Գլուխ 17 — Ճշմարտության առաջմղումը դժվարությունների միջով

GSAM 265.1«Ինչպես մի հովիվ փնտրում է իր հոտը այն օրը, երբ նա իր ցրված ոչխարների մեջ է, այնպես էլ ես կփնտրեմ իմ ոչխարներին և կազատեմ նրանց բոլոր այն վայրերից, ուր նրանք ցրված են եղել ամպամած և մութ օրը։»¹

GSAM 265.2Այն մարդիկ, որոնք մինչև այդ ժամանակը (1847) ընդունել էին երրորդ հրեշտակի ուղերձը, աղքատ էին այս աշխարհի ունեցվածքով և, հետևաբար, ֆինանսապես շատ քիչ կարող էին անել ուղերձի տարածման համար։ Հովիվ Ուայթը, նրա կինը և հովիվ Բեյտսը տեսան սփռված եղբայրների մեջ անձնական աշխատանքի կարևորությունը և նաև ընթերցանության նյութեր պատրաստելու անհրաժեշտությունը՝ դրանք մարդկանց ձեռքը հանձնելու համար, որպես օգնություն նրանց ճշմարտության գիտելիքին առաջնորդելու գործում։ Հովիվ Բեյտսին մեծապես օգնեց Շաբաթի հարցի վերաբերյալ իր թռուցիկը, երբ նա այցելում էր տարբեր վայրեր և այն փոստով տարածում։ Նա աշխատեց անսասուն համառությամբ։

GSAM 265Երիտասարդ քրոջ զոհաբերությունը ճշմարտության համար

GSAM 265.3Մի անգամ, երբ ճանապարհի վճարը վճարելու գումար չուներ, նա պատրաստվում էր ոտքով ճանապարհ ընկնել Մասաչուսեթսից դեպի Նյու Հեմփշիր։ Հենց այդ պահին նա ստացավ նամակ մի երիտասարդ քրոջից, որը շաբաթական 1 դոլարով տնային աշխատանքի էր համաձայնել, որպեսզի ինչ-որ բան ունենա գործին օգնելու համար։ Մեկ շաբաթ աշխատելուց հետո նա այնքան տպավորված էր այն մտքով, որ հովիվ Բեյտսը գումարի կարիք ունի, որ գնաց իր գործատուի մոտ և ստացավ նախավճար, որպեսզի կարողանա անմիջապես նրան ուղարկել 5 դոլար։ Այդ գումարով նա վճարեց իր ուղեվարձը դեպի Նյու Հեմփշիր՝ հանրային տրանսպորտով։ Յուրաքանչյուր վայրում նա ունեցավ հաջող ժողովներ, և շատ հոգիներ ընդունեցին ճշմարտությունը։

GSAM 266Փոխառված կահույքով տնային տնտեսություն վարելը

GSAM 266.1Այս ուղերձի առաջին ռահվիրաներին առաջնորդող զոհաբերության ոգին ցուցադրելու համար մենք մեջբերում ենք տիկին Ուայթի 1847–48 թվականների ձմռան նրանց վիճակի վերաբերյալ հետևյալ հայտարարությունը, երբ նրանք բնակվում էին Մեյնի նահանգի Թոփշամ քաղաքում գտնվող Ս. Հաուլենդի ընդարձակ տան սենյակներում, որտեղ փոխառված կահույքով հիմնեցին իրենց տնային տնտեսությունը:—

GSAM 266.2«Մենք աղքատ էինք և ծանր օրեր անցկացրինք։ Իմ ամուսինը աշխատում էր երկաթուղու վրա քարեր տեղափոխելով, ինչի պատճառով նրա մատների մաշկը ճեղքվեց, և բազմաթիվ տեղերից արյուն սկսեց հոսել։ Մենք վճռել էինք չլինել կախյալ, այլ ինքնուրույն ապրել և ունենալ միջոցներ՝ ուրիշներին օգնելու համար։ Սակայն հաջողություն չունեցանք։ Իմ ամուսինը շատ ծանր աշխատեց, բայց չկարողացավ ստանալ իր աշխատանքի դիմաց պատկանող վարձքը։

GSAM 266Հովիվ Ուայթը կտրում է վառելափայտ

GSAM 266.3«Իմ ամուսինը թողեց երկաթուղին և իր կացինով գնաց անտառ՝ վառելափայտ կտրելու։ Կողի անընդհատ ցավով նա աշխատում էր վաղ առավոտից մինչև մթնշաղ՝ օրական մոտ հիսուն ցենտ վաստակելու համար։ Սաստիկ ցավերը գիշերները թույլ չէին տալիս նրան քնել։ Շուտով ստացանք նամակներ տարբեր նահանգների եղբայրներից, որոնք հրավիրում էին մեզ այցելել իրենց մոտ, սակայն քանի որ միջոցներ չունեինք նահանգից դուրս գալու համար, մեր պատասխանը եղավ, որ մեր առջև ճանապարհը փակ է։

