ս համարձակվում դղրդացնել Քո որոտմունքը։ Սրանից հետո էլ ո՞վ կհավատա քո գոյությանը”։»¹⁶

GSAM 81Սրբապիղծ գործ Լիոնում, Ֆրանսիա

GSAM 81.2Թե ինչպես վկաներին սպանողները «վերստին խաչեցին Աստծո Որդուն և բացահայտ ամոթի ենթարկեցին նրան» (Եբրայեցիս 6:6), կերևա Լիոնում Ֆուշեի կողմից անցկացված տոնակատարության ընթացքից՝ ի պատիվ մահապատժի ենթարկված Լիոնի նահանգապետ Շալիեի։ Լիոն ժամանելուց առաջ Ֆուշեն հրամայել էր, որ

GSAM 81.2«բոլոր կրոնական խորհրդանիշները պետք է ոչնչացվեն; և գերեզմանատների դարպասների վրա պետք է գրվի՝ Մահը հավիտենական քուն է.... Շալիեի կիսանդրին տարան փողոցներով, որին հետևում էր մարդասպանների և պոռնիկների հսկայական բազմություն։ Նրանցից հետո եկավ մի էշ, որի վրա դրված էին Ավետարանը, խաչը և հաղորդության անոթները, որոնք շուտով հանձնվեցին կրակին, իսկ էշին ստիպեցին խմել սրբազան գինին սրբազան բաժակից։»¹⁷

GSAM 81.3Փարիզում անցկացված Բանականության տոնը նկարագրվում է այսպես՝

GSAM 81.3«Նրանք երթով գնացին դեպի կոնվենցիա, և ամբոխը ... ամենաանհեթեթ ձևով ծաղրում էր կրոնական արարողությունները.... Սպիտակ եկեղեցական շապիկներ և ծիսական թիկնոցներ հագած մարդիկ եկան՝ ալելույա երգելով և Կարմանյոլ պարելով կոնվենցիայի ամբիոնի մոտ։ Այնտեղ նրանք դրեցին հաղորդության հացը, այն տուփերը, որոնց մեջ այն պահվում էր, և ոսկուց ու արծաթից պատրաստված արձանները։ Նրանք հումորային ելույթներ ունեցան.... “Օ, դուք”, — գոչեց Սեն-Դենի պատվիրակությունը, — “Օ, դուք, ֆանատիզմի գործիքներ, ամեն տեսակ օրհնված սրբեր, վերջապես եղեք հայրենասերներ, ոտքի ելեք զանգվածաբար և ծառայեք հայրենիքին՝ գնալով դրամահատարան՝ հալվելու համար”։»¹⁸

GSAM 82Աստծո Խոսքը դուրս է գալիս մթությունից

GSAM 82.1«Երեք ու կես օր անց Աստծո կյանքի Հոգին մտավ նրանց մեջ» (Վկաների), և նրանք «մի ամպով բարձրացան երկինք»։¹⁹ Աստծո ժամանակն էր, որ Իր Խոսքը դուրս գա խավարից և հայտնվի աշխարհի առջև։ Ժամանակն էր (1798) ամբողջ աշխարհում առաքելական աշխատանք սկսելու։ 1804 թվականին հիմնադրվեց Բրիտանական Աստվածաշնչային ընկերությունը։ Դրան հաջորդեցին տասնյակ այլ Աստվածաշնչային ընկերություններ, և այժմ Աստվածաշունչը թարգմանված է աշխարհի բոլոր առաջատար լեզուներով։ Այսպիսով, Սուրբ Գրքերի՝ Երկու վկաների, առաջ գալը, երբ բոլորը կարող են դրանք տեսնել և կարդալ, համեմատվում է նրանց ամպով երկինք բարձրանալու հետ։

GSAM 82.2Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ Վոլտեյրը հայտարարել էր, որ հարյուր տարում Աստվածաշունչը կդառնա հնացած։ Այդ օրվանից հարյուր տարի անց միայն Ֆրանսիայում տարածվել է ավելի շատ Աստվածաշունչ, քան հայտնի էր, որ գոյություն ուներ Վոլտեյրի այդ ապարդյուն պարծենալիս։ Եվ նույնիսկ այն տունը, որտեղ նա արել է այդ հայտարարությունը, ասվում է, որ այժմ ծառայեցվում է որպես Աստվածաշնչային տուն։

