Գլուխ 23 — Առողջապահական հաստատություններ

GSAM 358.1«Սիրելի՛, ես ամենից առաջ ցանկանում եմ, որ դու բարգավաճես և առողջ լինես, ինչպես որ քո հոգին բարգավաճում է։»¹

GSAM 358.2Շաբաթ օրը, 1863 թ. հունիսի 6-ին, հովիվ Ուայթը և նրա կինը ներկա էին Միչիգանի Օթսեգո քաղաքում՝ հովիվներ Քորնելի և Լորենսի կազմակերպած վրանային ժողովին։ Այնտեղ տիկին Ուայթը տեսիլք ստացավ, որը բացեց նրա առջև առողջապահական բարեփոխումների թեման։ Այդ ժամանակից սկսած՝ Review ամսագրում հրապարակվեցին հոդվածներ առողջության և առողջ ապրելակերպի մասին, և նա սկսեց գրել այն, ինչ իրեն էր հայտնվել առողջության վերաբերյալ։ Դրանց մի մասը հրապարակվել է Testimony No. 11-ում և How to Live վերնագրով աշխատությունում։

GSAM 358.3Առողջ ապրելակերպի և դրա ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր զարգացման հետ ճիշտ հարաբերությունների թեման առանձնակի ուշադրության արժանացվեց ժողովրդի առջև։ 1864 թ. հոկտեմբերի 25-ի Review-ում հովիվ Ջ. Ն. Էնդրյուսը ներկայացրեց հետևյալ կարևոր առաջարկությունները այս թեմայով՝—

GSAM 358Ջ. Ն. Էնդրյուսը առողջ ապրելակերպի մասին

GSAM 358.4«Յուրաքանչյուր վնասակար սննդամթերքից հրաժարվելը և ժուժկալ կյանք վարելը՝ հիմնված լավ ուսուցման և Աստծո հանդեպ խղճի ազդեցության վրա, առողջության համար ամենակարևոր բաներից են։ Մեր մարմինները Սուրբ Հոգու տաճարներն են։ Որպեսզի կարողանանք իսկապես փառաբանել Նրան մեր մարմիններով, ինչպես մեր հոգիներով, որքան անհրաժեշտ է, որ մեր ֆիզիկական էության բոլոր ուժերը լիովին զորավոր լինեն։ Շնորհակալություն Աստծուն, որ այս թեման այժմ հատուկ կերպով ներկայացվում է մեր ժողովրդին։ Առողջությունն ու ուժը մեր ամենաթանկագին արժեքներից են և առավել մեծ նշանակություն ունեն նրանց համար, ովքեր լինելու են նեղության ժամանակի մեծ իրադարձությունների ականատեսները։»

GSAM 359.1Աստվածաշնչյան հիգիենայի և քրիստոնեական զսպվածության թեման քարոզվում էր ոչ միայն Review ամսագրի էջերում, այլև մեր քարոզիչների կողմից։

GSAM 359.21866 թ. մայիսի 20-ին Գլխավոր համաժողովում տիկին Ուայթի միջոցով տրվեց հետևյալ հրահանգը (նույնը հանդիպում է Testimony No. 11-ում).—

GSAM 359Առողջապահական հաստատություն պետք է ապահովվի

GSAM 359.3«Ինձ ցույց տվեցին, որ մենք պետք է կացարան ապահովենք տառապյալների համար և նրանց համար, ովքեր ցանկանում են սովորել, թե ինչպես խնամել իրենց մարմինները, որպեսզի կանխարգելեն հիվանդությունները....

GSAM 359.4«Երբ անհավատները դիմեն հիվանդությունների հաջող բուժմանը նվիրված և շաբաթապահ բժիշկների կողմից ղեկավարվող հաստատության, նրանք անմիջապես կգտնվեն ճշմարտության ազդեցության տակ։ Մեր ժողովրդի և մեր իրական հավատքի հետ ծանոթանալով՝ նրանց նախապաշարմունքները կհաղթահարվեն, և նրանք դրական տպավորություն կստանան։ Այսպիսով ճշմարտության ազդեցության տակ գտնվելով՝ ոմանք ոչ միայն մարմնական թուլություններից թեթևացում կզգան, այլև իրենց մեղքով հիվանդ հոգիների համար բուժիչ բալզամ կգտնեն։

GSAM 359Արդյունքների կանխատեսում

GSAM 359.5«Երբ հիվանդների առողջությունը բարելավվում է խելամիտ բուժման շնորհիվ, և նրանք սկսում են վայելել կյանքը, նրանք վստահություն են ձեռք բերում նրանց նկատմամբ, ովքեր նպաստել են իրենց առողջության վերականգնմանը։ Նրանց սրտերը լցվում են երախտագիտությամբ, և ճշմարտության բարի սերմը այնտեղ ավելի հեշտությամբ կգտնի իր տեղը, և որոշ դեպքերում կսնվի, կծլարձակվի և պտուղ կտա Աստծո փառքի համար։ Մի այդպիսի փրկված անգին հոգին ավելի արժեքավոր կլինի, քան բոլոր այն միջոցները, որոնք անհրաժեշտ են նման հաստատություն հիմնելու համար....

GSAM 359.6«Ոմանք, որոնք ապաքինված կամ մեծապես օգուտ ստացած հեռանում են, կլինեն այն միջոցը, որով մեր հավատքը կներկայացվի նոր վայրերում և ճշմարտության դրոշը կբարձրացվի այնտեղ, որտեղ անհնար կլիներ մուտք գործել, եթե նախապաշարմունքը մարդկանց մտքերից չհեռացվեր մեր ժողովրդի մեջ առողջություն ձեռք բերելու նպատակով մնալով»։

GSAM 360.1Մեր ժողովված ժողովրդի միաձայն քվեարկությամբ որոշվեց, որ հնարավորինս շուտ Բաթլ Քրիք քաղաքում կամ նրա հարևանությամբ բացվի առողջապահական հաստատություն, որը պետք է լինի դոկտոր Հ. Ս. Լեյի բժշկական ղեկավարության ներքո, ով իր նախորդ բժշկական կրթությանը հավելյալ ավելի քան մեկ տարի անցկացրել էր Արևելքի ջրաբուժարանում՝ հիվանդությունների բուժման հիդրոպաթիկ մեթոդներ սովորելու համար։