GSAM 266.4«Ստացանք նամակ Կոնեկտիկուտի եղբայր Չեմբերլեյնից, որը հորդորում էր մեզ մասնակցել այդ նահանգի համաժողովին։ Մենք որոշեցինք գնալ, եթե կարողանայինք միջոցներ գտնել։ Ամուսինս հաշվարկ արեց իր գործատուի հետ և պարզեց, որ նրան տասը դոլար պարտք ունեն։ Այդ գումարի կեսով ես գնել եմ շատ անհրաժեշտ հագուստ, իսկ հետո կարել եմ ամուսնուս պալտոնը՝ կտորների վրա կտորներ կարելով, այնպես որ դժվար էր ասել, թե թևերի սկզբնական կտորը որն է։ Մեզ մոտ մնաց հինգ դոլար՝ Դորչեսթեր, Մասաչուսեթս մեկնելու համար։ Մեր ճամպրուկը պարունակում էր գրեթե մեր ողջ ունեցածը։ Բայց մենք վայելում էինք հոգու խաղաղություն և մաքուր խիղճ, և սա մեզ համար ավելի թանկ էր, քան երկրային հարմարությունները։

GSAM 267.1«Մենք այցելեցինք եղբայր Նիկոլսի տուն, և նախքան հեռանալը քույր Նիկոլսը իմ ամուսնուն հանձնեց հինգ դոլար, որը վճարեց մեր ուղեվարձը դեպի Միդլթաուն, Կոնեկտիկուտ։ Մենք այդ քաղաքում օտարներ էինք և նահանգում երբեք որևէ եղբայր չէինք տեսել։ Մեզ մոտ մնացել էր ընդամենը հիսուն ցենտ։ Իմ ամուսինը համարձակություն չուներ այդ գումարը կառք վարձելու համար օգտագործել, ուստի նա ճամպրուկը գցեց փայտերի կույտի վրա, և մենք շարունակեցինք քայլել՝ փնտրելով նույն հավատքի մի մարդու։ Շուտով գտանք եղբայր Չեմբերլեյնին, ով մեզ տարավ իր տուն։»

GSAM 267Ռոքի Հիլում (Կոնեկտիկուտ) կոնֆերանս

GSAM 267.2Այս համաժողովը տեղի էր ունեցել Ռոքի Հիլում, հանդիպման սենյակը եղել է եղբայր Բելդենի տան մի մեծ, անավարտ սենյակ։ Ահա հովիվ Ուայթի՝ Ս. Հաուլենդին գրած նամակից մի հատված, որը տալիս է հանդիպման վերաբերյալ որոշ հետաքրքիր մանրամասներ՝

GSAM 267.3«Ապրիլի 20-ին եղբայր Բելդենը մեզ և այդ քաղաքում ցրված եղբայրների համար իր ձիասայլը ուղարկեց Միդլթաուն։ Մենք նրա մոտ [Ռոքի Հիլ] հասանք մոտավորապես ցերեկվա ժամը չորսին, և մի քանի րոպե անց եկան եղբայրներ Բեյտսն ու Գերնին։ Այդ երեկո մոտ տասնհինգ հոգով ժողով ունեցանք։ Ուրբաթ առավոտյան եղբայրները շարունակեցին գալ, մինչև որ մեր թիվը հասավ մոտ հիսունի։ Նրանք բոլորը չէին, որ ամբողջությամբ ճշմարտության մեջ էին։ Մեր այդ օրվա ժողովը շատ հետաքրքիր էր։ Եղբայր Բեյտսը պատվիրանները ներկայացրեց պարզ լույսով, և դրանց կարևորությունը հզոր վկայություններով ընդգծվեց։ Խոսքը ազդեցություն ունեցավ արդեն ճշմարտության մեջ գտնվողներին ամրապնդելու և դեռևս չորոշվածներին արթնացնելու համար։»²

GSAM 267Հրավիրված Նյու Յորքի Օսվեգո շրջան

GSAM 267.4Հովիվ Բեյտսի թռուցիկի Ադվենտիստների շրջանում տարածվելու արդյունքում այլ նահանգների մարդիկ սկսեցին պահել Շաբաթը։ Նյու Յորքի Պորտ Գիբսոն քաղաքից Հիրամ Էդսոնը գրել էր հրավիրելով հովիվ Ուայթին, տիկին Ուայթին և մյուսներին մասնակցելու Շաբաթ պահողների համաժողովին, որը կայանալու էր 1848 թվականի օգոստոսին Վոլնիում, Օսվեգո գավառում։ Նա նշեց, որ եղբայրները հիմնականում աղքատ են, և չի կարող խոստանալ, որ նրանք մեծապես կօգնեն ծախսերը հոգալու հարցում։ Հովիվ Ուայթը ստացել էր 40 դոլար խոտհավաք դաշտում կատարած աշխատանքի դիմաց։ Այդ գումարի մի մասը ծախսվել է անհրաժեշտ հագուստ գնելու վրա, իսկ մնացածով նրանք վճարել են իրենց ճանապարհածախսը դեպի Վոլնի և հետ վերադարձի համար։

GSAM 268.1Նյու Յորքի արևմուտքում կայացած այս համաժողովը տեղի էր ունեցել պարոն Արնոլդի կառքի տանը։ Ներկա էին մոտ երեսունհինգ մարդ՝ նահանգի այդ հատվածից հավաքված բոլորը, սակայն նրանցից հազիվ երկուսն էին համաձայն։ Յուրաքանչյուրը համառորեն պաշտպանում էր իր տեսակետը՝ հայտարարելով, որ այն համապատասխանում է Աստվածաշնչին։ Բոլորն էլ անհամբեր էին իրենց տեսակետները առաջ մղելու և քարոզելու համար։ Նրանց ասացին, որ հովիվ Ուայթը և նրա կինը այդքան երկար ճանապարհ չեն անցել, որպեսզի նրանց լսեն, այլ եկել են նրանց ճշմարտությունը սովորեցնելու։ Պարոն Արնոլդը պնդում էր, որ Հայտնության 20-րդ գլխում նշված հազար տարիները անցյալում են, և որ Հայտնության մեջ հիշատակված հարյուր քառասունչորս հազարը նրանք են, ովքեր հարություն են առել Քրիստոսի հարության ժամանակ։