GSAM 82Ռոզետտայի քարը հայտնաբերվեց

GSAM 82.3Կան երկու հանգամանք, որոնք կապված են 1798 թվականի և ֆրանսիացիների հետ և որոնք մենք պետք է նշենք. Առաջին՝ այդ տարում գեներալ Բերթիեի գլխավորած ֆրանսիական բանակը տապալեց Հռոմի պապական կառավարությունը, այդպիսով (անտեղյակ իրենցից) իրականացնելով այն մարգարեությունը, որը վերաբերում էր այս իրադարձությանը և որը պարունակվում էր հենց այն գրքում, որի դեմ նրանք պատերազմ էին մղել; երկրորդ՝ նույն թվականին, Նեղոսի Ռոզետտա ճյուղի վրա գտնվող Ֆորտ Սենթ Ժուլյենում, ֆրանսիական բանակը պեղումներ կատարելիս հայտնաբերեց հայտնի Ռոզետտայի քարը, որը այժմ պահվում է Բրիտանական թանգարանում։ Այս քարի վրա կա գրություն երեք ձևով՝ հիերոգլիֆներով, որը օգտագործում էին քահանաները; դեմոտիկ, որը օգտագործում էին հասարակ մարդիկ; և հունարեն։ Սա այն բանալին է, որը բացեց մինչ այդ անհասկանալի մնացած դեմոտիկ և հիերոգլիֆային գրությունները։ Ինչպես մեկ ուրիշն է արտահայտել. «քլունգն ու բահը, որոնք դեմոտիկ տառերով գրված այս գրությունները հողից են հանում, ավելի շատ ապացույցներ են տալիս Աստվածաշնչի հնագույն գրառումների ճշգրտության մասին, քան որևէ այլ աղբյուր, բացի ինքնին Սուրբ Գրքերից»։ Այսպիսով, հենց այն մարդիկ, որոնք ձգտում էին ոչնչացնել Աստվածաշունչը, անգիտակցաբար ծառայեցին մարգարեության կատարմանը՝ վերջ դնելով պապության իշխանությանը 1260 տարիների ավարտին, և գտան այն բանալին, որը բացեց հենց այն գրությունները, որոնք հաստատում են Սուրբ Գրքերի ճշմարտությունը, այն գրքերի, որոնք նրանք այդքան ջանացել էին ոչնչացնել։

GSAM 83«Դու կկանգնես քո տեղում»

GSAM 83.1Ի՞նչ հայտնեց հրեշտակը Դանիելին, որ պետք է տեղի ունենա վերջին ժամանակներում։ Երբ նա լսեց սրբին ասել. «Մինչև երկու հազար երեք հարյուր օր, և ապա սրբարանը կմաքրվի»²⁰, նրա միտքը լցվեց անհանգստությամբ՝ իմանալու, թե ինչ է լինելու «այս ամենի ավարտը» և թե «ինչքան» կշարունակվի այն։²¹ Վերջապես նրան հասկացրին, որ ժամանակի գիտությունը նրա օրերի համար չէ։ Նրան ասվեց. «Գնա քո ճանապարհով մինչև վերջը գա, որովհետև դու կհանգստանաս և կկանգնես քո բաժնում օրերի վերջում»։²²

GSAM 83.2Ոմանք ենթադրել են, որ այս խոսքը վերաբերում է աշխարհի վերջին ավարտին, և որ այդ ժամանակ Դանիելը, Տիրոջ մյուս ժողովրդի հետ միասին, կստանա իր պարգևը և կկանգնի իր ժառանգական բաժնին։ Ժառանգական բաժնի, տարածքի և այլնի համար եբրայերեն բառը, ինչպես մեզ ասում են, gheh-vel է։ Սակայն այս հատվածում բաժին թարգմանված բառը դա չէ. այստեղ բառը գոհ ռահլ է։ Հեբրայերենի գիտնականները մեզ ասում են, որ այս բառը՝ գոհ ռահլ-ը, Հին Կտակարանում հանդիպում է յոթանասունվեց անգամ, և որ դա նույն բառն է, որը օգտագործվում է սրբարանի նախապատկերային մաքրագործման մասին խոսելիս, երբ վիճակահանություն էր կատարվում՝ որոշելու համար, թե երկու այծերից որն է զոհաբերվելու։ Երբ քահանայապետը վերցնում էր Տիրոջ այծի արյունը և մտնում սրբարան մաքրագործության գործը կատարելու, ողջ Իսրայելը կանգնած էր դրսում՝ տանջելով իրենց հոգիները և խոստովանելով իրենց մեղքերը, որպեսզի մաքուր կանգնեն և ստանան գերագույն քահանայի օրհնությունը, երբ նա դուրս կգար սրբարանից։ Այսպիսով, այդ օրը Իսրայելը կանգնած էր իր բաժնում։

GSAM 84.1Երբ գա սրբարանի վերջնական մաքրագործության ժամանակը՝ երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտին, Դանիելի գործը, ինչպես նաև բոլոր արդար մեռյալների գործերը, պետք է Աստծո առջև վերանայման ենթարկվեին։ Այսպիսով Դանիելը կանգնած է իր բաժնում։

GSAM 84Բառերը կնքված են մինչև 1798 թ.