GSAM 360Սանիտարիումի համար հողատարածք է գնվել

GSAM 360.2Այդ ժամանակ նման հաստատություն հիմնելը մեծ ձեռնարկություն էր թվում, և եթե չլիներ արդյունքի վերաբերյալ այս հուսադրող վկայությունը, աշխատանքի ձեռնամուխ լինելը որոշ ժամանակ կհետաձգվեր։ Սակայն հետաձգման փոխարեն, կոնֆերանսի ավարտից ընդամենը մի քանի օր անց ձեռք բերվեց դատավոր Գրեյվսի ընդարձակ բնակելի տունը՝ ութ ակր հողատարածքով, որը նրա գեղեցիկ բնակավայրն էր Արևմտյան Բաթլ Քրիքում։ Այս շենքի հարևանությամբ անմիջապես կառուցվեց երկհարկանի հավելում՝ որպես լոգարաններ։ Այս շենքերում բացվեց Առողջության բարեփոխումների ինստիտուտը։

GSAM 360.31866 թ. հունիսի 19-ի Review-ում հաստատության բաժնետոմսերի առաջին ընդհանուր կանչը հրապարակվեց։ Նույն թողարկման մեջ նշվում էր, որ Բաթլ Քրիքի (Միչիգան) և Օլկոթի (Նյու Յորք) եկեղեցիները արդեն բաժանորդագրվել են 2,625 դոլարի (յուրաքանչյուրը 25 դոլար արժողությամբ 105 բաժնետոմս) չափով։ Քանի որ Միչիգան նահանգում չկար օրենք, որի հիման վրա հնարավոր լիներ ստեղծել առողջապահական հաստատություններ կառավարող կորպորացիա, գույքը ժամանակավորապես պահվեց հավատարմագրային կառավարման ներքո, մինչև հնարավոր դարձավ կորպորացիայի ստեղծումը։

GSAM 360Սկսվեց առողջապահական ամսագրի հրատարակությունը

GSAM 360.4Օգոստոսի 1-ին կառավարիչները նաև սկսեցին հրատարակել ամսական առողջապահական ամսագիր՝ տասնվեց էջով և կազմով, ամսագրի ձևաչափով։ Այն կոչվեց Health Reformer։ Այս ամսագիրը շարունակվում է մինչ օրս Good Health անվամբ և այժմ աշխարհի առաջատար առողջապահական ամսագիրն է։ Այս ամսագիրը ոչ միայն անդրադառնում էր առողջության և զսպվածության սկզբունքներին, այլև ծառայում էր որպես առողջարանը գովազդելու միջոց, որը պաշտոնապես բացվեց հիվանդների և հյուրերի համար 1866 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ Այսպիսով, հիմնարկը գնել, հագեցրել և շահագործման հանձնել էին մեր ժողովրդին առաջին անգամ այս հարցը ներկայացնելուց չորս ամսից էլ պակաս ժամանակում; բաժնետոմսերի համար բաժանորդագրվել էր 11 000 դոլար, որի մեծ մասը արդեն վճարված էր։

GSAM 361Բժշկական կորպորացիայի կազմավորում

GSAM 361.11866-67 թվականների ձմռանը Միչիգանի օրենսդիր մարմինը ընդունեց օրենք, որի համաձայն հնարավոր դարձավ առողջապահական հաստատությունը կառավարող կորպորացիա ստեղծել։ 1867 թվականի մայիսի 17-ին այդ քայլը ձեռնարկվեց, ընդունվեց ներքին կանոնադրություն, և անշարժ գույքը և այլ ունեցվածքը փոխանցվեցին օրինականորեն ընտրված հոգաբարձուներին։ Մինչև այդ օրը բաժանորդագրված բաժնետոմսերի ընդհանուր գումարը կազմել է 26,100 դոլար, որից վճարվել է 18,264.87 դոլար։ Հաստատությունն ուներ բանիմաց բժիշկների և օգնականների կազմ, իսկ շենքերը գրեթե լիքն էին հիվանդներով, որոնցից մի քանիսը արդեն ընդունել էին մեր հավատքը՝ հաստատություն գալուց հետո տեղեկանալով մեզ՝ որպես ժողովրդի, և ճշմարտության մասին։

GSAM 361Առողջարար հագուստ

GSAM 361.2Բոլոր դարերում և բոլոր երկրներում բնական սիրտը ենթակա է աշխարհի ազդեցության՝ իր կյանքի հպարտությամբ, հիմարություններով և նորաձևություններով։ 1863 թվականը մեր երկրում, երբ տիկին Ուայթին ցուցադրվեց առողջության և հագուստի հարցը, բացառություն չէր, ինչը երևում է կանանց հմայվածությունից՝ հետևելու շրջանաձև շրջանակներով հագուստի այն ժամանակվա նորաձևությանը, որոնց չափերը շատերին ստիպում էին թվալ, թե քայլում են շրջված օդապարիկի մեջ։ Մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում հագուստի երկու այլ ծայրահեղ ձևեր մտցվեցին, որոնք առաջացրին մեծ քննարկումներ։ Այս մասին կարճ հիշատակումը, հավանաբար, կօգնի ընթերցողին ավելի լավ հասկանալու հագուստի վերաբերյալ տիկին Ուայթի վկայությունը, որը գտնվում է Testimony for the Church, No. 10-ում։

GSAM 362Հագուստի ծայրահեղությունները դատապարտվում են

GSAM 362.1Առաջին ծայրահեղությունը հագուստի այն ոճն էր, որի տակ նկատի էր առնվում ետևի երկար պոչ ունեցող զգեստը, որի պոչի երկարությունը տատանվում էր տասը դյույմից մինչև կես յարդ կամ ավելի՝ կախված հագնողի ճաշակից։ Այս պոչերը հաճախ թողնում էին գետնին քարշ գալ, և պարոնայք դրանք անվանեցին «փողոցային մաքրողներ»։ Երկրորդ ծայրահեղությունը հակառակն էր և ոճով հնարավորինս նման էր տղամարդկանց հագուստին։ Այս նորաձևությունը որդեգրեցին օրիորդ Բլումերի հետևորդները, ուստի այն կոչվեց «բլումերյան զգեստ»։ Վերջապես անունը փոխվեց՝ դառնալով «ամերիկյան հագուստ»։ Այս հագուստի կողմնակիցները կազմակերպում էին հանդիպումներ տարբեր վայրերում, և մեր քույրերից շատերը կողմ էին դրա ընդունմանը։ Ոմանք իսկապես հագնում էին այն։

GSAM 362Հագուստի հարցի վերաբերյալ վկայություն

GSAM 362.2Ինչ վերաբերում է այն բանին, ինչ տիկին Ուայթին ցուցադրվեց հագուստի հարցի առնչությամբ, ես կբերեմ մի քանի պարբերություն Testimony No. 11-ից՝