GSAM 268Պարոն Արնոլդը առարկում է արարողություններին

GSAM 268.2Քանի որ մեր մահացող Տիրոջ խորհրդանիշները դրված էին այս ժողովի առջև, և նրանք պատրաստվում էին ոգեկոչել Նրա տառապանքները, պարոն Արնոլդը ոտքի ելավ և ասաց, որ չի հավատում այն բանին, ինչ նրանք պատրաստվում են անել,—որ Տիրոջ ընթրիքը Պասխայի շարունակությունն է, որը պետք է նշվի տարին մեկ անգամ։

GSAM 268.3Այս տարօրինակ կարծիքների տարբերությունները ծանր բեռ դարձան տիկին Ուայթի վրա։ Նա լավ գիտեր, որ պարոն Արնոլդը սխալվում է, և մեծ տխրություն ճնշեց նրա հոգին, քանի որ թվում էր, թե Աստված անարգվում է։ Ոմանք վախենում էին, որ նա մահանում է, սակայն հովիվներ Բեյտսը, Ուայթը, Չեմբերլեյնը, Գըրնին և Էդսոնը աղոթեցին նրա համար, և Տերը ողորմածաբար լսեց Իր ծառաների աղոթքները, և նա վերականգնվեց։ Երկնային լույս էր հանգրվանել նրա վրա, և նա շուտով մոռացավ երկրային բաները։ Այդ վիճակում նրան ցույց տվեցին ներկաների մի շարք սխալներ և ճշմարտությունը՝ հակադրությամբ այդ սխալների հետ, ցույց տալով, որ այդ անհամապատասխան տեսակետները, որոնք նրանք պնդում էին, թե համապատասխանում են Աստվածաշնչին, իրականում միայն իրենց կարծիքն էին Աստվածաշնչի վերաբերյալ, և որ նրանք պետք է հրաժարվեն իրենց սխալներից և միավորվեն երրորդ հրեշտակի ուղերձի շուրջ։ Հավաքը փառավոր ավարտ ունեցավ. ճշմարտությունը հաղթանակ տարավ. նրանք, ովքեր այդ տարօրինակ կարծիքների բազմազանությունն էին պաշտպանում, խոստովանեցին իրենց սխալները և միացան երրորդ հրեշտակի ուղերձի ներկայիս ճշմարտությանը, և Աստված մեծապես օրհնեց նրանց։

GSAM 269Տեսիլք՝ Աստվածաշնչի հիասքանչ կիրառմամբ

GSAM 269.1Այս հանդիպման վերաբերյալ հետևյալ հաշվետվությունը ներկայացվել է պարոն Ալեքսանդր Ռոսի կողմից, 1884 թ. հունվարի 4-ին, ով եղել է այդ փոքրիկ հավաքը կազմող երեսունհինգ մարդկանցից մեկը։ Նա ասաց՝—

GSAM 269.2«Քույր Ուայթը, տեսիլքի մեջ, ոտքի ելավ և ձախ ձեռքին վերցրեց ընտանեկան Աստվածաշունչը. գիրքը սովորական չափի էր. այն բաց ու բարձր պահած՝ առանց նայելու դրա կողմը, աջ ձեռքով նա թերթում էր տեքստից տեքստ, մատը դնում սուրբ գրության վրա և կրկնում նույնը. ես նայեցի բազմաթիվ տեքստերի՝ տեսնելու համար, թե արդյոք նա կրկնում է այն, որին մատնացույց էր անում. Ես կամ ընկերներիս մի քանիսը բոլորին էլ նայեցինք։ Յուրաքանչյուր դեպքում նա ոչ միայն կրկնում էր այն տեքստը, որին մատնացույց էր անում, այլև դա անում էր այն ժամանակ, երբ նրա աչքերը վեր էին նայում և ուղղված էին Աստվածաշնչից հակառակ կողմը։ Այդ կրկնվող գրություններն էին, որ տապալեցին Վոլնիում 1848 թվականի օգոստոսին հավաքված շաբաթապահների կեղծ տեսությունները և ստիպեցին մեզ միավորվել ճշմարտության շուրջ։»

GSAM 269.3Իրոք, դժվար կլիներ համոզել այն մեկին, ով չէր հրաժարվել ուսմունքի սխալից, որը ուղղվել էր նման հանգամանքներում՝ Աստվածաշնչից մեջբերված պարզ տեքստերով և այս արտառոց կերպով։ Օսվեգո գավառի շաբաթապահների այս խումբը, երբ իրենց սխալները այսպես ուղղվեցին և նրանք միացան ճշմարտությանը, դուրս եկան այդ ժողովից՝ լույսը ուրիշներին տարածելու համար։ Արդյունքները անշուշտ վկայում էին, որ դրանք Աստծո գործն են։ Սատանան միշտ պատրաստ է բաժանելու, շեղելու և ցրելու՝ որևէ միջոց կիրառելով, որ կարող է։ «Աստված խառնաշփոթի հեղինակ չէ, այլ խաղաղության, ինչպես սրբերի բոլոր եկեղեցիներում»։³