GSAM 84.2Դանիելի հարցմանը՝ «Տե՛ր իմ, այս ամենի վերջը ի՞նչ է»²³, պատասխանեցին. «Բառերը փակված և կնքված են մինչև վերջին ժամանակը»։²⁴ Դանիելի միտքն այնքան շատ էին տանջում «ե՞րբ», «որքա՞ն» և «ի՞նչ է լինելու վերջը» հարցերը։ Սրանք էին այն կետերը, որոնք շփոթեցնում և տագնապեցնում էին մարգարեին, և միայն այս հարցերն էին, որ պետք է փակվեին և կնքվեին մինչև «վերջի ժամանակը», ոչ թե ամբողջ Դանիելի գիրքը, ինչպես ոմանք են կարծել։ 1798 թվականից առաջ մարգարեության ուսումնասերները լուսավորված էին յոթանասուն շաբաթների վերաբերյալ և հասկանում էին, որ դրանք սկսվել են մ.թ.ա. 457 թվականին, իսկ Քրիստոսի հանրային ծառայությունը, նրա մահը և այլն տեղի են ունեցել հենց այդ հաշվարկի՝ 69 և 70 շաբաթների համապատասխանությամբ։ Փրկչի առաքելության այս ճշգրիտ կատարումը՝ այս հաշվարկին համահունչ, նրանց հզոր ապացույց էր տվել, որ նա իսկապես ճշմարիտ Մեսիա է, և որ յոթանասուն շաբաթների սկզբի ամսաթիվը անփոփոխորեն հաստատված է։ Նրանց կողմից այն չբացահայտելը, որ յոթանասուն շաբաթները երկու հազար երեք հարյուր օրերի առաջին մասն են, թողեց հարցը փակված մինչև 1798 թվականից հետո, ինչպես կանխատեսված էր։

GSAM 842300 օրերի բանալին

GSAM 84.3Այժմ եկեք նայենք գործի փաստերին։ Մինչև 1798 թվականը մարգարեության մեկնաբանները ոչ մի լույս չունեին այն մասին, թե երբ կավարտվեն երկու հազար երեք հարյուր օրերը։ Նրանք կարող էին հասկանալ Դանիելի գրքի խորհրդանիշները, պատկերը և գազաններին, բայց չէին կարող ասել, թե երբ կավարտվեն երկու հազար երեք հարյուր օրերը, քանի որ դեռևս չէին հասկանում, թե երբ են սկսվել այդ օրերը։ Այս կետի ապացույցը գտնում ենք Midnight Cry անունով ադվենտիստական թերթում, որն այն ժամանակ լույս էր տեսնում Նյու Յորք քաղաքում և 1842 թ. հունիսի 15-ի թողարկման մեջ գրել է. «Իրոք, հետաքրքիր է տեսնել, թե ինչպես են 1798 թվականից ի վեր տարբեր անկախ հեղինակներ նկատել այն, ինչը մինչ այդ բոլորովին անտեսված էր՝ որ յոթանասուն շաբաթը բանալին է եղել երկու հազար երեք հարյուր օրերի համար»:

GSAM 85Շատերը գտնում են լույսը

GSAM 85.1Ինչպես այս գիտությունը «փակված» էր մինչև Տիրոջ նշանակած ժամանակը, երբ այն պետք է բացվեր Իր ժողովրդի ըմբռնման համար, այնպես էլ, երբ եկավ «վերջի ժամանակը», շատերը պետք է «վազեն-գնան» Սուրբ Գրքերի միջով՝ որոնելով այս բաները։ Տեքստի մի քանի թարգմանություններ համեմատելով՝ այս գաղափարը շատ պարզ կդառնա։

GSAM 85.2Դոկտոր Ադամ Քլարկը ասում է. «Շատերը կփորձեն որոնել իմաստը, և գիտությունը կավելանա՝ այս միջոցով»:

GSAM 85.3Լյութերի վերանայված գերմանական Աստվածաշնչում կարդում ենք. «Այսպես շատերը կանցնեն դրա վրայով և կգտնեն մեծ իմաստություն»:

GSAM 85.4Գերմանական զուգահեռ Աստվածաշնչում կարդում ենք. «Շատերը կանցնեն այն արագորեն, և այդպես գիտությունը կավելանա»։