GSAM 362.3«Աստծո հավատարիմ ժողովուրդը աշխարհի լույսն ու երկրի աղն է, և նրանք պետք է միշտ հիշեն, որ իրենց ազդեցությունը արժեքավոր է։ Եթե նրանք ծայրահեղ երկար հագուստը փոխարինեին ծայրահեղ կարճով, մեծապես կկորցնեին իրենց ազդեցությունը։ Անհավատները, որոնց նկատմամբ նրանց պարտքն է օգնել և ձգտել բերել նրանց Աստծո Գառին, կզզվեին։ Կանանց հագուստում առողջության տեսակետից կարելի է բազմաթիվ բարելավումներ մտցնել առանց այնքան մեծ փոփոխության, որը կզզվացնի դիտողին։

GSAM 362Բարեփոխված հագուստը

GSAM 362.4«Մարմինը ոչ մի կերպ չպետք է սեղմվի կորսետներով և կետոսկորներով։ Հագուստը պետք է լինի լիովին ազատ, որպեսզի թոքերը և սիրտը կարողանան առողջ կերպով գործել։ Հագուստը պետք է հասնի բութինքի վերին մասից մի փոքր ցածր, սակայն լինի բավականաչափ կարճ, որպեսզի չդիպչի մայթի և փողոցի կեղտին՝ առանց այն ձեռքով բարձրացնելու անհրաժեշտության։ Սրանից էլ ավելի կարճ հագուստը կանանց համար հարմար, հարմարավետ և առողջարար կլիներ տնային աշխատանքներ կատարելիս, հատկապես նրանց համար, ովքեր ստիպված են լինում ավելի կամ պակաս չափով բացօթյա աշխատանքներ կատարել։

GSAM 363Մարմինը պետք է հավասարաչափ հագնված լինի

GSAM 363.1«Անկախ զգեստի երկարությունից՝ նրանց վերջույթները պետք է հագնված լինեն նույնքան ամբողջական, որքան տղամարդկանցը։ Սա կարելի է անել՝ կրելով աստառապատ տաբատներ, որոնք հավաքված են ժապավենի մեջ և ամրացված կոճի շուրջը, կամ որոնք լայն են և նեղանում են ներքևից; և դրանք պետք է իջնեն բավականաչափ երկար, որպեսզի հասնեն կոշիկին։ Այսպիսով հագնված վերջույթներն ու կոճերը պաշտպանված են քամու հոսանքից։ Եթե ոտքերը և վերջույթները տաք հագուստով հարմարավետ պահվեն, արյան շրջանառությունը հավասարակշռված կլինի, և արյունը կմնա մաքուր ու առողջ, քանի որ այն չի սառչի, և դրա բնական հոսքն օրգանիզմով չի խոչընդոտվի։»

GSAM 363.2Այս հագուստի երկարությունը ներկայացվեց որպես գովելի միջին տարբերակ՝ երկար պոչով հագուստի և ամերիկյան զգեստի միջև։ Չի ասվել, որ որևէ մեկը պարտավոր է այն հագնել, այլ միայն, որ նրանք չպետք է ձեռնարկեն միջոցներ՝ իրենց ազդեցությունը զրոյացնելու և զզվացնելու նրանց, ում պետք է օգնեն։ Չի ասվել, որ նրանք պետք է ծածկեն իրենց կոճերը այստեղ նկարագրված ձևով, այլ միայն, որ դա կարելի է անել այդպես։ Եթե նույն նպատակին կարելի է հասնել այլ կերպ, օրինակ՝ երկար ներքնազգեստներով և հյուսված սռնապաններով, դա լիովին համահունչ կլիներ այդ վկայությանը։

GSAM 363Առողջ հագուստի հինգ էական կետեր

GSAM 363.3Նկատելի է, որ առաջարկվող հագուստի ոճում առողջ հագուստի համար հինգ հիմնական կետ կա, այն է՝

GSAM 363.41. Կորսետների և գոտկատեղի ցանկացած սեղմման մերժում։

GSAM 363.52. Բազուկների կամ վերջույթների վրա որևէ կապիչ չկիրառել, որը խոչընդոտի արյան ազատ շրջանառությունը։

GSAM 364.13. Մարմնի բոլոր մասերը հավասարաչափ հագցնել, հատկապես ոտնաթաթերը և կոճերը։

GSAM 364.24. Կիսաշրջազգեստները կախել ուսերից և ոչ մի դեպքում թույլ չտալ, որ դրանք կապերով կախված մնան կոնքերի վրա։

GSAM 364.35. Հագուստի երկարությունը։

GSAM 364.4Առաջին չորս կետերը այժմ պաշտպանում են բոլոր խելացի բժիշկները, իսկ հինգերորդի առումով՝ պոչով ու չափազանց կարճ զգեստները այժմ երկուսն էլ մերժվում են։

GSAM 364Տիկին Ջեննես-Միլերը հագուստի մասին

GSAM 364.51890 թվականին Նյու Յորքի տիկին Ջեննես-Միլերը ժամանակի ամենագիտական հիգիենիկ հագուստի ամսագրում առաջարկում էր, որ կանայք աստիճանաբար կարճացնեն իրենց զգեստները, որպեսզի փոփոխությունը չափազանց կտրուկ չլինի, մինչև դրանք հասնեն տիկնոջ բութիների վերին եզրին՝ հենց այն երկարությանը, որը առաջարկվում էր Testimony No. 11-ում։