GSAM 270Բուժման հրաշք դեպքեր

GSAM 270.1Նախորդ հիշատակված համաժողովից հետո հանդիպումներ անցկացվեցին Մեդիսոն շրջանում, Պորտ Գիբսոնում, Պորտ Բայրոնում և Նյու Յորք քաղաքում։ Դրանից հետո Կոնեկտիկուտում տեղի ունեցավ ընդհանուր ժողով։ Այս վայրերից որոշներում Տերը շատ մոտ եկավ Իր ծառաներին, և Մեծ Բժշկի բուժիչ զորությունը իջավ հիվանդների վրա՝ ի պատասխան Իր ժողովրդի ջերմ աղոթքներին, երբ նրանք հետևում էին Հակոբոսի նամակում սահմանված կանոնին։⁴ Նույնիսկ այն մարդիկ, որոնց բժիշկները անհույս էին համարում, բուժվեցին իրենց հիվանդություններից։ Այսպիսի բնույթի դեպքեր հաճախ են տեղի ունեցել 1845 թվականից ի վեր տարբեր ժամանակներում։

GSAM 270Առաջատարները դիմանում են դժվարություններին

GSAM 270.2Հովիվ Ուայթը Review and Herald-ում, 1880 թ. փետրվարի 5-ին, երբ խոսում էր այդ ռահվիրայական օրերի մասին, ասաց՝—

GSAM 270.3«Մեր սկզբնական աշխատանքներում մենք սովից ենք տառապել՝ համապատասխան սննդի պակասից, և ցրտից՝ համապատասխան հագուստի պակասից։ Մենք զրկել ենք ինքներս մեզ անգամ կյանքի անհրաժեշտ պարագաներից՝ Աստծո գործի համար գումար խնայելու նպատակով։ Մինչդեռ միևնույն ժամանակ մենք սարսափելիորեն սպառում էինք ինքներս մեզ՝ կատարելու համար այն մեծածավալ աշխատանքը, որը, ըստ երևույթին, անհրաժեշտ էր կատարել նահանգից նահանգ գրելու, խմբագրելու, ճանապարհորդելու և քարոզելու գործում։»

GSAM 270.41848 թվականը հիշարժան էր ոչ միայն գալստյան պատմության մեջ, այլև քաղաքականապես։ Երրորդ հրեշտակի ուղերձի ճշմարտությունները շատ հստակ սահմանվեցին, և աշխատանքի առաջընթացի համար տարբեր ուղղություններով ճանապարհներ էին բացվում։ Այս ժամանակ բարոյական և քաղաքական աշխարհում ընթացող իրադարձությունները ձևավորվում էին այնպես, որ նորից գրավեին մարգարեության ուսումնասերների ուշադրությունը։ Ոչ միայն հին աշխարհի ազգերի մեջ էր մեծ խառնաշփոթ, այլև Հայդսվիլում (Վեյն շրջան, Նյու Յորք) սկսվեցին ժամանակակից սպիրիտուալիզմի դրսևորումները, որոնք Աստվածաշնչի ուսումնասերները համարում էին «դևերի հոգիներ, որոնք պետք է հավաքեն երկրի ազգերին Տիրոջ օրվա պատերազմի համար»։

GSAM 2711848 թ. ազգերի խառնաշփոթ

GSAM 271.11848 թվականի փետրվարի 21-ին, երբ Ֆրանսիայի Լուի Ֆիլիպի պալատականները հավաքվել էին նրա շուրջը, նա ասաց. «Ես երբեք ավելի ամուր չեմ նստել կայսրության գահին, քան այսօր գիշեր»։ Հաջորդ երեկոյան մթնշաղին՝ հագած «ծովային բաճկոն» և դիմակավորված որպես վարձկան կառապան, նա փախավ Փարիզի պարիսպներից դուրս՝ իր անձնական անվտանգությունն ապահովելու համար ապաստան փնտրելու։ Ասվում է, որ այս մեծ ու հանկարծակի փոփոխության պատճառը նրա կողմից պապական զավթողական քաղաքականությանը աջակցող որոշ քայլերն էին, որոնք վիրավորել էին նրա ենթականերին և զինվորներին։ Նա այդ օրը Փարիզում ավարտել էր ֆրանսիական բանակի մեծ ռազմական շքերթի ընդունելությունը, և երբ զենքերը դասավորվեցին, նա վերադարձավ պալատ, երբ հանկարծ մի փոքրիկ տղա ցատկեց թնդանոթի վրա, թափահարելով եռագույն դրոշ, գոռալով՝ «Վերջ պապին! ՎԵՐՋ ՊԱՊԻՆ!!» Զինվորներն ընդունեցին գոչյունը, և այն արագորեն տարածվեց շարքերի երկայնքով՝ ուժ ստանալով ճանապարհին, մինչև որ դրան միացավ նաև գոչյունը՝ «ԵՎ ԿՈՐՉԻ ԹԱԳԱՎՈՐԸ!» Մի քանի ժամում ամբողջ Փարիզը վերածվեց խառնաշփոթի։ Զինվորները, հրացանները ձեռքներին, ամբոխի ուղեկցությամբ շտապում էին դեպի թագավորի պալատը։ Նա, երբ տեղեկացվեց խառնաշփոթի մասին, շտապեց փախչել դիմակավորված։

GSAM 271Պայքարին մասնակցած ազգեր

GSAM 271.2Ֆրանսիայի խռովությունը և անկարգությունը արագորեն տարածվեցին այլ երկրներում։ Պրուսիան, Հանովերը, Սարդինիան, Սիցիլիան, Նեապոլը, Վենետիկը, Լոմբարդիան, Տոսկանան և Հռոմը նույնպես վարակվեցին ամբոխային ոգով։ Երեք ամսվա ընթացքում ամբողջ Եվրոպան աշխուժացավ, և ավելի քան երեսուն կայսրություններ ու թագավորություններ հայտնվեցին խոշոր անկարգության մեջ։ Գահեր այրվեցին փողոցներում, թագավորներն ու կայսրերը փախչում և թաքնվում էին իրենց կյանքը կորցնելու վախից։ Քաղաքական գործիչները կանխատեսում էին, որ աշխարհի կառավարությունների ընդհանուր հեղափոխություն կլինի։