GSAM 85.5Լ. Վան Էսի գերմանական Աստվածաշունչը, որը պապի կողմից նույնպես ընդունվել է կաթոլիկ ընթերցողների համար, թարգմանում է այն այսպես. «Շատերը այն ամբողջությամբ կուսումնասիրեն, և գիտությունը մեծ կլինի»։

GSAM 85.6Շվեդական Աստվածաշնչում գրված է. «Շատերը կփնտրեն դրա մեջ, և գիտությունը մեծ կլինի»։

GSAM 85.7Դանիա-Նորվեգական, վերանայված, կարդում է. «Շատերը եռանդունորեն կփնտրեն, և գիտելիքը շատ կդառնա»։

GSAM 85.81842 թ. հունիսի 15-ի Midnight Cry-ում կարդում ենք այս փնտրտուքի և այն գիտելիքի ձեռքբերման մասին, որը մինչև 1798 թ. փակված էր. «Արդյո՞ք զարմանալի պատահականություն չէ, որ այդքան շատ հեղինակներ, առանց միմյանց մասին իմանալու, գրեթե միաժամանակ նույն եզրակացությանն են եկել?»

GSAM 86.1Այստեղ մենք ներկայացնում ենք քսան տարբեր խմբերի ցուցակը, որոնք հայտնաբերել են ճշմարտությունը երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտի վերաբերյալ ոչ թե միմյանց հետ հաղորդակցվելու միջոցով, այլ Աստվածաշնչի եռանդուն ուսումնասիրության արդյունքում, Աստծո Հոգու ազդեցությամբ առաջնորդված։ Այս ցուցակը գլխավորում է Նյու Յորք նահանգի Ուիլիամ Միլերը; նրան հաջորդում են Ֆիլադելֆիայի (Պենսիլվանիա) Ա. Ջ. Կրուպը; Դեյվիդ Մակգրեգորը, Մեյնի նահանգի Ֆալմութ քաղաքից; Էդվարդ Իրվինգը, Անգլիայից; Արչիբալդ Մեյսոնը, Շոտլանդիայից; Վ. Է. Դևիսը, Հարավային Կարոլինայից; Ջոզեֆ Վուլֆը, որը ծառայել է Ասիայի տարբեր մասերում; Ալեքսանդր Քեմփբելը, 1829 թվականին Ռոբերտ Օուենի հետ բանավեճի ժամանակ; կապիտան Ա. Լենդերսը, Անգլիայի Լիվերպուլ քաղաքից; Լեոնարդ Հայնրիխ Քելբերը, Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքից; Լակունցա, Իսպանիայից; Հենցեպետեր, Հաագա, Հոլանդիայից; դոկտոր Կապադոս, Ամստերդամ, Հոլանդիա; Ռաու, Բավարիայից; թաթարական քահանաներ, 1821 թ.; Եմենի Աստվածաշնչի ուսանողներ, իրենց «Seera» կոչվող գրքում; Հենգստենբերգ, Գերմանիայի մեկ այլ մասում; ռուսներ Կասպիական ծովի ափին; մոլոկաններ Բալթյան ծովի ափերին և այլն։

GSAM 86.2Թե ինչպես է այս թեման ժամանակ առ ժամանակ բացվել մարգարեության ուսանողների առջև, և դա՝ առանց նրանց միմյանց ճանաչելու, ցույց կտա հետևյալը.—

GSAM 86.31842 թ. հունիսի 15-ի Midnight Cry-ում գրված են այս խոսքերը. «Նոր ենք ստացել մի գիրք՝ հետևյալ վերնագրով՝ “Two Essays on Daniel’s Prophetic Numbers of 2300 Days, and a Christian’s Duty to Inquire into the Church’s Deliverance, հեղ. Արչիբալդ Մեյսոն, Ավետարանի քարոզիչ, Ուիշոութաուն, Շոտլանդիա, Նյուբերգ։ Տպված է Գլազգոյի հրատարակությունից՝ Ուորդ Մ. Գեյզլիի կողմից, 1820 թ.” Այս գրքում Մեյսոնը ասում է. “Վերջերս տեսել եմ մի փոքրիկ գրքույկ, որը առաջին անգամ հրատարակվել է Ամերիկայում՝ Հարավային Կարոլինայի հարգարժան Ուիլիամ Է. Դևիսի կողմից, և 1818 թվականին վերահրատարակվել է Անգլիայի հարավում գտնվող Ուորքինգթոնում: Այս հեղինակը պնդում է, որ երկու հազար երեք հարյուր օրերը սկսվել են յոթանասուն շաբաթների հետ (9:24 գլուխ). այս կարծիքին ես ստիպված եմ համաձայնել։”»