GSAM 364Դոկտոր Թրալի հավանությունը

GSAM 364.61868 թվականին կազմակերպվեց, որ Ֆլորենց Հայթսի (Նյու Ջերսի) Հիգիոթերապևտիկ քոլեջի դոկտոր Ռ. Թ. Թրալը մայիսի վերջին օրերին Բաթլ Քրիքում (Միչիգան) մեր քարոզիչների համար մեկշաբաթյա դասախոսությունների կուրս անցկացնի։ Դասընթացի ընթացքում բժիշկը հյուրընկալվում էր հովիվ Ուայթի մոտ։ Տիկին Ուայթը դասախոսություններին չէր մասնակցում, սակայն քանի որ բժիշկը ամեն օր հովիվ Ուայթի, նրա կնոջ և հովիվ Ջ. Ն. Էնդրյուսի հետ կառքով զբոսանքի էր դուրս գալիս, հասկանալի էր, որ նա պետք է լսի նրա տեսակետները հիգիենայի, հիվանդությունների և դրանց պատճառների, դեղերի ազդեցության և այլնի վերաբերյալ։ Նա պարզապես պատմում էր այն, ինչ նրան ցույց էր տրվել տեսիլքում, սակայն չէր ասում, թե որտեղից է ստացել իր գիտելիքները։ Բժիշկը հայտարարեց, որ բժշկական գիտությունը լիովին համընկնում է նրա արտահայտած գաղափարների հետ։ Հովիվ Էնդրյուսը պատմեց ինձ, որ զրույցի ավարտին, երկրորդ օրը, բժիշկը հարցրեց տիկին Ուայթին, թե որտեղ է նա ստացել բժշկական գիտության կրթություն։ Նա զարմացավ, երբ իմացավ, որ տիկին Ուայթը երբեք չի ուսումնասիրել այդ ոլորտները, այլ ներկայացնում էր այն, ինչ ցուցադրվել էր նրան Օթսեգո (Միչիգան) քաղաքում, 1863 թ. հունիսի 6-ին։ Նա վստահեցրեց նրան, որ նրա բոլոր գաղափարները լիովին համահունչ են ֆիզիոլոգիային և հիգիենային, և որ շատ թեմաներում նա ավելի խոր է մտել, քան ինքը երբևէ: Մոտավորապես հինգ օր նման ուղևորությունների և զրույցների ավարտին բժիշկը հարցրեց հովիվ Ուայթին, թե ինչու են նրան հրավիրել թողնել իր քոլեջը և դասախոսություն կարդալ Բաթլ Քրիքի քարոզիչների առջև: Նա ասաց. «Տիկին Ուայթը նրանց հիգիենայի անհրաժեշտ ուսուցում տալու համար նույնքան լավ պատրաստված է, որքան ես»:

GSAM 365Բժշկական գիտությունը հավանություն է տալիս

GSAM 365.1Նրա բազմաթիվ գրությունները գործնական հիգիենայի տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ տարիներ շարունակ հասանելի են հանրությանը, և դրանցից շատերը այժմ համախմբված են Christian Temperance and Bible Hygiene վերնագրով հատորում։ Մի շարք լավագույն կրթված բժիշկներ, մանրակրկիտ ուսումնասիրելուց հետո այս գրությունները, հայտարարել են, որ բժշկական գիտությունը դրանց հետ լիովին համաձայն է։ Նրա համար դրանք ուսումնասիրության արդյունք չեն, այլ պարզապես այն, ինչ Տերը հայտնեց նրան տեսիլքի մեջ, գրված է թղթի վրա։

GSAM 365Դոկտոր Քելոգի վկայությունը

GSAM 365.2Որպես վկայություն այն մասին, թե ինչպես են բժշկական գիտության հետազոտությունները համընկնում 1863 թվականին տիկին Ուայթին տեսիլքով բացահայտվածի հետ, ես կբերեմ մեջբերում Christian Temperance գրքի առաջաբանից, որը գրել է Ջ. Հ. Քելոգը, բժիշկ, ով ղեկավարում է Միչիգանի Բաթլ Քրիք քաղաքի համաշխարհային համբավ ունեցող առողջարանը։ Նա ասում է՝—

GSAM 365.3«1. Երբ նշված գրությունները առաջին անգամ հրատարակվեցին, առողջության թեման գրեթե ամբողջությամբ անտեսված էր ոչ միայն այն մարդկանց կողմից, որոնց համար դրանք գրված էին, այլև ողջ աշխարհում։

GSAM 365.4«2. Մարմնական սովորությունների բարեփոխման անհրաժեշտությունը պաշտպանող մի քանի հոգի, իսկապես բարեփոխական սկզբունքների քարոզչության հետ միասին, տարածում էին ամենաակնհայտ և որոշ դեպքերում զզվելի սխալներ։

GSAM 366.1«3. Ոչ մի տեղ և ոչ ոք չէր ներկայացրել հիգիենիկ ճշմարտությունների համակարգված և ներդաշնակ ամբողջություն, որը ազատ լիներ ակնհայտ սխալներից և համահունչ լիներ Աստվածաշնչին և քրիստոնեական կրոնի սկզբունքներին։

GSAM 366.2«Այս հանգամանքներում ի հայտ եկան նշված գրությունները։ Ուսուցվող սկզբունքները գիտական հեղինակությամբ չէին հաստատվում, այլ ներկայացվում էին պարզ ու ուղղամիտ ձևով մեկի կողմից, ով գիտական գիտելիքներ ունենալու հավակնություն չի ներկայացնում, այլ պնդում է, որ գրում է աստվածային լուսավորության օգնությամբ և լիազորությամբ։

GSAM 366Սկզբունքները դիմացել են փորձին

GSAM 366.3«Ինչպե՞ս են այն սկզբունքները, որոնք ներկայացվել են նման առանձնահատուկ հանգամանքներում և ուղեկցվել նման արտառոց պնդումներով, դիմացել ժամանակի և փորձի փորձությանը, — հարց է, որը տեղին է հնչեցնել։ Դրա պատասխանը գտնվում է այն փաստերում, որոնք կարող են ստանալ ամենաամբողջական հաստատում.... Այն սկզբունքները, որոնք քառորդ դար առաջ կամ ամբողջությամբ անտեսվում էին, կամ ծաղրի առարկա էին դառնում, լուռորեն իրենց ճանապարհն են գտել հասարակության վստահության ու հարգանքի մեջ, այնքան, որ աշխարհը լիովին մոռացել է, որ դրանք միշտ չէին ընդունվել այսպես։ Գիտության նոր հայտնագործությունները և հին փաստերի նոր մեկնաբանությունները անընդմեջ ավելացրել են հաստատող ապացույցներ, այնպես որ ներկայումս ավելի քան քառորդ դար առաջ առաջ քաշված յուրաքանչյուր սկզբունք գիտական ապացույցներով հնարավորինս ամրապնդված է։

GSAM 366Տեսիլքների աստվածային ծագման ապացույց

GSAM 366.4«Անշուշտ, պետք է համարել զարմանալի երևույթ և աստվածային հեռատեսության ու առաջնորդության աներկմտելի ապացույց, որ խառնաշփոթ ու հակասական ուսմունքների մեջ, որոնք հղում են անում գիտության ու փորձի հեղինակությանը, սակայն աղավաղված են ծայրահեղական պատկերացումներով և սխալների մեծ խառնուրդի պատճառով անզոր են դարձել բարիքի համար,— պետք է ընդունել, որ արտասովոր է, որ մի անձ, որը գիտական գիտելիքներ կամ խոր իմացություն ունենալու հավակնություն չի ներկայացնում, կարողացել է առողջության թեմայով մի քանի հեղինակների և մտածողների առաջ քաշած գաղափարների խառնաշփոթ ու սխալներով աղտոտված զանգվածից կազմակերպել հիգիենիկ սկզբունքների այնպիսի համահունչ, այնպիսի հետևողական և այնպիսի իսկական համակարգ, որ քառորդ դար տևած քննարկումները, հետազոտությունները, հայտնագործությունները և փորձը ոչ մի սկզբունք չեն տապալել, այլ միայն ծառայել են ուսուցանվող դոկտրինների հաստատմանը։» Թվագրված՝ «Բաթլ Քրիք, Միչ., 1890 թ.»