GSAM 272.1Շատ ադվենտիստական հոգևորականներ, որոնք դեռ չէին լսել երրորդ հրեշտակի ուղերձը, տեսան այս խառնաշփոթը և ենթադրեցին, որ դա պետք է լինի ազգերի համախմբումը «Ամենակալ Աստծո մեծ օրվա մարտի» համար։⁵

GSAM 272Հայտնաբերվեց կնքման ուղերձը

GSAM 272.2Հենց այդ ժամանակ յոթերորդ օրվա ադվենտիստները Սուրբ Գրքերից սովորում էին, որ չորրորդ պատվիրանի Շաբաթը կենդանի Աստծո նշանն է կամ կնիքը, և որ հասել է Հայտնություն 7։1-4-ում նշված կնքման ուղերձի քարոզչության ժամանակը, և նրանք մտածում էին միջոցներ ու եղանակներ՝ այս ուղերձը ժողովրդի մոտ հասցնելու համար։ Մինչ յոթերորդ օրվա ադվենտիստները պատրաստվում էին այս գործին, առաջին օրվա ադվենտիստները ասում էին. «Ձեր կնքման ուղերձը շատ ուշ է, որովհետև մեծ օրվա ճակատամարտն ու Տիրոջ իրական գալուստը արդեն մեր դռան առջև են»։

GSAM 272Անկարգությունը հանկարծ լռեց

GSAM 272.3Մոտավորապես երեք ամիս անց ազգերի միջև բուռն խռովությունը հանդարտվեց՝ ոչ թե իրենց բողոքների լուծման արդյունքում, այլ այնպես, ինչպես լրագրողներն իրենք չէին կարողանում բացատրել։ Այս խռովության մասին New York Tribune-ի Հորաս Գրիլին ասել է. «Մեզ բոլորիս համար մեծ զարմանք էր, թե ինչն էր այդքան հանկարծակի սկսել ազգերի միջև խառնաշփոթը, սակայն ավելի մեծ զարմանք է, թե ինչն այն դադարեցրեց»։

GSAM 272Սենատոր Չոութը Հին աշխարհի իրավիճակի մասին

GSAM 272.4Մենք հասնում ենք 1851 թվականին և գտնում ենք, որ սենատոր Չոութը, ԱՄՆ Կոնգրեսի առջև ունեցած իր ելույթում, հղում անելով Հին աշխարհի իրադարձությունների վիճակին, ասում է՝

GSAM 272.4«Ինչպիսին է ճշմարտապես այն վիճակը և տեսքը, որի վրա ստվերներ, ամպեր և խավար են իշխում, դուք ամբողջությամբ գնահատում եք՝ թե որքան ամբողջությամբ անորոշ է։ Ինձ թվացել է, թե թագերի արտոնությունները, մարդկանց իրավունքները և հազարամյա կուտակված վրեժխնդրությունները պատրաստվում են քաշել սուրը մի պայքարի համար, որի ժամանակ արյունը կթափվի, ինչպես ապոկալիպտիկ տեսիլքում, “մինչև ձիերի սանձերը”, և որի ընթացքում մի ամբողջ մարդկային ցեղ կվերջանա; որտեղ ժամանակի մեծ զանգը կհնչեցնի մեկ այլ ժամ; որտեղ ինքը՝ հասարակությունը, փորձության կենթարկվի կրակով և պողպատով՝ լինի՞ արդյոք այն բնության և բնության Աստծո, թե ոչ։»

GSAM 273«Վկայություն», 1848 թ. նոյեմբերի 18

GSAM 273.1Մինչ նրանք, ովքեր պնդում էին, որ 1848 թվականի ազգերի այս խռովությունը պետք է նախանշեր Տիրոջ գալուստը, հանդիպեցին տխուր հիասթափության, ինչպիսի՞ն էր վիճակը յոթերորդ օրվա ադվենտիստների մոտ, որոնք պնդում էին, որ այժմ եկել է ժամանակը «կենդանի Աստծո կնիքը» ժողովրդին ներկայացնելու համար։ Պատասխանի համար մեջբերում ենք հովիվ Ջոզեֆ Բեյտսի 1849 թ. հունվարին հրատարակած թռուցիկից։ Խոսելով 1848 թ. նոյեմբերի 18-ին տեղի ունեցած մի դեպքի մասին, նա ասում է՝—

GSAM 273.2«Փոքրիկ մի ժողովուրդ՝ եղբայրների ու քույրերի, հավաքվել էր Դորչեսթերում, Բոստոնի մոտ, Մասաչուսեթս նահանգում։ Նիստը սկսվելուց առաջ մեզնից ոմանք ուսումնասիրում էին կնքման ուղերձի մի շարք կետեր; կար կարծիքների տարբերություն “բարձրացող” բառի և այլնի ճիշտ մեկնաբանության վերաբերյալ, և քանի որ մենք մի փոքր առաջ Թոփշամի [Մեյն] համաժողովում ուղերձի հրապարակումը աղոթքի առարկա էինք դարձրել, իսկ հրապարակման ճանապարհը բավականաչափ պարզ չէր թվում, մենք միաբանորեն որոշեցինք ամեն ինչ հանձնել Աստծուն։ Լուսավորության և ուղեցույցության համար ջերմ աղոթքով անցկացված մի որոշ ժամանակ անց Աստված տեսիլքով քույր Ուայթին տվեց հետևյալը։»