GSAM 87Դևիսը, Հարավային Կարոլինայից

GSAM 87.1Midnight Cry-ի նույն համարում խմբագիրը գրել է. «Դևիսի գիրքը, անշուշտ, գրվել է մոտ 1810 թվականին»: Գրքում ներկայացված փաստարկների մասին խոսելիս նա նշում է. «Կարդացողը կարող է իսկապես կարծել, թե կարդում է Միլերի, Լիչի, Սթորսի կամ Հեյլի աշխատությունները, սակայն մենք հավատացած ենք, որ ներկայիս երկրորդ գալստի վերաբերյալ գրողներից ոչ մեկը մինչև անցյալ շաբաթ չի իմացել այս գրքի գոյության մասին: Այս թերթի [Midnight Cry-ի] խմբագիրը դրա մասին երբեք չէր լսել։ Դևիսի ժամանակի վերաբերյալ դիրքորոշումը, որը հավանության էր արժանացել Մեյսոնի կողմից, այն էր, որ երկու հազար երեք հարյուր օրերը կավարտվեն հրեական 1843 թվականին՝ մեր թվարկությամբ 1844 թվականին։»

GSAM 87Ջոզեֆ Վուլֆը և ևս քսան հոգի

GSAM 87.21843 թ. օգոստոսի 31-ի Midnight Cry թերթում կարդում ենք, որ «1822 թ. Անգլիայի Ջոզեֆ Վուլֆը հրատարակել է “He Will Come Again, the Son of Man in the Clouds of Heaven” վերնագրով գիրք»։ Եվ ավելին՝ «1826 թ. քսան անձ, բոլոր ուղղափառ դավանություններից, Լոնդոնում պարոն Վուլֆի հետ հանդիպեցին՝ Աստվածաշունչը ուսումնասիրելու համար։ Նրանք միաձայն եկան նույն եզրակացությանը։ Նրանք 1260-ին գումարեցին 45 տարի։» 1798 թվականին ավարտված 1260 տարիներին 45 տարի գումարելը մեզ կհասցնի հրեական 1843 թվականի ավարտին, որը իրականում մեր 1844-ն է։

GSAM 87Ալեքսանդր Քեմփբելի դիրքորոշումը

GSAM 87.3Նույն թերթի համարում Ալեքսանդր Քեմփբելի մասին նշվում է, որ «1829 թվականին նա ունեցել է իր նշանավոր բանավեճը անհավատ Ռոբերտ Օուենի հետ, որի ընթացքում պնդել է, որ Դանիելի տեսիլքները ձգվում են մինչև ժամանակների ավարտը, որ երկու հազար երեք հարյուր օրերը տարիներ են և կավարտվեն Քրիստոսի ծննդյան պահից մոտավորապես 1847 տարի անց, որը, ըստ նրա սեփական ցուցմունքի, եղել է ընդհանուր հաշվարկից չորս տարի առաջ»։ Այսպիսով, նրա հաշվարկով երկու հազար երեք հարյուր օրերը պետք է ավարտվեին Ք.Հ. թվագրությունից հաշված լիարժեք հրեական 1843 տարվա վերջում՝ իրականում 1844 թվականին։

GSAM 88.11843 թ. սեպտեմբերի 21-ի Midnight Cry թերթում կա հայտարարություն ստացված գրքի վերաբերյալ՝ այս վերնագրով՝ «Ձայն Բրիտանիային և Ամերիկային, Սուրբ Գրքի հայտարարություն մեր Տիրոջ և Փրկչի երկրորդ գալստի մասին, որի համար մենք ամեն օր աղոթում ենք՝ ասելով, “Գա արքայությունդ, լինի կամքդ երկրի վրա, ինչպես երկնքում”,²⁵ Լիվերպուլի կապիտան Ա. Լենդերսի, հրատարակված Ս. Քենթ և ընկերություն, 1839 թ.»

GSAM 88.2«Նա, ինչպես մյուսները, ներկայացնում է ժամանակի հաշվարկը՝ երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտը համարելով Քրիստոսի իրական ծննդից 1847 տարի անց։» Դա մեր 1844 թվականն է, քանի որ նա ծնվել է ընդհանուր հաշվարկից չորս տարի առաջ։²⁶

GSAM 88Լեոնարդ Հայնրիխ Քելբեր

GSAM 88.3Review and Herald-ում, 1892 թ. մայիսի 17-ին, կա Համբուրգի (Գերմանիա) պաստոր Լ. Ռ. Կոնրադիի հոդված, որտեղ նա ասում է՝—