GSAM 367Առողջության ինստիտուտի ընդլայնում

GSAM 367.1Բժիշկ Ջ. Հ. Քելոգի ղեկավարությամբ, ով 1876 թվականին միացավ հաստատությանը որպես գլխավոր բժիշկ, պարզվեց, որ բուժման պահանջարկն այնքան մեծ է, որ 1877 թվականի գարնանը անհրաժեշտ էր ավելացնել տարածք։ 1876 թվականին հաստատության անվանումը Health Reform Institute-ից փոխվեց Բժշկական և վիրաբուժական սանատորիա, իսկ 1878 թվականին կառուցվեց նոր գլխավոր շենք։

GSAM 367.2Այս շենքը 136 x 46 ոտնաչափ չափս ուներ, նկուղից վեր չորս հարկ բարձրությամբ։ Այն ամբողջությամբ տաքացվում էր գոլորշով, լուսավորվում՝ գազով։ Բացմանից քիչ անց այն գրեթե լցվել էր հիվանդներով և հյուրերով։

GSAM 367.3Մինչ այդ ժամանակը 1866 թվականին տիկին Ուայթի վկայությամբ այս հաստատության վերաբերյալ արված կանխատեսումները ամենավառ կերպով իրականացվել էին։ Շատերը արդեն ընդունել էին ներկայիս ճշմարտության լույսը, որոնց ուշադրությունն առաջին անգամ այս ժողովրդի վրա էր հրավիրվել, երբ նրանք առողջություն որոնելու նպատակով եկել էին այս հաստատություն։

GSAM 367Գյուղական առողջության հանգստավայր

GSAM 367.4Signs of the Times ամսագրի 1877 թ. նոյեմբերի 22-ի համարում, Մ. Գ. Քելոգը, բժիշկ և Ջ. Հ. Քելոգի կիսաեղբայրը, հայտարարեց, որ ձեռք է բերել հողատարածք Հոուել լեռան լանջին, Սթ. Հելենայից (Նապա շրջանի, Կալիֆորնիա) հյուսիս-արևելք երկու ու կես մղոն հեռավորության վրա, և պատրաստվում է կառուցել շենք, որը կկոչվի «Գյուղական առողջության հանգստավայր» և կգտնվի Քրիստալ Սփրինգսի մոտ։ 1877–78 թվականների ձմռանը կառուցվեց շենք, և այն բացվեց հիվանդների բուժման համար 1878 թվականի սկզբին։ Այս առողջարանը, ինչպես և նրա մայր հաստատությունը՝ Բաթլ Քրիքի սանիտարիումը, ոչ միայն ընդարձակվել է, այլև դարձել է այն վայրը, որտեղ շատերը ծանոթացել են ուղերձին և ընդունել այն։

GSAM 368The Pacific Health Journal

GSAM 368.11885 թվականի ամառը բավականին իրադարձային շրջան էր երրորդ հրեշտակի ուղերձի գործի առաջընթացի համար։ Մայիսի 1-ին Սենթ Հելենայի Գյուղական Առողջության Հանգստավայրը հանձնվեց դիպլոմավորված բժշկի բժշկական ղեկավարությանը։ Հունիսին սկսվեց Pacific Health Journal and Temperance Advocate ամսագրի երկամսյա թողարկումը՝ 24-էջանոց, խմբագրական հսկողության տակ՝ հովիվ Ջ. Հ. Ուագոների գլխավորությամբ։ Այս միջոցներով առողջապահական հաստատությունը նոր կյանք ստացավ. այն, նախորդ տարիների կորուստների փոխարեն, սկսեց տարեց տարի ցուցաբերել զուտ շահ՝ տարեկան 2 000-ից մինչև 4 000 դոլար, մինչև 1891 թ. ապրիլին ավարտված տարին, երբ զուտ շահը գերազանցեց 12 000 դոլարը։

GSAM 368.21887 թվականին Սենթ Հելենայում Rural Health Retreat Association-ի ժողովում հաստատության ֆինանսների վերաբերյալ ներկայացվեց հետևյալ հայտարարությունը. 1885 թվականի մայիսի 1-ի դրությամբ հաստատության զուտ արժեքը կազմել է ընդամենը $5,322.76, որը $2,547.24-ով պակաս էր մինչև այդ թողարկված բոլոր բաժնետոմսերի արժեքից։ Այլ կերպ ասած՝ հաստատությունը սպառել էր իր բոլոր եկամուտները և կապիտալային ֆոնդից՝ 2,547.24 դոլարը։ 1887 թ. ապրիլի 1-ի դրությամբ հաստատության ակտիվները պարտքերը գերազանցում էին 21,372.64 դոլարով, ինչը 23 ամսվա ընթացքում կազմել է 16,049.88 դոլարի աճ։ Այս գումարից բաժնետոմսեր էին ձեռք բերվել 5,280 դոլարի չափով, իսկ հաստատությանը նվիրաբերվել էր 2,497.60 դոլար, հետևաբար հաստատության գործունեության արդյունքում զուտ շահույթը կազմել է 8,272.28 դոլար։ Այս ժամանակաշրջանում Pacific Health Journal-ը հրատարակվեց որպես 32-էջանոց ամսագիր՝ կազմով, և պարզվեց, որ այն ավելի մեծ ծառայություն է մատուցում հաստատության շահերի և սկզբունքների առաջմղման գործում։

GSAM 369Բարեգործական աշխատանք

GSAM 369.11891 թ. հունվարին Medical Missionary ամսագրում, խոսելով Բաթլ Քրիքի առողջարանային հաստատության մասին, դոկտոր Ջ. Հ. Քելոգն ասել է՝

GSAM 369.2«Ինստիտուտի գործունեության քառորդ դարում մատուցված բարեգործական բուժօգնության ծավալը կազմում է զգալիորեն ավելի քան 100 000 դոլար, ինչը մի քանի անգամ գերազանցում է սկզբնական ներդրված կապիտալը։

GSAM 369.3«Բացի նշված բարեգործական աշխատանքից, հաստատությունն ուղարկել է դասախոսներ, բուժքույրեր, խոհարարական դպրոցների ուսուցիչներ և այլ անձանց, որոնք պատրաստվել են առաքելական աշխատանքի տարբեր ուղղությունների համար։»