GSAM 273.2Մենք մեջբերում ենք բառերը այնպես, ինչպես նա արտասանել է դրանք տեսիլքի ժամանակ՝

GSAM 274Տեսիլքում հնչած խոսքեր

GSAM 274.1«Որտե՞ղ ծագեց լույսը։ Թող քո հրեշտակը սովորեցնի մեզ, թե որտեղ ծագեց լույսը։ Այն սկսվեց փոքրից, երբ դու տվեցիր մի լույս մյուսի հետևից։ Վկայությունը և պատվիրանները կապված են միմյանց հետ, դրանք չեն կարող բաժանվել. առաջին հերթին գալիս են Տասը պատվիրանները՝ Աստծո կողմից։ Նա շատ գոհացավ, երբ Իր օրենքը սկսեց ուժով վեր հառնել, և ավերակ վայրերը սկսեցին կառուցվել։ Թուլությունից այն ուժեղացավ՝ նրա Խոսքը որոնելու շնորհիվ։ Դրա փորձությունը տևում է ընդամենը կարճ ժամանակ։ Դա կնիքն է։ Այն բարձրանում է։ Այն բարձրանում է՝ սկսած արևածագից։ Արևի պես՝ սկզբում սառն է, ապա տաքանում է և ուղարկում է իր ճառագայթները։ Երբ այդ ճշմարտությունը բարձրացավ, դրա մեջ շատ քիչ լույս կար, սակայն այն շարունակաբար աճում է։ Օ՛, այս ճառագայթների զորությունը։ Այն աճում է ուժով։ Ամենամեծ ծանրությունն ու լույսը հենց այդ ճշմարտության վրա է, որովհետև այն հավերժական է, երբ Աստվածաշունչը այլևս անհրաժեշտ չէ։ Այն ծագեց արևելքում. սկսվեց փոքր լույսով, բայց նրա ճառագայթները բուժիչ են։ Օ՛, ինչքան հզոր է այդ ճշմարտությունը. այն ամենաբարձրն է, երբ նրանք մտնում են բարի երկիրը, սակայն այն կաճի մինչև նրանք անմահ դառնան։ Այն սկսվեց արևածագից, շարունակում է իր ընթացքը արևի պես, բայց երբեք չի մայրամուտում։

GSAM 274.2«Հրեշտակները բռնած են պահում չորս քամիները։ Աստվածն է զսպում ուժերը։ Հրեշտակները չեն բաց թողել, որովհետև սրբերը բոլորը չեն կնքված։ Երբ Միքայելը կանգնի, այս նեղությունը ամբողջ երկրի վրա կլինի։ Իսկ նրանք հենց պատրաստ են փչելու։ Կանխարգելում կա, որովհետև սրբերը չեն կնքված։ Այո, հրապարակիր այն, ինչ տեսել ու լսել ես, և Աստծո օրհնությունը կուղեկցի։ Նայեք։ Այդ բարձրացումը ուժ է ստանում և ավելի ու ավելի լուսավոր է դառնում։»⁶

GSAM 274.3Այս տեսիլքից հետո տիկին Ուայթը ասաց իր ամուսնուն՝

GSAM 274.3«Ես ձեզ համար հաղորդագրություն ունեմ։ Դուք պետք է սկսեք տպել մի փոքրիկ թերթիկ և ուղարկել մարդկանց։ Սկզբում թող այն փոքր լինի, բայց երբ մարդիկ կարդան, նրանք ձեզ կուղարկեն տպագրության համար անհրաժեշտ միջոցներ, և այն առաջին իսկ օրվանից հաջողություն կունենա։ Այս փոքր սկիզբից ինձ ցույց տրվեց, որ դա լույսի հոսքերի պես է, որոնք ամբողջ աշխարհով մեկ տարածվում էին»։

GSAM 275Մարդկային տեսանկյունից կասկածելի

GSAM 275.1Այս կանխատեսումները արվել են 1848 թվականին՝ շաբաթ օրվա ճշմարտության բարձրացման և տարածման վերաբերյալ։ Մարդկային տեսանկյունից նայելով այդ ժամանակվա իրավիճակին՝ բանականությունը կասեր. «Այդ կանխատեսումը երբեք չի կարող իրականանալ»։ Մեկ մարդ, կանխատեսումից անմիջապես հետո, մեր աշխատողներից մեկին նկատեց. «Ձեր նախատեսածը իրականացնելու համար ձեզ կպահանջվեն 144 000 տարի»։ «Ի՞նչ», — կասեին նրանք, — «երեք քարոզիչներ՝ հովիվ Ուայթը և նրա կինը, և հովիվ Բեյտսը, բոլորը անգումար, հարյուրից պակաս հետևորդներով, որոնցից ոչ մեկը գումար չունի, մեկնում են ութսուն էջանոց թռուցիկի մի քանի հարյուր օրինակով՝ Շաբաթի հարցի շուրջ, որպեսզի նախազգուշացնող ուղերձ հղեն ողջ աշխարհին! Աբսուրդ ենթադրություն»։ Մինչ նրանք, ովքեր այսպես էին մտածում, ասում էին՝ «Անհնար է», հավատը ուղերձին և վկայությունը հաստատված հաջողության մասին ասում էր՝ «Իսրայելի Աստծո անունով դա կկատարվի, և հույս դնելով Նրա ուժի վրա՝ դա պետք է կատարվի»։