GSAM 88.4«Մեր ընթերցողների մեծ մասը, հավանաբար, լսել է նշանավոր լյութերական եպիսկոպոս Բենգելի մասին, ով անցյալ դարում [Ըստ Շաֆի՝ Բենգելը մահացել է 1751 թվականին] մեր Տիրոջ հայտնության ժամանակը նշանակել է 1836 թվականը, իր հաշվարկները հիմնելով Հայտնության գրքում նշված 666 թվի վրա։ Բայց դեռ շատ առաջ, մինչ այդ ժամկետը լրանալը, սկսեց գրել մեկ այլ մարդ՝ դպրոցի տնօրեն Լեոնարդ Հայնրիխ Քելբեր։ Նրա առաջին գրքույկը հրատարակվեց 1824 թվականին՝ “Վերջը մոտ է” վերնագրով, որը պարունակում էր Մատթեոս 24-ի և 25-ի մեկնաբանությունը։ Այն տպագրվել է Բավարիայում։ Բայց 1835 թվականին Շտուտգարտում նույն վերնագրով հրատարակվեց ավելի մեծ թռուցիկ՝ 126 էջից բաղկացած։ Սա առանձնահատուկ հետաքրքրություն կներկայացնի, և ընթերցողներին ավելի լավ պատկերացում տալու համար ես ներկայացնում եմ վերնագրի էջի թարգմանությունը՝ “Վերջը գալիս է, ապացուցված է ամբողջական և համոզիչ ձևով Աստծո Խոսքից և վերջին իրադարձություններից; ամբողջությամբ մերժելով բոլոր նախապաշարմունքները մեր Տիրոջ գալստյանը սպասելու կամ ժամանակի հաշվարկի դեմ; հստակ ցույց տալով, թե ինչպես պրելատ Բենգելը յոթ տարով սխալվեց մեծ վճռորոշ տարեթվի հարցում; քանի որ ոչ թե 1836-ը, այլ 1843-ը է այն վերջնաժամկետը, երբ լույսի և խավարի մեծ պայքարը կավարտվի, և մեր Տեր Հիսուսի երկար սպասված խաղաղության թագավորությունը կսկսվի երկրի վրա։”

GSAM 89.1«Երկրորդ հրատարակությունը լույս տեսավ 1841 թվականին, նույնպես Շտուտգարտում, և, որքան ես գիտեմ, մեկը՝ Սաքսոնիայում։ Ինչպես ցույց է տալիս տիտղոսաթերթը, բրոշյուրը, հաղթահարելով ընդհանուր նախապաշարմունքները, հստակ և պարզ կերպով ցույց է տալիս Դանիելի 8-րդ գլխի երկու հազար երեք հարյուր օրերի և Դանիելի 9-րդ գլխի յոթանասուն շաբաթների միջև առկա կապը և դրանց ավարտը հասցնում է 1843 թվականին (հրեական թվագրությամբ 1843—մեր թվագրությամբ 1844). Այնուհետև գրքի մնացած մասում նա ժամանակի նշանների միջոցով ցույց է տալիս, որ այս իրադարձությունը պետք է մոտ լինի։

GSAM 89.2«Այն փաստը, որ հրատարակվեցին մի քանի հրատարակություններ, ինքնին վկայում է դրա առաջացրած հետաքրքրության մասին։ Եղբայր Շախեն, ով այժմ ապրում է Ավստրալիայում, տեսել է դրա գովազդը անգամ հեռավոր Սիլեզիայի նահանգում և այն պատվիրելուց հետո մեծ հետաքրքրությամբ կարդացել է կողպված դռների հետևում։ Գրքում ոչ մի հետք չի գտնվում, որ հեղինակը տեղյակ լիներ աշխարհում որևէ նման շարժման մասին, և այնուամենայնիվ՝ Աստծո Հոգով նա եկել է նույն եզրակացություններին։

GSAM 89.3«1842 թվականին նա նույնպես Շտուտգարտում գրեց ավելի մեծ՝ 286 էջանոց թռուցիկ՝ “Աշխարհի ստեղծման և գոյության տևողության վերաբերյալ կարևոր և սուրբգրային մտքեր; կամ մանրամասն պատասխան այն հարցին՝ թե ինչու Աստված աշխարհը ստեղծեց վեց հաջորդական օրերի ընթացքում, մեր Տիրոջ մերձեցումը Անտիքրիստոսին դատելու համար, 1843 թվականի մեծ ու ուրախալի իրադարձությունները”։»

GSAM 89«Բեն Եզրա» (Լակունցա)