GSAM 369Խնդրանք որբերի համար

GSAM 369.41891 թ. մարտի 8-ին Գլխավոր համաժողովում դոկտոր Քելոգը շատ ջերմ խնդրանք հղեց որբերի օգտին։ Նա ասաց. «Ես նշանակվել եմ “ընդհանուր պատվիրակ”, և պատրաստվում եմ ներկայացնել նրանց, ովքեր ներկայացված չեն՝ որբերին, որոնց մասին հոգ տանող չկա։»

GSAM 369Տիկին Հասքելի 30,000 դոլարի նվերը

GSAM 369.5Home Missionary ամսագրի 1892 թ. հունվարին հզոր կոչ հնչեց միջոցներ ապահովելու համար, որպեսզի որբ երեխաների համար տուն կառուցվի։ Այդ հանդեսում նշված էին նրանց անունները, որոնց խոստումները տան համար կազմում էին 17,716 դոլար՝ ձեռնարկության հովանավորների կարծիքով չափազանց փոքր գումար այդպիսի մեծ ձեռնարկության համար, ուստի վախենում էին աշխատանքների իրականացման ուշացումից։ Բայց Նա, ով տեսնում է վերջը սկզբից և ով տիրապետում է «հազար լեռների անասուններին», այնպես կարգավորեց իրադարձությունները, որ մեր հավատքին չպատկանող մի հարուստ տիկին՝ Չիկագոյից տիկին Քերոլայն Է. Հասքելը, պարոն Ֆրեդերիկ Հասքելի այրի, երբ իմացավ այս ծրագրվող բարեգործական աշխատանքի մասին, անմիջապես շինարարական հանձնաժողովի տնօրինմանը հանձնեց 30 000 դոլար՝ մի պարզ պայմանով, որ այն ամբողջությամբ օգտագործվի որբանոցի կառուցման համար՝ ըստ նախապես ներկայացված պլանների, որ այն վարվի լայն և ազատ ոգով, և որ հաստատությունը կոչվի Haskell Memorial Home՝ ի հիշատակ իր հանգուցյալ ամուսնու։

GSAM 370.1Այսպիսով տրամադրված միջոցներով Medical Missionary and Benevolent Association-ը տարվա ընթացքում կարողացավ կառուցել և բացել շենքը որպես որբանոց։ Շենքը հանդիսավոր կերպով բացվեց 1894 թ. հունվարի 25-ին։ Այդ օրվանից ի վեր մեծ մասամբ որբերի, օգնականների և ուսուցիչների կազմած ընտանիքը միջին հաշվով կազմել է հարյուր հոգի։

GSAM 370Ջեյմս Ուայթի հուշատուն

GSAM 370.2Բացի այս որբերի խնամքից և աջակցությունից, այս միությունը կառավարում է մեկ այլ բարեգործական հաստատություն՝ Ջեյմս Ուայթի հուշատունը, որտեղ ավելի քան քսան տարեց և անօթևան մարդիկ ստանում են խնամք և ապահովված են հարմարավետ պայմաններով։

GSAM 370Բժշկական միսիոներներ

GSAM 370.3Այս աշխատանքի շրջանակում հաջորդ վճռական քայլը բժշկական միսիոներների պատրաստման սկիզբն էր։ Մարդկության բարօրության բարձրացման այս ջանքը գնահատելով՝ տիկին Ուայթը, 1892 թ. սեպտեմբերի 16-ին Պրեստոնից (Ավստրալիա) գրել է. —

GSAM 370.4«Ես կցանկանայի, որ այնտեղ, որտեղ այժմ մեկն է, պատրաստման մեջ լինեին հարյուր հոգի։ Պետք է այդպես լինի։ Տղամարդիկ և կանայք որպես բժշկական միսիոներներ կարող են ավելի օգտակար լինել, քան առանց բժշկական կրթության միսիոներներ»։

GSAM 370.5Այս բնույթի ցմահ ծառայության մեջ մտնելու նախապատրաստական ուսուցման դասընթաց անցնողների թիվը զգալիորեն ավելացել է վերոհիշյալի գրվելուց ի վեր։

GSAM 370Առողջապահական աշխատանքի աճը

GSAM 370.6Medical Missionary ամսագրի 1894 թ. հունվարին հրատարակված համարում կա կարճ հաղորդագրություն, որը ներկայացնում է առողջապահական աշխատանքի զարգացման հետաքրքիր փաստեր։ Այն ներկայացվում է հետևյալ կերպ՝

GSAM 371.1«Առողջության բարեփոխումների ինստիտուտը կազմակերպվել է 1866 թվականին.... Գնվել է մի համեստ փայտե տուն՝ մասնավոր բնակարան, որը գտնվում էր Բաթլ Քրիքի բարձրադիր, հաճելի և առողջարար վայրում, Միչիգանի աճող քաղաքներից մեկում։ Երկու բժիշկ, երկու լողարանային սպասավոր, մեկ բուժքույր (ուսուցում չստացած), երեք-չորս օգնական, մեկ հիվանդ, բազմաթիվ անհարմարություններ և մեծ հավատ հաստատության ապագային ու նրա հիմնադրման սկզբունքներին — ահա այսպես սկսվեց ներկայիս ձեռնարկությունը։ Այն կոչվում էր Առողջության բարեփոխման ինստիտուտ։

GSAM 371.2«Առաջին տնակի տեղում այժմ կանգնած է 312 ոտնաչափ երկարությամբ և 100 ոտնաչափ խորությամբ, վեց հարկանի շենք, որը տեղավորում է երեք հարյուր հյուրի և հագեցած է բոլոր այն սարքավորումներով, որոնք ժամանակակից գիտությունը կարող է առաջարկել հիվանդների խնամքի և վերականգնման համար։ Տասը բժիշկ, որոնց մեծ մասը մասնագետներ են իրենց ոլորտներում, կազմում են բժշկական կազմը։ Բուժքույրերն ու այլ օգնականները կազմում են ավելի քան երեք հարյուր հոգանոց ընտանիք, իսկ հաստատության հաճախորդները ներկայացնում են Միացյալ Նահանգների բոլոր նահանգները և բազմաթիվ հյուրեր այլ երկրներից։ Նրա դռները միշտ բաց են միսիոներների առջև՝ թե՛ տեղացի, թե՛ օտար, անկախ անվանումից, և ընտանիքը հազվադեպ է լինում առանց մեկ կամ մի քանի այդպիսի հյուրերի։