GSAM 275Ինչպես տպագրվեց առաջին յոթերորդօրյա ադվենտիստական թերթը

GSAM 275.2Հրատարակչական աշխատանքի վերաբերյալ վկայություն տրվելուց ի վեր յոթերորդ օրը պահողները բազմաթիվ աղոթքներ էին հղում, որ Տերը ճանապարհ հարթի «փոքրիկ թերթիկի» տպագրության համար։ Մեծ պակասը գումարն էր, որով պետք էր ապահովել առաջին համարի հրատարակությունը։ 1849 թվականի հունիսին հովիվ Ուայթը հնարավորություն ստացավ ձեռքի գերանդիով հնձելու քառասուն ակր թիմոթի խոտ՝ յուրաքանչյուր ակրի դիմաց 75 ցենտով, և այդպես կարողացավ հրատարակել փոքրիկ ամսագրի առաջին համարը։ Այստեղ տեղին կլինի ներկայացնել փոքրիկ թերթիկի առաջին էջի ֆաքսիմիլեն։ Կարդացողը առաջին սյունակում կնկատի հովիվ Ուայթի խոսքերը, որտեղ նա ասում է. «Մինչև այժմ ճանապարհը չէր բացվել աշխատանքը սկսելու համար»: Եվ դուք կարող եք նաև տեսնել, որ հենց նրա ինքնազոհողությունն էր, որը «բացեց ճանապարհը»:

GSAM 276Տիկին Ուայթի հաշվետվությունը առաջին թերթերի մասին

GSAM 276.1Տիկին Ուայթը հրատարակչական աշխատանքի սկզբի մասին ասում է՝—

GSAM 276.2«Իմ ամուսինը սկսեց հրատարակել մի փոքր թերթիկ Միդլթաունում, որը գտնվում էր Ռոքի Հիլից (Կոնեկտիկուտ) ութ մղոն հեռավորության վրա, և հաճախ այդ ճանապարհը քայլքով էր անցնում և վերադառնում, թեև այդ ժամանակ նա կաղ էր։ Երբ նա տպարանից բերեց առաջին համարը, մենք բոլորս խոնարհվեցինք դրա շուրջը, խոնարհ սրտերով ու բազմաթիվ արցունքներով աղաչելով Տիրոջը, որ Իր օրհնությունը հանգի Իր ծառայի թույլ ջանքերի վրա։ Այնուհետև նա թերթը ուղղեց բոլոր նրանց, ովքեր, ըստ իր կարծիքի, կկարդային այն, և տարավ այն փոստատուն՝ գորգի պայուսակում։ Յուրաքանչյուր համար տեղափոխվում էր Միդլթաունից Ռոքի Հիլ, և դրանք միշտ, մինչև դրանց փոստային ուղարկումը, դրվում էին Տիրոջ առջև, և ջերմ աղոթքներ, արցունքների հետ խառնված, մատուցվում էին Աստծուն, որպեսզի Նրա օրհնությունը ուղեկցի լուռ սուրհանդակներին։ Շատ շուտով եկան նամակներ, որոնք բերեցին թերթի հրատարակման միջոցներ և բարի լուրեր, որ շատ հոգիներ ընդունեցին ճշմարտությունը։»⁷

GSAM 276Թերթի աջակցության կանխատեսումը իրականացավ

GSAM 276.3Մենք ներկայացնում ենք այս՝ յոթերորդ օրվա ադվենտիստների հրատարակած առաջին թերթի առաջին էջը ոչ միայն հետաքրքրասիրությամբ, այլև ավելի խոր զգացմունքներով։ The Present Truth թերթի ամբողջ հատորը բաղկացած էր տասնմեկ համարից, յուրաքանչյուրը՝ ութ էջ, երկու սյունակով։ Էջի տեքստային հատվածի չափը կազմում էր 4 5/8 x 8 դյույմ։ 1-ին և 4-րդ համարները տպվել են հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին Միդլթաունում (Կոնեկտիկուտ), 5-ից 9-րդ համարները տպվել են Օսվեգոյում (Նյու Յորք) և թվագրված են 1849 թ. դեկտեմբեր, 1850 թ. մարտ, ապրիլ և մայիս ամիսներով։ 11-րդ համարը թվագրված է 1850 թ. նոյեմբերով և տպվել է Փարիսում (Մեյն)։ 6-րդ համարում հովիվ Ուայթը ասել է. «Առաջին չորս համարները հրատարակելիս թերթերի վճարումները հոգալու համար անհրաժեշտից ավելի գումար էր ստացվել։ Այն օգտագործվել է մեր մասնակցած ժողովներին մեկնելու ծախսերը հոգալու համար»։ 1849 թվականին՝ այս թերթերի և հովիվ Բեյտսի ռահվիրայական աշխատանքների ազդեցությամբ, շատերը ընդունեցին ուղերձը Վերմոնտում, Միչիգանում և այլ նահանգներում։

GSAM 278.11848 թվականի հուսահատիչ իրավիճակի հետ հակադրությամբ՝ եկեք դիտարկենք մի քանի փաստեր, որոնք առկա են 1905 թվականին, և այդպիսով կարողանանք ավելի լավ դատել այս գործի վերջնական ելքի մասին՝ թե արդյոք ճիշտ էին նրանք, ովքեր ընդդիմացան ուղերձի խոնարհ սկիզբին, թե երկնքի Աստվածը, ով Իր ծառայի միջոցով վկայեց «կնքման» գործի «աճող» ուժի մասին։