GSAM 89.41812 թվականի մոտակայքում Իսպանիայում Լակունցան հրատարակեց The Coming of Messiah in Majesty and Glory վերնագրով գիրք։ Հեղինակը որդեգրել էր «Բեն Եզրա» անանուն մականունը, և ենթադրվում է, որ նա կրոնափոխ հրեա էր։ Անգլիայի Էդվարդ Իրվինգը, երբ սկսեց աշխատել երկրորդ գալստի մասին, թարգմանեց վերոհիշյալ գիրքը անգլերեն։ Այսպիսով, այն առնվազն երկու լեզվով ներկայացրեց իր պատմությունը։

GSAM 89.5Իրոք հետաքրքիր է տարիների անցումից հետո հավաքել վերջին դարի սկզբից մինչև 1840 թվականը տարբեր ուսումնասերների եզրակացությունները, որոնք հաշվել են երկու հազար երեք հարյուր օրերի ժամանակահատվածը և յոթանասուն շաբաթները դրա առաջին մասը համարել, և ապա տեսնել, որ նրանք բոլորը համաձայն են, որ այդ ժամանակահատվածը ավարտվում է 1844 թվականին։

GSAM 901844 թ.՝ 2300 օրերի իրական ավարտը

GSAM 90.1Կարող է առաջանալ հարց՝ արդյոք կարող ենք վստահ լինել, որ 1844 թվականը իսկապես 2300 օրերի ավարտի ճիշտ թվականն է։ Այո՛։ Ինչպես որ մարգարեության կեղծ կատարումը չի կարող տեղի ունենալ ճշմարիտ կատարման համար սահմանված ճիշտ ժամանակին, այնպես էլ անշուշտ պետք է եզրակացնենք, որ 1844 թվականը 2300 օրերի ճիշտ ավարտն է։ Աստված, որ այդ գիտելիքը կնքել էր մինչև 1798 թվականը և խոստացել, որ այն ժամանակ լույսը կշողա, Իր անսխալ Հոգով առաջնորդեց նրանց, ովքեր ջանասիրաբար փնտրում էին Իրեն՝ ժամանակի ճիշտ ըմբռնման համար։ Նրա ժամանակն էր եկել, որպեսզի այդ թեմայով «գիտելիքը» «ավելանա», և Նա տվեց ճշմարիտ լույսը։

GSAM 90.2«Վերջի ժամանակի» շրջանում մարդկանց ըմբռնմանը հասցված ժամանակի ավարտակետը գտնելուց հետո օգտակար է հետաքննել այդ հայտնագործության նշանակությունը։ Մենք գտնում ենք, որ այդ շրջանում, ավետարանական գործի ավարտին, դատաստանի նստաշրջանի համար պետք է հստակ ժամանակ հայտարարվի։ «Եվ ես տեսա», ասում է Հովհաննեսը, «մեկ այլ հրեշտակ, որ թռչում էր երկնքի մեջ, և ուներ հավիտենական ավետարանը՝ քարոզելու երկրի վրա բնակվողներին, և ամեն ազգի, ցեղի, լեզվի ու ժողովրդի, բարձր ձայնով ասելով. Վախեցեք Աստծուց և տվեք նրան փառք, որովհետև եկել է նրա դատաստանի ժամը. և պաշտեք նրան, ով ստեղծեց երկինքը, երկիրը, ծովը և ջրերի աղբյուրները։»²⁷ Բառացի հրեշտակները չեն քարոզում ավետարանը մարդկանց։ Մարդն է այն գործակալը, որին Տերն ինքն է ընտրել՝ իր ավետարանը քարոզելու մինչև աշխարհի վերջը։²⁸ Այս հրեշտակը, հետևաբար, ավետարանական ուղերձի խորհրդանիշն է, որը հայտարարում է դատաստանի ժամի գալը՝ «սկսելու Աստծո տնից»։²⁹ Այդպիսի ուղերձ Սուրբ Գրքերից չէր կարող տրվել մինչև այն ժամանակը, որը դեպի դատաստան է տանում, Սուրբ Գրքերում հայտնաբերվեր։ Ինչպես արդեն նշվել է, 2300-օրյա ժամանակահատվածը հասնում է Աստծո ժողովրդի քննիչ դատաստանին։