GSAM 371Սանիտարիումի հիվանդանոց

GSAM 371.3«Հիվանդանոցը կառուցվել է 1888 թվականին՝ 100 x 60 ոտնաչափ չափերով, հինգ հարկանի շենք։ Շենքի վերին երեք հարկերն օգտագործվում են սանիտարիումի վիրաբուժական բաժնի, հիվանդների սենյակների և բաժանմունքների համար։ Այստեղ են գտնվում նաև հաստատության բարեգործական աշխատանքների գրասենյակները։ Նրա շուրջը խմբված են քսան փոքրիկ տնակներ, որոնցից մի քանիսը տաքացվում են գոլորշով և, ինչպես հիմնական շենքը, լուսավորվում են էլեկտրականությամբ. դրանք լեցուն են կամ հիվանդներով, կամ ուսանողներով։ Բժշկական առաքելական բուժքույրերի պատրաստման դպրոցը կազմակերպվել է 1884 թ. հուլիսի 1-ին. առաջին վեց ամիսների ընթացքում դպրոցում գրանցվել են երեսունհինգ ուսանողներ։»

GSAM 372Աշխատողների դուրս գալու կանխատեսում

GSAM 372.1Խոսելով Սենթ Հելենայի (Կալիֆորնիա) առողջարանային հաստատության մասին՝ տիկին Ուայթը, 1887 թ. փետրվարի 6-ին Շվեյցարիայի Տրամելան քաղաքից գրած հաղորդագրությունում ասում է՝—

GSAM 372.2«Աստված ասել է, որ եթե այս հաստատության հետ կապված մարդիկ խոնարհաբար և հնազանդորեն քայլեն՝ կատարելով Աստծո կամքը, այն կապրի և կծաղկի, և նրանից կմեկնեն միսիոներներ՝ օրհնելու ուրիշներին այն լույսով, որ Աստված նրանց է տվել։ Նրանք Հիսուսի ոգով կքանդեն բարձր տեղերում կանգնեցված կուռքերը, կբացահայտեն կրոնական նախապաշարմունքը և կհիմնեն ճշմարտություն, մաքրություն և սրբություն այնտեղ, որտեղ այժմ միայն սխալը, ինքնահաճությունը, անժուժկալությունն ու անօրինությունն են խրախուսվում։»

GSAM 372.3Մենք մեջբերում ենք այս խոսքերը, քանի որ դրանք նույնքան ուժով վերաբերում են նաև նմանատիպ այլ հաստատություններին։

GSAM 372Առողջապահական աշխատանքի հաջողությունը խոստացվում է

GSAM 372.41891 թվականին եկեղեցուն տրված հատուկ վկայության մեջ կարդում ենք. «Աստծո օրհնությունը կհանգչի ամեն մի ջանքի վրա, որն ուղղված է առողջապահական բարեփոխումների նկատմամբ հետաքրքրություն արթնացնելուն, որովհետև դրանց կարիքը կա ամենուր։ Այս հարցում պետք է վերածնունդ լինի, որովհետև Աստված նախատեսում է այս միջոցով շատ բան իրականացնել։»

GSAM 372Ամերիկյան բժշկական առաքելական քոլեջ

GSAM 372.5Քայլ առ քայլ լուսավորությունն առաջընթաց ունեցավ հիվանդությունների ռացիոնալ բուժման մեթոդի մեջ, մինչև որ 1895 թ. հունիսին առաջացավ բժշկական կրթական հաստատություն կազմակերպելու պահանջը։ Այս պահանջին համապատասխան՝ կազմակերպվեց Ամերիկյան բժշկական առաքելական քոլեջը՝ հատուկ նպատակով՝ պատրաստելու բժիշկներ, որոնք կաշխատեն Seventh-day Adventist Medical Missionary and Benevolent Association-ի ներքո՝ թե՛ հայրենի, թե՛ օտար դաշտերում։ Բացման հանդիսավոր արարողությունները տեղի ունեցան Բաթլ Քրիքում 1895 թ. սեպտեմբերի 30-ին, իսկ հաջորդ օրը՝ հոկտեմբերի 1-ին, քոլեջը բացվեց քառասուն ուսանողից բաղկացած դասարանով։

GSAM 372.6Քոլեջի հայտարարությունում կարդում ենք.

GSAM 372.6«Քոլեջը որպես իրավաբանական անձ գրանցված է Չիկագոյում՝ Իլինոյս նահանգի օրենքների համաձայն։ Ուսումնական ծրագիրը կլինի այնքան ամբողջական, որքան Միացյալ Նահանգների լավագույն բժշկական դպրոցներինը։ Ուսուցումը մասամբ կկազմակերպվի Չիկագոյում, մասամբ՝ Բաթլ Քրիքում (Միչիգան)»։

GSAM 373.1Բժշկական առաքելական աշխատանքի համար պատրաստվողների մասին 1895 թ. օգոստոսի Medical Missionary ամսագրում կարդում ենք հետևյալը.

GSAM 373.1«Բաթլ Քրիք Սանիտարիումի բուժքույրերի պատրաստման դպրոցում այժմ ուսուցման մեջ գտնվող բուժքույրերի թիվը գերազանցում է 250-ը; նրանցից յուրաքանչյուրը, ով այժմ ունակ է զբաղվելու բժշկական առաքելական աշխատանքով, ստացել է իր համար նախատեսված պաշտոնը։ Բուժքույրեր են անհրաժեշտ Հարավային ծովերի կղզիների, Հնդկաստանի, Արևմտյան Հնդկական կղզիների, Հարավային Ամերիկայի, Միացյալ Նահանգների հարավային նահանգների (քսանհինգ կամ երեսուն հոգի) և մեր մեծ քաղաքների համար։»

GSAM 373Բժշկական առաքելական աշխատանքի զարգացումը

GSAM 373.21895 թ. նոյեմբերի 5-ին Տաբերնակլում կայացած Սանիտարիումի առաքելական բուժքույրերի դասի ավարտական արարողության ժամանակ դոկտոր Քելոգն ասաց՝—