GSAM 278Հրատարակչական աշխատանքի առաջընթացը

GSAM 278.2Այս ճշմարտությունը այժմ քարոզվում և տպագրվում է աշխարհի մոտ քառասուն առաջատար լեզուներով։ Երեք հոգևորականների փոխարեն, ձեռնադրվածների և լիցենզավորվածների թվով, կա ավելի քան 600, և նրանցից բացի՝ հարյուրավոր այլք, որոնք աշխատում են որպես բժիշկներ, Աստվածաշնչի աշխատողներ, ուսուցիչներ և բժշկական միսիոներներ։ Դավանանքի գրականությունը ներկայացված է ավելի քան հիսուն տարբեր պարբերականներով, որոնք տպագրվում են գրեթե քսան հրատարակչական տներում, տեղակայված Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայում, Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներում և Ավստրալիայում։ Այս հրատարակչական տներում տպագրվում են ավելի քան հազար հարյուր տարբեր գրքեր, բրոշյուրներ և թռուցիկներ։ Յուրաքանչյուրի մեկ օրինակ ստանալը, մեկ տարվա պարբերականներով, կպահանջեր մոտ 340 դոլար։ Պարզապես հարյուր հետևորդների փոխարեն, մոտ 100 000 մարդ կա, որոնք ուրախանում են այս ճշմարտությամբ։ Իրոք, այս ուղերձը, ինչպես արեգակը, «ծագում է», և մենք կարող ենք ասել՝ 1848 թ. վկայության լեզվով. «Օ՛, ինչ ուժեղ են այս ճառագայթները»։

GSAM 278Ազգերի վիճակը

GSAM 278.3Մինչ այս ուղերձը այսպես առաջ էր ընթանում, ինչպիսի՞ն էր ազգերի վիճակը։ Այդ ժամանակից ի վեր հանրային ամսագրերում հաճախ ենք հանդիպել հայտարարությունների մոտալուտ ընդհանուր պատերազմի մասին, որը շուտով պետք է բռնկվի Եվրոպայում։ Չնայած այստեղ հակամարտություններ են եղել, այնտեղ՝ բռնկումներ, ընդհանուր «փոթորիկը» զսպված է՝ «չորս քամիներին» թույլ չեն տալիս միաժամանակ փչել, «մինչև Աստծո ծառաները կնքվեն»։ Թեև վեճի և պատերազմի տարրերը առկա են, սակայն չեն բռնկվում, քանի որ զսպված են, և դա ակնհայտ է բոլորի համար։

GSAM 279.1Հենրի Ուորդ Բիչերը, մահվանից քիչ առաջ, Եվրոպայում այդպիսի մեծ բանակներ պահելը անվանել է «առաջից կյանքի արյունը հանել՝ վախենալով, որ այն կթափվի»։ Ազգերի միջև իրավիճակը՝ իր ոխերով, թշնամանքով և միմյանց նկատմամբ սպառնալիքային դիրքորոշմամբ, նա համեմատել է «մեռած փակուղու» հետ, որը առաջանում է մի խումբ մարդկանցից, որոնք միմյանց կրծքին դանակներ են ուղղել, և որոնցից ոչ մեկը չի համարձակվում հարվածել՝ վախենալով, որ ինքը կհարվածվի։ «Բայց», — ասել է նա, — «նրանցից մեկը շուտով կտեսնի հարվածելու բարենպաստ պահը, և ապա կսկսվի ընդհանուր բախումը»։

GSAM 279Պատերազմական զինատեսակների համեմատություն

GSAM 279.21848 թվականից ի վեր պատրաստվել են այնպիսի պատերազմական գործիքներ, որոնց համեմատությամբ այն ժամանակի լավագույնները այժմ կհամարվեին պարզապես խաղալիքներ։ Ամերիկայի «Peace Association»-ը, խաղաղության կիրակի օրը՝ 1895 թ. դեկտեմբերի 15-ին, խաղաղության ծառայությունների կոչ անելով, ասաց. «Այժմ, երբ քաղաքակրթության մեջ նկատվում է վճռական առաջընթաց, մյուս կողմից ազգերի միջև պատերազմի նախապատրաստությունները երբևէ չտեսնված չափով մեծ են»։

GSAM 279Գեներալ Մայլսը պատերազմի նախապատրաստությունների մասին

GSAM 279.3Գեներալ Նելսոն Ա. Մայլսը, 1904 թ. հունվարի 12-ին Վաշինգտոնում (Դ.Կ.) կայացած զանգվածային հանրահավաքում իր ելույթում ասաց՝—

GSAM 279.4«Այս լուսավոր, առաջընթացի և խելամիտ, նրբաճաշակ քաղաքակրթության դարում մենք ուրախ կլինեինք հավատալ, որ պատերազմի բեռներն ու վտանգները թեթևացել են; սակայն, որքան էլ տարօրինակ թվա, աշխարհի պատմության մեջ երբեք չի եղել այնպիսի ժամանակ, երբ պատերազմի նախապատրաստման համար այդքան հարստություն վատնվեր, և երբ այդքան միլիոնավոր պատրաստված, հմուտ և կարգապահ մարդիկ, զինված ամենավնասակար զենքերով, հեռացվեին խաղաղ արդյունաբերության ուղիներից, ինչպես ներկայումս։»

GSAM 280.1Բայց պատերազմի փոթորիկը դեռ ուշանում է, քանի դեռ շարունակվում է կնքման գործը։