GSAM 91Քավության օրը՝ դատաստանի ժամանակ

GSAM 91.1Հաշտության օրը, երկրային սրբարանի մաքրագործումը, հրեաների կողմից դեռևս ընկալվում է որպես դատաստանի օր։ Եվ նույնիսկ այժմ, իրենց ցրված վիճակում, չնայած չեն կարող կատարել հնագույն ժամանակների այն բոլոր ծիսակարգերը, որոնք կապված էին այդ լուրջ օրվա հետ, այնուամենայնիվ այն նշվում է որպես դատաստանի օր։ Սրա ապացույցը ներկայացնելու համար նախ կբերենք մեջբերում Սան Ֆրանցիսկոյում (Կալիֆորնիա) հրատարակվող The Jewish Exponent հրեական թերթից, որը Ռոքի լեռներից արևմուտք գտնվող օրթոդոքս հրեաների պաշտոնական օրգանն է։ 1892 թ. սեպտեմբերի համարում հայտարարված էր, որ հաջորդ համարի հրատարակությունից առաջ կգա յոթերորդ ամիսը և քավության օրը։ Նրանց յոթերորդ ամիսը կոչվում է Տիշրի, իսկ վեցերորդը՝ Էլուլ; այսպես էր նշվում թերթում, «Ահա եկել է Էլուլ ամիսը, և շոֆարի [փող, որը պետք է հնչեցվեր յոթերորդ ամսվա առաջինից մինչև տասներորդ օրը, Սաղմոս 81:3, 4] զգուշացնող ձայները ամեն առավոտ լսելի կլինեն օրթոդոքս սինագոգաներում՝ հորդորելով պատրաստվել հիշատակի օրվան և Յոմ Կիպուրի վերջնական դատաստանին։» Երբ նրանք գտնվում էին վեցերորդ ամիս՝ Էլուլի ավարտին, և մոտենում էր յոթերորդ ամիս՝ Տիշրիի սկիզբը, նրանք տասը օր անընդմեջ ամեն առավոտ լսում էին շոֆարի փողը, որը հայտարարում էր տարվա վերջնական դատաստան այդ նախապատկերային համակարգում։

GSAM 91Եբրայական ռաբբիի վկայություն

GSAM 91.2Նորից, 1902 թվականին, Կալիֆորնիայի Սան Ֆրանցիսկոյի մեծ հրեական համայնքի ռաբբի Իսիդոր Մայերսը, երբ հայտարարում էր քավության օրը, ասաց՝ «Մեկ տարուց մյուսը ժամանակի շեմը հատելիս՝ իսրայելացուն ուժգին կերպով հիշեցնում են ստեղծման և Արարչի համընդհանուր գերիշխանության մասին, և նրան կոչ են անում շեփորի հնչյունով նշելու, կարելի է ասել, ժամանակի ծննդյան և մեծ Թագավորի պսակադրության տարեդարձը։ Նրան նույն շեփորի կամ շոֆարի ձայնը նաև կոչ է անում հետադարձ հայացքով քննության առնել անցած տարվա իր գործողությունները, մինչ նա դողալով կանգնած է դատաստանի գահին նստած Հավիտենական Արդարության ամենատես աչքի առջև։»

GSAM 92.1Ինչպես հրեական տաճարի ծառայության ժամանակ սրբարանը մաքրվում էր տարին մեկ անգամ, Դանիելին պետք է որ պարզ լիներ, որ սրբարանի այս մաքրումը երկու հազար երեք հարյուր օրերի ավարտին վերաբերում է տարեկան նախապատկերային ծառայությունից բացի այլ բանի։ Տերը արդեն հրահանգել էր Իսրայելին, որ մարգարեության մեջ խորհրդանիշներ օգտագործելիս նշված ժամանակը պետք է հաշվարկվի «յուրաքանչյուր օրը մեկ տարվա համար»։³⁰ Այսպիսով, ինչպես տեսանք, այս երկու հազար երեք հարյուր օրերի ժամանակահատվածը համընկնում է Քրիստոսի՝ որպես քահանայապետի, երկնային սրբարանում կատարած ծառայության ավարտին՝ նրանց հետաքննական դատաստանին, որոնց գործերը խոստովանության միջոցով բերվել են երկնային սրբարան։

GSAM 921844 թվականին սպասվող դատաստանի ուղերձը

GSAM 92.2Երբ հայտնաբերվեց սրբերի դատաստանի սկիզբը, բացվեց ճանապարհը, որպեսզի, Տիրոջ մարգարեությամբ նշված իրադարձությունների կարգով, հաղորդվեր ուղերձը՝ «Նրա դատաստանի ժամը եկել է»։ Ուշադրություն դարձրեք՝ չի ասվում, որ այդ ժամանակահատվածի հայտնաբերումից անմիջապես հետո ուղերձը կհայտարարվի, այլ որ նախկինում «փակված» լույսը պիտի պարզ դառնա։ Մենք հստակ տեսնում ենք, որ դա կատարվել է։ Հաջորդ գլուխներում պարզ կդառնա, որ Տերը նույնքան հստակ նշել է այն ժամանակը, երբ պետք է հռչակվեր գալստյան ուղերձը, և նույնքան բառացիորեն է այն հռչակվել աշխարհին։