GSAM 373.3«Տասներկու տարի առաջ, այսպիսի մի արարողության ժամանակ, երկու բուժքույր ավարտեցին։ Ներկայումս կա երեք հարյուրից մինչև չորս հարյուր բուժքույրերից բաղկացած կորպուս։ Սանիտարիումում կա տասնինը բժիշկ, իսկ նման հաստատություններում՝ քսաներկու, որոնք ավելի-պակաս կապված են սանիտարիումի հետ և գտնվում են Medical Missionary and Benevolent Association-ի հսկողության տակ։ Մեր հիսուներեք բուժքույրերը գտնվում են տարբեր արտասահմանյան երկրներում՝ Շվեդիայում, Հին Մեքսիկայում, Աֆրիկայի Ոսկե ափին, Ավստրալիայում, Հարավային Աֆրիկայում, Դանիայում, Հնդկաստանում, Նոր Զելանդիայում, Սամոայում և Բրիտանական Գվիանայում։ Այս պահին բժշկական ուսուցում են ստանում վաթսուներեք ուսանող։ Նրանցից քառասունմեկը գտնվում են այստեղ, քսաներկուսը՝ Միչիգանի համալսարանում և այլ ուսումնական հաստատություններում։ Այսօր երեկոյան այստեղ ավարտում են քսաներկու բուժքույրեր, որոնք լիովին պատրաստ են որպես հավանված բուժքույրեր մեկնել ծառայության։»

GSAM 373.4Մինչև 1902 թվականը մեր առողջապահական հաստատությունների զարգացմանը հետևելով՝ պարզում ենք, որ Battle Creek Sanitarium-ը՝ իր բժշկական քոլեջով և բուժքույրերի ուսուցման դպրոցով, աշխարհում Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների սեփականությամբ նմանատիպ ամենամեծ հաստատությունն է։

GSAM 374Գլխավոր շենքերն այրվել են

GSAM 374.11902 թ. փետրվարի 18-ի գիշերը մեծ գլխավոր շենքը՝ իր հիանալի սարքավորումներով, և հարմարավետ հիվանդանոցը այրվեցին։ Շենքերում այդ պահին կային չորս հարյուր հիվանդներ և հյուրեր, սակայն բժիշկների, բուժքույրերի և օգնականների հերոսական ջանքերի և Տիրոջ հատուկ պաշտպանության շնորհիվ բոլորը դուրս բերվեցին շենքերից առանց լուրջ վնասվածքների։

GSAM 374Նոր սանիտարիումը

GSAM 374.2Հին շենքերի տեղում կառուցվել է մեկ այլ շենք, որը նախորդից ավելի մեծ և ամուր է։ Ներկա կառույցի հիմնաքարը դրվել է 1902 թ. մայիսի 12-ին, իսկ շենքը բացվել է 1903 թ. մայիսի 31-ին։ Հաստատության ղեկավարները նոր շենքի մասին ասում են. «Այն այնքան ամուր և դիմացկուն է, որքան հնարավոր է կառուցել երկաթից, քարից, աղյուսից և ցեմենտից։

GSAM 374.3«Հաստատության սարքավորումները բոլոր առումներով ամենաառաջադեմն են, ամբողջական, հիգիենիկ, հարմար և ամուր, և կարծես թե, ներկայիս ավարտված վիճակում Բաթլ Քրիք Սանիտարիումն առաջարկում է հիվանդների համար այնպիսի հարմարություններ և պայմաններ, որոնք անշուշտ անգերազանց են։

GSAM 374.4«Հաստատության ղեկավարների նպատակն է եղել մեկտեղել մեկ վայրում և բարենպաստ պայմաններում բոլոր այն նոր մեթոդներն ու սարքավորումները, որոնք ճանաչվում են ռացիոնալ բժշկության մեջ հիվանդների բուժման համար, և կիրառել այդ մեթոդները խղճով և խելամիտ կերպով։»

GSAM 374Պետք է հիմնվեն բազմաթիվ առողջարաններ

GSAM 374.5Այս ժողովրդին փոխանցված լույսն այն է, որ Տերը ցանկանում է, որ աշխարհով մեկ բաշխված լինեն բազմաթիվ միջին չափի առողջարաններ, այլ ոչ թե մի քանի հսկայական հաստատություններ։ Ուրախ ենք նշել, որ հատկապես վերջին տասնամյակում աշխարհի տարբեր մասերում սկսվել է փոքր առողջարանների բացման գործընթացը։ 1904 թ. General Conference Year Book-ում թվարկված են այս փոքր հաստատություններից ավելի քան հիսունը։

GSAM 375Սանատորիաների ցուցակ

GSAM 375.1Չնայած հետաքրքրություն կառաջացներ ներկայացնել այն հանգամանքները, որոնք հանգեցրել են դրանց հիմնադրմանը, մենք մեր սահմանափակ տեղի պայմաններում պետք է բավարարվենք երկրների ցանկով, որտեղ դրանք տեղակայված են, և յուրաքանչյուր երկրում եղած թվով։ Մենք գտնում ենք Միացյալ Նահանգներում՝ 35; Մեծ Բրիտանիայում՝ 3; Գերմանիայում՝ 1; Շվեյցարիայում՝ 1; Դանիայում՝ 1; Նորվեգիայում՝ 1; Շվեդիայում՝ 1; Հարավային Աֆրիկայում՝ 1; Ավստրալիայում՝ 2; Նոր Զելանդիայում՝ 1; Սամոա կղզում՝ 1; Հին Մեքսիկայում՝ 1; Հնդկաստանում՝ 1; Ճապոնիայում՝ 1։

GSAM 375Բուժման սենյակների ցուցակ

GSAM 375.2Այս սանատորիաներից բացի կան քսաներկու բուժական սենյակներ, որոնցից տասնյոթը գտնվում են Միացյալ Նահանգներում; մեկը Յաֆֆայում, մեկը Երուսաղեմում (Պաղեստին); մեկը Գվադալահարայում (Հին Մեքսիկա); մեկը Քիմբերլիում (Հարավային Աֆրիկա); և մեկը Ռոքհեմփթոնում (Ավստրալիա)։ Բացի դրանցից կան նաև քսանվեց բուսակերային ռեստորաններ, որտեղ մարդիկ կարող են ստանալ մաքուր հիգիենիկ սնունդ և ստանալ ավելի կամ պակաս ուսուցում ճիշտ ապրելակերպի վերաբերյալ։

GSAM 375.3Առողջապահական բարեփոխումների սկզբունքների առաջընթացի վերաբերյալ այս վիճակագրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես Տերը կարող է «մեծ գործ կատարել այս միջոցով», ինչպես դա աստվածապես կանխատեսվել էր 1866 թվականին; և այն նաև ցույց է տալիս, ինչպես կանխատեսվել էր 1863 թվականին, թե ինչպես «առողջապահական բարեփոխումների սկզբունքները» կարող են մասնակցություն ունենալ «ժողովրդին Տիրոջ գալստյան ժամանակ փոխադրվելու համար պատրաստելու գործում»։ Այսպիսով, թող այս առողջապահական հաստատությունները հարյուրապատիկ շատանան և շուտով իրականացնեն այն, ինչի համար դրանք նշանակվել և նախագծվել են։